ذِںدّگی اَۄکھاں- سَۄکھاں٬ دُکھّاں -سُکھّاں٬ ہاسِیاں -اُداسِییاں دا مِشرݨ ہَے۔ اُۄں تاں ہر بںدّے نُۄں ہر رۄذ کُجھّ ناں کُجھّ نواں سِکھّݨ نُۄں مِلدا ہَے بشرتے کِہ بںدّے نُۄں سِکھّݨ دی بھُکھّ پِیاس ہۄوے۔ کئی وار جدۄں آپݨی تۄر تُردی ذِںدّگی وِچّ کۄئی وادھ گھاٹ آ جاںدی ہَے تاں بڑا کُجھّ سۄچݨ 'تے مجبُۄر ہۄ جاںدے ہاں۔
پِچھلے دِنِیں آئے مِیںہ ہنیری وِچّ کافی نُکسان ہۄئِیا۔ کُدرتی گلّ ہَے تیذ جھکھّڑ آئُݨ نال بِجلی وی پْربھاوِت ہُںدّی ہَے۔جدۄں بِجلی دے کھمبھّے ٹُٹّے ہۄݨ, تاراں اُتّے وڈّے وڈّے درکھّت ٹُٹّ کے ڈِگّے ہۄݨ تاں اِہناں چِیذاں دی مُرمّت نُۄں وی سماں لگّ جاںدا ہَے۔ جِس دِن مِیںہ ہنیری جھکھّڑ آئِیا تاں ساڈے سویر تۄں بِجلی دا کٹّ چلّ رِہا سی۔ شام نُۄں جدۄں بِجلی آئُݨی سی تاں ہنیری جھکھّڑ شُرُۄ ہۄ گِیا۔ رُکھّ پُۄرے دے پُۄرے٬ ادھّ وِچالِئۄں اتے وڈّے وڈّے ٹاہݨے٬ بِجلی دے کھمبھّے ٹُٹّ گئے فسلاں دا نُکسان وی ہۄئِیا۔
سویر دی گئی بِجلی شام نُۄں وی ناں آئی۔ ناں ہی کۄئی اُمِید سی۔ پتا سی کِہ اِہ کُدرت دی کرۄپی دا کھِلارِیا سمیٹݨ نُۄں سماں تاں لگّیگا۔ سمبھّل کے چلّݨا شُرُۄ کر دِتّا۔ پاݨی ہِساب نال ورتݨ لگّے۔ بلب لۄڑ سمیں ہی جگدے۔ سارے پرِوار نیں اِکّ کمرے وِچّ اِکّ پکھّے ہیٹھ سَۄݨ دِییاں یۄجناواں بݨائیِیاں اتے امل وی کِیتا۔ ادھّی کُ رات نُۄں کھِڑکِییاں کھۄلہ پکھّا وی بںدّ کر دِتّا۔ بچِّیاں دی ذرُۄرت نُۄں مُکھّ رکھّ کے ہی اِنورٹر والی بِجلی دی ورتۄں کِیتی گئی۔ سمبھّل کے ورتݨ نال وی دُۄسرے دِن دُپہِر تۄں پہِلاں ہی اِنورٹر آپݨی ٹِیں سُݨا کے ہتھّ کھڑھے کر گِیا۔ آںڈھ گُیاںڈھ وِچّ وی اِہی ہال سی۔
گرمی تاں کۄئی بہُتی نہِیں سی ہوا ودھِییا چلّ رہی سی۔ سبھ تۄں وڈّا ڈر پاݨی ختم ہۄݨ دا سی۔ کئیِیاں نہائُݨا کَیںسل کر دِتّا۔ نہائُݨ سمیں دۄ دۄ بالٹِییاں خراب کرن والے نِیاݨِیاں نُۄں ادھّی بالٹی نالھ دۄ دۄ نِیاݨِیاں نُۄں بڑے سُچجّے ترِیکے اپݨائُںدِیاں نمہا دِتّا گِیا۔ گھر وِچّ پۄچے لائُݨ دا کمّ جاں تاں کَیںسل کر دِتّا گِیا جاں پھِر ادھّی کُ بالٹی نال ہی سار لِیا گِیا۔ بھاںڈے ماںجݨ ویلے سِدھّی ٹُۄٹی ناں چھڈّ کے اِکّ وڈّے بھاںڈے وِچّ پاݨی پا کے کمّ چلا لِیا گِیا۔ مُکدی گلّ جِتھّے سمبھّو ہۄ سکدا سی سںجّم ورتِیا۔
اَینا سمبھّل سمبھّل چلّݨا سبھ نُۄں اَۄکھا تاں لگّ رِہا سی۔ دُۄسرے دِن وی جدۄں دُپہِر تکّ بِجلی ناں آئی تاں تھۄڑھی بیچَینی ہۄݨ لگّی۔ بِجلی دفتر والِیاں نُۄں فۄن کرنے شُرُۄ کر دِتّے۔ اگلِیاں فۄن چُکّے ہی نہِیں۔ پہِلاں وِئستھ آ رہے سی پھِر سوِچّ آف۔ ٹکّراں ٹُکّراں مار کے ہٹ گئے۔ مَیں آپݨے پتی نُۄں کِہا٬
" دیکھ لۄ...آہ بِجلی والے گھٹّۄ گھٹّ فۄن تاں چُکّ ای سکدے نیں۔ بںدّے نُۄں پتا لگّ جے بئی اَینے ٹائیِم بائد بِجلی آ جائۄُ۔"
"اِہناں کۄل بتھیرے تیرے ورگِیاں دے فۄن آئُںدے ہۄݨگے۔ اِہ تھۄڈے فۄن سُݨن لگّݨ تاں پھِر آودا کمّ کِہڑے ویلے کرنگے۔" گلّ تاں میرے من نُۄں وی لگّی مَیں اُس تۄں بائد فۄن نہِیں لائِیا۔
فۄناں دِییاں بَیٹرِییاں وی آپݨا کمّ چھڈّݨ نُۄں تِیار سن۔ مۄبائیِل بچِّیاں دی پہُںچّ تۄں دُۄر کر دِتّے گئے۔ نِیاݨے وی گھراں تۄں باہر بھجّ بھجائی کھیڈݨ لگّے۔ اُہ وی اِس ترہاں کھیڈ کے بڑے کھُش ہۄ رہے سن۔ مَینُۄں جاپِیا بچِّیاں دے مۄبائیِل چھُڈائُݨ لئی جے گھر دے وڈّے جِیء مِہنت کرن تاں اِس آدت نُۄں کافی گھٹائِیا جا سکدا ہَے۔
شام نُۄں دال-رۄٹی بݨائُݨ دا کمّ وی سُۄرج چھِپݨ تۄں پہِلاں ہی کر لِیا گِیا۔ گھراں دے اںدّر ہنیرا شُرُۄ ہۄݨ لگِّیا۔ مۄبائیِلاں تۄں ٹارچاں دا کمّ لَیݨا شُرُۄ کر دِتّا۔ بِجلی دا کۄئی تھہُ پتا نہِیں سی۔ باکی تاں اَۄکھے سَۄکھے سار لَیݨا سی پر پاݨی بِناں بہُت اَۄکھا سی۔ ساہمݨے گھر والِیاں دا پُۄرا پرِوار بچِّیاں سمیت آپݨے نانکِیاں ولّ چالے پا دِتّے۔ اِکّ تِیر نال دۄ تِنّ نِشانے لگّ جاݨے۔ ماں دا اُلامبھا وی اُتّر جاݨا سی کِہ اُہنُۄں کۄئی پیکے نہِیں لَے کے جاںدا۔ نانکِیاں نُۄں مِل وی آئُݨا سی٬ بِجلی دا وی سر جاݨا سی اتے پکِّییاں پکائیِیاں وی مِل جاݨِییاں سی۔ کئی کمّ بݨ جاݨے سن۔ اِہ چںگّی سکِیم سی۔ ساڈے گھر بچّے آئے سن اُہناں نُۄں اُہناں دے نانکے بھیج دِتّا۔
رِشتیداری وِچّ جاݨ والے تاں چِڑی کھمبھّ چھُڈا گئے جِہڑے جِیء پِچھّے رہِ گئے اُہناں جرنیٹر لِیائُݨ دی سکِیم بݨائی گھٹّۄ گھٹّ پاݨی والِییاں ٹَیںکِییاں تاں بھر لئیِئے۔ شہِر وِچّۄں پتا لگِّیا کِہ شہِر وِچّ کۄئی جنریٹر کھالی نہِیں۔ نال دے پِںڈّ پتا کِیتا تاں کِسے دا خراب ہۄئِیا جنریٹر ٹھِیک کرا کے لِیاںدا گِیا۔ جدۄں تاراں لا کے چلائِیا تاں اِکّ بلّب وی ناں جگِیا مۄٹراں تاں کِتھّۄں چلّݨِییاں سی۔ پھِر سارے سۄچِیں پَے گئے... کی کرِیئے؟ مکَینِک نُۄں فۄن کر کے بُلائُݨ لئی سۄچِیا۔ اُس دا فۄن وی وِئستھ آ رِہا سی۔ آںڈھ گُیاںڈھ دے سارے جݨے باہر آ گئے۔ بِیبِییاں گلّاں باتاں وِچّ مست٬ بںدّے کۄئی ہِیلا کرن بارے سۄچݨ لگّے۔ سارے جݨے گلھی وِچّ... مچھّر نیں وی آپݨے پرِواراں سمیت آ کے پُۄرا لہُۄ پِیتا۔ مچھّراں دا ایکا دیکھݨ نُۄں مِلِیا پُۄرا پرِوار اِکّۄ سمیں ہملا کردا۔ کِسے وی اِنسان نُۄں ٹِک کے کھڑھن ناں دِتّا۔ اخِیر سارے جݨِیاں بیوس ہۄ کے سویر تے گلّ سُٹّݨ دی سۄچی۔
اسِیں اجے باہر ای کھڑھے سی۔ نہیرے وِچّ اِکّ مۄٹر سائیِکل تے دۄ جݨے ساڈے گھراں ولّ آ رہے سارِیاں سۄچِیا...جنریٹر ٹھِیک کرن والھا بھائی ہۄئۄُ۔ جدۄں اُہناں دے کۄلھ جا کے پُچھِّیا تاں اُہ بِجلی والھے سن۔ ساڈے گھراں دے نیڑِئۄں سوِچّ کٹّی ہۄئی سی۔آم جِہی ستھِتی وِچّ وی نُکس جِتھّے مرذی ہۄوے پر ساڈے گھراں دی بِجلی نُۄں رُۄںگے والے کٹّ لگّ جاںدے ہن۔ اگّے والِییاں لائیِناں ٹھِیک کرن لئی۔ اُہ کہِݨ لگّے کِہ پںدّراں کُ مِںٹّاں تکّ لائیِٹ آ جاݨی اےَ۔ پر سویرے پھِر سانُۄں کٹّݨی پَیݨی اےَ۔ اُس ویلے تاں منۄستھِتی اِس ترہاں دی بݨی ہۄئی سی۔ آکھݨ نُۄں دِل کردا سی...اِکّ وار پاݨی بھر لَیݨ دِئۄ پھِر بھاویں اُدۄں ہی کٹّ دیݨا۔
"بائی پِیݨ لئی پاݨی لِیا دِئۄ سانُۄں۔" اُہناں وِچّۄں اِکّ جݨے نیں کِہا۔ مَیں پتا نہِیں سُتے سِدھّ ہی آکھِیا جاں نراذگی دِکھائی٬ " وِیرے! پہِلاں مۄٹراں تاں چلدِییاں کرۄ۔" مَیں اُہناں دا جواب اُڈِیکے بِناں پاݨی لَیݨ اںدّر آ گئی۔ پاݨی ٹھںڈھّا تاں نہِیں سی پر پِیاس بُجھائُݨ جۄگا ہَے سی۔ تھۄڑھی دیر بائد اُہناں بِجلی چالُۄ کر دِتّی اتے آکھِیا٬ " چلا لۄ بائی مۄٹر ۔ پاݨی بھر لۄ۔"
اُہناں نُۄں چاہ دُدھّ لئی پُچھِّیا۔ اُہناں ناںہ کر دِتّی اتے پاݨی پی کے چلے گئے۔ اسِیں نہیرے وِچّ اُہناں دِییاں شکلاں وی نہِیں دیکھِییاں۔ جدۄں نُۄں بلّب لائے اُہ آودا کمّ نِپٹا کے چلدے بݨے۔ جِہڑے بِجلی والھِیاں 'تے فۄن ناں چُکّݨ کارن نراذگی سی ہُݨ اُہناں دِییاں مذبُۄرِییاں دِسݨ لگّ پئیِیاں۔ اںدّرۄں دُیاواں وی نِکلِییاں۔ سارے دِن دِییاں سُݨِییاں خبراں دِماغ وِچّ گھُمّݨ لگّ پئیِیاں۔ کِتے اُہ کھمبھِّیاں 'تے چڑھے ہۄئے نیں٬ کِتے ٹُٹّے کھمبھِّیاں نُۄں ہٹا رہے نیں٬کِتے اُہ تاراں ٹھِیک کر رہے نیں جاں کس رہے نیں۔ کِنّے سارے کمّ اِہناں نُۄں کرنے پَیںدے ہن۔ اسِیں گھرے بَیٹھے ہی اِہناں نالھ گُسّے ہۄئے رہِںدّے نیں۔ مَیں تاں کئی بذُرگ بِیبِییاں نُۄں اِہ کہِںدّے وی سُݨِیا٬ " اِہ تاں...جاݨ کے سُچّ بںدّ کر دِںدّے نیں بئی لۄک آپے تڑفدے پھِرنگے۔" پہِلاں پہِلاں اِہی لگّدا ہُںدّا سی کِہ اِہ بِجلی والے لۄکاں نُۄں جاݨ بُجھّ کے تںگّ کردے ہن۔ بے-سمجھ شرییام بُرا بھلا بۄل دِںدّے ہن۔ جدۄں اِس مہِکمے وِچّ بھرتی ہۄئے کِسے آپݨے تۄں اِہناں دے کھیتر دِییاں گلّاں سُݨِیئے تاں پتا لگّدا ہَے کِہ اِہناں دی ڈِئۄُٹی کِنّی سخت ہُںدّی ہَے۔ کڑاکے دی سردی وِچّ اتے گرمِییاں وِچّ جدۄں کاں اکھّ نِکلدی ہَے اِہ دِن رات آپݨِییاں سخت ڈِئۄُٹِییاں نِبھائُںدے ہن۔ اِہناں دے مہِکمے وِچّ وی بیئیِمان ہُںدّے ہن جۄ بھْرِشٹ نیتاواں دے کمّ کر کے کھُش ہُںدّے ہن۔ اِماندار افسر وی اِہۄ جِہے جِہڑے کمّ بہُتا ہۄݨ کرکے بھُکھّے بھاݨے رہِ سکدے ہن۔ پر اِہناں دی اِمانداری تۄں ڈردے اِہناں نُۄں ٹِکݨ نہِیں دِتّا جاںدا۔ بدلی کروائُݨ لئی بیئیِماناں دا پُۄرا ذۄر لگِّیا رہِںدّا ہَے۔
اِکّ وار کِسے بِجلی مُلاذم دی وِدائِگی پارٹی 'تے جاݨ دا سببّ بݨِیا تاں بہُت سارے بھُلیکھے من وِچّۄں نِکل گئے۔ وِدائِگی بھاشݨ ویلے جدۄں کِسے نیں آکھِیا٬"....... آپݨے مہِکمے وِچّ جے کۄئی سُکھّی ساںدی رِٹائِرمَیںٹ تکّ پہُںچّ جاںدا ہَے اِہ وی بہُت وڈّی گلّ ہَے۔" اِس گلّ نیں دِماغ گھُما دِتّا سی۔ بہُت سارِییاں اِہۄ جِہِییاں گلّاں چیتے آئیِیاں جدۄں اِہناں دے کھمبھِّیاں تۄں ڈِگّ کے سٹّاں وجِّییاں جاں پھِر کئی وار جان تۄں وی ہتھّ دھۄݨے پئے۔ جِنّا کُ مَیں دیکھِیا سُݨِیا بِجلی کامِیاں نُۄں بچاء کِٹّاں دی کمی کارن کئی وار کِیمتی جاناں وی گوائُݨِییاں پَیںدِییاں ہن۔
اِہناں دۄ دِناں وِچّ مہِسُۄس ہۄئِیا کِہ اسِیں بِجلی 'تے کِنّا نِربھر ہۄ گئے ہاں۔ کئی وار تاں جاپدا ہَے کِہ مشِیناں ہی نہِیں اسِیں وی بِجلی تے ہی چلدے ہۄئیِئے۔ اسِیں اُس دِن گھرۄں باہر کھڑھے پُراݨے سمِیاں نُۄں یاد کردے رہے۔ سۄچِیا جے کِتے سارے گھراں وِچّ اِکّ نلکا لگِّیا ہُںدّا پھِر پاݨی والی چِںتّا نہِیں سی ہۄݨی۔ پاݨی والے نلکے تاں ہُݨ سُفنے ای بݨ گئے۔ بڑا کُجھّ سۄچݨ تے مجبُۄر ہۄ گئے جے بِجلی ناں ہۄوے سانُۄں پِیݨ لئی پاݨی وی بڑا مُشکل مِلݨا ہَے۔ بِجلی دی بچّت بارے گلّ ہۄئی تاں یاد آئِیا کِہ سڑکاں دے کِنارے کھمبھِّیاں 'تے لگِّییاں لائیِٹاں سارا سارا دِن چلدِییاں رہِںدِّییاں ہن۔ پتا نہِیں اِہناں دا والی وارس کَۄݨ ہَے بِجلی والے کہِںدّے اِہ ساڈے مہِکمے ادھِین نہِیں آئُںدِییاں۔ تھۄڑھے اِنسانِیئت دا مادا رکھّݨ والِیاں نُۄں اِہ گلّاں بڑِییاں رڑکدِییاں ہن۔ ہر بںدّے نُۄں سمبھّل کے چلّݨ دی لۄڑ ہَے۔ اسل گلّ تاں اِہ ہَے کِہ جۄ اسِیں دۄ دِن بِجلی تۄں بِناں کٹّے٬ کئیِیاں نیں ساڈے تۄں ودھّ گھٹّ دِن وی کٹّے ہۄݨگے۔ اسِیں پاݨی دی ورتۄں کِنّا سمبھّل کے کِیتی ۔ اِنورٹر والی بِجلی دی ورتۄں وی بڑے سںجّم نال کِیتی۔ کی بِجلی پاݨی دی بچّت نُۄں اسِیں آپݨے سُبھاء وِچّ شامل نہِیں کر سکدے؟ ہر بںدّا اِس بچّت نال آپݨا بݨدا یۄگدان پاوے تاں بُۄںد بُۄںد نال ہی تلاب بھردے ہن۔