“ہَیلۄ۔”
“ہاں بائی٬ کَۄݨ بۄلدَیں؟” بںتّۄ نیں پُچھِّیا۔
“مَیں پھلاݨی کمپّنی دے دپھتر وِچّۄں بۄل رِہا ہاں۔ آپ جی نُۄں اِکّ سکِیم بارے دسّݨا چاہُںدّا ہاں۔ مَیم! اِہ سِرپھ تُہاڈے لکّی نمبّر ’تے ہی آئی ہَے جی۔”
“مَینُۄں نہِیں سمجھ لگدی بھائی کی کہِ رِہا ہَیں تُۄں ...۔” بںتّۄ نُۄں گلّ سمجھ نہِیں سی آ رہی۔
“پلِیذ پھۄن ناں کٹِّئۄ … … تُہاڈے پھائِدے دی گلّ ہَے۔” پھۄن کرن والے نیں کِہا۔
“ساڈے پھائِدے دی؟ … … کِویں بھائی؟” پھائِدے دی گلّ سُݨ کے بںتّۄ نیں پھۄن ناں کٹِّیا۔
“میری گلّ دھِیان نال سُݨنا٬ تُسِیں سِرپھ پھۄن سُݨنا ہَے٬ جۄ تُہاڈے نمبّر ’تے آویگا ... ... تُہاڈے پھۄن وِچّ پَیسے اسِیں پوا دِیا کراںگے٬ تُسِیں سِرپھ گلّ سُݨنی ہۄئِیا کریگی؟”
“اسِیں تاں بھائی باہرلے دیش وی گلّ کرنی ہُںدّی ہَے … …۔” بںتّۄ نیں سۄچِیا کِتے بھائی بائد وِچّ اِہ ناں کہِ دیوے کِہ تُسِیں پہِلاں کِئۄں نہِیں دسِّیا۔ اُس نیں اجے گلّ پُۄری وی نہِیں سی کِیتی آواذ آئی٬ “جۄ وی تُہاڈا مۄبائِل کھرچا ہۄویگا اسِیں دِیا کراںگے۔” بھائی نیں کافی گلّاں بںتّۄ نُۄں سمجھائیِیاں۔
“ٹھِیک اےَ بھائی … …۔” بںتّۄ کھُشی نال ہُبّ کے بۄلی۔
“شُکرِییا جی۔” کہِ کے بھائی نیں پھۄن کٹّ دِتّا۔
بںتّۄ سۄچ رہی سی گھرے بَیٹھے بِٹھائے چلۄ اُس نیں مۄبائِل دا کھرچا تاں گھٹّ کِیتا۔
“کِسے کَۄمپݨی آلھے بھائی دا پھۄن تی … … کہِںدّا آپے پَیسے پوائۄُں تھۄڈے پھۄن وِچّ … … بسّ تُسِیں گھڑی دی گھڑی گلّ سُݨنی اَیں … … جِنّی واری پھۄن آئۄُگا٬ تُسِیں چُکّݨا … … بسّ نرمائی تے پِیار نال گلّ کرنی اَیں۔” بںتّۄ نُۄںہ نُۄں دسّݨ لگّی۔
“بیبے٬ کۄئی ہۄر ناں پںگّا پا لئیِں۔” نُۄںہ بۄلی۔
“تُۄں تاں باراں پڑھ کے وی اݨپڑھاں ورگی ہی رہی۔” بںتّۄ نیں نُۄںہ دی گلّ ’تے مُۄںہ جِہا مرۄڑ کے آکھِیا۔ اُس تۄں کھُشی سمبھّالی نہِیں سی جا رہی۔ آپݨی سِیاݨپ ’تے اُس نُۄں پھخر مہِسُۄس ہۄ رِہا سی۔ اُس دا دِل کردا سی کِہ اُہ اُڈّ کے کھیت چلی جاوے تے آپݨے پتی نُۄں دسّے کِہ ہُݨ پھۄن وِچّ پَیسے پوائُݨ دی لۄڑ نہِیں٬ اُس نیں اِںتذام کر لِیا ہَے۔
بںتّۄ اجے سۄچ رہی سی کِہ پھۄن دی گھںٹّی وجّی۔ اُہ اِکّ دم تْربھک گئی۔ اُس نیں پھِر چںگّی ترہاں کنّ نںگّے کرکے پھۄن کنّ ’تے لائِیا تے پِیار نال ’ہَیلۄ‘ کِہا۔
“آپ کا نام کِیا ہَے … …?” اگّۄں آواذ آئی۔
“جی میرا نام … …۔” بںتّۄ چُپّ کر کے سۄچݨ لگّی … … وِیاہ ویلے اُس دا ناں کُلوںتّ سی٬ بںتّۄ تاں بائد وِچّ کہِݨ لگّ پئے سی۔
“آپ کُچھ بۄل کِئۄں نہِیں رہے؟”
“جی٬ کُلوںتّ … …۔”
“وائۄ! … … کِنّا سُںدّر٬ کِنّا پِیارا نام ہَے آپ کا۔” بںتّۄ دِییاں لتّاں کمبّݨ لگّ پئیِیاں۔ اِنے پِیار نال تاں کدے دِیپے دے باپُۄ نیں وی اُس دے ناں دی تارِیف نہِیں سی کِیتی۔
“کام کِیا کرتے ہۄ؟”
“کمّ تاں بھائی گھر دا سارا ہی کردی آں۔ مَیں لۄکاں دِییاں بُڑھِییاں آںگُۄں نُۄںہ دے سِر ’تے نہِیں چھڈّدی سارا کمّ۔ دھاراں وی آپ کڈھّدی آں٬ گۄہا کُۄڑا وی سِٹّ دِنّی آں … …۔” کمّ گِݨائُںدِیاں بںتّۄ نُۄں پتا ہی نہِیں لگِّیا کِہڑے ویلے اگلے نیں پھۄن کٹّ دِتّا۔
بںتّۄ سۄچݨ لگّی٬ کِنّا مِٹھّا بۄلدے نیں لۄک۔ ساڈے والِیاں نُۄں تاں پِیار نال بۄلݨا ای نہِیں آئُںدا۔ اُکھّڑے کُہاڑے آںگُۄں پَیںدے نیں۔ بںتّۄ نیں پھہُڑا چُکِّیا۔ مجھّاں دا گۄہا ہٹائُݨ لگّی۔ گھںٹّی پھِر وجّی۔ نُۄںہ نیں فۄن چُکِّیا۔
“ہَیلۄ … … جی آپ کا نام کِیا ہَے؟” پھۄن کرن والے نیں پُچھِّیا۔
“تُۄں نام تۄں کی لَیݨا وِیرے … … گلّ کِیہدے نال کرنی اےَ٬ اُہ دسّ؟” نُۄںہ نیں آکھِیا۔
“وِیرا نہِیں٬ سِرپھ پھرَیںڈ … …۔” اگّۄں اواذ آئی۔
وہُٹی نیں پھۄن کٹّ دِتّا۔ گُسّے وِچّ بُڑبُڑ کردی رہی … … لگّدا پھرَیںڈ دا … … لتّاں تُڑوائُݨِییاں ہۄݨِییاں … …۔”
“کی ہۄ گِیا کُڑے تَینُۄں؟” بںتّۄ نُۄںہ نُۄں بُڑبُڑ کردِیاں دیکھ کے پُچھّݨ لگّی۔
“ہۄݨا کی اےَ … … کِسے دا فۄن آئِیا سی٬ میرا ناں پُچھّدا سی ٹُٹّ پَیݨا … …۔”
“پھیر تاں میرا پھۄن ہۄئۄُ۔” بںتّۄ نیں کِہا۔
“تُۄں بیبے اَیہۄ جے پھۄن سُݨدی اَیں؟”
“ناں ناں٬ مَیں کاہنُۄں سُݨدی آں۔” کہِ کے بںتّۄ کمّ کرن جا لگّی۔ پھۄن دی گھںٹّی پھِر وجّی پۄتے نیں فۄن چُکِّیا۔ اُہ کافی سماں گلّاں کردا رِہا۔ بںتّۄ نیں پُچھِّیا٬ “کِیہدا پھۄن اےَ؟”
پر مُںڈّے نیں چُپّ رہِݨ دا اِشارا کِیتا تے تھۄڑھی دیر بائد پھۄن پھڑی آپݨی بھَیݨ نُۄں ہاکاں مارن لگّ پِیا۔ کُڑی نُۄں پھۄن جا پھڑائِیا۔
ماں نیں پُچھِّیا٬ “اُہدی سہیلی دا پھۄن تی وے؟”
“پتا نہِیں٬ سارِیاں بارے پُچھّ کے کہِںدّا٬ آپݨی دِیدی نال گلّ کرا۔”
ماں نیں متھّے ’تے ہتھّ مارِیا تے کُڑی ولّ بھجّی۔ کُڑی تۄں پھۄن کھۄہ لِیا۔ کُڑی گھبرائی جِہی آواذ وِچّ بۄلی٬ “ممّی! پتا نہِیں کِیہدا پھۄن پھڑا گِیا مَینُۄں۔”
“گلت پھۄن آئُںدے نیں پُتّ آپݨے نمبّر ’تے ... ... تُۄں ناں چکِّیا کر۔”
ادھّے کُ گھںٹّے بائد پھۄن پھیر نُۄںہ نیں چُکِّیا۔ دُۄجے پاسِئۄں اواذ آئی٬ “جی کُلوںتّ جی سے بات کروائیِئے٬ پلِیذ۔” نُۄںہ نیں بںتّۄ نُۄں پُچھِّیا٬ “بیبے آپݨے کُلوںتّ کَۄݨ اےَ؟”
بںتّۄ نیں پھۄن پھڑ کے ’ہَیلۄ‘ کِہا۔
“آپ کُلوںتّ جی بۄل رہے ہۄ؟”
“ہاں جی۔”
“آپ کۄ ہِںدّی بۄلی نہِیں آتی؟” بھائی نیں کِہا۔
“گھٹّ آتی ہَے جی۔”
“چلّۄ مَیں پںجّابی میں ہی بات کرُۄںگا … … کُلوںتّ جی … … تُہاڈا نام بہُت … … … پِیارا ہَے۔ لگّدا ہَے جِنّا پِیارا نام ہَے … … اِنے ہی پِیارے تُسِیں ہۄویگے۔” بںتّۄ پھِر سۄچݨ لگّی … … مناں تیری تاں کدے کِسے نیں کدر ای نہِیں پائی٬ اِنے پِیار نال ساری اُمر اُۄئیِں نی کدے کِسے نیں گلّ کِیتی۔ اَینے پِیار نال اُس نُۄں کۄئی بۄلے٬ بںتّۄ نُۄں ہذم نہِیں سی ہۄ رِہا لگّدا۔ اُس نُۄں لگِّیا جِویں اُس دے ڈھِڈّ وِچّ وٹّ جِہے پَیںدے ہۄݨ۔
“ہَیلۄ … … ہَیلۄ … … کُلوںتّ جی میری گلّ سُݨ رہے اۄ ناں؟”
“ہاں جی٬ ہاں جی۔” بںتّۄ جِویں کِسے نِیںد وِچّۄں جاگی ہۄوے۔ ’ہائے ربّا … کُلوںتّ جی‘ کہِ کے بۄل رِہا ہَے بھائی۔ کِنّی مِٹھّی بۄلی۔ بںتّۄ سۄچ رہی سی۔
“کُلوںتّ جی٬ تُسِیں وی کُچھ کہۄ۔ مَیں اِکلّا ہی بۄل رِہاں۔ کۄئی جواب دِئۄ … … کِہڑی کلاس وِچّ پڑھدے اۄ۔ تُہاڈی پڑھائی کِنّی کُ اےَ؟”
“پڑھائی تاں میرے بیبے دسّدی ہُںدّی سی٬ میرا باپُۄ مَینُۄں مۄڈھِیاں ’تے بِٹھا کے سکُۄل چھڈّ کے آئُںدا سی۔ اِکّ واری اَیہا جا گۄڈے ’تے پھۄڑا نِکلِیا٬ اِکّ مہِینا سُۄت نہِیں آئِیا … … مُڑ کے باپُۄ نیں سکُۄل نہِیں جاݨ دِتّا … … باہلھی لاڈلی تی مَیں میرے پِئۄ نُۄں۔” بںتّۄ مِٹھّا بۄلݨ دی پُۄری کۄشِش کر رہی سی۔ اُس نُۄں پتا وی ناں لگّا کِہڑے ویلے دُۄجے پاسِئۄں فۄن کٹّ دِتّا گِیا۔
دۄ کُ وار ہۄر پھۄن آئِیا۔ بںتّۄ دا جِیء کاہلا پَیݨ لگّ پِیا۔ اَینِییاں کِنِّییاں کُ گلّاں کر سکدا کۄئی۔ شام تک بںتّۄ نیں ہی پھۄن چُکّے … … کۄئی اُمر پُچھّے … … کۄئی پڑھائی پُچھّے … … کۄئی نَۄکری بارے … … کۄئی پرِوار دے مَیمبراں بارے … …۔ کۄئی پسںدّ دی پھِلم٬ کۄئی گاݨے۔ نُۄںہ نیں چیتے کرائِیا کِہ باپُۄ کھیتۄں گھر نہِیں آئِیا۔ بںتّۄ نیں دیکھِیا٬ چار وجّݨ والے سی تے ڈیڈھ دۄ وجے اُس دے گھر والا گھرے گیڑا ماردا ہُںدّا ہَے چاہ رۄٹی کھاݨ لئی۔
“تُۄں ہُݨ دسّدی اَیں … … پھُۄن کرکے نہِیں پُچھّ سکدی سی؟”
“پھۄن تاں سارا دِن وِہلا نہِیں ہۄئِیا اجّ۔” نُۄںہ نیں جواب سُݨائِیا۔ بںتّۄ نیں پھۄن پھڑائُںدِیاں کِہا٬ “ہُݨ لا کے پُچھّ٬ گھر کِئۄں نہِیں آئِیا؟”
نُۄںہ نیں نمبّر مِلا کے بںتّۄ نُۄں پھڑا دِتّا۔ بںتّۄ دے مُۄںہۄں ہَۄلی کُ دیݨے ’ہَیلۄ‘ نِکلِیا۔
“کَۄݨ بۄلدَے؟” اگّۄں آواذ آئی۔
“مَیں کُلوںتّ … …۔ بںتّۄ سویر دی مِٹھّا بۄلدی بۄلدی بھُلّ چُکّی سی کِہ پرِوار والے اُس دی اسلی آواذ ہی پچھاݨدے نیں۔
“کِہڑی کُلوںتّ؟”
“بںتّۄ بۄلدی آں مَیں۔” اُہ اُچّی دیݨے بۄلی۔
“ہَیںء … … بۄل تاں … … مری جہی ’واج کِئۄں کڈھّدی اَیں۔ پںجّاہ پھۄن کر ’تے ہۄݨگے … … چاہ کھیت مںگّوائُݨی سی۔ مۄٹراں آلی لَیٹ آئی ہۄئی اےَ۔”
“ہُݨ پھیر … …?”
“آ رِہاں ہُݨ گھرے۔”
بںتّۄ نیں آپݨے آپ نُۄں کِہا٬ ’نپُتّے دِیئے کِدھّر اُلجھگی تُۄں۔ اُہ وِچارا بھُکھّݨبھاݨا کھیت کمّ کردَے تے تُۄں لۄکاں نال گلّاں کردی پھِردی اَیں … … جِہناں نال جاݨ ناں پچھاݨ … … گھر دا بھیت تاں اُۄئیِں نِیں دیئیِدا کِسے نُۄں ... ... تُۄں کِئۄُں بَۄلھ مدھّ لِیا ... … نالے جے دِیپے دے باپُۄ نُۄں پتا لگّ گِیا٬ اُہ گالہاں دیئۄُ۔ دِیپے نُۄں پتا لگّ گِیا٬ اُہ اَۄکھا ہۄئۄُ۔‘ بںتّۄ دا سارا جۄش ٹھںڈھّا پَے گِیا۔ مُںڈّا کِسے کمّ شہِر گِیا ہۄئِیا سی۔ گھر آ کے اُہ لڑن ورگا ہۄ گِیا٬ “اَینے واری پھۄن لائِیا٬ بِذی آئی جاںدا سی۔ کِیہدے نال گلِّیں لگِّییاں ہۄئیِیاں سی؟”
نُۄںہ نیں بیبے ولّ دیکھِیا۔ پر بیبے نیں کُجھ نہِیں دسِّیا تے نُۄںہ وی چُپّ ہی رہی۔ اَینے نُۄں باپُۄ گھرے آ گِیا۔ اُہ آ کے بںتّۄ دے گلھ پَے گِیا۔ بںتّۄ نُۄں سمجھ ناں آوے کِہ کی کہے اتے کی کرے۔ پھۄن دی گھںٹّی پھیر وجّݨی شُرُۄ ہۄ گئی۔ بںتّۄ نیں پھۄن چُکّ کے لال نِشان والا بٹن دبا دِتّا۔ تھۄڑھی دیر بائد پھیر گھںٹّی وجّݨ لگّ پئی۔ بںتّۄ پھۄن چُکّ کے گواںڈھِییاں دے کالج پڑھدے مُںڈّے کۄل لَے کے چلی گئی۔ مُںڈّے نیں بتھیرا متھّا مارِیا۔ پھۄن آئُݨے بںدّ ناں ہۄئے۔ پر مُںڈّے نیں گھںٹّی دی اواذ گھٹا دِتّی۔
جدۄں بںتّۄ گھرے واپس آئی تاں اُس دے پتی نیں آکھِیا٬ “کُلوںتّ کُرے٬ کِنّے پَیسے پوائُݨگے تیرے کَۄمپنی والے؟” بںتّۄ سمجھ گئی کِہ اِہناں نُۄں پتا لگّ گِیا۔
“بس اَیں سۄچ لِیا٬ کئی واری پَیسے نہِیں ہُںدّے گھرے پوائُݨ نُۄں … … آپے پا دِیا کرنگے۔” بںتّۄ نیں نِمّۄجھُۄݨی جِہی ہۄ کے آکھِیا۔
“اُۄٹھ تۄں چھانݨی لاہِیاں بھار ہَۄلے نہِیں ہُںدّے کُلوںتّ کُرے۔”
“لِیا بیبے … … مَیں ٹھِیک کرا کے لِیاواں مۄبائیِلاں والے تۄں … … اُہ ٹھِیک کر دِںدّے ہُںدّے نیں … … میرے دۄست نیں ٹھِیک کرائِیا تی اِکّ واری … … اُہناں دے گھرے وی باہلھے پھۄن آئُںدے تی۔” بںتّۄ دے پۄتے نیں دسِّیا۔
بںتّۄ دے ساہ وِچّ ساہ آئِیا۔ اُس نیں پھۄن پۄتے نُۄں پھڑائُںدِیاں آکھِیا٬ “جا میرا پُتّ … … پر چھیتی آ جِیں۔”
“لالچ وِچّ آ گئی بیبے تاں … …۔” دِیپے نیں ماں نُۄں مکھَۄل جِہے نال آکھِیا۔
“دۄ چار سَۄ دا تاں کاہدا لالچ ہۄئِیا۔” بںتّۄ نیں کِہا۔
“بیبے! اِہ ٹھگّ مِٹھِّییاں مِٹھِّییاں گلّاں مار کے ائیِں پھسا لَیںدے نیں۔ چںگّے بھلے سِیاݨِیاں بِیاݨِیاں نُۄں بُدھُّۄ بݨا کے خاتِیاں وِچّۄں پَیسے کڈھّ لَیںدے نیں۔”
“لالچ تاں تھۄڑھا جِنّا وی بُرا ہُںدّا ہَے۔ پتا نہِیں کِتھّے پھسا دے بںدّے نُۄں۔ چلۄ چںگّا ہۄئِیا کُلوںتّ کُر نُۄں چھیتی ہی پتا لگّ گِیا۔” بںتّے دے پتی نیں آکھِیا۔
“اگّے تۄں نِیں اِہی جی گلتی کردی۔” بںتّۄ نیں کنّاں نُۄں پھڑ کے کھِچّدِیاں آکھِیا٬ “اِکّ … … دۄ … … تِنّ۔”