سٹھّوِیاں تک سِکھّ کھِڈاری سِکھّ سرُۄپ وِچّ کھیڈݨا ماݨ دی گلّ سمجھدے سن۔ اُدۄں کِسے سِکھّ کھِڈاری دا مُۄںہ سِر مُنِّیا ہۄݨا گھاٹے دی گلّ سی۔ وِرۄدھی کھِڈاری اُس نُۄں رۄڈا بھۄڈا جِہا سمجھ کے پَے جاںدے! اُدۄں بھارت وِچّ کیس داڑھی والِیاں نُۄں ہی کھِڈاری منِّیا جاںدا سی۔ اِہدے پِچھّے کیس داڑھی والے کھِڈارِییاں دِییاں مارِییاں ملّاں سن۔ 1951 `چ نوِیں دِلّی دِییاں پہِلِییاں ایشِیائی کھیڈاں `چۄں بھارت نیں جِنّے تمغے جِتّے اُنہاں `چۄں نبّے پھِیسدی کیس داڑھی والے کھِڈارِییاں دے سن۔ دُۄجِییاں تے تِیجِییاں ایشِیائی کھیڈاں `چۄں سۄنے دے تمغے جِتّݨ والے سارے بھارتی جیتُۄیاں دے سِراں اُتے جُۄڑے سۄںہدے سن۔

1966 دِییاں ایشِیائی کھیڈاں `چۄں سۄنے دا تمغا جِتّݨ والی بھارتی ہاکی ٹِیم دے دس کھِڈارِییاں دے جُۄڑِیاں اُتے رُمال بنّہے ہۄئے سن۔ کیول اِکّ کھِڈاری لکشمݨ سِر تے ہَیٹ پہِنی گۄلچی بݨِیاں ہۄئِیا سی تے مَیدان وِچّ کھیڈݨ والے پْرِتھِیپال سِںگھّ٬ دھرم سِںگھّ٬ بلبِیر سِںگھّ پھَۄج٬ جگجِیت سِںگھّ٬ ہرمِیک سِںگھّ٬ بلبِیر سِںگھّ ریلوے٬ بلبِیر سِںگھّ پُلِس٬ ہربِںدّر سِںگھّ٬ اِںدر سِںگھّ تے ترسیم سِںگھّ سارے جُۄڑِیاں والے سن۔ اُہنِیں دِنِیں کِینِییا دی ہاکی ٹِیم وی پُۄری دی پُۄری جُۄڑِیاں والے کھِڈارِییاں نال لَیس سی۔

مِلکھا سِںگھّ دی مشہُۄری پِچھّے اِکّ تتھّ اِہ وی سی کِہ اُہ اۄلمپِّک کھیڈاں دی دَۄڑ جُۄڑے نال دَۄڑِیا سی تے ہۄرناں نالۄں نِیارا وِکھائی دِںدّا سی۔ اُس نیں دُنِییاں نُۄں سِکھّ سرُۄپ دی پچھاݨ کرائی تے پھلائیِںگ سِکھّ اکھوائِیا۔ بِشن سِںگھّ بیدی بدھّی داڑھی تے پٹکے نال کُل دُنِییاں `چ پٹکے والا سردار اکھوائِیا۔ بلبِیر سِںگھّ تے اُۄدھم سِںگھّ ہۄراں نیں اۄلمپِّک کھیڈاں دے تِنّ تِنّ گۄلڈ مَیڈل جِتّدِیاں سِکھّ سرُۄپ دا جِتّ-مںچّاں اُتے پْردرشن کِیتا۔ پہِلاں پہِل سِکھّ پھَۄجِییاں تے سِکھّ کھِڈارِییاں نیں ہی اِکّ سِکھّ دے چِہرے مۄہرے دی سِیاݨ باکی دُنِییاں نال کروائی سی۔

1954 تے 56 وِچّ چڑھدے تے لہِںدّے پںجّاب دِییاں کبڈّی ٹِیماں وِچالے جِہڑے مَیچ ہۄئے اُہ ایدھرلے کھِڈارِییاں نیں سِکھّ سرُۄپ وِچّ کھیڈے سن۔ اُدۄں کبڈّی دے کھِڈاری مُۄںہ سِر نہِیں سی مُنائِیا کردے تے جاںگھِیئے لا کے ہی کبڈّی کھیڈدے سن۔ مِٹّی وِچّ مِٹّی ہۄݨ والے پہِلواناں دے وی سِراں اُتے ٹۄپے بنّہے ہُںدّے سن۔ کیس داڑھی نُۄں کِسے نیں کھیڈ وِچّ اڑِکّا نہِیں سی سمجھِیا۔

پر اجۄکے سالاں `چ بہُت سارے سِکھّ کھِڈارِییاں دا چِہرا مۄہرا اینا بدل گِئَے کِہ ہُݨ اُہ سِکھّ نہِیں جاپدے۔ اُنہاں دے ناواں نال سِںگھّ ذرُۄر لِکھِیا ہُںدَّے پر اِہ پتا نہِیں لگّدا کِہ اُہ ہرِیاݨے٬ ہِماچل٬ راجستھان جاں مدھّ بھارت دے سِںگھّ ہن جاں پںجّاب دے سِںگھّ ہن۔ شکل تۄں پتا نہِیں لگّدا کِہ اُنہاں دی مات بھاشا پںجّابی ہۄویگی جاں کۄئی ہۄر؟ کیس داڑھی تۄں اِہ پچھاݨ پکّی ہۄ جاںدی ہَے کِہ کھِڈاری سِکھّ ہَے تے اِہدے نال پںجّابی `چ گلّ بات کِیتی جا سکدی ہَے۔

کۄئی سُیال کر سکدَے کِہ کھیڈ `چ کی پھرک پَیںدَے جے کۄئی سِکھّ کھِڈاری کیس داڑھی ناں وی رکھّے؟ جُیاب ہَے کِہ کھیڈ دی کارگُذاری وِچّ تاں کۄئی پھرک نہِیں پَیںدا پر دِکھّ دا پْربھاو اُہدے بھائیِچارے دے لۄکاں نُۄں ذرُۄر پْربھاوت کردا ہَے۔ دُنِییاں دی ہر کَۄمِیئت آپݨی وِلکھّݨ پچھاݨ نُۄں پِیار کردی ہَے تے اُہدا ماݨ وی کردی ہَے۔ سِکھّ پگّ دی خاتر اَیویں تاں نہِیں مردے کھپدے۔

مَیں کۄئی دھرمی بںدّا نہِیں پر کھُلّہ-دِلا سِکھّ ذرُۄر ہاں۔ سمجھدا ہاں کِہ کھیڈ دے مَیدان وِچّ کِسے دھرم٬ جاتی٬ نسل جاں رںگّ دا کۄئی بھِنّ بھید نہِیں ہُںدّا۔ کھیڈ کھیتر وِچّ کۄئی اُۄچ نِیچ جاں دُۄئی دوَیکھ دی گلّ نہِیں ہُںدّی۔ گلّ کھِڈاری دے وِرسے دی نویکلی دِکھّ دی ہَے۔ کُجھّ کھِڈاری اِس دِکھّ نُۄں ماݨ نال سمبھّالی رکھّدے ہن تے کُجھّ تِلاںجلی دے جاںدے ہن۔ سُیال ہَے کِہ اَیویں ہی تِلاںجلی دےئی جاݨ والے کھِڈارِییاں نُۄں اُہدا بھائیِچارا کِویں آپݨے وِرسے نال جۄڑ سکدا ہَے؟

کُجھ سجّݨاں نیں اِس پاسے یتن کرنے شُرُۄ کِیتے ہن۔ اُنہاں `چۄں کَیلیپھۄرنِییاں `چ رہِںدّے گُرپال سِںگھّ ہںسّرا دا ناں ذِکریۄگ ہَے۔ اُس دے پِتا پْرِں: بلبِیر سِںگھّ جگرائۄں ادھِیاپک سن تے اُنہاں دا پرِوار نانکسر والے سںتّ بابا اِیشر سِںگھّ جی دا شردھالُۄ ہَے۔ ہںسّرا پرِوار نیں کُجھّ سال پہِلاں سںتّ اِیشر سِںگھّ دی یاد وِچّ اُنہاں دے پِںڈّ جھۄرڑاں وِکھے ٹُۄرنامَیںٹ کرائُݨا شُرُۄ کِیتا۔ اُس وِچّ کیسادھاری کھِڈارِییاں نُۄں وِشیش اِنام دِتّے جاݨ لگّے۔ اِس ترہاں ہریک سال کیسادھاری کھِڈارِییاں دی گِݨتی ودھݨ لگّی۔

پھروری 2007 وِچّ گُرپال سِںگھّ ہںسّرا نیں جھۄرڑاں وِچّ شانے پںجّاب ناں دا کیول کیسادھاری کھِڈارِییاں دا کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ کروائِیا۔ مَۄسم دی کھرابی وِچّ وی کیسادھاری کھِڈارِییاں دے اُتشاہ وِچّ کۄئی پھرک نہِیں پِیا۔ اُنہاں نیں کیسری جھںڈّے لَے کے دیہُ شِوا بر مۄہے اِہَے گائُںدے ہۄئے کھالسئی مارچ پاسٹ کِیتا۔ کبڈّی ٹِیماں دے ناں ماجھا٬ مالوا٬ دُیابا تے پَیپسُۄ سن۔ ہریک ٹِیم سِکھّ سرُۄپ وِچّ سجی ہۄئی سی۔ اِہ نذارا مُڑ کے سٹھّوِیاں دے کھیڈ نذارِیاں دی یاد تاذا کروا رِہا سی۔

ہںسّرا نیں دسِّیا کِہ اُہ سِکھّ کھِڈارِییاں نُۄں آپݨے وِرسے نال جۄڑن لئی جۄ نہِیں سۄ کریگا۔ کیسادھاری کھِڈارِییاں نُۄں سۄنے دے کڑِیاں تے مَیڈلاں نال سنمانِیا جاویگا۔ آلموالے دے منجِںدّر سِیپے نیں چالی پںجّاہ بچِّیاں نُۄں جُۄڑے رکھّوائے ہن تے بچِّیاں دِییاں کبڈّی ٹِیماں لَے کے کھیڈ میلِیاں `تے جاںدا ہَے۔ لگّدا ہَے اِہ لہِر ذۄر پھڑ رہی ہَے۔ جدۄں کۄئی کھِڈاری آپݨے بھائیِچارے دی دِکھّ نال کھیڈدا ہَے تاں اُس دے بھائیِچارے نُۄں خُشی ہۄݨی سُبھاوِک ہَے۔ مَۄںٹی پنیسر بھاویں اِںگلَیںڈ ولّۄں کْرِکٹ کھیڈدا ہَے پر کیس داڑھی کارن اُہدا سمُچّے سِکھّ بھائیِچارے نُۄں ماݨ ہَے۔

اںتّرراشٹری پدھّر دے سِکھّ کھِڈاری٬ کلاکار تے اداکار بھاویں نِکّی داڑھی تے سِر اُتے نِکّا جُۄڑا ہی رکھّݨ اُہ سِکھّ پچھاݨ نُۄں ساری دُنِییاں دے سنمُکھّ کر سکدے ہن۔ جِہڑا آپݨے وِرسے تے سبھِّیاچار نُۄں پِیار نہِیں کردا اُہ کِسے ہۄر نُۄں وی پِیار نہِیں کر سکدا۔ جے جرنَیل سِںگھّ تے اِںدر سِںگھّ ورگے پھُٹبالر جُۄڑے رکھّ کے ہَیڈّر ماردے رہے نیں تے ایشِییا آل سٹار ٹِیماں دِییاں کپتانِییاں کر گئے نیں تاں ہُݨ دے پھُٹبالراں دے اِہ بہانے نہِیں جچّدے کِہ جُۄڑا رکھّ کے سِر نال نہِیں کھیڈِیا جا سکدا۔ وِدیشاں وِچّ کیسادھاری کھِڈارِییاں نُۄں وِشیش اِنام دیݨ دا تۄرا تُر پِیا ہَے۔ گُرُۄگھراں تے شْرۄمݨی کمیٹی نُۄں وی کیسادھاری کھِڈارِییاں لئی اِنام تے ماݨ سنمان شُرُۄ کرنے چاہِیدے ہن۔