“آپݨِییاں رچناواں پںجّابی دی کِس پھَۄںٹ وِچّ ٹائیِپ کرِیئے؟” اِہ سوال آم ہی پُچھِّیا جاںدا ہَے٬ لگبھگ ہر کمپِّئۄُٹر سِکھاںدرُۄ ولّۄں کھاس کرکے اتے ہںڈّے ورتے ولّۄں آم کرکے۔ ہر سوال نالھ کِئۄ‘ دا پْرشن چِنّہ وِویکی آپݨے آپ ہی لا لَیںدا ہَے۔ اِس دے اُتّر وِچّ بہُت سارے نُکتے وِچارے جا سکدے ہن۔ پہِلۄں اُنہاں لئی ڈھُکواں واتاورن اُسار لِیا جاوے۔

ہر لیکھک دی ہتھّ لِکھت وِچّ بھاویں بھاشا دے لِپّی چِنّہ اِکّۄ جِہے ہی ہُںدّے ہن اتے اُنہاں دے چِہن چکّر لیکھک دے وِئکتِیتو اتے اُسدی گھال کمائی انُسار آم جِہے تۄں لَے کے اتی سُںدّر ہۄ سکدے ہن۔ پر کمپِّئۄُٹر دے سںسّار وِچّ اِس ترہاں نہِیں ہُںدّا۔ اِس وِچّ ہر بھاشا دی اِکّ لِپّی ہُںدّی ہَے جۄ پھَۄںٹ (Font) دا ناں لَے لَیںدی ہَے٬ جِس وِچّ اُسدا ناں وی جُڑ جاںدا ہَے۔ جِویں پںجّابی یُۄنی دِییاں پھَۄںٹاں ہن راوی٬ چاترِک٬ انمۄل یُۄنی٬ اکاش٬ اںگُّۄر آدِ۔ وِئکتِییاں واںگ اِنہاں دی وی آپۄ آپݨی نِویکلی سمرتھّا اتے نِویکلے ہی چِہن چکّر ہُںدّے ہن۔

1990اِیاں دے دہاکے وِچّ جۄ پںجّابی دِییاں پھَۄںٹاں پرچلت سن٬ اُنہاں دا ورگِیکرن ’ٹِیٹِیئَپھّ آسکائی پھَۄںٹاں‘ وجۄں کِیتا جاںدا سی۔ اُہ پْرِںٹّ رُۄپ (Hard copy) وِچّ تاں سارِییاں ہی ارتھ پُۄرن سن پر مانِیٹر اُتّے (Soft copy) اِکّ دُۄجی نالھ سںدھّی نہِیں سن کردِییاں۔ پھَۄںٹ دا نائۄں بدلݨ نالھ سبھ کُجھ ارتھہِین ہۄ جاںدا سی۔ اِسدا وڈّا کارن اِہ سی کِہ اُنہاں پھَۄںٹاں وِچّ پھَۄںٹ اتے اُسدا کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ آپۄ آپݨا نِویکلا ہُںدّا سی اتے جے بھیجݨ والھے اتے پڑھن والھے کۄل اُہی پھَۄںٹ ہُںدّی سی تاں ہی سُۄچنا سہی پہُںچّدی سی۔ ہۄر اگّے جے اُہ سُۄچنا اِیمیل وِچّ پیسٹ کرکے بھیجی جاںدی سی تاں اُسدے اکھّر اںگّریجی دا رُۄپ دھارن کرکے کُجھ ہۄر دا ہۄر ہی بݨ جاںدے سن۔ آسکائی پھَۄںٹاں نالھ بڑِییاں ہی اَۄکڑاں آئُںدِییاں سن تے کُجھ ہۄر وی کارن سن کِہ سںسّار بھر وِچّ پھَۄںٹاں دا یُۄنِیکۄڈ پربںدھّ سرو وِیاپی ہۄ گِیا۔

یُۄنِیکۄڈ پھَۄںٹ وِچّ ٹائیِپ کرن دے بہُت سارے لابھ ہن۔ جِویں کِہ:

1. یُۄنِیکۄڈ٬ بھاو یُۄنِیک کۄڈ٬ بھاو وِلکھّݨ چِنّہ کۄڈ تۄں ہَے۔ کمپِّئۄُٹر سارِییاں گِݨتِییاں مِݨتِییاں اتے کمّ کۄڈاں نالھ کردا ہَے اتے آپݨے نتِیجِیاں دی پردرشݨی چِنّہاں وِچّ کردا ہَے۔ یُۄنِیکۄڈ وِچّ سںسّار دی ہر بھاشا دے ہر اکھّر دا کۄڈ وکھّرا ہَے۔ جِویں کِہ اُ دا کۄڈ 2675 ہَے A دا 65 ہَے उ ہِںدّی اُ دا 2313 ہَے۔ سار اںسّ اِہ ہَے کِہ یُۄنِیکۄڈ وِچّ کِسے وی چِنّہ دا کۄڈ کِسے دُۄسرے نالھ نہِیں مِلھدا اتے سُۄچنا ہر تھاں ابدل تے ٹھِیک ٹھاک پہُںچّدی ہَے۔

2. یُۄنِیکۄڈ وِچّ ٹائیِپ کِیتِییاں رچناواں اِںٹرنَیٹّ دے پُۄرن تَۄر اُتّے انُکُۄل ہن۔

3. اجّ کلّہ سُۄچناواں دا آدان پردان بہُتا اِںٹرنَیٹّ راہِیں ہی ہُںدّا ہَے۔ اِہ بہُت سَۄکھا اتے سستا ہَے۔ اِسدی پہُںچّ تُرت پھُرت ہَے۔ مۄبائیِل سیوا نیں اِس نُۄں ہۄر وی لۄک-پِیارا بݨا دِتّا ہَے۔ پْرِںٹّ مِیڈِییا آہِستا-آہِستا سِمٹ رِہا ہَے۔

4. گِیان دا لںگّر انیک وَیبّسائیِٹاں نیں تھاں-تھاں لا رکھِّیا ہَے۔ دھنّ ہن اُنہاں سائیِٹاں دے سیوادار جۄ سںسّار بھر دِییاں سُۄچناواں تے وِچار پسار (چھٹّا چانݨاں دا دےئی جاںدے ہۄ!) نِرںتّر ورتائی جا رہے ہن۔ اُنہاں وِچّۄں بہُتے آپݨی سیوا یُۄنِیکۄڈ پھَۄںٹاں نالھ ہی کردے ہن۔ جے کۄئی اجے آسکائی پھَۄںٹاں دے گھر وِچّ ہی بَیٹھا ہَے٬ اُہ وی چھیتی ہی یُۄنِیکۄڈ دے مہِل وِچّ پرویش کرن والھا ہَے۔ پںجّابی وَیبّسائیِٹاں والے سارے ہی نوِییاں رچناواں نُۄں یُۄنِیکۄڈ وِچّ ہی مںگّدے ہن۔ اِس نالھ اُنہاں دا کارج آسان ہۄ جاںدا ہَے۔ کی لِکھارِییاں دا وی اِہ پھرذ نہِیں بݨدا کِہ اُہ وی اُنہاں ستِکاریۄگ سادھکاں دے کارج وِچّ سہائی ہۄݨ۔

5. سبھ تۄں وڈّی گلّ اِہ ہَے کِہ یُۄنِیکۄڈ پربںدھّ ہر بھاشا دا بھوِکھّ ہَے٬ کِئۄں ناں اِس نالھ اجّ ہی آپݨا سبںدھّ جۄڑِیئے۔ اگّے تُرِیاں ہی اگّا سںوّارِیدا ہَے۔

6. آپݨِییاں پہِلِییاں آسکائی پھَۄںٹ وِچّ ٹائیِپ کِیتِییاں ہۄئیِیاں رچناواں وی یُۄنِیکۄڈ وِچّ کنورٹ کر لَیݨِییاں چاہِیدِییاں ہن۔

ٹائیِپ کرن لئی کِیئبۄرڈ دی سہائِتا لَیݨی پَیںدی ہَے۔ پْراپت کِیئبۄرڈاں دِییاں کِییاں دی گِݨتی سِیمت ہَے جۄ مُۄل رُۄپ وِچّ کیول اںگّریجی دے یُۄنِیکۄڈ ہی ٹائیِپ کر سکدِییاں ہن۔ لۄڑ کاڈھ دی ماں ہَے۔ مائیِکرۄسَۄپھٹ نیں اِکّ اَیسا ٹُۄل (Microsoft Keyboard Layout Creater) گُۄگل اُتّے دھر دِتّا ہَے کِہ اُسنُۄں مُپھت ڈائۄُنلۄڈ کرۄ اتے آپݨی اِچھّا دی پھَۄںٹ دا آپݨی مرذی دا ہی کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ بݨا لوۄ۔ لیکھک نیں پںجّابی٬ شاہمُکھی اتے ہِںدّی دے کِیئئبۄرڈ لیئیائۄُٹ پھۄنَیٹِک بھاو اںگّریذی دی دھُنی (آواذ) انُسار وِچّ بݨا رکھّے ہن اتے کئی ہِمّتِییاں نیں آپݨی لۄڑ انُسار لۄڑِیںدے کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ تِیار کرکے مُپھت ورتا رکھّے ہن۔ سۄ یُۄنِیکۄڈ وِچّ ٹائیِپ کرن دی آم دِکھائی دِںدّی سمسِّیا اسلۄں ہَے ہی نہِیں۔ سگۄں اجّ اِہ سِیمت سمرتھّا والھا کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ اسِیم سمرتھّا د سوامی بݨ گِیا ہَے۔ اِہ 94 کِییاں والھا کِیئبۄرڈ دۄ تِنّ سَۄ تۄں وی ودھّ چِنّہ ٹائیِپ کر سکدا ہَے اتے بِناں کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ بدلی کِیتِیاں پںجّابی دے نالھ اںگّریجی دے چِنّہ ٹائیِپ کرن دے وی سمرتھّ ہَے۔

یُۄنِیکۄڈ پھَۄںٹاں دے اِنے لابھ ہۄݨ کرکے اِنہاں ولّ مۄڑا کٹّݨ وِچّ ڈھِلّ کیہی؟ پںجّابی دی بہُتی پرچلّت یُۄنِیکۄڈ پھَۄںٹ ’راوی‘ ہَے۔ ہر لیکھک آپݨی مرذی/پسںدّ مُتابِک کۄئی وی یُۄنِیکۄڈ پھَۄںٹ اپݨا سکدا ہَے کِئُںکِہ دُۄسرے پھَۄںٹ وِچّ بدلݨ ویلے اںگّریذی واںگ سُۄچنا ابدل رہِںدّی ہَے۔ دِتّے گئے چِتّراں اتے ٹیبلاں وِچّ اِکّ کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ دی سمرتھّا درسائی گئی ہَے۔

پںجّابی یُۄنی اںگُّۄر پھَۄںٹ دے کِیئبۄرڈ لیئیائۄُٹ 2024 دِییاں سمِلت (ڈَیڈّ) کِییاں دا ورنݨ: 1. ٹائیِپ کرۄ٬ 2. پْراپت کرۄ۔ سُۄچنا: ک کیول ماترا درسائُݨ لئی ہی ہَے۔ اِسنُۄں ٹائیِپ کرن دی لۄڑ نہِیں۔