گِیان پْراپتی دی پْرکِرِیا منُکھّ دے جنم لَیںدِیاں ہی ارمبھّ ہۄ جاںدی ہَے۔ اُمر دے اڈّ-اڈّ پڑاواں وِچّۄں گُذردِیاں منُکھّ دے گِیان پْراپتی دے سۄمے وی بدلدے جاںدے ہن۔ اُہ آپݨے بچپن تۄں ہی آپݨے آلے-دُیالے٬ پْرکِترتی٬ پْرماتما وِگِیان اتے ذِںدّگی دے انیکاں پکھّاں بارے گِیان ہاسل کرنا شُرُۄ کر دِںدّا ہَے۔ سکُۄل٬ کالج٬ یُۄنِیورسٹِییاں اتے ہۄر سِکھِّیا سںسّتھان جِتھّے اُس نُۄں رۄٹی رۄذی دی پْراپتی لئی ڈِگرِییاں پْردان کردے ہاں٬ اُتھّے اُس نُۄں ذِںدّگی جِئۄُݨ دے گُر وی سِکھائُںدے ہن۔ اِنسان آپݨی ادھِیاتمِک پْروِرتی دی پُۄرتی لئی مںدّراں٬ گُردوارِیاں٬ مسجِداں اتے ستسںگّ سُݨن لئی جاںدا ہَے٬ ٹَیلِیوِذن چَینل ’تے پْروچن سُݨدا ہَے٬ ادھِیاتمِک کَیمپاں ’تے جاںدا ہَے اتے کئی ترہاں دِییاں دھارمِک پُستکاں پڑھدا ہَے۔ بھاویں سکُۄلاں٬ کالجاں اتے یُۄنِیورسِٹِییاں دی پڑھائی ہۄوے جاں پھِر ادھِیاتمِک گِیان دے سادھن ہۄݨ, منُکھّ نُۄں اِماندار ہۄݨ, سبر سںتّۄکھ رکھّݨ, ہئُمَیں چھڈّکے نِمرتا نُۄں اپݨائُݨ, سہِݨشِیلتا رکھّݨ, پرئُپکار کرن٬ دُۄجِیاں نُۄں سنمان دیݨ, چںگّے سںسّکار اپݨائُݨ, بۄلباݨی وِچّ مِٹھاس لِیائُݨ, آپݨے کِردار نُۄں چںگّا بݨائُݨ, آپݨے ماپِیاں دا ستکار کرن اتے ذِںدّگی نُۄں سلِیکے نال جِئۄُݨ دی سِکھِّیا ذرُۄر دِںدّے ہن۔ مہاتما بُدھّ دا کتھن ہَے کِہ ہئُمَیں منُکھّ دے گِیان نُۄں ذہِر اتے نِمرتا امّْرِت بݨا دِںدّی ہَے۔

اجۄکے ماہَۄل وِچّ منُکھّی ذِںدّگی دا ورتارا اِہ درسائُںدا ہَے کِہ ذِیاداتر لۄک آپݨی رۄٹی رۄذی لئی سِکھِّیا سںسّتھاواں تۄں ڈِگرِییاں ہی لِیائُںدے ہن٬ اُنہاں تۄں مِلݨ والے گِیان اُتّے امل نہِیں کردے۔ ادھِیاتمِک گِیان دی پْراپتی لئی اُہ دھارمِک ستھاناں ’تے جاںدے ہن٬ پْروچن سُݨدے ہن اتے ستسںگّ وی سُݨدے ہن پر اُہ اُنہاں دھارمِک سِکھِّیاواں نُۄں آپݨی ذِںدّگی وِچّ املی رُۄپ نہِیں دِںدّے۔ ہںکّار اتے نِمرتا وِچلے فرک نُۄں سمجھ ناں پا سکݨ کارن اُہ ہئُمَے دا شِکار ہۄ جاںدے ہن۔ اِسے لئی تاں ساڈے پرِواراں وِچّ ہر رۄذ مہابھارت ہُںدّی ہَے۔ ساڈے رِشتِیاں دِییاں دراڑاں دِییاں دِیواراں اُچِّییاں ہُںدِّییاں جا رہِییاں ہن۔ اناتھ آشرم٬ بِردھ آشرم٬ ادالتاں وِچّ لڑائی جھگڑے٬ تلاک دے ماملے ودھدے جا رہے ہن۔ کمائی دی پرِبھاشا سِرپھ دھن ہی نہِیں سگۄں ذِںدّگی دا تذربا٬ رِشتے٬ پْریم اتے سنمان وی تَیء کردے ہن۔ سچّمُچّ دے گِیان تۄں وِہُۄݨے لۄکاں دی گِݨتی ودھݨ کارن سماج وِچّ لالچ٬ سوارتھ٬ اشاںتی٬ باݨی وِچّ کُڑتّݨ, چںگّے سںسّکاراں دی گھاٹ٬ گھِرݨا اتے بیئیِمانی دا ماہَۄل بݨدا جا رِہا ہَے۔ گِیان ساڈے کِردار نُۄں بِہتر بݨائُںدا ہَے۔ چںگّے کِردار والے لۄکاں وِچّ چںگِّیائی٬ سہِݨشِیلتا٬ سہِیۄگ٬ دُۄجِیاں دا سنمان کرن اتے چںگّے سںسّکاراں دے گُݨ آپݨے آپ پَیدا ہۄ جاںدے ہن۔

گِیان ہی منُکھّ نُۄں اِہ سِکھاکے کِہ جیکر اِنسان سِکھِّیا دے نال-نال چںگّے سںسّکاراں٬ وپار دے نال-نال وِوہار اتے پْرماتما دے نال-نال ماتا پِتا دے ستکار نُۄں پچھاݨ لوے تاں اُسدِییاں بہُت سارِییاں اَۄکڑاں آپݨے آپ کھتم ہۄ جاںدِییاں ہن٬ اُسدا مارگ درشن کردا ہَے۔ جیکر منُکھّ سچّمُچّ ہی گِیان دے مہتّو نُۄں سمجھ لوے تاں اُہ آپݨِییاں گلتِییاں تۄں وی سِکھّدا ہَے اتے آپݨے اِرادِیاں تۄں تھِڑکدا نہِیں۔ گِیان ہی منُکھّ وِچّ گلت ٹھِیک٬ پاپ پُنّ٬ سچّ جھُۄٹھ٬ نِیاں انِیاں اتے گُݨ دۄش وِچلے فرک نُۄں سمجھݨ دی سمرتھّا پَیدا کر دِںدّا ہَے٬ جِس نال اُہ پرئُپکاری٬ تِیاگی٬ نیک دِل٬ سہِیۄگی٬ شاںتی پسںدّ اِنسان بݨ جاںدا ہَے۔ گِیان منُکھّ تۄں اَیٹم بمبّ تِیار تاں کروائُںدا ہَے پر اِسدے نال اُس نُۄں اِہ وی سِکھائُںدا ہَے کِہ اِس نُۄں ناش لئی پْریۄگ ناں کِیتا جاوے۔ ناش اتے نِرماݨ وِچلے فرک نُۄں سمجھݨا منُکھّ دی سُۄجھبُۄجھ اُتّے ہی نِربھر کردا ہَے۔ گِیان ہی منُکھّ وِچّ اِہ گُݨ پَیدا کردا ہَے کِہ کِس مَۄکے ’تے کی بۄلݨا ہَے اتے کِویں بۄلݨا ہَے۔ گِیان منُکھّ دے کھُۄن وِچّ اجِہا اُبال پَیدا کر دِںدّا ہَے٬ جۄ اُس وِچّ سپھلتا لئی جنُۄن اتے اِرادِیاں وِچّ گُۄںج پَیدا کر دِںدّا ہَے۔ منُکھّ دا چںگّا ماڑا ورتائۄ ہی سماج وِچّ اُسدا چںگّا ماڑا پْربھاو پَیدا کردا ہَے۔ چںگّے ماڑے ورتائۄ وِچلے فرک دا منُکھّ نُۄں گِیان تۄں پتا لگدا ہَے۔

* * * * *