پالمپُر ہِمالِییا دی گۄد وِچ اِک انمۄل مۄتی ہَے۔ اِس دے سُںدّر چِیلہ دے درخت تے دیودار دِییاں کتاراں دھَۄلِیدھار دے پرچھاویں ہیٹھ سںتّرِییاں واںگ کھلۄتِییاں ہن۔ اِتھۄں دِییاں چِیلہاں دے درختاں نال گھِرِییاں شاںت سڑکاں٬ اِتھۄں دے چاہ دے باغ جِنہاں لاگے برفانی پاݨی دِییاں کُۄلہاں ہن٬ تے بںگّلے جِنہاں دے چُپاسِیں اُچّے اُچّے درختاں دا گھیرا ہَے٬ بڑے کھُۄبسُۄرت لگدے ہن۔ پالم پُر٬ شاںتی تے سُںدّرتا دی اِک ادُتّی تسوِیر ہَے۔ اِتھۄں دے سبھ گھراں تے بںگّلِیاں تۄں ذِیادا کھُۄبسُۄرت سَیشن ہائۄُس ناں دا بںگّلا ہَے۔ اِس دا نذارا اتِ ہمݨِیک ہَے۔ اِس اِمارت دی تھاں کِسے پہاڑی دْرِشاں دے چاہوان نیں چُݨی جاپدی ہَے۔ اِہدے براںڈے تۄں دھَۄلِیدھار دی پُۄری جھاکی وِکھائی دِںدّی ہَے۔ دھَۄلِیدھار دِییاں تِنّ چۄٹِییاں اِتھۄں اِںج لگدِییاں ہن جِویں ہۄئِرِک دا کۄئی چِتّر ہۄوے تے چِیلہاں دے درخت اُس دی چُگاٹھ ۔ دُپہِر ویلے بدّل آ کے دھَۄلِیدھار دِییاں برفانی چۄٹِییاں نُۄں ڈھکّ لَیںدے۔ بارشاں دے دِناں وِچ بِجلی چمک چمک پَیںدی تے بدّل گرجدے نہِیں تھکدے۔ بدلاں دی گڑگڑاہٹ بدّلاں دی وادی وِچ مُڑ مُڑ گُۄںجدی اے تے اِںج جاپدا جِویں ربّی تاکت آپݨے ویگ دا بِیان لَے رہی ہۄوے۔ بارش اِتھے بہُت ذۄر دی ہُںدّی ہَے٬ بدّل وس وس کے جِویں تھکّدے نہِیں۔ بںدّلی کھڈّ وِچ سماں بڑا رمݨِیک ہُںدّا ہَے تے اِتھے بںدّا گھںٹِّیاں بدھّی کھلۄتا برفانی پہاڑِییاں تے کالے نِیلے بدّلاں نُۄں ویکھدا رجّدا نہِیں۔ شَیشن ہائۄُس دا بغِیچا رںگّ برںگّے پھُلّاں نال بھرپُۄر ہَے تے اِنہاں پھُلّاں دے بُۄٹِیاں دے پِچھے چِیلہ دے درخت اتِ منۄرںجّک نذارا پیش کردے ہن۔ وساکھ دے مہِینے وِچ تگّر تے پھُلّاں دی سُگںدھّ نال اِہ اِلاکا مہِک اُٹھدا ہَے۔

بںدّلاں پِںڈّ تے نِئۄُگل کھڈّ دی سَیر بڑی سوادلی ہَے۔ بںدّلا ول جا رہی پگڈںڈّی دے دۄہِیں پاسِیں چِیلہاں دے درختاں نیں گھیرے پائے ہۄئے ہن۔ اسِیں بںدّلا کھڈّ تے سجّے پاسِئۄں ہۄ کے گُذرے۔ رستے وِچ اِک کِسان دا کلّ-مُکلّا گھر آئِیا٬ جِس وِچ اِک سرُۄ دا بُۄٹا لگا ہۄئِیا سی۔ کھڈّ دے دۄہاں پاسِیاں 'تے مکھّݨ دے بْرِچھ لگے ہۄئے ہن٬ جِنہاں دے پتّے وساکھ وِچ تاں بے-رںگّے ہۄ جاںدے ہن۔ پَۄڑِییاں واںگ چڑھ رہِییاں پَیلِییاں وِچ کݨک تے جَۄں دِییاں فسلاں لہِلہا رہِییاں سن٬ جِنہاں نُۄں جیٹھ وِچ کٹِیا جاںدا ہَے۔ جیٹھ دے ادھّ-وِچکار پَیلِییاں وِچ پھِر ہل واہِیا جاںدا ہَے۔ ہل واہُݨ تۄں بائد کِسان تے اُنہاں دے ٹبّراں دے سبھ بںدّے٬ سمیت تِیوِییاں اتے بچِّیاں دے رل کے کھیتاں وِچ مِٹّی دِییاں ڈھِیماں نُۄں تۄڑن دا کمّ کردے ہن۔ ہر کِسے دے ہتھّ وِچ لکڑی تے لمّے لمّے ہتھَۄڑے چُکے ہُںدّے ہن۔ جیٹھ-ہاڑ دے مہِینے کھیتاں وِچ پاݨی ہی پاݨی ہُںدّا ہَے٬ جِس نُۄں نالِییاں راہِیں باہر کڈھِیا جاںدا ہَے۔ پاݨی دے ہذاراں جھرنے سویر دی دھُپّ وِچ چمکدے وِکھائی دیںدے ہن۔ پاݨی نال بھرے کھیت شِیشِیاں واںگ دمک پَیںدے ہن٬ تے اِںج جاپدا ہَے جِویں ساری دی ساری پالموادی کۄئی سُپن-دیس بݨ گئی ہۄوے۔ پھِر کِسان دھان دی فسل وِچ جُٹ جاںدے ہن جِہڑی اسُّۄ وِچ تِیار ہۄݨی شُرُۄ ہُںدّی ہَے۔

پِںڈّ دے باہر کر کے چمِیاراں دے گھر ہن٬ وِچکار سُۄداں دے۔ اِہۄ لۄک اِتھۄں دے ساہُۄکار تے دُکاندار ہن۔پِںڈّ دے سجّے ہتھّ اِک مںدّر ہَے٬ جِس دِییاں کںدھّا اُتے شِو تے پاروتی تے چِتّر ہن۔ اِہ چِتّر کاںگڑا کلا دے چِتّرکار گُلابُۄ رام دے بݨائے ہۄئے ہن۔ پِںڈّ دی وڈّی گلی پتھّراں نال جُڑی ہۄئی ہَے۔ جِس دے اِک پاسے پاݨی دی کُۄلہ وگدی ہَے۔ نِرمل جل دی اِہ وگدی کُۄلہ پِںڈّ نُۄں اِک اجِیب سُںدّرتا پْردان کردی ہَے۔ پِںڈّ دے اُتّر ول گھراٹ لگے ہۄئے ہن٬ جِنہاں دے کۄل گدّی لۄکاں دے گھر ہن۔ کھیتاں دے کںڈھِّیاں 'تے لگے درختاں نُۄں ڈںگّراں دے چارے لئی بڑی بیرہِمی نال چھاںگِیا جاںدا ہَے۔ اِنہاں درخّتاں دے رُںڈّ مُںڈّ ٹہِݨے گدّی گھراں اُتے اِک بھِیانک پرچھاویں واںگ پَے رہے دِسدے ہن۔ گدّی کِساناں دے گھر بڑے ساف ہن٬ اُنہاں دِییاں کںدھّاں ہلکے نِیلے٬ گۄلُۄ٬ ہلکی پِیلی گاچنی نال باہرۄں رںگِّییاں ہۄئیِیا ہن۔ اِہ مِٹّی دھَۄلِیدھار وِچۄں لِیائی جاںدی ہَے۔ ہۄر اُتے جا کے نِگّل ناں دی کھڈّ آئُںدی ہَے۔ اِہ کھڈّ بہُت ڈُۄںگھی ہَے تے اِس وِچ وڈے وڈے پہاڑ دے تۄدے آ کے پئے ہۄئے ہن۔کھڈّ دے وِچکار ساف سُتھرے پاݨی دی اِک ندی وہِںدّی ہَے۔ اِہ ندی دھَۄلِیدھار 'چۄں آئُںدی ہَے۔کھڈّ دے سجّے ہتھّ اِک کُۄلہ ہَے٬ جِس نال بںدّلا دے چاہ دے باغاں نُۄں پاݨی دِتّا جاںدا ہَے۔ دُۄرۄں ویکھِیئے تاں اِئۄں جاپدا ہَے جِویں اِہ کُۄلہ نِواݨ ولۄں اُچاݨ ول وہِ رہی ہَے۔ نِگّل کھڈّ دے ہیٹھ اِک گھراٹ لگا ہۄئِیا ہَے تے دارُۄ کڈھّݨ دی اِک بھٹھّی ہَے۔ اِتھے گدّی لۄک لُگڑی پِیݨ لئی اِکّٹھے ہُںدّے ہن۔ کھڈّ دے پارلے پاسے گدِّییاں دا اِک ہۄر پِںڈّ ہَے٬ جِس دے ڈبِّیاں ورگے پِیلے گھر بڑے سُہݨے لگدے ہن۔

پالمپُر تہِسِیل دے پِںڈّ دۄ ہِسِّیاں وِچ وںڈّے جا سکدے ہن : اِک ہِسّا اُنہاں پِںڈّاں دا ہَے جِہڑے دھَۄلِیدھار دے کدماں وِچ پالمپُر بَیجناتھ سڑک کے اُتّر ول ہن تے دُۄجے اُہ پِںڈّ جِہڑے اِس سڑک دے دکھّݨ ول ہن۔ دھَۄلِیدھار دے کدماں وِچ دیئُل٬ لنّاد٬ کدمبّڑی٬ بںدّلا٬ پکںدّی تے چچِییاں ناں دے پِںڈّ ہن۔ اِہ پِںڈّ سارے دے سارے پہاڑی ڈھکِّییاں اُتے وسّے ہۄئے ہن۔ دیئُل دے کۄل آوا تے بںدّلا کۄل نِگّل ناں دے کھڈّ ہَے۔ اِنہاں پِںڈّاں دے کھیتاں وِچ برف دے ٹھںڈّے پاݨی تۄں سِںجّائی دا کمّ لِیا جاںدا ہَے۔ اِنہاں پِںڈّاں دے وسنِیک تے کھیتِیباڑی کردے ہن٬ تے جاں اِجّڑ پالدے ہن تے شِکار کردے ہن۔ اِہ لۄک باذ تے شِکرے پھڑ کے پچھّمی پںجّاب وِچ وِکݨ لئی بھیجِیا کردے سن۔پںجّاب دی وںڈّ دا اِک اِہ وی اسر ہۄئِیا ہَے کِہ شِکرِیاں تے باذاں دی اِہ تجارت ہُݨ بںدّ ہۄ گئی ہَے۔ وڈّے وڈّے ذِمِیںدار جِہڑے شِکرِیا تے باذاں دے شَۄکِین ہُںدّے سن اجّکلہ ہَۄلی ہَۄلی ختم ہُںدّے جا رہے ہن۔ اِس لئی اِنہاں شِکار کھیڈݨ والے پںچھِّییاں نُۄں ہُݨ پھڑِیا نہِیں جاںدا۔ باذاں شِکرِیاں دی گِݨتی ودھݨ کرکے دھَۄلِیدھار دے اِلاکے وِچ شِکار بہُت گھٹ گِیا ہَے۔ مُنال آدِ پہاڑی مُرگ تے برفانی کُکّڑ بہُت گھٹ گئے ہن٬ تے باذ دے شِکرے اُنے ہی ودھ گئے ہن۔

پالمپُر وادی دے چاہ اُگاݨ والے اِلاکے وِچ مشہُۄر پِںڈّ بنُۄری٬ سلِیانا٬ پٹّی دِئُگرائۄں٬ منِیارا٬ تِکّڑ٬ ڈرۄہ آدِ ہن۔ چاہ دِییاں جھاڑِییاں دی کاشت اِس اِلاکے وِچ 1849 وِچ ڈاکٹر جیمسن نیں پہِلی وار کِیتی سی۔ اُہنے المۄڑا دے ڈیہرادُۄن دے ذکھِیرِیاں تۄں چاہ دے بُۄٹے اِتھے لِیا کے لائے سن۔ اجّکلہ اِس اِلاکے وِچ چاہ کھُۄب لگائی جاںدی ہَے۔ ذِمِیںدار وی آپݨے کھیتاں وِچ چاہ اُگاںدے ہن۔ چاہ دے پتِّیاں نُۄں اِہ لۄک چھۄٹِییاں بھٹھِّییاں وِچ سُکاںدے ہن تے اِنہاں دی چاہ گھرۄگی دستکاری نُۄں اُتساہ دیݨ والے لۄکاں نُۄں بہُت پسںدّ آئُںدی ہَے۔ اِتھۄں دے پِںڈّاں دے گھر اکسر دۄ مںذّلے تے اُنہاں دِییاں چھتّاں سلیٹ دے پتھّر دِییاں ہن۔ کئی گھراں دے درواذے تے کھِڑکِییاں اُکرِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ پِچھلے کۄئی وِیہ سالاں وِچ سِہت دے اسُۄلاں ولّ وی دھِیان دِتّا جاݨ لگّ پِیا ہَے٬ تے اکسر گھراں وِچ کھِڑکِییاں تے رۄشندان لگے ہۄئے وِکھائی دیݨ لگّ پئے ہن۔ گھراں دے نال چراںداں ہن جِنّہاں وِچ نِکِّییاں نِکِّییاں کالِییاں گاواں چردِییاں ہن۔

سلِیانا ناں دا پِںڈّ بڑا خُۄبسُۄرت ہَے۔ اِس وِچ ڈۄگرے بْراہمݨ وسدے ہن۔ کھیتاں دے بنِّیاں اُتے جںگّلی گُلاب دِییاں واڑاں لگِّییاں ہۄئیِیاں ہن تے وساکھ وِچ اِنہاں دے گُلابی تے چِٹّے رںگّ پالم دی وادی نُۄں اِکّ ادُتّی رُۄپ بخشدے ہن۔ جںگّلی ناکھاں دے بُۄٹے جِہڑے تھاں تھاں لگّے ہۄئے ہن٬ چیت دے ادھّ وِچ چِٹّے پھُلّاں نال لدّے جاںدے ہن۔ اِنہاں دِناں وِچ دھَۄلِیدھار دِییاں چۄٹِییاں وی برف نال ڈھکِییاں ہُںدِّییاں ہن٬ تے پالم دی ساری وادی چِٹّے کپڑِیاں وِچ لپیٹی گۄری واںگ جاپݨ لگّ پَیںدی ہَے۔

جںگّلی گُلاب دے گُلابی تے چِٹّے پھُلّاں نُۄں ویکھ کے مَینُۄں بڑی خُشی ہۄئی۔ ایتھے بہُت سارے کھیتاں دِییاں واڑاں اِنہاں پھُلّاں نال سجِییاں ہن۔ کَیتھاں دے سفَید پھُلّاں نیں ہۄر وی خُشی دِتی۔ چِٹّا رںگّ پوِتّرتا دی نِشانی ہَے٬ جِویں گُلابی رںگّ اِنسان دے پِیار جذبِیاں دا چِنّہ ہَے۔ سِرف اِنساناں وِچ ہی نہِیں٬ بناسپتی٬ پشُۄ٬ پںچھِّییاں تے مچھِّییاں تک دے وِچ خُشی دی رُۄہ وسدی ہَے۔ اِہ خُشی دی رُۄہ اِک وگدے درِیا واںگ ہَے۔ جِویں جِسم نُۄں خُراک دی لۄڑ ہَے٬ اِویں ہی اِہ خُشی دی رُۄہ دا نِربھر پْراکِرتی دی سُںدّرتا 'تے ہَے۔

جد آجڑی مُںڈِّیاں نُۄں گُلاب دے پھُلّ بھرُۄںدے ویکھِیا تاں دِل وِچ بڑا شۄک پَیدا ہۄئِیا۔ ساڈے مُکابلے 'تے جاپان دے لۄک کِنّے سِیاݨے ہن تے آپݨے دیش دے پھُلّاں تے بناسپتی نال کِنّا پِیار کردے ہن۔ کہِںدّے ہن کِہ جاپانی لڑکی تڑکسار آپݨے گھر دی کھُۄہی اُتے پاݨی بھرن گئی۔ کی ویکھدی ہَے کِہ لج دے دُیالے ’اِشک پیچے‘ دے ویل لِپٹی ہۄئی ہَے٬ تے اُس اُپر اِک اسمانی رںگّ دا پھُلّ کھِڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ اُس نُۄں پھُلّ تے ویل دی سُںدّرتا اینی پسںدّ آئی کِہ پاݨی کڈھّݨ دا ہِییا ناں پِیا٬ تے لجّ نُۄں اُویں ہی چھڈّ کے اِک گُیاںڈھی تۄں پاݨی مںگّ لِیائی۔

اِسے ترہاں دی کہاݨی٬ جاپان دی راݨی کۄمِیئۄ بارے وی مشہُۄر ہَے۔ پُۄجا دا ویلا سی تے کۄمِیئۄ پھُلّاں دے کھیت ولّ پھُلّ چُگݨ گئی۔ پھُلّاں دی سُںدّرتا ویکھ تۄڑن دا ہَۄںسلا ناں پِیا تے بۄلی٬ “جے مَیں اِنہاں پھُلّاں نُۄں تۄڑدی ہاں٬ تاں میرے ہتھّاں دے لگّݨ نال اِہ اپوِتّر ہۄ جاݨگے۔ جِویں اِہ کھیت کھڑے ہن٬ مَیں ایویں ہی اِنہاں نُۄں مہاتما بُدھ دی سیوا بھیںٹ کردی ہاں۔"

باشۄ جاپان دا سںتّ کوی پْرکِرتی دا پْریمی سی۔ جد چَیری دے ہلکے گُلابی پھُل نِکلدے ہن تاں جاپان دے لۄک بڑی خُشِییاں منائُںدے ہن٬ تے پھُلّاں نال لدّے درخّتاں ہیٹھاں بَیٹھ کے اِنہاں دی سُںدّرتا نُۄں ماݨدے ہن۔ ہلکی جِہی وی پَۄݨ چلے٬ کۄئی اُچّی آواذ آوے تاں چَیری دے پھُلّ کِرن لگّ جاںدے ہن۔ بھِکشُۄ باشۄ ٹلّی وجائُںدا لںگھّ رِہا سی۔ جد چَیری تے باغ کۄلۄں دی لںگھِّیا تاں ٹلّی وجائُݨی بںدّ کر دِتّی متے شۄر نال چَیری دے پھُلّ ناں ڈِگّ جاݨ۔

پھگّݨ دے مہِینے گھُگِییاں دے جۄڑِیاں دی گھُۄں گھُۄں کَیںتھاں دے بْرِچھاں وِچۄں آئُںدی سُݨ کے مَیں سۄچِیا کِہ اِہ جۄڑے ذرُۄر پھُلّاں دِییاں ہی گلّاں کر رہے ہۄݨگے۔ کَیںتھاں دے دُدھّ چِٹّے٬ پھُلّ٬ تْریل نال بھرے ہۄئے اِںج لگّݨ جِویں تارِیاں تے ڈلہکدے ہںجھُّۄ۔

کئی لۄک پُچھّدے ہن٬ پھُلّاں دا کی فائِدا ہَے ? پھُلّاں تۄں ناں سِرف پھل تے انّ پَیدا ہُںدّا ہَے٬ اِہ پھُلّ ہی ہن جِنہاں نیں سانُۄں بنماہݨُۄ تۄں اِنسان بݨائِیا ہَے۔

کۄئی پںجّ-چھے لکھّ برس ہۄئے٬ جد بنماہݨُۄ دی ساتھݨ نیں اُتاںہ نذر چُک کے چمبّے دے پھُلّاں لدّے درخّت ولّ ویکھِیا تاں اُس سۄچِیا کِہ اُہ وی درخت دی سُںدّرتا دا ہِسّا لَے سکدی ہَے٬ تے اُس پھُلّاں نالۄں دۄ گُچھّے لاہ کے آپݨے سِر دے والاں وِچ ٹںگّ لئے۔ اُہدے ساتھی نیں آپݨی پھُلّاں لدّی ہۄئی ساتھݨ دی تارِیف کِیتی٬ تے اُس دِن تۄں ہی اُہ اِنساناں دی شْریݨی وِچ شامل ہۄ گئے۔ ہُݨ وی جد اسِیں آپݨے سُۄکھم جذبے آپݨی پْریمکا نُۄں دسݨے چاہُںدّے ہاں تاں اسِیں پھُلّاں راہِیں ہی آپݨے پْریم سدّے بھیجدے ہاں۔ جے ربّ ولّ آپݨی شردھا پْرگٹ کردے ہاں تاں پھُلّاں دے چڑھاوے نال ہی آپݨے دِل دی آواذ پہُںچّاںدے ہاں۔

پِںڈّ دے باہر کئی گھر کھِںڈّے پُںڈّے ہۄئے ہن۔ اکسر کِسان آپݨِییاں پَیلِییاں وِچ ہی رہِݨا پسںدّ کردے ہن تے کۄئی اِہۄ جِہی تھاں چُݨ کے جھُگِییاں پا لَیںدے ہن٬ جِتھے دھُپّ وی لگّے تے مِیںہ کݨی تۄں وی بچاء ہۄوے۔ راجپُۄتاں دے گھر باکی لۄکاں دے گھراں تۄں ساف ساف نِکھیڑے جا سکدے ہن۔ راجپُۄت لۄک اکسر اُچیچی تے نویکلی تھاں چُݨدے ہن تاں جۄ اُنہاں دِییاں سُیاݨِییاں پردے وِچ رہِ سکݨ۔ پُراݨے سمیں وِچ راجپُۄت لۄک آپݨے اِنہاں گھراں وِچ آپݨے آپ نُۄں ودھیرے سُرکھِّئت وی سمجھدے سن٬ کِئُںکِہ اِہ گھر ذِیادا تک اُچِّییاں پہاڑِییاں دِییاں چۄٹِییاں 'تے بݨائے جاںدے ہن٬ جِنہاں تک اپڑن لئی بھِیڑِییاں لمِّییاں پتھّر دِییاں پَۄڑِییاں چڑھنِییاں پَیںدِییاں سن۔ اِنہاں پَۄڑِییاں وِچۄں کئی تھاواں تۄں گھۄڑے وی نہِیں سن نِکل سکدے۔

پِںڈّ دے وِچکار بائُلی ہَے جِس نُۄں پتھّراں نال چِݨِیا گِیا ہَے۔ اِس بائُلی دے پتھّراں اُتے مرداں٬ اَۄرتاں تے بلداں دے چِتّر اُکرے ہۄئے ہن۔ جدۄں کۄئی وِیاہِیا ہۄئِیا آدمی مردا ہَے تاں اُس دی یادگار وِچ اِک پتھّر اِس بائُلی وِچ لا دِتّا جاںدا ہَے۔ اِس پتھّر اُتے اُس آدمی دا چِتّر ہُںدّا ہَے۔ جد کۄئی چھڑا چھاںگ مر جاںدا ہَے تاں اُہدی یاد وِچ پتھّر اُتے اِک بلد دا چِتّر اُکرِیا جاںدا ہَے۔

گھِرتاں دے گھر آم تَۄر 'تے باںس٬ کچنار تے تُۄن تے جھُںڈّاں وِچ لُکے ہُںدّے ہن۔ کدی کدی اِنہاں لۄکاں دے گھراں کۄل پدم تے کیلِیاں دے بُۄٹے ہُںدّے ہن۔ اِہ گھر ساری وادی وِچ کھِںڈّرے ہۄئے ہن۔ ہیٹھ کرکے نگرۄٹا کۄل کیلِیاں تے امبّاں دے بُۄٹے وی وِکھائی دِںدّے ہن۔ اُس تۄں پرہے وڈے وڈے سِمبّل دے درخّت آپݨے بُک بُک لال بِمبّ پھُلّاں نال سِر چُکی کھلۄتے وِکھائی دِںدّے ہن۔ اِنہاں بْرِچھّاں دے پتّے جھڑ جاںدے ہن٬ تے ٹاہݨِییاں 'تے کیول پھُلّ ہی پھُلّ وِکھائی دِںدّے ہن۔

سلِیانے دے پِںڈّ وِچ میرا دۄست پرمیشری داس بڑے شَۄک نال سانُۄں اُڈِیک رِہا سی۔ جد اسِیں پِںڈّ تۄں ادھ مِیل ہی ساں تاں کی ویکھدے ہاں کِہ ڈھۄل وجائُںدے گدِّییاں دے ٹۄلے ساڈے ول آ رہے سن۔ بچِّیاں دا تاں کۄئی اںتّ ہی نہِیں سی۔ اِس ترہاں وِکھائی دے رِہا سی کِہ سارا پِںڈّ ہی اُلٹ پِیا ہۄوے۔ اُنہاں نیں سانُۄں گیںدے دے پھُلّاں دے ہاراں نال لدّ دِتا۔ نرسِںگھّے تے تُۄتنِییاں وجائُںدے اُہ سانُۄں سکُۄل ول لَے گئے٬ جِتھے پالم دے سبھ سُگھڑ سِیاݨے مَۄجُۄد سن۔ اُنہاں آپݨے سُیاگتی بھاشن وِچ میری تے آرچر دی٬ کاںگڑا کلا دی کھۄج تے لیکھݨی دی پْرسںسّا کِیتی۔ اِنہاں ساد مُرادے تے سچّے اِنساناں دی پْرسںسّا تے پْریم نیں سانُۄں بڑی کھُشی دِتّی۔ سانُۄں اِہ انُبھو کرکے ہۄر وی خُشی ہۄئی کِہ میرے کاںگڑا-کلا-پِیار دی جاݨ-پچھاݨ سِرف پڑھے لِکھے لۄکاں نُۄں ہی نہِیں٬ سگۄں جۄ کمّ مَیں کاںگڑا وادی کی کلا٬ لۄک گِیت تے سبھِیاچار دی کھۄج وِچ کِیتا ہَے اُس تۄں آم جنتا وی جاݨُۄں ہَے۔ کھۄجی تے لیکھک لئی اِس تۄں ہۄر کِہڑی ذِیادا کھُشی دی گلّ ہۄ سکدی ہَے۔

سلِیانا٬ اںدّریٹا٬ اجۄگر٬ پرِہالا٬ جںڈّپُری تے پپرۄلا اِہ سبھّے پِںڈّ کُدرتی سُںدّرتا نال بھرپُۄر ہن۔ سلِیانا تۄں چل کے اگے اِک بغِیچا جِہا آئُںدا ہَے٬ جِس دے اگے پِچھے کئی گھر تے دُکاناں بݨِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اِس تھاں وِساکھ وِچ ہر سال میلا لگدا ہَے۔ میلے دے دِناں وِچ اِتھے دُکاندار آ کے مِٹھائی٬ وںگّاں٬ تامبے دے برتن تے گھڑے آدِ ویچدے ہن۔ پالموادی دے بْراہمݨاں٬ راجپُۄتاں تے گھِرتاں تۄں اِلاوا گدّی اَۄرتاں تے مرد وی اِس میلے وِچ شامل ہُںدّے ہن۔ اِہ لۄک گدھیرن اِلاکے تۄں جِہڑا دھَۄلِیدھار دے دامن وِچ ہَے٬ آئُںدے ہن۔ اِنہاں دے آئُݨ نال میلے وِچ بڑا رںگّ تے بڑی رَۄݨک ہۄ جاںدی ہَے۔ نگارے دی آواذ نال گدّی لۄک رجّ رجّ کے نچّدے تے گائُںدے ہن۔ گدّݨاں چاںدی دے گہِݨِیاں نال لدِّییاں اُنہاں نُۄں لۄک کھلۄ کے نچّدِیاں ویکھدِییاں ہن۔ میلے دے مُکّݨ تے اِہ تھاں وِیران ہۄ جاںدی ہَے تے اِتھے کُچھ کالِییاں گاںواں ہی چردِییاں نذر آئُںدِییاں ہن۔

('پتّے پتّے گۄبِںدّ بَیٹھا' وِچّۄں)