کی اُہ ٹھِیک سی, جِس وِچّ دِماگ نہِیں سی تے سِرپھ دِل سی, اُہ وی بیلگام… ۔ شترںجّ دی بسات نہِیں سی۔ شائِد اُدۄں اُہۄ ہی ٹھِیک سی, پر اُہ ٹھِیک, وڈّا ہۄکے گلت کِویں ہۄ گِیا؟ کی اُس وِچّ ربّ دی مرذی شامل نہِیں سی۔ ربّ تاں کدے وی تماشبِین نہِیں ہُںدّا۔
کۄٹلا چھپاکی ذُمّے رات آئی ہَے, جِہڑا پِچھّے مُڑکے ویکھے اُہدی شامت آئی ہَے۔ شامت ہی تے چاہِیدی سی اُس اُمر وِچ۔ کاش اِہ شامت مِٹھّی ہی رہِںدّی, اِہدے وِچّ سمیں دا ذہِر ناں رلدا۔ سچّ جۄ ذہِر بݨ گِیا۔ ذہِر جۄ سچّ ہۄ نِبڑِیا۔ چُنّی دا لپیٹِیا کۄرڑا پِٹھّ نُۄں نِگھّ دیںدا سی۔ نِگھّ جۄ ہارے ہۄئے دی پِٹھّ سہِلائُںدا سی۔ سوَیماݨ دا گلا نہِیں گھُٹّدا سی۔ کۄرڑا ہتھّ آئِیا نہِیں تے تُسِیں منمرذی دا دُشمݨ چُݨِیا نہِیں۔ اِستۄں باد اُہ تے بالا… ۔ بس بھجۄ بھذائی تے اجّ اُہۄ بالا واپس آ رہی سی۔ باراں سالاں باد… ۔ اُسے دھرتی نُۄں نمسکار کرن جِہدے تے اسِیں کدے کۄئی کۄرڑا رکھِیا سی۔ ساںجھا … اِکّ دُۄجے دی پِٹھّ سیکݨ لئی۔
“وِیرا تُۄں ہمیشاں کۄرڑا بالا پِچھّے ہی کِئۄں رکھدا ہَیں؟” پمّی دی اِس گلّ نیں اجّ پھیر سِر چُکّ لِیا سی۔ دِیپ دے من دے کِنّے ہی بُجھّے دِیپ پھِر جگ اُٹھّے۔
من-مِیرا دی بںسّری دِییاں کِنِّییاں ہی دھُناں نیں اواذ دِتّی, ’میرے پْربھ جی… تُسِیں سدا ہی مہان ہۄ۔ میرے تے میہر کرۄ۔ ماسی جی دِییاں بںدّ-اکھّاں کھُلّہ کے پھیر بںدّ ہۄ گئیِیاں جِویں ساری کائِنات دی رُۄہ اُنہاں اکھّاں دے پِچھّے چلی گئی ہۄوے۔
بںسّری دِییاں سُراں کدے وی اِکّمِکّ نہِیں سن۔ “دِیپی ہُݨ کِہڑی اُںگل چُکّاں؟” جِویں بالا نیں اجّ پھیر بںسّری وِچّ پھُۄک مارکے پُچھِّیا ہۄوے۔ “مَینُۄں کی پتا تیرے دِل وِچّ کی ہَے, کِہڑی دھُنّ کڈھݨا چاہُںدّی ہَیں؟ مَیں تاں تَینُۄں جن گن من سِکھائِیا سی, اگّے تاں مَینُۄں وی نہِیں آئُںدا۔”
“جاہ وے تَینُۄں تاں کُجھّ وی نہِیں آئُںدا۔ بُدھُّۄ کِسے تھاں دا۔” بالا نیں ٹھیںگا دِکھائِیا تے گۄلھ بُلّہ کرکے جِیبھ کڈھّی۔
دِیپ دِییاں بںدّ اکھّاں سِلِییاں ہۄ گئیِیاں۔ اکھّاں نُۄں, جھِمّݨِییاں نُۄں جِویں تھۄڑے چِر لئی جِیݨ دی اُمِید ہۄ گئی ہۄوے۔ اجّ اُہ آ رہی سی, ورہِیاں باد, اِکّ یُگّ دے باد, اِکّ اُپاسنا دی سماپتی تۄں باد تے اجّ تۄں باد اُسدِییاں دُرگتِییاں کھتم… ۔ سںجّم دے ٹُٹّدے کچّ ہُݨ ہۄر دُکھی نہِیں کرنگے۔ مَینیجر دے مُۄںہ تے ماراںگا وۄچراں دا تھبّا, سالی دۄ ٹکے دی نَۄکری۔… ’ہے واہِگُرُۄ مَینُۄں چَین دِئۄ… ۔
پْربھدِیپ دے ہتھّ جُڑے, اکھّاں سِلِییاں ہۄئیِیاں تے گڈّی وِچّ آ رہی ٹھںڈّی ہوا نیں اُہدے اتھرُۄیاں دا کھِلارا پا دِتّا۔ اُسدے کۄسے اتھّرُۄیاں دے سپرش نیں اُہنُۄں کھِیالاں وِچۄں کڈھِّیا۔ اُہنے اکھّاں کھۄلہ کے آلا دُیالا دیکھِیا۔ باکی تاں سارے سُستا رہے سن پر اُہدا باپُۄ اخبار نِیوِیں کرکے اُہدے ولّ دیکھ رِہا سی۔ دۄواں دِییاں اکھّاں مِلِییاں تاں باپُۄ نیں اخبار پھیر اُتاںہ چُکّ لئی تے پردا کر لِیا۔ دِیپ کھِڑکی وِچۄں باہر دیکھݨ لگّ پِیا۔ جذباتی دُرگتی نیں اُہنُۄں شرمِںدّا کِیتا۔ اِس جۄکاں ورگی وہِشت نیں اُہنُۄں مرد نہِیں رہِںݨّ دِتا سی نہِیں تے کۄئی وی آپݨے جُیان پُتّ نُۄں باںدر نہِیں کہِںدّا۔ ہُݨ تے جِویں اُہنُۄں آدت ہی پَے گئی ہۄوے۔ ہر وار اُہ اِس شرمِںدّگی نُۄں بالا نال جۄڑ دِںدّا سی۔ دیکھ لَے, پھکّر ہُݨ باںدر وی بݨ گِیا تیری کھاتر… جِویں بالا اُہدے اںگّ-سںگّ ہۄوے۔
’اِہ میرے ولّ اۄپرا اۄپرا جِہا کِئۄں دیکھدی ہَے؟ … بالا اِہ مَیں ہاں… تیرا دِیپ… تَینُۄں یاد نہِیں؟… کی تَینُۄں کُجھّ وی یاد نہِیں… آپاں اِکٹھّے کھیڈدے سی… بھُلّ گِیا سارا کُجھّ… ۔‘
“اُئے آ اٹَیچی چُکّ کے ریہڑی تے رکھّ… کِدھّر بُۄتھا چُکِّیا تُۄں؟” اُہدے باپُۄ نُۄں اُہدا بالا نُۄں اِںجھ گھُۄرنا چںگّا نہِیں لگّ رِہا سی شائِد۔ اُہ بیہد شرمِںدّا ہۄئِیا۔ اُہ واکِیا ہی بیوکُۄپھاں واںگ بِٹر بِٹر بالا ول جھاکی جاںدا سی۔ اُہنے اٹَیچِییاں ولّ نِگہا ماری۔ ستّ اٹَیچی سن بھلواناں ورگے۔ سارے ہی آپھرے ہۄئے جِویں اِہناں وِچّ ہر اِکّ دی پسںدّ بںدّ پئی ہۄوے۔ اُہنے اٹَیچی ریہڑی تے ٹِکائُںݨے شُرُۄ کر دِتّے۔ ویہلا ہۄکے اُہ ماسی ماسڑ ولّ ہۄئِیا۔ اُہ شُرُۄ تۄں ہی ہری سِںگھّ تے اُہدی گھروالی نُۄں ماسی ماسڑ کہِںدّا سی۔ “ستِ سْری اکال جی۔” دِیپ نیں دۄواں نُۄں سمبّۄدھِت ہُںدِّیاں کِہا۔
“اُہ بلّے بئی بلّے, اُہ بیئںتّ اِہ تیرا دِیپا ہی ہَے ناں؟ بڑا جُیان نِکلِیا بئی تیرا پٹھّا۔” ہری سِںگھّ نیں اُہدے باپ نُۄں کِہا تے نال ہی دِیپے دی پِٹھّ تھپتھپائی۔ اُہنُۄں اُہدا پِٹھّ تھپتھپائُںݨا چںگّا ناں لگّا۔ اُہ چاہُںدّا سی کِہ اُہ اُہنُۄں کلاوے وِچّ لَیکے اُہدے سِر تے ہتھّ پھیردا تے چںگّی ذِںدّگی دی اشِیرواد دیںدا۔
“چلّ بئی دِیپے ریہڑ لَے ریڑی, اِتھے دے کُلّی تاں بہُت چامہلے ہُںدّے نیں پُۄری چھِلّ لاہُںدّے ہن, باہرۄں آئے دی۔” اُہدے باپ نیں وکتۄں پہِلاں ہی اُدھّڑنا شُرُۄ کر دِتّا۔
ریلوے سٹیشن تے پہُںچّکے وی بیئںتّ سِںگھّ نیں کُلِییاں والا کمّ آپ ہی کرنا چاہِیا پر ہری سِںگھّ نیں ورذ دِتّا۔ بیئںتّ سِںگھّ نُۄں لگّا جِویں اُہناں دا کُجھّ کھُسّ رِہا ہۄوے۔ دۄ کُلِییاں نیں سارا سمان سمبھّال لِیا۔ پلیٹپھارم نمبّر ستّ تے جاکے دۄویں ٹبّر وکھّ ہۄ گئے۔ شتابدی دے پھسٹ کلاس ڈبّے وِچّ بالا, اُہدے ممّی-ڈَیڈی تے بالا دی کُڑی ناجۄ بَیٹھ گئے۔ دِیپ تے اُسدا ٹبّر سَیکںڈّ کلاس ڈبّے وِچّ آکے بَیٹھ گئے۔ بیئںتّ سِںگھّ پھِکرِیں لتھّا ہۄئِیا سی۔ اُہدے ہتھّ پلّے کُجھّ نہِیں پَے رِہا سی۔ اُہ تے اَیسے مراسِیپُݨے دا کائِل ہی نہِیں سی۔ آئۄ جی… بَیٹھۄ جی… تُسِیں ارام کرۄ جی… اسِیں جۄ ہاں جی۔ مَیں بھجّکے لِیائُنا ٹِکٹاں۔
اِہۄ بیئںتّ سِںگھّ کَینیڈا جاݨ تۄں پہِلاں اُہدا جۄٹِیدار سی, اُہدا جِگری یار سی۔ پر اجّ اِہ کِہۄ جِہا پھاسلا پَے گِیا ہَے اُنہاں دۄواں وِچ۔ اُسنے کھۄدی ہَے کھائی جاں اِہ کھائی ہری سِںگھّ کَینیڈا تۄں لَیکے آئِیا ہَے۔ گرذاں دی گلّ ہَے ورنا مَیں تاں ساری اُمر کِسے کۄلۄں اَۄکھی گلّ نہِیں اکھوائی۔ مَینُۄں لۄڑ وی کی سی۔ بیئںتّ سِںگھّ نیں جِویں آپݨے آپ نُۄں کِہا ہۄوے۔
“مَیں بھجّ کے ٹِکٹاں لَے آواں۔” ہری سِںگھّ نیں کاہل کردِیاں کدم پُٹِّیا۔
“بیئںتّ پَیسے تے لَیںدا جا۔” ہری سِںگھّ نیں بیئںتّ نُۄں پِچھۄں اواذ ماری۔
“نہِیں جی پَیسے آپݨے کۄئی وںڈّے ہۄئے آ۔” بیئںتّ سِںگھّ نیں چھِتھّا پَیںدِیاں کِہا۔
“اۄئے نہِیں پھیر وی سمجھ کرِیدی ہَے۔ ایناں تھۄڑا تُسِیں اَینی دُۄرۄں لَیݨ آئے ہۄ, اَینا تاں کۄئی سکا وی نہِیں کردا۔” بیئںتّ سِںگھّ اِہۄ تاں سُنݨا چاہُںدّا سی کِہ اَینا تاں کۄئی سکا وی نہِیں کردا۔ اُہنے ہتھّ ودھاکے پَیسے پھڑ لئے تے تُرن لگّے نُۄں پھیر ہری سِںگھّ نیں اواذ مار کے کِہا, “اِںجھ کرِیں, ساڈِییاں چار ٹِکٹاں فسٹ کلاس دِییاں لئیِں۔ تَینُۄں تے پتا نِیاݨا نال ہَے تے بالا وی۔ اُںجھ وی اَینا لمّا سفر بںدّے نُۄں مدھۄل جِہا ہی دِںدّا۔” بیئںتّ سِںگھّ ٹِکٹاں لَیݨ چلا گِیا۔ اُہنُۄں لگّا جِویں اُہ اِکّ دۄست نہِیں بلکِہ اِکّ نَۄکر ہۄوے تے آپݨے سرداراں دا کمّ کر رِہا ہۄوے۔ اِہ کۄئی دۄستی والی گلّ تاں نہِیں۔ ہری سِںگھّ اِہ وی تے کہِ سکدا سی کِہ سارِییاں ٹِکٹاں پھسٹ کلاس دِییاں لَے۔
’مَیں وی کی چھۄٹِییاں گلّاں دِییاں کنِّییاں پھڑ کے بَیٹھ جاںدا ہاں۔ ہری سِںگھّ ٹھِیک ہی تاں کہِںدّا سی۔ اُہ تھکّے سن تے سارے چَۄݨے نیں پھسٹ کلاس `چ بہِ کے کی کرنا سی۔‘ اُہ بیچَینی جِہی نال گڈّی وِچّ سِیٹ نال ڈھۄء لاکے بَیٹھ گِیا۔ سۄچݨ لگّا, دِیپ دا کی بݨُۄں۔ اِتھّے تاں وِچارا پھِٹ بَیٹھدا نہِیں دِیہدا۔ اَیم اے کرکے ویہلا تُرِیا پھِردا۔ اِہ کلرکی وی لںگّے ڈںگّ دی۔ ناں کۄئی کمّ ناں کاذ۔ مُںڈّے اگّے ہی ہتھّاں تے لئی پھِردے ہن۔ اَیویں ناں کِتے جاہ جاںدی ہۄ جائے۔ چلۄ ہری سِںگھّ نُۄں کہِکے ویکھدِیاں۔ ساڈی وی شائِد سُݨی جائے۔
’باراں سال باد آئِیا سی, ہری سِںگھّ اِںڈِییا۔ بیئںتّ سِںگھّ نیں ہِساب لائُںدِیاں سۄچِیا۔ دِیپا اُدۄں اٹھاراں سال دا سی۔ اِنہاں سارے سالاں وِچّ کِنّا کُ یاد کِیتا اِہنے۔ پہِلاں پہِل آئیِیاں اِکّ دۄ چِٹھِّییاں۔ مَیں تے سُݨِیا اُنہاں مُلکاں وِچّ لۄکِیں کھُشک بہُت ہن, سِرپھ آپݨا سۄچدے ہن, پِیار مُہّبت ناں دی کۄئی چِیذ ہی نہِیں۔ ہُݨ اِتھّے وی کِہڑا گھٹّ ہَے۔ سبھ پاسے آپۄ دھاپی پئی ہۄئی ہَے۔ مَیں آپݨے ولّ ہی دیکھاں کی مَیں نہِیں چاہُںدّا میرے دِیپے نُۄں ہری سِںگھّ باہر سدّ لئے؟ کی میرے وِچّ لۄبھ نہِیں؟ اِہ تاں ہر جگہا ہی ہَے کِتے گھٹّ کِتے ودھّ۔ ہری سِںگھّ وی تاں آکھر اِنسان ہی ہَے۔ ہاں اِنسان… متلبی ہَے متلبی, ہُݨ متلب ہَے تے بیئںتّ چیتے آ گِیا۔ دِیپ دِس پِیا آپݨی کُڑی لئی… ۔‘
’میرے وِچّ کۄئی لۄبھ نہِیں۔ بیئںتّ سِںگھّ نیں پاسا پرت کے کھبی لتّ تۄں سجّی لاہکے لتّاں تھۄڑھا اگّے سرکا لئیِیاں۔ مَیں تاں سگۄں چاہُنا, چلۄ پھِر وی آپݨا یار ہَے اِہدی کُڑی وِچاری وس جائے۔ بالا نُۄں مِلݨا کِتے دِیپ ورگا مُںڈّا؟ سۄہݨا سُنکھّا, ویکھِیا پرکھِیا, گھر دا جِیء, بچپن دا ساتھی… نِرا ہِیرا۔ بالا تلاکی, اِکّ بچّے دی ماں… لۄکِیں سَۄ نُکّس کڈھّݨگے۔ چلۄ جے کۄئی کَینیڈا دے لالچ نُۄں راذی وی ہۄ گِیا۔ نیہ جاݨِیئے اُتھّے جاکے سٹَیمپ لوا کے چھڈّ دیوے۔ کِسے دے دِل دا کی پتا؟ پر آپݨا دِیپ تاں گھر دا جِیء ہَے۔ کرُۄں مَیں ہری نال وِچار-وٹاںدرا۔ جِویں بالا تِویں دِیپ۔ بالا میری دھِییاں ورگی ہَے۔ ہتھِّیں کھِڈائی۔ دۄواں نُۄں اِکٹھِّیاں کھتائیِیاں لَیکے دیںدا ہُںدّا سی۔ جے دِیپ نیں کۄئی اُنّی اِکّی کِیتی بالا دھی نال, سَۄ جُتِّییاں مارُۄں اِہدے سِر وِچّ۔ اُہ تے دِن ہی ہۄر سن بیئںتّ سِںہّاں, اُہناں کِتے واپس آئُںݨا۔‘
“وے بیئںتّ, کھِڑکی تاں بںدّ کردے مَینُۄں تاں ٹھںڈّ لگدی آ کِویں ٹھار آئُںدی ہَے باہرۄں۔” بچنی نیں بیئںتّ دی جِویں لڑی تۄڑ دِتّی ہۄوے۔ بیئںتّ نیں دۄواں ہتھّاں نال دۄویں کُںڈھِّییاں نُۄں دبکے کھِڑکی بںدّ کر دِتّی۔ اِکّ دم جِویں راہت مِلی ہۄوے۔ بیئںتّ نیں وی ارام جِہا مہِسُۄس کِیتا۔ اِکّ سکُۄن جِہا دیݨ والا نِگھّ۔ کھُلّی کھِڑکی ارام وِچّ اِکّ رُکاوٹ ہی سی۔ اُہ سۄچݨ لگّا اِہ کھِڑکی کھۄلہی کِنہے سی؟ جے کھُلّہی سی تاں اُہنُۄں پتا کِئۄں ناں لگّا۔ بںدّ کھِڑکی دا اہِساس بیئںتّ نُۄں سکُۄن دیݨ لگّا۔ اُہ اجّ سویرے وی کھِجھِیا سی۔ گُردُیارے دے کمرے وِچّ تِیار ہُںدّا۔ دِیپ نیں اُسنُۄں پُٹھِّییاں جراباں دے دِتِّییاں سن, “اۄئے باںدرا تَینُۄں کدۄں اکل آئۄُ۔” بیئںتّ نُۄں لگّا جِویں اِہ گلّ کہِݨ لگِّیاں وی سویرے کۄئی کھِڑکی کھُلّہی سی۔ اُس کھُلّہی کھِڑکی دے آر پار وی دِیپ ہی پھَیلِیا ہۄئِیا سی۔ ساری اُمر لںگھّا دِتّی ماسٹری کردِیاں پر کدے کِسے دی اِین منّ کے آپݨے سوَے-ماݨ نُۄں داء تے نہِیں لائِیا سی۔ پر بیئںتّ سِںہّاں اَۄلاد لئی تاں سَۄ پاپڑ ویلݨے پَیںدے ہن۔
دِیپ سویرے وی چُپّ رِہا سی۔ اُہدی چُپّ بیئںتّ نُۄں ہُݨ نِگھّ دیݨ لگّی۔ ’کِنّاں سِیاݨا تے سیہںدّڑ ہۄ گِیا میرا دِیپا۔ سبھ کُجھّ برداشت کر جاںدا ہَے۔ جِویں گِلّی ریت آپݨے اُتّے مݨاں مُۄںہِیں پاݨی چُکّی پھِردی ہَے, بِنہاں پِیاس دے۔ کی اِہ واکِیا ہی کھُش رہیگا بالا نال؟ مَینُۄں تے کۄئی پھرک نہِیں پر ببُۄ کدے کدے ذرُۄر بُلہ ٹیردی ہَے۔ آکھر ماں جُ ہۄئی۔
اُہنے آپ دِیپ نُۄں پُچھّکے مَینُۄں دسِیا سی, ’جی اُہ تے سگۄں کھُش ہَے۔ کہِںدّا کی پتا اُہدی کی مذبُۄری سی, کِتے ہۄر وِیاہ ہۄ گِیا ورنا اُہ تے بݨی ہی میرے لئی ہَے۔ مَیں کِہا, چلّ شَیتان کِسے تھاں دا۔ مَیں تے جی ویلݨا چُکّ کے اجے اُلارِیا ہی سی دِیپ ہسدا ہسدا چَۄںکے تۄں باہر ہۄ گِیا۔”
گڈّی ہَۄلی ہۄ رہی سی, لگدا سی کۄئی سٹیشن آ رِہا ہَے۔ بیئںتّ نیں دِیپے نُۄں کِہا, “جا اۄئے گڈّی رُکے تے ماسی ماسڑ نُۄں پُچھّکے آ کۄئی چِیذ تے نہِیں چاہِیدی۔”
“تُسِیں آپ جائۄ جی۔ مُںڈّے نُۄں ویکھکے اُہ کی سۄچݨگے؟” بیئںتّ نُۄں سمیں دی نذاکت سمجھائُںدِیاں ببُۄ نیں کِہا۔
“لَے اُنہاں کی سۄچݨا, آکھر گئے تاں اِتھّۄں ہی ہن۔ اُتھّے جاکے کۄئی گۄرے تے نہِیں بݨ گئے۔” بیئںتّ نیں پھراکھدِلی نال کِہا۔
“تُسِیں وی ہدّ کردے ہۄ, کِتے ہُںدّا آپݨے اِدھّر؟ کی ہۄئِیا جے ہری سِںگھّ ہَے, ہَے تاں اجے کچّا رِشتا۔ مُںڈّا چںگّا لگُۄ جاںدا؟”
“اۄئے تُۄں وی ہدّ کردِیں ہَیں اِہدے وِچّ کچّے پکّے دی کی گلّ ہَے؟” بیئںتّ نیں مُسکرا کے کِہا۔ اُسنُۄں ببُۄ دی گلّ من لگّ گئی سی, “چںگّا چںگّا, مَیں ہی جاناں۔”
گڈّی رُکی۔ امبّالا چھائُݨی سی۔ بیئںتّ سِںگھّ نیں اُتّرکے ہری سِںگھّ دے ڈبّے ولّ رُکھّ کِیتا۔ کِئۄُب کمپّارٹمَیںٹ وِچّ اِکّ سِیٹ تے بالا گھُۄک سُتی پئی سی۔ ہری سِںگھّ سِیٹ تے بَیٹھا باہر دیکھ رِہا سی۔ بالا دی ممّی تے ناجۄ وی اُۄںگھ رہِییاں سن۔ بیئںتّ نیں پۄلے پَیرِیں لںگھّکے پُچھِّیا, “کِئۄں ہری سِںگھّ کُجھّ چاہِیدا تاں نہِیں, مَیں بھجّ کے لِیا دیںدا ہاں؟”
“نہِیں, نہِیں گڈّی وِچّ سبھ کُجھّ مِلدا ہَے۔ کھا پِیکے نِسچِںتّ ہاں۔ بالا تاں سَۄں گئی اسِیں سَۄںݨ دی تِیاری وِچّ ہاں۔ مَیگذِین اکھباراں وِچے مِل گئیِیاں ہن۔ تُۄں پھِکر ناں کر, اسِیں ٹھِیک ٹھاک ہاں۔”
“چںگّا پھیر , مَیں کِہا اَیںوے کِسے چِیذ دی لۄڑ ہی ناں ہۄوے, باہرۄں آئِیاں دا کی پتا, سَۄ لۄڑاں سَۄ تھۄڑاں۔ چںگّا مَیں چلداں پھِر۔” بیئںتّ ہلکا جِہا ہۄکے ڈبّے `چۄں اُتّر آئِیا۔ اُہ سۄچݨ لگّا ساری اُمر اُنہے لںگھّا دِتّی نَۄکری کردے نیں کدے کِسے دی اِین نہِیں منّی۔ اِہ سالا اَۄلاد دا مۄہ وی کی کُجھّ کرائی جاںدا مَیتھۄں۔ ہری سِںگھّ ہُݨ اُہ نہِیں رِہا۔ یاری یُۄری والی تاں کۄئی گلّ لگدی نہِیں۔ بںدّا ذرا نِگھّ نال مِلے, نِگھّ نال بۄلے۔ گھٹۄ گھٹ مَینُۄں بَیٹھݨ لئی تاں آکھدا۔ اوّل تاں سپھر ہی اسِیں اِکٹھّے کردے۔ اِہدا کی متلب ہۄئِیا اکھے ساڈِییاں ٹِکٹاں پھسٹ کلاس دِییاں لئیِں۔ بیئںتّ رُکِیا, اُہنُۄں چیتا ہی بھُل گِیا سی ٹِکٹاں دا بکائِیا واپس کرن دا۔ پَیںہٹھ رُپئے اُہدی کمِیذ دی باہرلی جیب وِچّ رڑکݨ لگّے۔ اُہنے رُپِیاں دا بھار آپݨی چھاتی تے مہِسُۄس کِیتا۔ اُہنُۄں لگّا جِویں اُہدی چھاتی تے کۄئی ہلکا جِہا درد شُرُۄ ہۄ گِیا ہۄوے۔ اُس چاہِیا پِچھّے مُڑکے اُہ رُپئیِئے واپس کر آوے, پر گڈّی تُر پئی سی۔ اِتنے نُۄں اُہدا آپݨا ڈبا اُہدے ساہمݨے آ گِیا تے اُہ پُتلے واںگ اُس وِچّ چڑھ گِیا۔ سۄچݨ لگّا مَینُۄں کاہلی نہِیں کرنی چاہِیدی۔ سبر تۄں کمّ لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ آکھر دِیپے دی ذِںدّگی دا سُیال ہَے۔ لۄکِیں تاں برُۄہاں پُٹّݨ تکّ جاںدے ہن۔ ہے سچّے پاتشاہ بُڈھّے وارے تُۄں مَینُۄں کِہڑے کُتّے-کمّ `چ پا دِتَے۔
اُہ آپݨی سِیٹ تے آکے بَیٹھ گِیا۔ اُہنے چۄر اکھّاں نال دِیپے ولّ ویکھِیا۔ اُہ اُہدے ولّ ہی ویکھ رِہا سی جِویں پُچھّ رِہا سی, کِدّاں رہی, کۄئی گلّ بݨی, کۄئی گلّ ہۄئی۔ بیئںتّ نیں ہلکا جِہا مُسکرا کے کھِڑکی راہِیں باہر ویکھݨا شُرُۄ کر دِتا۔ دِیپ نیں آپݨا دھِیان مَیگذِین ولّ کر لِیا۔ بیئںتّ سِںگھّ نُۄں چَین نہِیں آ رِہا سی۔ اُہنُۄں لگّا جِویں ساہمݨے بَیٹھے دِیپے تے اُہدے وِچّ کۄئی چِیذ تݨ گئی ہۄوے۔ اِکّ گھُٹّݨ جِہی, اِکّ بیچَین جِہی ہوا کھلاء وِچّ آپݨی کھڑۄت نال پسر گئی۔ جِویں سبھ کُجھّ جمِّیا ہۄوے, اُس جمّے دا پںگھّرا اُڈِیکِیا جا رِہا سی پر اِہ اُڈِیک کرن والا کَۄݨ سی؟ ہری سِںگھّ نیں بںدّ کھِڑکی پھیر کھۄلہ دِتّی۔ باہر دا مَۄسم ہُݨ کاپھی ٹھِیک سی۔ سویر والی ٹھار کِتے پِچھّے رہِ گئی سی۔ اُہنے بیچَینی دُۄر کرن دا راہ لبھِیا تے دِیپے نُۄں کِہا, “مَیں ذرا لکّ سِدھّا کر لواں۔” ایناں کہِکے اُہ پلاکی مارکے اُپّرلی برتھ تے چڑھ گِیا۔ لمّا پَے گِیا تے اکھّاں تے ارک رکھّکے پئے نُۄں اِںجھ لگّا جِویں دِیپے نُۄں کِسے مںجھّدھار وِچّ چھڈّکے آپ بھجّ آئِیا ہۄوے۔
پِچھلے مہِینے دی اٹھّ ترِیک نُۄں چِٹھّی آئی سی ہری دی۔ اسِیں آ رہے ہاں, سارا پرِوار۔ لِکھِیا سی بالا دا اِتھّے کِیتا وِیاہ کامیاب نہِیں ہۄئِیا۔ اُہدا وِیاہ کرنا ہَے اَیدھر اِںڈِییا وِچّ, اگّے کَینیڈا وِیاہ کرکے پچھتا رہے ہاں۔ اُہدی ستّ سال دی گُڈّی ہَے ناجۄ۔ ساڈے گھر دا جِںدّا کھۄلہ کے اُسدی سپھائی کروا دیݨا۔ رسۄئی دا ذرُۄری سمان کھرِید کے رکھوا دیݨا۔ ہۄر دِیپے دا کی ہال ہَے؟ اُسدا وِیاہ وِہُۄء کِیتا ہَے جاں نہِیں تے باکی چِٹھّی اجّ دے ہالاتاں تے مَۄسم نال بھری ہۄئی سی۔ اُسنے چِٹھّی بار بار پڑھی تے لِکھِییاں گلّاں دے متلب کڈھّݨ لگّا۔ اُہنے اِہ کِئۄں لِکھِیا, اُہنے اُہ کِئۄں لِکھِیا۔ اِہدا کی متلب, اُہدا کی متلب۔ اُہنے دِیپے دا کِئۄں پُچھِّیا۔ کِتے اُہ بالا بارے دِیپے دا ساک تے نہِیں سۄچ رہے؟ اِتھّے آکے اُہدی سۄچ پتھّلا مار کے بَیٹھ گئی۔
ہاں, ہاں اِہۄ متلب ہَے۔ اُہدا پئے پئے دا ساہ تیذ ہۄ گِیا۔ بالا اُہدا ستّ سال دا نِیاݨا, نہِیں… نہِیں… پر دیکھ لَے اِتھّے وی کی کی دھکّے نہِیں کھادھے وِچارے دِیپے نیں۔ اَیم اے کرکے سِنمے دِییاں ٹِکٹاں ویچدا پھِردا, اِہ کۄئی ذِںدّگی ہَے, اگّۄں وی اِہنے کِہڑا اپھسر بݨ جاݨا۔ چُپّ کرکے دڑ وٹّ تے ہاں کردے۔ اُس دِل نال پھَیسلا کر لِیا۔ چلۄ ٹھِیک ہَے جۄ واہِگُرُۄ نُۄں منذُۄر۔ جدۄں دِیپے نیں وی ہاں کر دِتّی تاں بیئںتّ دے سِرۄں سارا بھار لہِ گِیا۔ چِٹھّی وِچّ سِدھّی گلّ تے کۄئی لِکھی نہِیں سی رِشتے بارے۔ وِںگّے ٹیڈھے ڈھںگّ نال ہی گلّ کِیتی سی تے اُہنے وی اسِدھّا جِہا لِکھ دِتّا۔ تُہاڈی چِٹھّی مِل گئی ہَے۔ سبھ ٹھِیک ٹھاک ہۄ جائۄُ۔ اسِیں تُہانُۄں ستائی ترِیک نُۄں دِلی ایئرپۄرٹ تۄں لَے آواںگے۔ تُسِیں کۄئی پھِکر ناں کرنا۔ بیئںتّ سِںگھّ نیں پاسا وٹّکے مُۄںہ اںدّر ولّ کر لِیا۔
دِیپے نیں باپ دی پِٹھّ ویکھی۔ اُہ چاہُںدّا سی, اُہنُۄں پتا لگّے کِہ کی گلّ ہۄئی۔ باپُۄ کھُش جِہا لگدا ہَے۔ ایئرپۄرٹ تے بالا دِییاں اکھّاں وِچّ اُہ چمک نہِیں سی جِسدی اُسنُۄں تلاش سی۔ اُہدے پلّے نِراشا ہی پئی سی۔ سفر دی تھکاوٹ اُس کھُماری نُۄں ڈھک نہِیں سکدی سی جِسدی تلاش وِچّ دِیپے دا من بھٹکدا سی۔ سکھّݨِییاں اکھّاں نال بالا دِییاں انجاݨ پرتاں نیں کُجھّ لُکۄئِیا ہۄئِیا سی۔ اِس گںڈھّ دا کھُلݨا بہُت ذرُۄری سی۔ اِس گُتھّی نُۄں سُلجھائُںݨ لئی اُسنے آپݨے باپ دی پِٹھّ ول دُبارا تکِیا, جِویں پِٹھّ تے ہی کُجھّ اُکرِیا ہۄوے۔ شائِد بالا دی انجاݨی کھِچّ نیں کُجھّ ہرپھ ہوا وِچّ لِکھے ہۄݨ تے اُہناں ہرپھاں دا سائِیا باپُۄ دی پِٹھّ تے اُکرِیا ہۄوے۔ دِیپے نیں سِر مارِیا۔ شکّ کِیتا آپݨے آپ تے۔ اُہ آپ ہی نہِیں جۄ آپݨے آپ نُۄں سمجھدا ہَے۔ اِہ پِیار دا جنُۄن نہِیں, کۄئی ربّی سُنیہا وی نہِیں بلکِہ ذِںدّگی دا اِکّ اُپاء ہَے۔ بھَیڑی ذِںدّگی تۄں بچݨ دا اِکّ سادھن ہَے, جِس نال کُدرتی میرا بچپن وی جُڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ اِہ تاں اِکّ سادا جِہا جمہاں جۄڑ ہَے۔ دِیپے نیں سِیٹ تۄں اُٹھّکے لتّاں کھۄلہِییاں۔ گڈّی دے درواذے وِچّ آکے کھڑھا ہۄ گِیا۔ بالا دے ڈبّے ولۄں آئے اِکّ پھراٹے نال اُہدی اکھّ وِچّ کُجھّ پَے گِیا۔ اُہنے اکھّاں ملِییاں۔ پاݨی دے چھِٹّے اکھّاں تے مارے۔ اُہ آپݨی سِیٹ تے آکے بَیٹھ گِیا۔
باراں سال بِیت گئے۔ اُہنُۄں لگّا جِویں اِہ باراں سال ذِںدّگی وِچۄں کھارج ہۄ گئے ہۄݨ تے دِن نال دِن جُڑ گئے ہۄݨ۔ اِنہاں باراں سالاں دا اُہنُۄں بھۄرا اپھسۄس ناں ہۄوے جے دِن نال دِن جُڑکے اُسدا بِیتِیا ساکار ہۄ جائے۔ اِکّی مئی نُۄں بالا گئی سی تے جے اجّ بائی مئی ہۄوے تاں اُہنُۄں ربّ تے کۄئی گِلا ناں رہِ جاوے۔ اِہناں باراں سالاں وِچّ دپھن سی وی کی سِوائے جِلہݨ دے۔ اُہدے بھرا دی مَۄت, پُلِیس دی دگڑ دگڑ, باپُۄ دی داہڑی نُۄں سِپاہی دا ہتھّ پائُݨا۔ اِہ سارا کُجھّ گِلّی مِٹّی تے اُکّرِییاں کُجھّ لِیکاں سن جِنہاں نُۄں بالا نیں آپݨی تلی نال میٹ دیݨا سی۔ اُہدے ہتھّ اُٹھّے ربّ دا نام لَیݨ لئی جاں آپݨِییاں اکھّاں تے مرہم رکھّݨ لئی۔ کی اِہ سچّ نہِیں, اسِیں اُنہاں چِر اُہ کُجھّ نہِیں جاݨدے جِنّاں چِر اسِیں اُہ کُجھّ گوا ناں لئیِئے۔ اِنہاں گُیاچِییاں چِیچۄ چِیچ گنیرِییاں نُۄں لبھّݨ لئی دِیپا بیچَین سی۔
پہِلی وار بالا مُسکرائی, دِیپے ولّ ویکھکے۔ کُلی اٹَیچِییاں نُۄں باہر کڈھّ رہے سن, جد دِیپے نیں بالا دا ہَیںڈ بَیگ چُکّ لِیا۔ بالا مُسکرا پئی۔ دِیپے دی ذِںدّگی رُشنا گئی۔ تھکّے ہۄئے پَیر سرُۄرے گئے۔ لُکِییاں گنیرِییاں دی ٹۄہ مِل گئی دِیپے نُۄں۔
’مَیں وی بسّ… ۔‘ تے دِیپے نیں دُبارا بالا ولّ ویکھِیا۔ بالا پھیر مُسکرا پئی۔ ذِںدّگی دے ادھّکھِڑے پھُلاں نیں سُۄرج ولّ مُۄںہ کر لِیا۔ ادھّکھِڑے پھُلاں نیں اںگّڑائی لَیݨ تۄں پہِلاں نمسکار کِیتی, اَیسا ہی نمسکار دِیپے دِییاں اکھّاں وِچّ تَیرن لگّا۔ اِہناں تَیردے پھُلاں دی کھُشبۄ بالا تک پہُںچّاݨ لئی دِیپے دی پھُلواڑی وِچلے پراگ نیں آپݨے سُۄرج ولّ ویکھِیا۔ سُۄرج دِییاں کِرناں نیں پھُلّاں نُۄں چُمّ لِیا۔ دِیپا نِسچِںتّ سی۔
“ہری سِںگھّ بئی اِہ تُہاڈے بکائِیا رُپئے, گڈی دِییا ٹِکٹاں والے تے ٹَیکسِییاں دے بھاڑے دا بکائِیا۔” بیئںتّ نیں نبّے رُپئے جیب وِچۄں کڈھّکے ہری سِںگھّ ول کِیتے۔
“اُئے چھڈّ یار تُۄں کی باݨِییاں واںگ ہِسابی بݨ گِیا۔ تیرے تے میرے پَیسے کۄئی وںڈّے آ۔” ہری سِںگھّ نیں بیئںتّ دے ہتھّۄں پھڑکے پَیسے اُہدی کمِیذ دی اگلی جیب وِچّ تُنّدِیاں کِہا۔
وراںڈے `چ بِسترے وِچھائُںدِیاں دِیپے نیں چادر کھۄلہ کے بالا نُۄں اواذ ماری, “آ ذرا پھڑِیں چادر اِدھرۄں۔” چادر دِییاں دۄ کنِّییاں بالا نیں پھڑ لئیِیاں تے دۄ دِیپے نیں۔
“چلّ وِچھا وی … کردا کی ہَیں؟” اجّ پھِر بالا نیں کِہا۔ لگّبھگ پںدّراں سال پہِلاں وی اِہ چھۄٹی جِہی گلّ بالا نیں کہی سی۔ دِیپے نیں چادر مںجّے دے نال لاکے کِہا, “بالا تَینُۄں یاد… ۔”
“ہاں ہاں مَینُۄں یاد ہَے سبھ یاد ہَے۔ تُۄں کی سمجھدَیں مَیں بُدھُّۄ ہاں؟”
“تَینُۄں اِہ وی یاد ہَے آپاں چھتّ دی نُکرے, تھلّے پئی ریت چڑھائی سی۔ تُۄں کہی نال بالٹا بھردی سی۔ تیری چُنّی لکّ نال بنّہی ہۄئی سی۔ مَیں بالٹا سِر تے رکھّکے باہرلے پاسِئۄں لائی لکڑ دی پَۄڑی راہِیں چھتّ تے چڑھدا سی۔ سۄلاں سال دا گبھرُۄ مذدُۄر ہار رِہا سی۔”
“وے تُۄں تے کدے وی نہِیں جِتِّیا۔ تیری کِہڑی گلّ کرنی ہَے۔” بالا نیں ہسّکے کِہا۔
“ہاں مَیں تے کدے وی نہِیں جِتِّیا۔ مَینُۄں تیرِییاں سارِییاں جِتّاں یاد ہن۔ سُۄرج دِییاں کِرناں نیں تیرا مُۄںہ سُۄہا رتّا کر دِتّا سی۔ اِںجھ لگدا سی رتّ ہُݨے چۄݨ لگّ پویگی پر تیری مُسکراہٹ نیں اُس رتّ نُۄں بنّہ کے رکھِیا ہۄئِیا سی۔” بالا اِکّ ٹکّ دِیپے ولّ ویکھݨ لگی, وکھّی تے ہتھّ رکھکے بۄلی, “پھیر”
“پھیر کی اُہ رتّ کدے وی ناں سِمِّیں۔ ہَۄلی ہَۄلی اُہ گرمائِش کھتم ہُںدّی گئی۔ ریت دا ڈھیر تھلِّئۄں دھرتی تۄں گھٹدا گِیا تے چھتّ تے ودھدا گِیا۔ پھیر اُہ ریت چھتّ تے ہی ٹِکّ گئی۔ رتّ دی اُہ گرمائِش تھلّے ہی تھلّے اُتّردی گئی, جدۄں دھرتی نیں وی ویہل ناں دِتی تے اُہ اسمانی اُڈّ گئی۔”
وے تُۄں تے سچِّیں اِس دھرتی دا نہِیں لگدا۔ اجے تکّ اُہ ریت تیرے دِماگ تے وِچھی ہۄئی ہَے؟” بالا نیں سِرہاݨا چھڈّکے دِیپے دے بہُت کۄل آکے کِہا۔ “وے تُۄں مَینُۄں اُدۄں کِئۄں نہِیں دسِّیا۔”
“جِت ہار دِییاں گلّاں دسِّییاں تھۄڑۄ جاںدِییاں۔ نالے میرے آکھے لگّ تُۄں کِہڑا کَینیڈا چھڈّ دیݨا سی۔”
“دِیپِیا کَینیڈا بھاویں ناں چھڈدی۔ اِکّ وار ہار تے جاںدی, وَیرِییا کدے تُۄں وی تاں جِتّ جادۄں۔ دِیپ تُۄں تے سچِیں اُہۄ ہَیں جِنہُۄں مَیں کدے کدے یاد کردی ساں۔ جدۄں تیری یاد آئُںدی سی میرا من بہُت کھُسدا سی۔ تُۄں شائِد میرے ویُۄد دے آر پار وگݨ والا پُرا ہَیں۔ وے اُہ سچّ ہی کہِںدّی سی مر جاݨی لُۄسی۔”
“کی کہِںدّی سی تیری گۄری لُۄسی؟” دِیپے نیں اُتّسُکتا بھری مُسکراہٹ نال پُچھِّیا۔
“کہِںدّی آ کِسے نُۄں کھتم کرنا ہۄوے ناں تاں اِکّ مِںٹّ لگدا بِچھُّۄ بݨکے لڑ جاوۄ جاں بِچھُّۄ سمجھکے مسل دِئۄ۔ کِسے نُۄں پسںدّ کرنا ہۄوے تاں گھںٹّا کُ لگدَے تے جے کِسے نُۄں پِیار کرنا ہۄوے تاں اِکّ دِن کاپھی ہَے پر جے کِسے نُۄں بھُلّݨا ہۄوے تاں اِکّ ذِںدّگی وی گھٹّ ہَے۔”
“بالا جے تُۄں بھُلّی نہِیں تاں سمجھ لَے مَیں جِیںدِیاں وِچّ ہاں۔ چل چلِّیئے اںدّر۔ بِیجی نیں رۄٹی پائی ہۄݨی اے۔” جد اُہ تُرن لگّے تاں بالا نیں دِیپے دا ہتھّ پھڑ لِیا۔ دِیپا رُک گِیا۔ ناجۄ وی رُک گئی۔ بالا نیں دِیپے ولّ ویکھِیا جِویں اُہدا گھُٹّ بھرنا ہۄوے تے پھیر ناجۄ ولّ ویکھکے دِیپے دا ہتھّ چھڈّ دِتا۔ اُہ اںدّر چلے گئے۔
“بیئںتّ, بئی کل تُہاڈی رۄٹی ساڈے ولّ۔ نالے تے ماراںگے گپّ-چھپّ تے نالے رۄٹی پاݨی چھکّاںگے۔ کلّ ساڈی رسۄئی شُرُۄ کرائۄ۔ کۄئی مائی مِل جائے رۄٹی پکائُںݨ نُۄں تاں ودھِییا ہۄ جائے۔ اِہ سارا اِںتذام تیرے ذِمّے ورنا اسِیں رۄذ تُہاڈے ولّ ہی آ جائِیا کرنا, رۄٹی کھاݨ۔ پھیر ناں آکھِئۄ گِلّا کمبّل۔ وَیسے وی گھر بار سُمبھّر کے اساں رِشتیدارِییاں دے دَۄرے تے نِکلݨا۔ کۄئی ٹَیکسی پکّی کر لَیݨی ہَے۔ تَینُۄں تے پتا بالا وِچاری کلّی رہِ گئی۔ ماڑے رِشتیدار مِل گئے۔ نہِیں بݨی, چھڈّ-چھڈا ہۄ گِیا۔ بڑا بدماش مُںڈّا سی۔ پکّا گُںڈّا سی سانُۄں تاں بائد وِچّ پتا لگّا۔ اجے اِہدی اُمر ہی کی ہَے تِیہاں تۄں مساں ٹپّی ہَے۔ آپݨے دِیپے دی ہانݨ ہَے۔ اِہدے واستے کۄئی ور-گھر لبھّݨا ہَے۔ ٹَۄئر ٹپّے والا, کۄئی سرداری شانۄ-شَۄکت والا۔ پہِلا کی سمجھُۄ اسِیں کِتے گئے غُذرے ہاں۔” بیئںتّ نیں لمّی ہُۄں کِیتی تے کِہا, “کۄئی نہِیں سویر تۄں کردِیاں سبھ جُگاڑ۔”
بیئںتّ ساری رات پاسے ماردا رِہا۔ سۄچدا رِہا, پَیسا پُجِیشن بںدّے نُۄں کی دا کی بݨا دِںدّا۔ اِہۄ ہری کَینیڈا جاݨ تۄں پہِلاں ہر سلاہ میرے نال کردا سی۔ ہُݨ سِدھّا نہِیں کہِ سکدا پئی آپاں بالا تے دِیپے دا وِیاہ کرنا, اَیویں بُجھارتاں جِہِییاں کِئۄں پائُںدا؟ سۄچدا ہۄئۄُ مَیں اِہدے ترلے کراں جاں ہۄ سکدا جھِجکدا ہی ہۄوے پئی میری کُڑی تلاکی ہَے۔
اگلے دِن ہری سِںگھّ نیں بیئںتّ نُۄں کِہا, “مَیں چاہُنّا نواں پھرنِیچر لَے لئیِئے۔ اِہ پُراݨا سۄپھا تے ٹیبل وگَیرا ہُݨ اِتھّے چںگّے نہِیں لگدے۔ رِشتیدار وی آئُݨگے۔ کُجھّ شائِد نویں پْراہُݨے وی آئُںݨ, بالا نُۄں دیکھݨ۔ تُۄں اَیداں کر, اِکّ تے بھجّکے ہلوائی تۄں مٹھِیائی پھڑ لِیا۔ آئُںدا آئُںدا مِیٹ سبجی وی لَیںدا آئیِں۔ راہ `چۄں پیٹِییاں وی دۄ کُ پھڑ لئیِں تے آہ پھڑ پَیسے۔” ہری سِںگھّ نیں کُجھّ نۄٹ اُہدی جیب وِچّ پا دِتّے۔ “شام تکّ اِہ سارا پھرنِیچر چُکوا کے آپݨے گھر لَے جا, تیری سُنّی بَیٹھک بھری بھری لگّیگی۔ ساڈے تے اِہ ہُݨ کِسے کمّ نہِیں۔” ہری سِںگھّ نیں اہِسان جتائُںدِیا کِہا جِویں اُہ بیئںتّ دی سیوا دا مُلّ تار رِہا ہۄوے۔
بیئںتّ چُپّچاپ اُٹھّکے آپݨے گھر آ گِیا۔ اُہ سۄچ رِہا سی جے دِیپے تے بالا دی گلّ ناں بݨی تاں اِہ بھار اُہدا جِیݨا ہرام کر دیویگا۔ بُڈھّیوارے کِیتے ذمِیر نال سمجھَۄتے اُسدا سروناش کر دیݨگے۔ ’واہِگُرُۄ جی تُہاڈی اِہ کَیسی مرذی ہَے۔‘ بیئںتّ دے ہتھّ بابے نانک دی پھۄٹۄ اگّے جُڑ گئے۔ باہر گیٹ کھُلّہݨ دا کھڑکا ہۄئِیا۔ اُسنے نذر اُٹھا کے ویکھِیا۔ بالا آ رہی سی۔ اُہ اِکلّی ہی سی۔ نابھی رںگّ دے سُۄٹ وِچّ کِنِّیں جچ رہی سی۔ بیئںتّ نیں اگے ودھکے کمرے دا جالی والا درواذا کھۄلہِیا۔ بالا کُرسی کھِچّ کے بَیٹھ گئی تے بۄلی, “ماسڑ جی دِیپ کِتھّے ہَے؟”
“اُہ تے بیٹا نہائُںدا پِیا, ہُݨے آئُںدا ہَے۔ تُۄں چاہ پِیݨی ہَے تا کہاں تیری ماسی نُۄں؟”
“نہِیں ماسڑ جی, چاہ تاں مَیں گھرۄں پِیکے تُری سی۔ میرا تاں پھِلم ویکھݨ دا مُۄڈ ہَے, جے دِیپا اجّ ویہلا ہۄوے؟”
“لَے ویہل نُۄں کی ہَے, دِیپے نیں کِہڑا گھۄڑے بِیڑنے ہن۔ لَے چلُۄگا تَینُۄں جِتھّے تُۄں کہیںگی۔ اُئے دِیپِیا جلدی کر اُئے, ویکھ بالا بیٹی تیرا اِںتجار کر رہی اے۔”
دِیپ کمرے وِچّ آئِیا تے بالا دے چیہرے تے نِکھار آ گِیا۔ ہلکی جِہی مُسکراہٹ نیں سارا چیہرا ملّ لِیا۔ اُڈّ چُکّے کھیڑِیاں نیں دُبارا اںگّڑائی لئی۔ ہُلاس دی اںگّڑائی پَیر ملھ کے کھلۄ گئی۔ کِتنا تھکّ گئی سی بالا کھیڑے دا سواںگ کردی کردی۔ اسل ماتم تۄں پہِلاں بالا نیں ہر سمبھّو کۄشِش کر ویکھی سی۔
“اُہ وںڈّرپھُلّ تیرے چیہرے دا اِہ ڈِمپّل, سچّ دُنِییاں وِچّ ہۄر کِتے وی نہِیں۔ ڈِمپّل تاں ہۄر وی ہۄݨگے پر اِس ترہاں دا مکھملی… بئی کمال اے… ۔” منجِںدّر دے بسّ اِس واک وِچّ اَینا جۄردار بھُچال سی جِنہیں بالا دے پَیر اُکھاڑ دِتّے سن۔ اُہ بالا مُٹِیار تۄں اِکّ کٹھپُتّلی ہی بݨ کے رہِ گئی سی۔ ہائیِنَیک دی ٹَۄپ پائی مۄڈھے تے کَیمرا لٹکائی منجِںدّر کِہۄ جِہا پْراہُݨا سی جۄ بالا دی ذِںدّگی تے چھا ہی گِیا۔ بالا کھاݨا پِیݨا بھُلّ گئی۔ سُدھّ بُدھّ کھۄہ بَیٹھی۔ اِکّ ماسُۄم بچّے دے آئیِس کرِیم لَیݨ واںگ۔ اُہ آپݨی ہر ذِد چھڈّ بَیٹھی۔ اجّ آئیِں, اُہ گئی۔ اجّ ناہ آئیِں, اُہ نہِیں گئی تے پھیر اِکّ ڈھارا ڈِگݨ دی اواذ آئی۔ مِٹّی گھٹّے نال بالا دِییاں اکھّاں بھر گئیِیاں۔
“یُۄ راسکل رَیپھ, آئی کَیںٹ کمِئۄُنِیکیٹ وِد یُۄ۔” تے بالا دا ڈِمپّل … ٹُ ہَیلّ وِد اِٹّ… اِںڈِیئنذ… تُہاڈا اَیکسَیںٹ… آئی جسٹ ہیٹ… تَینُۄں کِسے نال گلّ کرنی تکّ نہِیں آئُںدی؟” منجِںدّر دُۄر ہۄ گِیا۔ بِکھری بالا نیں اُداس اںگّڑائیِیاں لَیکے منجِںدّر نُۄں لُبھائُںݨا چاہِیا پر اُنہاں دا بِہا نِگھّ بالا دِییاں کھُشِییاں واپس ناں لِیا سکِیا۔
“مَیں ہُݨے آئِیا, کپڑے بدلکے۔” دِیپ نیں بالا نُۄں کِہا۔
سِنیما ہال دے گیٹ تے پہُںچّکے بالا نیں پرس کھۄلہکے پَیسے کڈھّے تے دِیپ نُۄں پھڑائُںدِیاں کِہا, “جا ٹِکٹاں لَے آ۔”
“اِہ پَیسے تُۄں آپݨے کۄلھ رکھّ, مَیں اِتنا وی گرِیب نہِیں کِہ ٹِکٹاں ناں لَے سکاں۔” بالا نیں اِکّ وار دِیپ دِییاں اکھّاں وِچّ ویکھِیا, پَیسے واپس پرس وِچّ پا لئے تے بۄلی, “جِہڑے پَیسے تیری جیب وِچّ ہن, اِہ تاں انمۄل ہن, پر جے میرے تے کھرچ کرن نُۄں تیرا جی کردا ہَے تاں جاہ اجّ دا دِن تَینُۄں کھُلّہی چھُٹّی۔ لُٹا لَے آپݨِییاں دَۄلتاں میرے تے, مَیں کُجھّ نہِیں بۄلاںگی۔ شام نُۄں مَیں کُلپھی کھاݨ جرُۄر جاݨا ہَے۔” دِیپ نیں بالا دا ہتھّ گھُٹِّیا تے اُہ ٹِکٹ کھِڑکی ول چلا گِیا۔
“بالا کی اِہ سچّ ہَے کِہ پِیار مُسکراہٹ نال شُرُۄ ہُںدّا ہَے؟” دِیپ نیں ہال دے ہنیرے وِچّ بَیٹھدِیاں سُیال کِیتا۔
“تیرا کی متلب ہَے جِہڑا پِیار مُسکراہٹ نال شُرُۄ ناں ہۄوے اُہ پِیار نہِیں ہُںدّا؟”
“ہاں میرا اِہۄ متلب ہَے۔” دِیپ نیں آکھری پھَیسلا سُݨائِیا۔
“پر آپاں تے کدے وی مُسکرائے نہِیں, ناں بچپن وِچّ تے ناں ہُݨ۔ کی آپݨے وِچّ تݨی چِیذ پِیار نہِیں؟” بالا نیں دِیپ نال بہِس چھیڑنی چاہی۔
“مُسکراہٹ نال شُرُۄ ہۄکے اِہ چُمّی نال ودھدا ہَے۔ شائِد آپاں نُۄں اِکّ چُمّی دی سکھت جرُۄرت ہَے۔” دِیپ نیں شرارتی ہاسا ہسدِیاں بالا دے مۄڈھِیاں تۄں باںہ ول لئی۔
“پر تُۄں اتھرُۄیاں نُۄں کِئۄں بھُل گِیا ہَیں؟ اُہ وی تے آپاں نہِیں وگائے۔”
“نہِیں بالا آپاں وگائے ہن اِہ اتھرُۄ۔ سِرپھ اِکّ دُۄجے دے وگدے اتھرُۄ ویکھے نہِیں ہن۔”
“دِیپے کی سچمُچّ مَینُۄں پِیار کردا ہَیں؟” بالا نیں دِیپے دِییاں ہال دے ہنیرے نال کجِّییاں اکھّاں وِچّ جھاکدِیاں پُچھِّیا۔
دِیپ دِییاں اکھّاں وِچلی چانݨی اجّ آپݨے پُۄرے جۄبن وِچّ سی, اُہ مُۄںہۄں بۄلِیا, “تُۄں آپݨے دِل نُۄں پُچھّ, جے اُہ نہِیں دسدا تے میری پھکِیری وی جھُۄٹھ بۄلدی لگّے تاں ڈُبدے سُۄرج دی لالی گواہ ہَے۔ مَیں ہر دِن دے ہر پلّ نال تِنکا تِنکا اِکّ کھِیال نال جِیوِیا ہاں۔ ہر دُکھّ سُکھّ وِچّ سجّے کھبّے تُۄں ہی ہُںدّی سی تے تیرے اِہ ڈِمپّل… ۔”
“دِیپ اجّ تۄں باد میرے ڈِمپّل دا ذِکر ناں کرِیں۔ بڑی ذِلّت دِتّی ہَے مَینُۄں میرے اِس دُشمݨ ڈِمپّل نیں۔ میرا وس چلے تاں چاکُۄ نال وڈّ کے کُۄڑے دے ڈھیر وِچّ سُٹّ دِیاں, آپݨے اِس ڈِمپّل نُۄں۔ ذِںدّگی نالھ ہۄئی نپھرت وسدی ہَے میرے اِس ڈِمپّل وِچّ… ۔”
“بالا پلِیذ… ۔” دِیپ نیں ترلا لِیا۔
“ڈۄںٹ اِیون مَینشن اِٹّ۔” بالا دا جِویں وسِیا وسائِیا کۄئی مہِل ڈھَیہ ڈھیری ہۄ گِیا ہۄوے۔
“چل چلِیئے گھر نُۄں, میرا تے تُۄں مُۄڈ ہی کھراب کر دِتّا۔” بالا اُٹھّکے باہر نُۄں تُر پئی۔ دِیپ وی مگرے مگر چلّ پِیا۔ اںدّر پھِلم چلدی سی پر باہر سُنّ مسان سی۔
“چلّ کُلپھی کھاݨ چلِیئے۔” دِیپ نیں ترلا لِیا۔
“مَیں نہِیں کھاݨی تیری کُلپھی کالپھی۔”
سارے راہ بالا بۄلی ناں۔ دِیپ دۄشِییاں واںگ سُںگّڑِیا, نال بَیٹھا سی۔ اُہ سۄچ رِہا سی, مَیں کہِ کی دِتّا, مَیں کِیتا کی۔ اُسدا دِل کردا سی بالا نُۄں کھُش کرن لئی کُجھّ کرے پر اُہ کرے کی۔ گھُںگّرُۄ بنّہکے نچّے رکھیلاں واںگ, بالا کۄلۄں مُیاپھی مںگّے؟ بالا دا مُۄڈ کِئۄں اُکھّڑ گِیا۔ اُسدی کۄئی دُکھدی رگ تے ہتھّ رکھّ ہۄ گِیا۔ پر مَینُۄں کی پتا لگّے اِس کُڑی دِییاں کِہڑِییاں رگاں دُکھدِییاں ہن تے کِہڑِییاں نہِیں دُکھدِییاں۔
“دِیپے آپاں چںڈِّیگڑھ چلݨا, میری اِکّ سہیلی دا سمان دیکے آئُںݨا, اُہدے سہُرے گھر۔” اگلے دِن سویرے سویرے بالا نیں نواں ہُکم چاڑھِیا۔ “کۄئی ٹَیکسی وگَیرا دا اِںتذام کر لَے۔ آپاں کلھّ سویرے سویرے ہی نِکل چلݨا۔” بالا نیں رۄہب جِہے نال کِہا جِویں دِیپا کۄئی اِنسان نہِیں اُہدی کۄئی وستُۄ ہۄوے۔ دِیپے نیں سِر جھُکا کے پھِلمی اںدّاذ وِچّ کِہا, “جۄ ہُکم میرے آکا, بںدّا ہاذر ہَے۔ بسّ کُجھّ رُپئیِّئے مِل جاݨ تاں پْربںدھّ سَۄکھا ہۄ جائے۔”
بالا نیں پرس کھۄلہِیا, دس ہذار دی تھبّی دِیپ نُۄں پھڑائی تے بۄلی, “کاپھی ہۄݨگے؟”
“کاپھی تے نہِیں پر چلۄ کمّ چلا لواںگے, مَیں کِہڑا آپݨے لئی جھُمکے لَیݨے ہن۔”
“جھُمکے وی لَے دِیاںگی تُۄں پائُںݨ والا بݨ۔” بالا نیں وی مذاک کِیتا۔ اگلے دِن تڑکے ہی بالا تے دِیپ چںڈِّیگڑھ نُۄں چل پئے۔ “دِیپ آپاں نُۄں تِنّ چار دِن لگّ جاݨے ہن, ڈرائِور نُۄں دسّ دے۔”
“پر پہِلاں تُۄں کۄئی گلّ نہِیں کِیتی۔ گھرے وی تُۄں اِہۄ کہِکے تُرِیں ہَیں کِہ اسِیں رات گئے واپس آ جاݨا ہَے۔” دِیپ نیں اُتسُکتا نال کِہا۔
“باکی گلّاں پھیر دسّ پُچھّ لئیِں پہِلاں ڈرائِور نُۄں دسّ دے۔”
“آپاں بِشنِیاں تِنّ چار دِن لائُںݨییاں۔ گھرے کۄئی پھِکر تاں نہِیں کرنگے؟” دِیپ نیں ذرا جھکّ کے کِہا۔
“نہِیں, جاںدے جاںدے سٹَیںڈ تے سُنیہا دے جانییاں۔ باکی سبھ ٹھِیک ہی ہَے۔”
“چل اِہ تاں نِبڑِیا ہُݨ تُۄں دسّ گھرے جھُۄٹھ کِئۄں بۄلِیا۔ کِتے اُہ اِہ ہی ناں سمجھݨ مَیں تَینُۄں بھجا کے لَے گِیا ہاں۔ مَینُۄں وی نہِیں دسِّیا, مَیں آپݨے کپڑے وگَیرا ہی لَے آئُںدا۔” دِیپ نیں اِکّۄ ساہے کئی سُیال کھڑے کر دِتّے۔
“اُہۄ تُۄں تے سُیال ہی بڑے کر دِتّے۔ اَیڈی وی کی کاہلی ہَے۔ چار دِن آپاں کۄل ہی ہن۔ ارام نال پُچھّ جۄ پُچھّݨا تے مَیں وی ارام نال ہی دسّاںگی۔ بتھیرِییاں دَۄڑاں لاکے آئی ہاں کَینیڈا۔ بھجݨ بھجائُݨ والی گلّ چھڈّ, تُۄں مَینُۄں کی بھجائُںݨا۔ مَیں ہی رکھُّۄں تَینُۄں ہُݨ ڈبّی وِچّ پاکے۔”
“پر میرے کپڑے؟” دِیپے نیں پھِر پھِکر کِیتا۔
“تُۄں آپݨا سارا کُجھّ نال لَیکے کِئۄں چلدَیں؟ تَینُۄں بِنہاں بھار دے چلݨا نہِیں آئُںدا؟ جرُۄرتاں تاں راہ وِچّ کھڑھِییاں مِلھ جاںدِییاں۔” بالا نیں تِرچھی نذرے دِیپے ولّ ویکھِیا۔ کھبّی کھاناں جرُۄرتاں جیب وِچّ ناں پائِیا کر۔ چلّ چںڈِّیگڑھ پہُںچّکے پہِلاں تیرا بستا ہی بھردی ہاں۔” بالا نیں دِیپ نُۄں چھیڑِیا۔ دِیپ جھمبھِّیا جِہا کار دے شِیشے تھاݨی باہر ویکھݨ لگّ پِیا جِویں کھلۄتی سڑک نُۄں پہِیئے لا رِہا ہۄوے۔ دِیپے نیں بالا دا ہتھّ پھڑکے گھُٹِّیا تے کِہا, “بالا بیکاری تے لچارگی نیں میری متّ ماری ہۄئیِئے ورنا ذِںدّگی دے اِس ہُسِین سپھر وِچّ وی مَینُۄں اگلے پلاں دی چِںتّا ہَے۔”
“اِہۄ تاں مَیں کہِںدّی ہاں, پل نال پل جۄڑکے چل۔ ذِدگی دے پْرچھاویں بڑا نِگھّ دیںدے ہن۔ بسّ اِنہاں پْرچھاوِیاں نُۄں گُۄڑھا کرن دی لۄڑ ہَے۔ مَیں وی تیرے واںگ ہی سۄچدی ساں۔ گھر پرِوار دی رُۄڑی نیں میری بہُت رُسوائی کروائی۔ کی دۄش سی میرا؟ سِرپھ اِہۄ کِہ مَیں شراب نہِیں سی پِیںدی؟ مَینُۄں اںگّریجی گاݨے یاد نہِیں سی رہِںدّے؟ میرا اَیکسَیںٹ نہِیں بدلِیا۔ مَیں بہُت کۄشِش کِیتی۔ مَینُۄں تاں سُیادی کھاݨا بنائُںݨا آئُںدا سی۔ مَینُۄں تاں سستی گرَۄسری کرنی آ گئی۔ مَیں کپڑِیاں نُۄں سلِیکے نال سامبھدی سی۔ اِہ بھلا بُرائی کِویں ہۄ گئی؟ اِہ ٹائیِم کھراب کرنا کِویں ہۄ گِیا؟ دِیپ تُۄں کہِںدَّیں ہَیں ناں مَیں بہُت سۄہݨی ہاں, میرا مُۄںہ سُۄہی بھاء ماردا ہَے۔ میرا ڈِمپّل… میرے اِسے بُۄتھے تے کِسے نیں تھپڑ مارے ہن, شراب رۄڑی ہَے۔ تَینُۄں دساںگی سارا کُجھّ۔”
“پر دھِیئے, اِہ کرماں دِییاں گلّاں ہن۔ دِل کھراب کردِییاں ہن پر ذِںدّگی رُکدی نہِیں, رۄکݨی وی نہِیں چاہِیدی۔ ذِںدّگی دا مُکابلا چھِتھّے پَیکے نہِیں کرِیدا۔” بِشنے نیں بِنہا مںگّے سلاہ دِتّی۔
“بالا اِہ ساڈے بھاذی ہن, بِشن سِںگھّ براڑ۔ ناںہ بھاذی کہِںݨّ دیںدے ہن تے ناںہ براڑ۔ بس کہِںدّے ہن, مَیں سِرپھ بِشنا ہاں۔ ہُݨ تاں بِشنا کہِݨ وِچ ہی سُیاد آئُںدا ہَے۔ بِشنا بِیئے۔”
“دِیپ اگّے تھۄڑی دُۄر ڈھابا آ رِہا ہَے, جے چاہ پاݨی چھکݨا ہَے تاں رۄکاں گڈّی؟” بِشنے نیں بِناں پِچھّے ویکھِیاں کِہا۔
“ہاں بئی چاہ دی تاں جرُۄرت ہَے۔” دِیپ نیں کِہا۔
“چاہ تۄں اگّے وی کُجھّ ہَے کِہ نہِیں؟” بالا نیں کھچری ہاسی ہسّی۔
“ناں تَینُۄں چاہ چاہِیدی ہَے کِہ نہِیں؟” دِیپ نیں کِہا۔
“چاہِیدی ہَے بابا چاہِیدی کِئۄں نہِیں؟” اَیویں رُسِّیا ناں کر۔ مَینُۄں بہُتے نکھرے چںگّے نہِیں لگدے۔” بالا نیں چاہ پِیݨ دی ہامی بھردِیاں ہسّکے کِہا۔ بِشنے نیں ڈھابے تے کار رۄک لئی۔ اُہ اُتّرکے چاہ لَیݨ چلا گِیا۔
“چلّ دسّ تیرا پْرۄگرام کی ہَے؟ دسّ وجدے نُۄں آپاں چںڈِّیگڑھ پہُںچّ جاݨا۔” دِیپ نیں گمبھِّیر ہۄکے کِہا۔
“ستاراں سَیکٹر وِچّ اُہدا گھر ہَے۔ باراں وجے تکّ آپاں ویہلے ہۄ جاواںگے۔ پھیر کھرِیداںگے تیرے لئی جھُمکے تے پھیر تَینُۄں جھُمکے پوا کے مَیں تَینُۄں لَے چلاںگی کسَۄلی۔ کسَۄلی چلّکے تیرا گھُںڈّ چُکاںگی۔” چاہملی بالا نیں پْرۄگرام اُلِیکِیا۔
“کسَۄلی کی کراںگے آپاں؟” دِیپ نیں شرارت کرنی چاہی۔
“تیری نتھّ اُتاراںگی۔ ہۄر کی۔” بالا نیں دِیپ دِییاں اکھّاں وِچّ جھاکدِیاں گُدگُدی کِیتی۔
“میرے چاہُںݨّ والا سبھ کُجھّ مِلیگا؟” دِیپ نیں چھۄٹی جِہی مشکری کِیتی آپݨی اَۄکات مُتابک۔
“ہاں ہاں سبھ مِلیگا۔ پیٹ بھر کے کھا لئیِں۔” بالا نیں کھِڑ کے کِہا۔
“دِیپ تَینُۄں اِکّ گلّ دساں؟ بالا نیں گمبھِّیر ہۄکے کِہا۔
“ہاں دسّ۔”
“کھُش لۄکاں کۄل سارا کُجھّ ودھِییا نہِیں ہُںدّا۔ اُنہاں کۄل جۄ کُجھّ ہُںدّا ہَے اُسنُۄں اُہ ودھِییا بݨا لَیںدے ہن۔”
“پر اَیڈِیئے سِیاݨِیئے, اِتنی ودھِییا گلّ دسدی تُۄں کِئۄں نہِیں کھُش؟”
“دِیپ مَیں ڈرنِییاں, بہُت ڈراکل ہاں مَیں۔ مَیں وی اُنہاں وِچۄں ہاں جۄ کھُش نہِیں ہن۔ مَینُۄں وی نہِیں آئُںدی کھُشی گھڑنی۔ مَیں وی اجّ دی بجائے آئُݨ والے کلّ `چ سۄچدی ہاں۔”
“دِیپ, چاہ پھڑۄ۔” بِشنا چاہ دے گلاس لئی کھڑا سی۔ چاہ پِیںدی بالا چُپّ سی۔ چاہ پِیںدا دِیپا سۄچاں وِچّ سی۔ بالا دی چُپّ اُسدے کہِݨے وِچّ سی۔ دِیپ دی سۄچ اُہدے کہِݨے وِچّ نہِیں سی۔ کھِںڈّی ہۄئی سی۔ بِشنے نیں واہِگُرُۄ کہِکے کار تۄر لئی۔ نومبّر دی سِیت سی۔ بالا نیں شال کھۄلہ لئی۔
“دِیپ تُۄں کدے مِٹھّے سُپنے لئے ہن؟”
“مِٹھّے سُپنے تۄں تیرا کی متلب؟” دِیپ نُۄں سمجھ ناں لگّی۔
“میرا متلب کدے کِسے چِیذ دی کھاہش کِیتی ہۄوے جۄ تیری پہُںچّ تۄں دُۄر ہۄوے۔” بالا نیں گھۄکھوِیں نذر نال دِیپ ولّ ویکھِیا۔
“ہاں لئے ہن۔” دِیپ نیں آپݨے والاں `چ ہتھّ پھیرِیا۔
“دسّ کھاں بھلا کِہۄ جیہے سُپنے تَینُۄں مِٹھّے لگدے ہن؟” بالا نیں شال دی کنّی پھڑکے ادھّی شال دِیپ دے پٹّاں تے کر دِتّی۔
“مَیں سُپنے لئے ہن کھۄئے دی برپھی دے۔” دِیپ نیں گلّ ٹالݨی چاہی۔
“نہِیں نہِیں سچّ دسّ, اَیویں ٹالے ناں مار۔”
“بالا میرا مِٹھّا سُپنا اُہ نہِیں ہَے جۄ سارِیاں دا ہُںدّا ہَے۔ میرے سُپنے وِچّ ہُسِین اَۄرت نہِیں آئُںدی۔ مَیں آپݨے سُپنے وِچّ کھُد آئُںدا ہاں۔ اِکّ رِشٹ پُشٹ ذِںدّگی جِیںدا اِکّ مُکمّل اِنسان۔ جِسنُۄں سارے پِیار کردے ہن۔ جۄ سارِیاں نُۄں پِیار کردا ہَے۔ جِسدا پھِکر اُسدا باپُۄ ناں کرے۔ جِس ولّ ویکھکے اُسدی ماں راتاں نُۄں جاگے ناں۔ اِکّ پُۄرن منُکھّ جِسدی سۄچ تے کۄئی پہِرا ناں ہۄوے۔ جۄ مِٹھّے سُپنے لَیݨ لئی اذاد ہۄوے۔ میرے کدم تاں سِیمت دائِرِیاں وِچّ کَید ہن۔”
“اَیویں بُجھارتاں ناں پا۔” بالا نیں کِہا۔
“نہِیں بلِّیئے اِہ بُجھارت نہِیں۔ میری ماں جد اِکّ ناں-مُکمّل اِنسان ولّ ویکھدی ہَے تاں اُہدے مِٹھّے سُپنے کِدّاں سِرج سکدے ہن۔ میرا باپ جدۄں گھۄکھدا ہَے میرا پْرچھاواں تاں اُہدا آپݨا پْرچھاواں کُجھّ جِیادا ہی چھۄٹا ہۄ جاںدا ہَے۔ سِکھر دُپِہرے کھلۄ کے اُہ میرے لئی چھاں بھالدا ہَے۔ میرے لئی اجّ دی چھاں تے میرے لئی کلّ دی چھاں بھالدا اُہ پُراݨا ہۄکے مر رِہا ہَے تے تُۄں کہِںدّی ہَیں پل نال پل جۄڑ کے جِیواں اِہ پل میرے اِکلّے دے نہِیں ہن, مَیں اِنہاں پلاں دا مُہتاذ ہاں۔ بالا جی ذِںدّگی دِییاں ذرُۄرتاں جیب وِچّ پائُںݨ دا مَینُۄں شَۄک نہِیں, اِہ میری ہۄݨی ہَے۔”
“تُۄں ساپھ کِئۄں نہِیں کہِںدّا, تَینُۄں دھن چاہِیدا ہَے۔ اِکّ امبّار, اُس امبّار دے پِچھّے اِکّ سکِئُر ذِںدّگی دی ذامنی… تیرے ماں-باپ دی بںدّ-کھلاسی۔” بالا نیں دِیپ نُۄں کِسے ہۄر رستے پاکے پَیرۄں کڈھّݨ دی کۄشِش کِیتی۔
“نہِیں نہِیں دھن اِکّ سہی شبد نہِیں جِسدی مَینُۄں تلاش ہَے۔” دِیپ نیں کھلاء وِچۄں کُجھّ لبھݨا چاہِیا۔
“تُۄں جۄ مرذی کہِ لَے, وِچۄں گلّ اِہۄ ہَے۔ اِہدی ہۄںد اݨہۄںد تۄں مَیں واکپھ ہاں۔ دِیپ میرا تِیہ ہذار ڈالر اِکّ ہی رات وِچّ گۄل ہۄ گِیا سی۔ میری راتاں جھاککے کِیتی کمائی۔ منجِںدّر نیں وکھرا کھاتا کھُلوا لِیا سی۔
“پھیر؟” دِیپ نیں پُچھِّیا۔
“پھیر کی, میری رات دی نِیںد اُڈ گئی, دِن دا چَین کھتم۔” بالا ہُݨ وی لڑ رہی سی۔ اُسدے مُۄںہ تے آئی کس نیں اِس لڑائی دی شاہدی بھری۔
“پر اُتھّے تاں کہِںدّے ہن کانُۄن بڑے سکھت ہن۔”
“دِیپ جدۄں ہڈّاں نُۄں اگّ لگی ہۄوے ناں اُدۄں کَۄݨ پُچھّدا کڑے کانُۄناں نُۄں۔ میرے کۄل اَینا ٹائیِم ہی کِتھّے سی؟ مَیں تاں اُہی کِیتا جِہڑی بۄلی اُہ سمجھدا سی۔ مَینُۄں تاں اگلِیاں پھۄن ہی کِیتا سی, ’بالا جی آپݨا کھاتا چَیکّ کر لوۄ۔‘ مَیں اُسے ویلے آپݨا بَیںک کھاتا ویکھِیا۔ پُۄرا بھرِیا بھُکنّا سی۔”
“بالا جی جۄ مرذی سمجھ لوۄ, پَیسے دی اَینی اہِمِیئت نہِیں میرے لئی۔” دِیپ دی اواذ وِچّ ٹُݨکار نہِیں سی۔
“اہِمِیئت تاں میری گلّ سُنݨ وِچّ وی نہِیں لگّدی تیری۔ مَیں آپݨا سَۄدے دی گلّ کر رہی ہاں تے تُۄں آپݨی ہی گٹار وجائُݨ لگّ پِیا ہَیں؟ دِیپ مَیں آپݨے ہی ڈالر واپس لَیݨ لئی کَۄڈِییاں دے بھاء وِک گئی۔” بالا نیں ٹھںڈّی ہۄ گئی چاہ دا گھُٹّ بھرِیا تے کُجھّ سۄچ کے دُبارا گلّ شُرُۄ کِیتی,
“مَیں تاں گلّ کِیتی سی مِٹھّے سُپنے دی تے تیری سُرتی ٹِکّ گئی, اُس سُپنے تۄں اُرے ای, وے کملِیا مِٹھّے سُپنے تاں مُۄںہ جۄر ہُںدّے ہن, سمُںدّری تُۄپھان ورگے۔ اُہ نہِیں ویکھدے کۄئی اگّا پِچھّا۔ اُس ویگ وِچّ نہِیں وکھائی دیںدا کۄئی ماں-باپ۔ مَینُۄں آئُںدے ہن اِہ تُۄپھان ورگے ویگ نال۔ رۄڑھ کے لَے جاںدے ہن مَینُۄں ہۄر دُنِییاں `چ۔”
“ناں تَینُۄں اِہۄ جِہا کِہڑا سُپنا آئُںدا ہَے, ذرا مَینُۄں وی تاں پتا لگّے۔” دِیپے نیں بالا نُۄں چھیڑِیا۔
“اُہ وی دسّ دیواںگی جدۄں کِتے ویہل مِلی۔” بالا نیں بِشنے دی ہاذری گَۄلی۔
“ہاں جی جِہدی کۄٹھی داݨے اُہدے کملے وی سِیاݨے۔” دِیپ نیں آپݨے آپ تے ترس کِیتا۔
“نہِیں وے کملِیا, گلّ داݨِیاں دُۄݨِیاں دی نہِیں۔ گلت تے ٹھِیک دی وی نہِیں, میل مِلاپ دی وی نہِیں, گلّ تے سِرڑ دی ہَے۔ مَیں تے کہِنِّییاں نپھرت وی کرۄ تاں سِرڑ نال جِویں منجِںدّرا کردا ہَے۔” اِکّ دم بالا دا مُۄںہ کھِچِیا گِیا۔ دِیپے نُۄں پِچھلی شام چیتے آ گئی۔ اُسنے چُپّ کرن `چ ہی بھلائی سمجھی۔ اُہ سۄچݨ لگّا اِہنُۄں ہۄ کی جاںدا ہَے۔ پتا نہِیں کِہڑی دُکھدی رگ پھڑکݨ لگّ پَیںدی ہَے اِہدی۔ دَۄرا جِہا ہی پَے جاںدا ہَے۔
ٹائیِم سِر اُہ چںڈِّیگڑھ پہُںچّ گئے۔ باراں کُ وذے تکّ ویہلے وی ہۄ گئے۔ شاپِںگّ کرکے اُنہاں کسَۄلی دا رُکھّ کر لِیا۔ کسَۄلی پہُںچّݨ تکّ رات دِییاں لائیِٹاں جگ پئیِیاں سن۔ ہۄٹل دے کمرے `چ دِیپ کُرسی تے بَیٹھا سی جدۄں بالا واشرُۄم وِچۄں نِکلی۔ دِیپ نیں ٹِکٹِکی لاکے اُس ولّ ویکھِیا۔ بالا نیں مُسکرا کے پُچھِّیا, “پُچھّدا کِئۄں نہِیں جۄ پُچھّݨ پُچھّݨ کردا ہَیں۔”
“بالا تیرے ورگی کھُش رہِںݨّی کُڑی کَۄڑی کِئۄں ہَے؟”
“وے پہِلی گلّ تاں میری اِہ سُݨ مَیں کُڑی نہِیں اَۄرت ہاں۔ اَیویں ناں مَینُۄں کُڑی سمجھی جا۔”
“میرے لئی تاں تُۄں اجے وی اُہۄ بالا ہَیں, اٹھاراں سال دی, میرے دِل وِچّ تیری اُہۄ تسوِیر ہَے۔”
“چلّ باہلِییاں گلّاں ناں بݨا تے بجارۄں لَے آ کُجھّ کھاݨ پِیݨ نُۄں۔ مَینُۄں پتا تُۄں پی لَینَے تے آئُںدا آئُںدا میرے لئی کںگھّی لَے آئیِں۔”
“ہاں کلِپّ وی لِایاواںگا تیرے لئی سردارنی جی۔”
سویرے اُٹھّکے دِیپے نیں کھِڑکی دا پردا پراں کِیتا تاں نِگھّی دھُپّ نیں کمرے وِچّ پرویش کِیتا۔ دِن دے یاراں وجّ چُکّے سن۔ بالا نیں السائیِیاں اکھّاں کھۄلِییاں۔
“گُڈ مارنِںگّ” دِیپ نیں تِکھّی گھںٹّی وجائی۔
“گُڈ مارنِںگّ” بالا نیں السائِیا جِہا جُیاب دِتّا۔
“چاہ تاں آرڈر کرِیں دِیپ تے نالے میرے آ بَیگ `چۄں اَیسپرِین پھڑائیِں, میرا تاں سِر دُکھی جاںدا۔
“جۄ ہُکم ہذُۄر” دِیپ نیں اِںٹرکَۄم نپّ دِتّا۔ دۄواں چاہ پِیتی, تِیار ہۄئے۔ بالا باہر جاݨا چاہُںدّی سی گھُمّݨ۔ پر دِیپ نیں اُہنُۄں بَیٹھݨ لئی کِہا,“مَیں تیرے نال گلّ کرنی ہَے۔”
“گلّ راہ `چ کر لئیِں۔ آپاں پَیدل ہی چلݨا۔”
“نہِیں اِہ گلّ بَیٹھکے کرن والی ہَے۔ آمۄ ساہمݨے, اِکّ دُۄجے دِییاں اکھّاں وِچّ اکھّاں پاکے۔” دِیپ نیں بھُۄمِکا بنّدِیاں کِہا۔
“پر مَیں اِس وکت کۄئی گلّ نہِیں کرنا چاہُںدّی۔” بالا کُرکھّت جِہی بۄلی۔
“کِئۄں نہِیں کرنا چاہُںدّی گلّ میرے نال؟”
“مَینُۄں پتا ہَے تُۄں کی گلّ کرنی ہَے؟” مَیں تیری باںدی نہِیں ہاں, ناں تیری تڑکا لائۄُ بِیوی۔ مَیں گھُمّݨ جاݨا ہَے۔ تُۄں میرے نال چلݨا ہَے جاں مَیں اِکلّی ہی جاواں۔
“مَیں تاں سِرپھ اِہ پُچھّݨا ہَے آپاں وِیاہ کدۄ کروائُںݨا ہَے, تُۄں دسِّیا کِہ تُسِیں پھروری دے اںتّ تکّ واپس چلے جاݨا ہَے۔ وِیاہ دے سَۄ کمّ ہُںدّے ہن کرن والے۔”
“وِیاہ تاں مَیں کرائُݨا پر مَیں تیرے نال تے وِیاہ نہِیں کروائُݨا۔” بالا نیں کھُش مذاجی وِچّ دِیپے دِییاں اکھّاں وِچّ اکھّاں پاکے کِہا, “وِیاہ کراکے مَیں تَینُۄں گُیائُںݨا نہِیں چاہُںدّی۔”
“پھیر رات… ۔” دِیپے نیں سُیال ادھُۄرا چھڈّ دِتا۔
“رات کی… رات مَیں تَینُۄں کدۄں کِہا وِیاہ وِہُۄء بارے؟”
“نہِیں میرا متلب, رات جۄ ہۄئِیا, اُستۄں باد وِیاہ کی جرُۄری نہِیں؟”
“بالا ٹھہاکا مار کے ہسّی۔ وے کملِیا, رِہا ناں بُدھُّۄ دا بُدھُّۄ۔ مَیں تاں پہِلاں وی کِہا سی پل نال پل جۄڑکے جِیݨا سِکھّ۔ رات گئی بات گئی۔ تُۄں تے پل نُۄں پھڑ کے ہی کھڑۄ گِیا۔”
“ناں اِہ کی مذاک ہَے؟” دِیپ نیں آپݨا پِںڈّا تپِیا مہِسُۄس کِیتا۔
بالا نیں اگّے ودھکے دِیپے دی ٹھۄڈی نُۄں ہتھّ نال چُکّکے اُہدِییاں اکھّاں نُۄں آپݨِییاں اکھّاں دے برابر کِیتا, “وے کملِیا مَیں اَۄرت ہاں کِہ نہِیں, پہِلاں اِہ دسّ, ویکھِیں کِتے جھُۄٹھ ناں بۄلِیں۔”
“ناں تَینُۄں نہِیں پتا تُۄں اَۄرت ہَیں کِہ نہِیں؟” دِیپے نیں کھِجھ کے کِہا۔
“وے جے مَینُۄں پتا ہُںدّا تاں تَینُۄں کاہتۄں پُچھّدی؟ وے جے مَیں اَۄرت ہُںدّی تاں میری اَینی ہیٹھی ہۄݨی سی ذِںدّگی وِچّ, جِنّی اُس چںدّرے نیں کر دِتّی؟ وے اُہنے میرا نہِیں اَۄرتذات دا اپمان کِیتا ہَے۔ وے اُہنے کاہنُۄں ایداں کرنا سی جے مَیں اَۄرت ہُںدّی۔ وے تُۄں مَینُۄں آپݨی اَۄرت کِئۄں نہِیں بنائُںݨا چاہُںدّا؟ گھروالی بݨاکے کِئۄں میرا اپمان کرنا چاہُنّا ایں۔ کِئۄں وِیاہ وِیاہ دی رٹّ لاکے بَیٹھ گِیا ایں۔ اجے تاں مَینُۄں سُہاگݨ ہۄئی نُۄں اٹھّ پہِر وی نہِیں ہۄئے۔” بالا دِییاں اکھّاں وِچّ اتھرُۄیاں دِییاں گھرالاں وہِ تُرِییاں۔
“بالا مَینُۄں ساری گلّ دسّ جے مَینُۄں آپݨا سمجھدی ہَیں تاں۔” دِیپ نیں بالا دے اتھرُۄ پُۄںجھدِیاں کِہا۔
“دِیپ تُۄں میرا دۄست نہِیں, تُۄں تے میرے دِل دا ہاݨی میرا مرد ہَیں۔ وَیرِییا تیرے کۄلۄں چھُپائُںݨ لئی تاں میرے کۄل کُجھّ ہَے ہی نہِیں۔ دیکھ میری تاں ساری جھۄلی کھالی پئیِئے۔ دِل دے بُۄہے ڈھۄء کے تاں مَیں آپݨا ہی نُکسان کراںگی ناں۔ مَینُۄں تاں چںدّرا پتا ہی اُدۄں لگّا جدۄ اُسدا اُبال بہِ گِیا۔”
دِیپ نیں کُرسی تۄں اُٹھّکے بالا نُۄں مۄڈھے تۄں پھڑکے اُٹھائِیا تے کِہا, “چلّ ذرا سۄپھے تے بَیٹھ ارام نال, مَیں تیرے لئی پاݨی دا گلاس لِیائُںدا ہاں۔”
پاݨی دا گھُٹّ پِیکے بالا بۄلی, “اُہ سی اِکّ آدمی بڑا ہی سۄہݨا, بڑا ہی منمۄہݨا۔ اُہدا جادُۄ میرے سِر نُۄں چڑھ گِیا۔ دِل دِییاں کںدھّاں تے لگِّییاں تسوِیراں دھُںدھّلِییاں پَیݨ لگِّییاں تے اُہنے سارا کُجھّ ہی ملّ لِیا۔ پرائیِیاں ٹۄلِییاں وِچّ بَیٹھی مَیں وی اُہنُۄں سۄہݨی ہی لگّی ہۄواںگی۔ پھیر پتا نہِیں اِہ کمِئۄُنِیکیشن گَیپ کِتھّۄں آ گِیا۔ دِیپ کی بیگانے گاݨِیاں نُۄں چیتے کرنا ذرُۄری ہَے؟وٹّ اے رَیپھّ… اِہ شبد اجّ وی ہتھَۄڑے واںگ میرے سِر وِچّ وجدا ہَے۔”
“اِہ رَیپھّ کی ہَے؟” دِیپ نیں وِچۄں لڑی تۄڑدِیاں پُچھِّیا۔
“اِدھّر دے دیسی مُںڈِّیاں کُڑِییاں نُۄں اُدھّرلے جمّے دیسی وِگڑے اَیویں اِسے نام نال کدے کدے چھیڑدے ہن۔ پر وِیاہ تۄں باد اِدھّر کی تے اُدھّر کی۔ مَینُۄں سمجھ ہی نہِیں آئی۔ مَیں اُہدے گلھ وِچّ باہواں پاکے وکھّری دُنِییاں آباد کرنی چاہی۔ اُہدے ویہڑے وِچّ میرا ویُۄد اکھرن لگّا۔ گلّ کھتم وی ہۄ سکدی سی۔ گلّاں کھتم ہُںدِّییاں آئیِیاں ہن, پر اُہ تے نپھرت پالݨ لگّ پِیا۔ پۄجَیسِونَیس اُہدے وِچّ تیرے نالۄں وی چار گُݨا ودھّ سی۔ پتا اِکّ دِن کی ہۄئِیا؟”
دِیپ نیں کُرسی تۄں اُٹھّکے پردا کھِچّ لِیا جِویں ہۄݨ والی گلّ نُۄں رَۄشنی دی لۄڑ ناں ہۄوے۔
“ہاں دسّ کی ہۄئِیا؟”
“بھری مہِپھل وِچّ تاڑی مار کے بۄلِیا, ’ہُݨ تُہانُۄں بالا پںجّابی گِیت سُݨائِگی۔ مَیں ناہ وِچّ سِر مارِیا تاں کہِݨ لگّا اُہۄ سُݨادے جۄ مَینُۄں سُݨائِیا سی۔ مَے کِہا, ’راجے اُہ تے تیرے لئی سی, سِرپھ تیرے لئی۔ جِدّ کرن لگّا۔ شرابی ہۄئِیا پھِردا سی۔ مَیں تے کدے گائِیا نہِیں کدے وی کِسے ساہمݨے۔ اَیویں اُہدے آکھے کدے کدے بَیڈّرُۄم وِچّ گُݨگُݨا لَیںدی سی۔ ’بسّ شُرُۄ ہۄ جا اِتنا کہِ کے اُہ چُٹکِییاں مارن لگّ پِیا۔ میرے کۄلھ کۄئی راہ ناں بچِیا۔ اجے مَیں دۄ لائیِناں وی نہِیں گائیِیاں سی کِہ بھرِیا شراب دا گلاس میرے مُۄںہ تے مارِیا تے بۄلِیا ’شٹ اپّ یُۄ رَیپھ… `چارے پاسے سہِم چھا گِیا۔ کُجھّ وِچۄں ہسّݨ لگّ پئے۔ اِکّ میری پھرَیںڈّ نیں پُلِیس کال کر لئی۔ دِیپی پُلِیس تۄں واپس آکے اُہنے مَینُۄں بہُت تںگّ کِیتا۔ اُس رات مَیں اُہنُۄں چارج وی ناں کروائِیا۔ دِیپی اُہ بہُت بدماش ہَے۔ دِیپی مَینُۄں اُہدے تۄں بہُت ڈر لگدَے۔ دِیپی مَینُۄں بچا لَے۔” بالا نیں دِیپ نُۄں گھُٹّ کے جپھّی پا لئی۔ اُہدے ہَۄکے اُچّے ہۄ گئے۔ بالا نیں ویکھِیا دِیپ دِییاں اکھّاں وِچّ وی اتھرُۄ سن۔
“وے تُۄں کاہنُۄں رۄناں, رۄویگا اُہ ہُݨ ساری اُمر۔ اُہنُۄں رُوائُݨا ہی میرا ہُݨ دھرم ہَے۔” بالا نیں اکھّاں تۄں بیچارگی دی پٹّی کھۄلہ دِتی۔
“دِیپ کۄئی وی دُنِییاں وِچّ اِکلّا نہِیں رہِںݨّا چاہُںدّا۔ میرے کۄل وی کۄئی لِسٹ نہِیں جِستے تیرا نام ٹَۄپ تے ہۄوے۔ سِرپھ تُۄں ہَیں, مَینُۄں سِرپھ تیرا ساتھ چاہِیدا۔”
“مَیں تاں ہی تے کہِںدّا۔” دِیپ نیں گلّ کرنی چاہی۔
“نہِیں نہِیں دِیپ مَینُۄں تُۄں سارے دا سارا چاہِیدا ہَیں۔ وِیاہ کراکے تاں مَیں وی تیرے واںگ ادھّی ہۄ جاواںگی۔ آپݨے سائے نُۄں سمبھّال کے رکھّ۔ ذِںدّگی دی دھُپّ وِچّ کھلۄتِیاں تیرا سائِیا تیرے باپ نال رلگڈ ہَے۔ آپݨا وکھّرا سائِیا سِرج, کُجھّ وِتھّ نال, کِتے گلتی نال وی اُستے کِسے دا پَیر ناں رکھِیا جاوے۔”
“بھاویں تیرے سائے تھلّے مِدھِیا جائے؟” دِیپ نیں کِہا۔
“ناںہ میرے راجے, اِس ترہاں ناں کہِ۔” بالا پھِر رۄݨ لگّ پئی۔
رۄݨ نُۄں تھمّ کے بالا بۄلی, “تَینُۄں نہِیں پتا, اںکّل جی تیرے کۄلۄں کی چاہُںدّے ہن۔ پڑھائی تۄں باد وی جدۄں تُۄں کِسے کںڈھّے نہِیں لگّا تاں اُہ چاہُںدّے ہن مَیں تیرے جالھ وِچّ پھس جاواں۔ میرے نال کَینیڈا تۄر کے اُہ آپݨے پھرذاں تۄں سُرکھُرُۄ ہۄ جاںݨ۔ گھڑی پل دا سکُۄن تے پھیر بھاںویں اُہۄ نُۄںہ سسّ, پتی پتنی دا چھِتّر جلُۄس۔ پر اُس چھۄٹی گلّ لئی سارے تِیار ہن, تے تُۄں وی اُنہاں تِیار لۄکاں وِچّ ہَیں۔ تَینُۄں پتا ساری دُنِییاں وِچّ اَۄرت-مرد بِناں وِیاہ تۄں اِکّٹھے رہِ رہے ہن تے کھُش وی ہن, رکھیلاں دی ترہاں تے کِہڑی رکھیل مرد ہَے تے کِہڑی رکھیل اَۄرت اِسدا پھرک ہی مِٹدا جا رِہا ہَے, کۄئی کھرچ ہۄ رِہا ہَے تے کۄئی کھرچ ہۄݨا ہی نہِیں چاہُںدّا, اِسدی کۄئی پْرواہ ہی نہِیں کردا۔ جسٹ آئی ڈَۄںٹ کیئر, آئی جسٹ لو یُۄ؟”
“رکھیلاں تاں لاہنت سن ساڈے سماج دِییاں۔” دِیپ نیں مُۄںہ جِہا پھُلا کے کِہا۔
“رکھیل کھُش ہُںدّی سی۔ آپݨے پِیارے دی مذبُۄری سمجھدی ہۄئی, سارے سماج دی کہِری نذر سمبھّالدی ہۄئی پر سبھ تۄں ذرُۄری اُسدا سائِیا آپݨا ہُںدّا سی۔ اُسدی دھُپّ سِرپھ اُسدے آپݨے ویہڑے لئی ہی ہُںدّی سی۔ سِرکِییاں تۄں اُرے اُرے۔”
“اِہ تُۄں نہِیں بۄل رہی, تیری دھُیاںکھ بۄل رہی ہَے… ۔”
“نہِیں نہِیں” بالا نیں وِچّۄں ٹۄکِیا۔ “مَیں نپھرت مہِسُۄس نہِیں کِیتی, بلکِہ ویکھی ہَے, منُکھّی باݨے `چ۔ اُس نپھرت اگّے تاں تیرا بچپن دا پِیار بہُت ہی بَۄݨا ہۄکے رہِ جاویگا۔ ذِںدّگی تاں کِتے آستِین وِچّ ہی اُلجھ جاویگی۔ مَیں آپݨے پِیار نُۄں بچا کے رکھّاںگی۔ اِکّ وکھّری دُنِییاں وِچ۔ جِتھّے سِرپھ کھُشبۄ ہۄوے۔” بالا نیں دِیپ دا سجّا پَیر پھڑکے آپݨی جھۄلی وِچّ رکھّ لِیا تے پَیر دے اںگُّۄٹھے نُۄں پلۄسݨ لگّ پئی۔
“مَینُۄں تاں تیرے وِچۄں کۄئی جگِیردار دِس رِہَے۔ جۄ پرمپّرا نال بجھّا پھرذ وی نِبھائُںدا ہَے۔ آپݨی آن شان دی لڑائی وی لڑدا ہَے تے رات دے اُتّردِیاں ہی پھُلّاں دے گُلدستے دی کھُشبۄ لَیکے آپݨی رکھیل دی بُکّل وِچّ مُۄںہ چھُپا کے اسلی اِنسان بݨ جاںدا ہَے۔”
“بسّ اِہۄ سمجھ لَے, مَیں جگِیردار بݨ کے تَینُۄں رکھیل ہی سمجھدی ہاں۔ اِہ وکھّری گلّ ہَے کِہ میرا پِیار جگِیردار نالۄں کِتے ذِیادا ہَے۔” بالا نیں ہسّکے دِیپ دے پَیر نُۄں چھاتی نال لا لِیا تے اگّے اُلّر کے دِیپ دی گلّ تے چُۄںڈی وڈھّی۔
“بالا تُۄں مَینُۄں اںڈّر اَیسٹِیمیٹ کر رہی ہَیں۔” دِیپ نُۄں گُسا آ رِہا سی۔
“نہِیں دِیپ تُۄں سمجھدا نہِیں۔ اُس نپھرت دا کدّ بہُت وڈّا ہَے۔ آپاں نِکِییاں نِکِییاں باہواں نال کُجھّ نہِیں کر سکدے۔ نپھرت نُۄں بھُلکے وی مَیں جی نہِیں سکدی۔ سَیپاریشن تۄں بائد اُہ شاںت ہۄ جاںدا تاں مَیں وی شاںت رہِںدّی۔ پر اُسنے سپّ واںگ چارے پاسے آپݨا پھن گھُمّائِیا ہَے۔ پُلِیس دا اُسنُۄں کۄئی ڈر نہِیں۔ سماج دا اُسنُۄں کۄئی پھِکر نہِیں۔”
“پر آپاں آپݨی نوِیں دُنِییاں وسائُںدے ہاں۔ اُہ شہِر ہی چھڈّ دیواںگے۔” دِیپ نیں وِچلا راہ لبھِّیا۔
“نہِیں وے کملِیا, اَیویں بھجّݨ نال نہِیں سرنا۔ بھجِّیاں نُۄں دُنِییاں ہۄر بھجائُںدی ہَے۔ شہِر چھڈِّیاں نوِیں دُنِییاں نہِیں وسدی۔”
دِیپ نیں کُرسی تۄں اُٹھّکے کمرے دا گیڑا لائِیا تے پھیر کُرسی تے بَیٹھ گِیا۔
“تَینُۄں پتا مَیں اِںڈِییا کی لَیݨ آئی ہاں؟”
“مَینُۄں کی پتا مَینُۄں تاں لگدا مَینُۄں مِلݨ آئی ہَیں۔”
“درِیا دِییاں لہِراں تے تردے ککھّاں دی ترہاں میری ہۄںد وِچّ کۄئی تاکت نہِیں۔ مَیں اِںڈِییا سِرپھ اِکّ رسّی لَیݨ آئی ہاں۔ اُہدے گلھ وِچّ پائُںݨ نُۄں۔ مَیں چاہُنِّییاں اُہدی جِیبھ باہر آئے تے جدۄں اںدّر جائے تاں اُہدے تالھُۄ نال لگّے۔ اکھّاں اڈِّییاں جاݨ تے دھڑ اُسدا سپّ واںگ رِیںگدا لُکݨ نُۄں تھاں لبھّے۔ رَیپھ ہرام دا… ۔” بالا نیں کَۄڑی تھُکّ اںدّر لںگھّائی۔
“پر جے رسّی نیں ہی تیرے ہتھّ چھِلّ دِتّے۔” دِیپ نیں کِہا۔
“تُۄں اگہاں دی ناں سۄچِیا کر۔” بالا نیں پاݨی دا گلاس چُکّکے گھُٹّ بھری۔
“چلّ تَینُۄں آپݨے گُرُۄدیو کۄل لَے چلاں۔ اُنہاں دے اشِیرواد نال نَۄ نِدھِییاں تے باراں سِدھِییاں۔”
“اَینا پڑھکے وی؟” بالا نیں دِیپ دی گلّ وِچے ہی کٹّ دِتی۔
“ہاں اِتنا پڑھکے ہی تاں کہِںدّا ہاں چلّ۔ اُہ کۄئی ٹُۄݨا ٹامݨا تھۄڑا کردے ہن۔ گِیانوان نیں, تَینُۄں شاںت کرنگے۔”
“پر مَیں تے شاںت ہۄݨا ہی نہِیں چاہُںدّی۔ اسل `چ دِیپ تیرے وِچّ پھَیسلا لَیݨ دی شکتی نہِیں رہی۔ آپݨے پرِوار دے پْرچھاویں تۄں باہر نِکل۔ وے کِتھّے کیر دِتّی تُۄں آپݨی شکتی۔ مَینُۄں تُۄں سبُۄتا چاہِیدا ہَیں۔ بِلکُل کھالس جۄ میری نپھرت دے گُۄڑے پْرچھاویں نُۄں وی سمجھیں۔ تیرا گُرُۄدیو… وٹ اَیور… تاں شبداں دِییا گلّاں کریگا۔ پِیار کرۄ نپھرت ناں کرۄ۔ پر مَیں تاں آپݨی نپھرت نال پِیار کردی ہاں۔ بیہدّ پِیار۔
“تَینُۄں بچپن یاد نہِیں؟” دِیپ نیں پھِر کۄشِش کِیتی۔
بالا نیں دِیپ ولّ ویکھِیا تے بۄلی, “کاش تیرا کدّ میری اجّ دی ہۄںد دے ہاݨ دا ہُںدّا۔ پر مَینُۄں اپھسۄس نہِیں ہَے۔”
“جے تُۄں اِہ کُجھّ سارا سۄچِیا سمجھِیا ہَے پھِر میری تَینُۄں کی جرُۄرت ہَے۔ میری جگہا کِتھّے ہَے۔” دِیپ نیں ہتھِیار سُٹ دِتے۔
“تیری جگہا میرے دِل وِچّ ہَے۔ اِہ تے شُکر ہَے تُۄں اجے وِیاہ نہِیں کروائِیا۔ تے ہُݨ مَیں تیرا وِیاہ کرنا وی نہِیں۔” بالا نیں آپݨِییا دۄواں ہتھیلِییاں نال دِیپ دا مُۄںہ سہِلائِیا۔
“تیری کمذۄری پتا کی ہَے؟” دِیپ نیں اُہدے دۄویں ہتھّ آپݨے ہتھّاں وِچّ لَیںدِیاں کِہا۔
“کی” بالا نیں کھِڑکے کِہا۔
“تُۄں آپݨے آپ تے آشک ہَیں۔ تُۄں چاہُنِّیئیں کۄئی ہۄوے جۄ تیری تارِیپھ کرے۔ اِتنی وڈّی لڑائی لَیکے وی تیری اںدّرلی اَۄرت اجے پِیاسی ہَے۔ اُس پِیاس لئی تَینُۄں میری جرُۄرت ہَے جگِیردار جی۔ اُسے جرُۄرت لئی تُۄں پہِلے پِیار دا واستا دے رہی ہَیں۔” دِیپ نیں بالا دی اںدّرلی اَۄرت نُۄں جھںجّۄڑنا چاہِیا۔
“نلائِک بچّے دا بستا بھاری۔” بالا ہسّ پئی۔ “جرُۄرت تے ذِںدّگی دۄ وکھرِییاں شَییاں ہن میرے دِل دے پْراہُݨِیا, مَینُۄں دۄویں چاہِیدِییاں ہن۔”
“وَیسے اِںڈِییا تُۄں آئی وِیاہ کروائُںݨ ہی ہَیں جاں کۄئی ہۄر کہِر ورتائُںݨ۔” دِیپ نیں کِہا۔
“وِیاہ کروائُںݨ وی تے تَینُۄں مِلݨ وی۔” بالا نیں بُجھارت پائی۔
“وِیاہ کِہدے نال کروائُںݨا؟” دِیپ نیں پُچھِّیا۔
“کۄئی امبّالے رہِںدّا۔ اُسنُۄں کھڑنا کَینیڈا۔” بالا نیں کِہا۔
“کَۄݨ ہَے اُہ؟”
“ہَے کۄئی اُنہاں دا ساتھی جِنہاں میرے ڈالر مُڑوائے سی, مِلی نہِیں اجے۔ میرا کمّ اِسنُۄں پکّا کروائُںݨا ہَے۔”
“تے جگِیردار جی جے اِہنے وی اُتھّے جاکے بھلی ناں کِیتی۔ مَیں اِںتجار کراں تُہاڈا ہۄر دسّ پںدّراں سال؟” دِیپ نیں شںکّا وی پْرگٹ کِیتی تے کُجھّ اݨکِہا وی کِہا۔
“مَینُۄں مار لِیا تیری جے جے نیں۔ وِشواس تے دُنِییاں چلدی اے۔ سارے سپّ نہِیں ہُںدّے۔ نالے مَے کِہڑا اِہدے نِیاݨے جمّݨے ہن۔ کَۄل کِیتا ہَے۔ وَیسے وی سَۄدا کرکے مُکرنا میری آدت نہِیں۔ میرا اَیگرِیمَیںٹّ تاں اِہدے سٹَیمپّ لگݨ تکّ ہَے۔” بالا نیں آپݨا ہٹھّ جتائُںدِیا کِہا۔
“پر اگلا ہکّ تاں جتائۄُگا ہی, سَۄںݨ لئی وی کہیگا۔ آکھر وِیاہُتا پتنی ہۄݨاں ہَیں تُۄں, کۄئی اُسدی رکھیل نہِیں جدۄں مرذی ناںہ کر دیویں۔”
“منجِںدّرے نُۄں چھِتّر مارن تۄں باد, اُسدی کھیڈ نُۄں چِتّ کرن تۄں باد جدۄں میرا دُۄسرا پتی میرا سرِیر مںگّیگا تاں ذرُۄر دیواںگی پر اُہ سرِیر منجِںدّرے دی تلاکی پتنی دا ہۄویگا ناں کِہ تیرے جگِیردار دا۔”
“بالا اجے وی سۄچ لَے بڑی کھترناک کھیڈ ہَے اِہ۔” دِیپ نیں چِںتّا پْرگٹائی۔
“میرے کۄل تیرے سِوائے ہۄر گُیائُݨ نُۄں ہَے وی کی جۄ مَیں ڈردی پھِراں؟”
“تے جے مَیں ہی گُیاچ گِیا؟ آپݨے لاسٹ نام نُۄں لاہ کے کِتھّے سُٹ دِیاں؟ رکھیل نُۄں وی کۄئی آس ہُںدّی ہَے۔ رات براتے اُسنُۄں وی پھُلاں دا گُلدستا مِلدا ہَے۔ جِںدّگی تَینُۄں جِیݨ نہِیں دے رہی تے اہِساس دی مَۄت تۄں ڈردی تُۄں میرا آسرا بھالدی ہَیں تے اجے کہِنِیئیں مَیں ڈردی نہِیں؟ پر یکِین رکھّ مَیں تَینُۄں مرن نہِیں دِیاںگا۔ پر تَینُۄں دساںگا جرُۄر کِہ تُۄں کِئۄں جِںدّا ہَیں۔ جے اِکلّی نپھرت دی گلّ ہی ہُںدّی تاں تُۄں کدے وی اِںڈِییا ناں آئُںدی۔” دِیپ نیں آپݨی ہۄںد جتائی۔
بالا نیں اکھّاں وِچّ اتھرُۄ بھرکے دِیپ دا ہتھّ گھُٹِّیا۔
“جے اَیسی پتھّر ذِںدّگی تیری جرُۄرت ہَے تاں مَیں تیرے نال ہاں پر آکھری وار تَینُۄں اِکۄ گلّ میری منّݨی پویگی۔”
“اُہ کی؟”
“تیرے پکھّ تۄں اُہلے وی کُجھ ہَے جۄ تُۄں جاݨدی نہِیں جاں کہِ لئۄ تُۄں جانݨا نہِیں چاہُںدّی۔ میری گلّ تُۄں سُݨنِیں نہِیں۔ کارݨ میری گلّ, میرے پکھّ وِچ جاںدی ہَے۔ اِس کرکے تَینُۄں منذُۄر نہِیں ہۄݨی پر بائی بِشنے دی گلّ سُݨن تۄں باد تیرا بݨائِیا کانُۄن ہی چلیگا۔ مَیں کَۄل کردا ہاں۔”
“ آپݨے ٹَیکسی والے بھاذی؟” بالا نُۄں یکِین نہِیں آ رِہا سی۔
“ ہاں بالا اِسدی کہاݨی تَینُۄں کدے پھیر سُݨاواںگا, اجّ تیری کہاݨی بِشنے نُۄں سُݨائُںدے ہاں۔”
“بس اِتنی جِہی گلّ پِچھّے ہی سماج نالۄں ٹُٹّ جاویںگی دھِیئے؟” بِشنے نیں ساری گلّ سُݨکے متھّے تے کِیاسے گھٹّے دے کِݨکے رُمال نال پُۄںجھے۔ بِشنے بائی دی اِہ آدت سی۔
“اِسنُۄں تُسِیں چھۄٹی گلّ سمجھدے ہۄ؟”
“ہاں دھِیئے اِہ گلّ چھۄٹی ہی ہَے۔ تَینُۄں پتا اجّکل دھِییاں جمّݨ تۄں پہِلاں ہی مُکّ رہِییاں ہن؟”
“ہاں پتا ہَے۔” بالا نیں کِہا۔
“جے اُہ گلّاں اجّ چھۄٹِییاں ہن تاں تیری کِدھرۄں وڈّی ہۄ گئی۔…تُۄں منّدی ہَیں کِہ باپ-دھی دا رِشتا کِتنا پوِتر کِتنا جذباتی ہَے؟”
“ ہاں ہَے, میرا ڈَیڈ مَینُۄں بہُت پِیار کردا ہَے۔”
“پھِر اِہ یکھّ-دھُںدّ کِتھۄں آ گئی؟ اِسدے پِچھّے کارݨ ہن جۄ تیری سمسِیا ورگے ہن۔ باپ پگّاں نُۄں بچائُںدے بچائُںدے اجّ پتھّر ہۄ گئے ہن۔ بیٹا جی اِہ سماج, پرِوار اِکّ دِن وِچ نہِیں بݨ گئے۔ سدِییاں بِیت گئیِیاں۔ ماں-باپ, دھی, بھَیݨ-بھرا, رِشتے-ناتے اِکّ کائِدے دے نام ہن جِنہاں پِچھّے اِکّ اِتِہاس ہَے, جِسنے اگّے ہی اگّے ودھݨا ہَے۔ اِنہاں نُۄں اگّاں لگدِییاں ہی آئیِیاں ہن مُڈھّ-کدِیماں تۄں۔ اجّ تیرے بنیرے لُۄسے پئے ہن, اِس وِچ سمُچّے سماج دا تے کۄئی کسُۄر نہِیں۔ سماج تۄں مُکھّ ناںہ مۄڑ۔ تیرے کۄل تاں کارݨ وی ہَے تے مَۄکا وی۔ ”
“پر…۔”
“ پر پُر کۄئی نہِیں, اَیویں نوِییاں, انہۄݨِییاں تے بیکدرِییاں پِرتاں پائُݨ دا کھِیال چھڈّ دے۔”
“پر بھاذی”
“بسّ ہۄر نہِیں۔ ناجۄ تیری دھی ہَے۔ اِسدا کی کسُۄر؟”
“کۄئی نہِیں۔”
“پھیر تیری ذِد ناجۄ دا نُکسان کِئۄں کرے؟ بالا ہمیشاں ماں بݨدی ہَے۔ ماں کدے وی بالا نہِیں بݨدی۔” بِشنا ساہ لَیݨ لئی رُکِیا, پر اُسنے ساہ لِیا نہِیں تے بۄلِیا, “وَیسے پُتّ تُسِیں سِیاݨے ہۄ, پڑھے لِکھے ہۄ, گھُمّے پھِرے ہۄ۔ مَیں تاں اِتنا ہی کہِݨا ہَے, کڑواہٹ دے باویُۄد وی سماج وِچ ہی رہۄ۔ جںگّل تاں کِسے دا لِہاج نہِیں کردا۔ ہاتھی, چِیتے تے بگھِیاڑاں نُۄں وی نِگل جاںدا ہَے۔” بِشنا اُٹھِیا تے بِنہاں کۄئی ہُںگّارا لئے ہتھّ پھڑے ساپھے نال بُۄٹ جھاڑدا کمرِئۄں باہر ہۄ گِیا۔
“دِیپ مَیں سمجھدی ہاں۔ مَیں گلت ہاں پر میرے ہتھّ وِچ وی ہُݨ کُجھ نہِیں رِہا۔ میرے آپے سہیڑے دۄست تے دُشمݨ دۄویں ہی دَیںت ہن۔ بہُت دُۄر نِکل آئی ہاں۔ پِچھّے مُڑن دا راہ کھترناک ہَے۔ جان وی جا سکدی ہَے۔ جے آپݨی نپھرت بھُل وی جاواں, آپاں نُۄں اُنہاں نیں نہِیں چھڈّݨا جِنہاں دے مَیں ٹیٹے چڑھ گئی ہاں۔ ہُݨ تے مَینُۄں اُہۄ کُجھ ہی کرنا پَیںݨا ہَے جۄ مَیں سۄچِیا ہَے۔ ٹھِیک ہَے جاں گلت…بسّ۔” بالا نیں اِکّ لمّا ساہ لِیا۔ اُسدِییاں اکھّاں وِچلا اِکۄ اِک مۄٹا سارا اتھرُۄ بہُت ہی ہَۄلی ہَۄلی تُر رِہا سی۔
“مَیں آئی کھڑھی ہر سال تُۄں ہَۄںسلا رکھّ۔ پیپر وِیاہ نیں کَینیڈا سرکار دا بیڑا گرک کر دِتّا ہَے۔ اُہ ساڈے ورگے اسلِییاں نُۄں وی جِیݨ نہِیں دیںدے۔ دۄ وِیاہاں تۄں باد اُہناں میرے ہۄر پِچھّے پَے جاݨا ہَے۔ پر تُۄں پھِکر ناں کر۔ جے ڈھِیٹھاں واںگ مگر لگّے رہۄ تاں کمّ پںجّی ستِّیں سالِیں بݨ وی جاںدا ہَے۔ جے ناں ای چارے پاسے سرِیا تاں ناجۄ دا وِیاہ کرکے آپاں اِتھّے ہی رہاںگے اِںڈِییا۔” بالا نیں رۄںدے رۄںدے کھُش ہۄکے کِہا۔
“ناں ہُݨ تیری پل نال پل جۄڑ کے جِیݨ والی گلّ کِتھّے گئی۔ ہُݨ جرُۄرتاں دِییاں پںڈّاں کاہنُۄں بنّہی پھِردی ایں وڈِّیئے جگِیردارنِیئے۔”
“بسّ مَینُۄں نہِیں پتا۔ جۄ وی ہَے۔” بالا نُۄں کۄئی گلّ ناں اَۄڑی۔
“اِہدا متلب مَیں تیرا رکھیل ہۄئِیا۔”
“تُۄں جۄ مرذی سمجھ, بسّ دس پںدّراں سال دی تاں گلّ ہَے وِچّۄں۔” بالا نیں جگِیردار واںگ ہی تݨ کے جُیاب دِتّا۔
“پر مَیں لۄکاں نُۄں کی کہاںگا۔ رۄٹی کِتھۄں کھاںدا ہاں۔”
“تُۄں آپݨا کۄئی کمّ شُرُۄ کر۔ پَیسے دھیلے دی چِںتّا ناں کر۔ بسّ ٹائیِم پاس کر۔”
چَۄتھے دِن اُہ واپس آ گئے۔ کِسے نیں ناںہ پُچھِّیا اُہ کِتھّے سن۔ دِیپ دے ماں باپ کھُش سن کِہ دِیپ کھُش ہَے۔ اُہدا گھر وس رِہا سی۔ بالا دے ماپِئۄ نُۄں بالا تے اُںجھّ ہی بھرۄسا سی۔ بیئںتّ سِںگھّ نُۄں تاں پتا اُدۄں لگّا جدۄں کارڈاں دا تھبّا چُکّی دِیپ گھرے وڑِیا۔ اِہ بالا دے وِیاہ دے کارڈ سن۔