تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں بہُ-پکھّی ساہِتکار ہَے۔ اُس نیں لگپگ ساہِت دے سارے رُۄپاں ’تے ہتھّ اذمائِیا ہَے٬ پْرںتُّۄ اُسدی سبھ تۄں ودھّ پکڑ کاوِ رُۄپ غذل ’تے ہَے۔ اُس دِییاں اٹھّ مَۄلِک پُستکاں پْرکاشِت ہۄ چُکِّییاں ہن۔ چھے پُستکاں وِچّ اُس دِییاں رچناواں شامل کِیتِییاں گئیِیاں ہن۔ اِہ غذل سںگّْرہِ اُسدی دسوِیں پُستک ہَے۔ اِس غذل سںگّْرہِ دے وِشے وی بہُ-رںگّی ہن۔ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں دِییاں غذلاں ’غذل-مُسلّسل اتے ’غذل-غَیر مُسلّسل‘ دۄویں رُۄپاں وِچّ ہن۔ بھاو کُجھ غذلاں وِچّ سارے شِئر اِکّۄ ہی بھاو دی پیشکاری کردے ہن اتے کُجھ وکھّۄ-وکھّرے بھاواں دی ابھِیوِئکتی کردے ہن۔ غذل سںگّْرہِ دِییاں سارِییاں غذلاں ستّ-ستّ شِئراں والِییاں ہن۔ مُکھّ تَۄر ’تے تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں نیں لۄکائی دی آواذ نُۄں شبداں دا رُۄپ دِتّا ہَے۔ بھاو اُس دِییاں غذلاں سماجِک سرۄکاراں دی پْرتِینِدھتا کردِییاں ہن۔ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں نیں غذل دی دِشا تے دشا ہی بدلکے رکھّ دِتّی ہَے۔ اِس تۄں اِلاوا سماجِک بُرائیِیاں نُۄں وی پْرمُکھّتا دِتّی ہَے٬ جِنہاں وِچّ نشے٬ بھرُۄݨ ہتِّیا٬ اِسترِییاں دی دُردشا٬ داج-دہیج٬ پْردُۄشݨ, آرتھِک اساوامپݨ, انَیتِکتا٬ ڈیراواد٬ دھارمِک کٹّڑتا٬ راجنِیتک گِراوٹ آدِ شامل ہن۔ غذل سںگّْرہِ وِچّ 72 غذلاں ہن٬ جِہڑِییاں آپۄ آپݨے وِشِیاں دے رںگّ وِکھیردِییاں ہۄئیِیاں لۄکائی نُۄں سۄچݨ لئی مجبُۄر کردِییاں ہن۔ آم تَۄر ’تے غذل دا سمبّںدھّ اِشک مذاذی نال جۄڑِیا جاںدا ہَے۔ بھاو غذل اَۄرت دے آلے دُیالے ہی گھُمّدی رہِںدّی ہَے٬ پْرںتُّۄ شائِر نیں غذل نُۄں سماجِک /دھارمِک/ادھِیاتمِک رںگّ وِچّ رںگِّیا ہَے۔ دۄ شِئر دھارمِک/ادھِیاتمِک رںگّ دے اِس پْرکار ہن:

تن دا پِیاسا ہَے کُئی تے مَیں ہکِیکی اِشک دا٬

فاسلا ’ڈھِلۄں‘ لئی ہَے کام اِیمان وِچّ۔

گُرُۄیاں بھگتاں دی باݨی ہی راہنُما میری ’ڈھِلۄں‘

کاش! مَیں باݨی دے ارتھاں دا شاہ بݨا سُلتان۔

ساہِتکار دا مُکھّ مںتّو آپݨِییاں رچناواں راہِیں لۄکائی دی بِہتری لئی پْریرنا دے کے سماج نُۄں سیدھ دیݨی ہُںدّا ہَے۔ کِسے سمیں ساہِت منۄرںجّن دا ہی سادھن سمجھِیا جاںدا سی جاں کلا٬ کلا لئی کِہا جاںدا سی۔ پْرںتُّۄ سمیں دی تبدِیلی اتے آدھُنِکتا دے ذمانے وِچّ منۄرںجّن لئی ساہِت دی رچنا بہُتی نہِیں کِیتی جاںدی۔ پْرگتشِیل ساہِت بہُتی ماترا وِچّ رچِیا جاںدا ہَے٬ جِس دا سماج نُۄں لابھ ہۄ سکے۔ اِس سںدھّرو وِچّ غذلکار بہُتِییاں غذلاں وِچّ سماجِک سرۄکاراں دی گلّ کردا ہَے۔ دھارمِک کٹّڑواد تے پکھںڈّواد دا غذلکار پردا پھاش کردا ہۄئِیا کُجھ غذلاں دے شِئراں وِچّ لِکھدا ہَے:

آپے مںدّر٬ آپ پُجاری٬ ’ڈھِلۄں‘ آپ بھگت جن وی٬

سادھُۄ سںتّ کہائیِئے پہِلاں پھِر بݨدے بھگوان اسِیں۔

چاڑھ مکھَۄٹے چِہرے اُتّے سادھاں سںتّاں بھگتاں دے٬

کردے نیں مکّاری اَیپر بݨدے ہاں نادان اسِیں۔

سماجِک تاݨے باݨے وِچّ لۄک کہِݨی تے کرنی دے پکّے نہِیں٬ اُہ اِسترِییاں دی بھلائی اتے بِہتری بارے دمگذے ماردے رہِںدّے ہن پْرںتُّۄ اسلِیئت کُجھ ہۄر ہُںدّی ہَے۔ ساہِتکار اجِہِییاں ہرکتاں بارے چیتنّ ہُںدّا ہَے۔ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں وی اِسترِییاں نال ہۄ رہے دُروِوہار بارے آپݨِییاں غذلاں دے شِئراں وِچّ لِکھکے سماج نُۄں لاہݨتاں پائُںدا ہَے۔ اُس دِییاں غذلاں دے اِسترِییاں دی تْراسدی بارے کُجھ شِئر اِس پْرکار ہن:

مِلی سی کلّہ کِسے اَۄرت دی نۄچی لاش جۄ رُلھدی٬

خبر اِہ ہَے کِہ اِنسان ’چ اُہ ہَیوان نِکلے۔

ن مَینُۄں داج لۄڑِیںدا تے ناں ہی راج لۄڑِیںدا٬

ن مَینُۄں مار تُۄں کُکھّ وِچّ تے جِئُںدا رہِݨ دے مَینُۄں۔

خبر سُݨ کے٬ کِہ اِسمت دھی دی لِیرۄ-لِیر ہۄئی ہَے٬

ابھاگا باپ اکھِّییاں وِچّ کِویں سمبھّالدا پاݨی؟

جِسم دی پْردرشنی تہِذِیب ہی ہُݨ بݨ گئی٬

بھۄگ دی وستُۄ ہی کیول اِستری ہۄئی ہَے کِئۄں؟

ساڈے سماج وِچّ سبھ کُجھ ٹھِیک نہِیں ہۄ رِہا۔ امِیر لۄک آپݨی امِیری کرکے پھۄکی ہئۄمَے دے شِکار ہۄئے پئے ہن۔ اُہ سماج دے مدھّ ورگی اتے دبّے کُچلے غرِیب لۄکاں نُۄں ٹِچ سمجھدے ہن۔ اُہ آپݨے آپ نُۄں پرماتما دے ورۄسائے ہۄئے اُچ ورگ دے نُمائِںدے سمجھدے ہن۔ ہالاں کِہ پرماتما نیں ساری منُکھّتا نُۄں برابر بݨائِیا اتے برابر جِیون جِئۄݨ دے ادھِکار دِتّے ہن۔ ہئۄمَے والے گھُمںڈّی لۄک ساذِشاں رچکے آپݨی منمانی کردے ہن۔ بہُتے لۄک اُنہاں دِییاں ذِیادتِییاں دے وِرُدھّ آواذ بُلںدّ نہِیں کردے سگۄں چُپّ چاپ برداشت کردے رہِںدّے ہن۔ چُپّ رہِݨ وِچّ آپݨی بِہتری سمجھدے ہن۔ اجِہے لۄکاں بارے غذلکار آپݨے شِئراں وِچّ لِکھدا ہَے:

جد تاکت تے ہئۄمَے مِل کے ساذِش رچدے نیں٬

بںدّا پھِر بںدّا نہی دِسدا٬ جابر دِسدا ہَے۔

پرجاتںتّر دا پہِرا ہَے سخت بڑا٬

کنّ وِچّ سِکّا٬ مُۄںہ ’تے تالے دِسدے نیں۔

ڈالراں دی چکاچَۄںد وِچّ پںجّابی نَۄجوانی دا پْرواس وِچّ جاݨا٬ ماپِیاں لئی خترے دی گھںٹّی بݨ چُکِّیا ہَے۔ بچّے وِدیشاں وِچّ جا کے آپݨے ماپِیاں نُۄں وِسار جاںدے ہن۔ ڈالر کمائُݨ دے چکر وِچّ جدۄجہِد کردے رہِںدّے ہن٬ پِچھّے ماپے اُنہاں دے وِچھۄڑے نُۄں ترسدے رہِںدّے ہن۔ اِس تْراسدی نیں خُۄن دے رِشتِیاں وِچّ کھٹاس پَیدا کر دِتّی ہَے۔ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں وی بچِّیاں دِییاں اِنہاں ہرکتاں نُۄں برداشت کرن دے یۄگ نہِیں سمجھدا۔ اِس کرکے اُہ آپݨے شِئراں وِچّ لِکھدا ہَے:

چمک وِچّ ڈالراں دی ماپِیاں نُۄں بھُلّ جِنہاں جاݨَے٬

اُنہاں پُتراں نُۄں داتا! تُۄں کُئی پرواس ناں دیوِیں۔

اساڈے سمِیاں دا اِہ کَیسا گھۄر کلیُگ ہَے٬

کِہ رِشتا کۄئی وی بیٹے تے باپ وِچّ ن رِہا۔

نہِیں ہُݨ گرمجۄشی رِشتِیاں دے درشنا اںدّر٬

اگن ہئۄمَے دی دھُکھدی ہَے تناں اںدّر مناں اںدّر۔

ہۄ گئے مجبُۄر ماپے جاݨ نُۄں بِردھ آشرم٬

ہۄر کی اَۄلاد دا خُۄن ہۄئیگا چِٹّا بھلاں۔

سِسٹم تے غرِیبی دے بھنّ٬ پُتّ رُلھدے نیں جا کے پْردیسِیں٬

فِکراں وِچّ ڈُبِّییاں ماواں دا٬ کد تِیکر جیرا ویکھاںگے۔

دُنِییاں رںگّ بِرںگّی ہَے۔ غرِیب تے امِیر وِچّ بہُت وڈّا پاڑا ہَے۔ وِکھاوا ہی پْردھان ہَے٬ املی تَۄر ’تے کمّ نہِیں کِیتے جا رہے۔ اِنہاں سارِییاں گلّاں دا ساہِتکاراں ’تے پْربھاو پَیݨا کُدرتی ہَے۔ پھِر اُہ لۄکاں دے کارنامِیاں نُۄں آپݨِییاں رچناواں وِچّ درسائُںدے ہن۔ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں نیں اجِہے لۄکاں دے مُکھَۄٹِیاں نُۄں آپݨِییاں غذلاں وِچّ ورݨن کِیتا ہَے۔ اُنہاں لۄکاں بارے شائِر دے کُجھ شِئر اِس پْرکار ہن:

آپݨے چِہرے تۄں رتا پہِلاں مکھَۄٹا تاں اُتار٬

کِئۄں بھلا درپݨ نُۄں ہی دھمکائُݨ بارے سۄچدَیں۔

چِہرے ’تے خُشِییاں کھیڑے٬ سۄہݨے مُکھَۄٹے پہِنے٬

اَیپر ہَے آتما تاں٬ دِلگِیر آدمی دی۔

پا کے چِڑِییاں دے مُکھَۄٹے آ گئے ’ڈھِلۄ‘

شِکرِیاں تۄں بۄٹ کِںجھّ بچائُݨگے آخِر۔

چاڑھ مُکھَۄٹے چِہرے اُتے سادھاں سںتّاں بھگتاں دے٬

کردے ہاں مکّاری اَیپر بݨدے ہاں نادان اسِیں۔

بھوِکھ وِچّ تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں تۄں ہۄر ودھِییا غذل سںگّْرہِ دی اُمِید کِیتی جا سکدی ہَے۔

95 پنِّیاں٬ 200 رُپئے کِیمت والا اِہ غذل سںگّْرہِ شبداںجلی پبلِیکیشنذ پٹِیالا نیں پْرکاشت کِیتا ہَے۔

سمپّرک: تْرِلۄک سِںگھّ ڈھِلۄں : 9855461644

***