اجّ تۄں تکرِیبن 26-27 سال پہِلاں جدۄں میرا تِیجا بیٹا ہروںتّ واٹرلُۄ یُۄنِیورسِٹی تۄں کمپِّئۄُٹر ساںئِس دی ڈِگری کر رِہا سی٬ اسِیں دۄواں نیں چںگّے پںجّابی ساہِت نُۄں ودھّ تۄں ودھّ پاٹھکاں تکّ پہُںچّاݨ اتے سمبھّالݨ دا یتن کرن بارے سۄچ وِچار کِیتی۔ سُرُۄ تۄں ہی اِس پرۄجَیکٹ دا ساڈے اُدیساں نال بہُت ہی ڈھُکدا ناں ’گلۄبل پںجّابی‘ اتے اِسدا مِشن سلۄگن “پںجّابی بِناں ہدّاں تۄں” اپݨالِیا گِیا۔ ناں دا پھَیسلا ہُںدّے ہی وَیبّسائیِٹ لئی گلۄبلپںجّابی ڈَۄٹ کَۄم (https://GlobalPunjabi.com) دا ناں رجِسٹر کرکے سال 2000 وِچ اِسدا نِرماݨ سُرُۄ کِیتا گِیا۔ شُرُۄ-شُرُۄ وِچّ میرے کئی لیخک ساتھِییاں نیں مائِک سہائِتا وجۄں اِس وِچ آپݨا یۄگدان وی پائِیا٬ جِس لئی مَیں اُنہاں دا بہُت دھنّوادی ہاں۔ گلۄبلپںجّابی سائیِٹ دا مُکھّ اُدیش پںجّابی دِییاں سُچجِّییاں رچناواں نُۄں٬ مُلکاں اتے لِپِّییاں دِییاں ہدّاں ٹپّکے٬ دُنِییاں بھر دے پاٹھکاں تِیکر پہُںچّاݨا ہی ہَے۔ پر سماں لںگھّݨ دے نالھ اِس وِچّ مِلھدِییاں جُلھدِییا کُجھ ہۄر سیواواں وی شامِل کِیتِییاں جا رہِییاں ہن۔ گلۄبل پںجّابی لئی میرے دُۄجے بیٹے راجوںتّ ولۄں اِک لِپِّییاںتر یںتّر (پنُّۄں لِپِّییاںتر) تِیار کِیتا گِیا ہَے جۄ گُرمُخی وِچ لِکھے سہِت نُۄں لِپّی دِییاں ہدّاں پار کرکے شہمُخی اتے دیوناگری لِپِّییاں وِچ پڑھن لئی سہائی ہُںدّا ہَے۔ پنُّۄں لِپِّییاںتر نُۄں اِس ترِیکے نال بݨائِیا گِیا ہَے کے کۄئی وی سںسّتھا اِسنُۄں ورت سکدی ہَے۔ اِہ سِرپھ گلۄبلپںجّابی ڈَۄٹ کَۄم سائیِٹ تکّ ہی سِیمت نہِیں ہَے۔

کمپِّئۄُٹر تے پںجّابی ٹائیِپ کرن لئی میرے ولۄں بݨائے گئے کُجھ کِیبۄرڈ وی اُپلبھّد کروائے گئے ہن۔ گلۄبل پںجّابی کِیء بۄرڈج گُرمُخی٬ دیوناگری اتے شاہمُکھی جۄ کِہ سمیں سمیں تے لۄکاں دے سُجھاواں انُسار سُدھارے جاںدے ہن۔ پہِلاں اِہ کِیبۄرڈ گلۄبلپںجّابی سائیِٹ تۄں ڈائۄُنلۄڈ کِیتے جاںدے سی۔ کِیبۄرڈ دی لۄڑ نُۄں وِسیش دھِیان دیݨ اتے ورتۄںکاراں دی ودھیرے سہُۄلت لئی اِس سال (2025) تۄ اِہناں لئی پںجّابِیکِیبۄرڈ ڈَۄٹ کَۄم (https://PunjabiKeyboard.com/) ناں دی اِک وکھّری سائیِٹ بݨائی گئی ہَے۔

گلۄبلپںجّابی سائیِٹ اُتّے ہروںتّ سُرُۄ تۄں ہی لگِّیا ہۄئِیا ہَے۔ کدے اُسدا سارا دھِیان آپݨے کمّ (جَۄب) ولّ ہۄ جاںدا رِہا ہَے اتے پھِر وِہلے پلاں وِچّ اُہ مُڑ گلۄبلپںجّابی ولّ پرت آئُںدا رِہا ہَے۔ ہروںتّ تۄں اِلاوا٬ مۄڈھِییاں وجۄں اِس سائیِٹ وِچّ مَیں خُد٬ جۄ کِہ کمپِّئۄُٹر نالھ شَۄکِییا جُڑِیا ہۄئِیا ہاں٬ اتے راجوںتّ (جِس کۄل کمپِّئۄُٹر ساںئِس دی یۄگتا ہَے) ہِسّا پا رہے ہاں۔ میرے سبھ تۄں وڈّے بیٹے نروںتّ٬ جۄ کِہ اِک اِلَیکٹْرِیکل اِںجنِیئر اتے آٹۄمیشن اَیکشپرٹ ہَے٬ دا یۄگدان مَیں سبھ تۄں ودھّ سمجھدا ہاں۔ کِئُںکِہ ہروںتّ اتے مَینُۄں کمپِّئۄُٹر دے راہ تۄرن والھا اۄہی ہَے۔ اُس نیں سال 1991 وِچّ وی آپݨے گھر کمپِّئۄُٹر رکھِّیا ہۄئِیا سی۔ اُنہاں دِناں وِچ اِہ بہُت مہِںگّے سن۔ گھر کمپِّئۄُٹر ہۄݨا بڑی وڈّی گلّ سی٬ جۄ اجّ واںگ پرچلّت نہِیں سن۔ میرے کمپِّئۄُٹر سِکھّݨ وِچّ اسل وِچّ اُسدی ہی اُستادی کمّ آئی ہَے۔ اُسدے کتھن کِہ کمپِّئۄُٹر کۄئی چھُۄئی-مُۄئی یںتّر نہِیں جۄ کِسے دے ہتھّ لائِیاں ہی کھراب ہۄ جائِگا٬ مَینُۄں اجّ وی یاد ہن۔ نروںتّ نیں کہِݨاں کِہ کمّ کردِیاں اِہ ودھّ تۄں ودھّ سٹکّ کر جائِگا۔ جدۄں بںدّ کرکے دۄبارا چلائُگے٬ مُڑکے پھِر سہی کمّ کریگا۔

ہُݨ جدۄں کے ہروںتّ اُتّے کمّ دا بھار کُجھّ ہلکا ہۄ رِہا ہَے اُسنے اِس سائیِٹ ولّ ہۄر ودھّ دھِیان دیݨا آرمبھّ کر دِتّا ہَے۔ اُس وِچّ دْرِڑھتا نالھ کمّ کرن دی رُچی ہَے٬ کمال دی لمّی ندرِ ہَے٬ پرپکّ اِچھّا شکتی ہَے٬ اتے سمیں نالھ آرتھک سمرتھّا وی آ گئی ہَے۔ اُسنے میرے سُپنِیاں نُۄں ساکار کرن وِچّ سدا ہی بھرپُۄر یۄگدان پائِیا ہَے اتے اگّے نُۄں وی میرے سُپنِیاں نُۄں پُۄرِیاں کریگا۔ اِہ مَینُۄں آس ہَے۔ میرے بہُتے سُپنے گُرمُکھی اتے شاہمُکھی کمپِّئۄُٹر دے وِکاش سبںدھّی ہی ہن۔ جِویں کِہ:

1 ٹائیِپ کرتا گُرمُکھی اتے شاہمُکھی وِچّ ٹائیِپ کرن نُۄں اِکّ اَۄکھا کمّ ناں سمجھے سگۄں اِنہاں لِپِّییاں وِچّ ٹائیِپ کرن نُۄں آپݨے گھر واںگ بھاو آپݨی رُچی وِچّ ہی رچِیا سمجھے۔ اِس کارج وِچّ ڈھُکواں کِیئبۄرڈ لییائۄُٹ بہُت سہائی ہۄ سکدا ہَے۔ تے اِس سُپنے دی پُۄرتی لئی پُۄرے وِستھار نالھ گُرمُکھی٬ شاہمُکھی٬ دیوناگری (تِنّاں وِچّ تھۄڑی بہُتی اںگّریجی ٹائیِپ کرن دی سمرتھّا وی۔) وِئۄںتی گئی ہَے۔ تُہاڈی اِچھّا انُسار اِنہاں کِیئبۄرڈ لییائۄُٹاں وِچّ ہۄر سُدھار وی ہۄ سکدا ہَے جاں مُۄلۄں ہی نوِیاں دی ہۄںد دے کے تُہاڈی لۄڑ پُۄری کِیتی جا سکدی ہَے۔ کیول تُہاڈی اِچھّا ساڈے کۄلھ پہُںچّݨی چاہِیدی ہَے۔

2 گُرمُکھی اتے شاہمُکھی لِکھتاں دا مِیاری کرن ارمبھِّیا جائے۔ لۄڑِیںدے مِیاری کرن دا ٹِیچا پْراپت کرن لئی سماں لگّ سکدا۔ سدِیوی مِیاری کرن سمبھّو ہی نہِیں کِئُںکِہ بْرہِںڈّ دی ہر چِیج بدلݨ ہار ہَے تے بھاشاواں دا مِیارِیکرن وی ترل وستُۄ ہَے۔ سمِیاں نالھ اِنہاں وِچّ سۄدھاں ہُںدِّییاں ہی رہِݨگِییاں۔ پر مِیاری کرن دا ارمبھّی کرن اتے اِسدا چھۄٹا جاں وڈّا ٹِیچا تاں پْراپت کِیتا ہی جا سکدا ہَے۔

ہر لِکھاری دی سۄچ اُڈاری تے پْرگٹاء دی وِدھی اتے سمرتھّا آپۄ آپݨی ہی رہیگی۔ کۄئی وی تاکت اِس نُۄں مۄتِییاں واںگ اِکّۄں مالھا وِچّ نہِیں پْرۄء سکدی۔ ہر وِئکتی دا ہی کُجھّ ناں کُجھّ تاں آپݨا ہۄݨا ہی چاہِیدا ہَے۔ آپݨی شَیلی٬ آپݨے گِیان دی وِشالتا٬ آپݨے رہِݨ سہِݨ دی مۄہر٬ آپݨے اِلاکے اتے سبھِّیاچار دی بھاء۔ اگلا کمّ کمپِّئۄُٹر دا ہَے جۄ اُپرۄکت گُݨاں نُۄں دھِیان وِچّ رکھّدِیاں سارِییاں رچناواں نُۄں مِیاری کرن دا جۄڑا جاما پہِنا سکدا ہَے۔ رچنا آئی٬ کمپِّئۄُٹر دی کلا دبائی٬ بسّ ہۄ گئی مِیارِیکرن دی گھُںٹّ چُکائی۔ تے چلّ میرے بھائی۔ کمپِّئۄُٹر لئی اِہ سبھ کُجھّ سمبھّو ہَے۔ میرے دِماگ وِچّ اِسدا نکشا وی اُلِیکِیا ہۄئِیا ہَے۔ مَیں تے کِسدا پاݨِیہارا ہاں۔ سچّی گلّ تاں اِہ ہَے کِہ پْرۄگرامر دھِیںگ تۄں دھِیںگ پئے ہن۔ اُہ سبھ کُجھّ کر سکدے ہن۔ اتے کرنگے٬ اِہ میرا یکِین ہَے۔ کیول اِس دی مںگّ ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ وپار مںگّ دے ادھار اُتّے چلّدا ہَے۔ جے گاہک ’چلّ ہۄئۄُ‘ کہِکے سار لَیݨگے٬ پھِر پیش کرن والھے نُۄں کی لۄڑ ہَے اُہ اِکّ وی دمڑی ہۄر کھرچے اتے اِکّ وی پل ایدھر چںگّے پاسے لائے۔

اںتّ وِچّ میری سارے لیکھکاں نُۄں بینتی ہَے کِہ آپݨِییاں رچناواں گلۄبلپںجّابی ڈَۄٹ کام نُۄں بھیجݨ دی کِرپالتا کرۄ اتے پںجّابی شاہمُکھی دے وِکاش وِچّ آپݨا کِیمتی یۄگدان پائۄ۔ تُہاڈِییاں رچناواں گُرمُکھی دے نالھ-نالھ شاہمُکھی اتے دیوناگری وِچّ وی پڑھِییاں جا سکݨگِییاں۔ شاہمُکھی وِچّ اُردُۄ وِدّواناں دی سۄچ انُسار کھاس کرکے ساڈا کنورشن پربںدھّ شائِد کھرا ناں اُتّرے۔ پر اِہ تُہاڈے وِچارا دا سںچّار پُۄری یۄگتا نالھ کریگا۔ اسِیں شاہمُکھی وِچّ بݨدِییاں سارِییاں ماتراواں لائُݨ دے دھارنی ہاں۔ درُستی سںکھّیپتا تۄں ہمیشا مِیری رہِںدّی ہَے۔ ہُݨ تاں شاہمُکھی وِچّ برتی جاںدی سںکھّیپتا دی لۄڑ وی نہِیں۔ کِتاباں نُۄں کاتِب نہِیں لِکھدے سگۄں کمپِّئۄُٹر چھاپدے ہن۔ جۄ ذیر ذبر نُۄں اگّے پِچھّے نہِیں ہۄݨ دِںدّے سگۄں ٹھِیک ٹھِکاݨے سِر پائُںدے ہن۔ سمیں نالھ ’تے-تۄئے‘ دِییاں لۄڑاں کمپِّئۄُٹر نیں آپے ہی سۄدھ لَیݨِییاں ہن۔ پُۄری تِیاری لئی ہر اُساری سمیں دی واری دے ادھِین ہَے۔

پاٹھکاں نُۄں بینتی ہَے کِہ رچناواں نُۄں پڑھکے آپݨے وِچار ساںجھے کرۄ۔ تاں کِہ گلۄبلپںجّابی نُۄں تُہاڈی آس دے انُسار دِشا دِتّی جا سکے۔

بہُت سارے اخباراں دی اِہ اِچھّا ہُںدّی ہَے کِہ رچنا کیول اُنہاں نُۄں ہی بھیجی جاوے اتے اُسنُۄں کۄئی ہۄر ناںہ ورت سکے۔ اُہناں دی مںگّ واجب ہَے تے جِسدا ستِکار ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ پر گلۄبلپںجّابی٬ ’پہِلے مَیں جاں اِسدا لابھ کِسے ہۄر نُۄں نہِیں‘ دی اِچھّا نہِیں رکھّدا۔ اِہ تاں بݨِیاں ہی سیوا لئی ہَے۔ اِس وِچلی سمگّری دا رجّ کے لابھ اُٹھائۄ اتے دھنّوادی بݨائۄ۔