سںسّار وِچّ سَیںکڑے کھیڈاں کھیڈِییاں جاںدِییاں ہن۔ کئی کھیڈاں کئی کئی مُلکاں وِچّ مکبُۄل ہن۔ اُہناں دے کھیڈ مُکابلِیاں دا باکائِدا سِسٹم ہَے۔ وِشو پدھّر اُتے کھیڈاں تے کھِڈارِییاں نُۄں دۄ ورگاں وِچّ وںڈِّیا گِیا ہَے۔ اِکّ اَیمیچِئۄر یانی شَۄکِییا تے دُۄجے پْرۄپھَیشنل یانی پیشاور۔ شَۄکِییا کھِڈاری اُہ گِݨے جاںدے ہن جِہڑے کھیڈ دے پَیسے ناں وٹّݨ تے کیول شَۄک لئی کھیڈاں `چ بھاگ لَیݨ۔ کیول منۄرںجّن لئی جاں اَیکسیلَیںس ہاسل کرن لئی کھیڈ مُکابلِیاں `چ جُۄجھݨ۔ کھیڈ دا کۄئی اِوذانا ناں لَیݨ۔ اِس دے اُلٹ پیشاور کھِڈاری پَیسِیاں جاں ہۄر لۄبھ لالچاں پِچھّے کھیڈاں کھیڈدے ہن۔ اُںج دِنۄ دِن شَۄکِییا تے پیشاور کھِڈارِییاں وِچکار لکِیر کڈھّݨی اَۄکھی ہۄ رہی ہَے۔ شَۄکِییا کھِڈارِییاں نُۄں کھیڈاں بدلے سِدھّے پَیسے دیݨ دی تھاں وِںگّے ٹیڈھے ڈھںگّ نال نکد اِناماں راہِیں دِتّے جاݨ لگّ پئے ہن۔

کئیِیاں نُۄں شائِد پتا ہۄوے جاں ناں وِشو دِییاں سروۄتم اۄلمپِّک کھیڈاں دا گۄلڈ مَیڈل سۄنے دا مَیڈل نہِیں ہُںدّا۔ اُہ سادھارن دھات دا مَیڈل ہُںدّا ہَے جِس اُتے سُنہِری جھال پھیری ہُںدّی ہَے۔ جے اُہ کِسے سُنِیارے نُۄں ویچِیا جاوے تاں تامبے دا بھاء وی مسِیں مِلدا ہَے۔ کھیڈاں کرائُݨ والی کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی مَیڈل جِتّݨ والے کھِڈارِییاں نُۄں کۄئی نکد اِنام نہِیں دِںدّی۔ اُہ تاں جیتُۄیاں دے سمرّتھک ہی ہُںدّے ہن جِہڑے وِںگّے ٹیڈھے ڈھںگّ نال جیتُۄیاں دی مالی مدد کردے ہن۔

اِک سماں سی جدۄں مہان اتھلِیٹ جِم تھۄرپے نُۄں پیشاور کھِڈاری گردان کے اُس دے جِتّے ہۄئے اۄلمپِّک کھیڈاں دے سۄن تمغے واپس لَے لئے گئے سن تے جیتُۄیاں دی سُۄچی وِچۄں اُس دا ناں میٹ دِتّا گِیا سی۔ امرِیکا دے اُس اتھلِیٹ نیں 1912 دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں دے پَیںٹَیتھلۄن تے ڈِکَیتھلۄن مُکابلِیاں `چۄں سۄنے دے دۄ تمغے جِتّے سن۔ اُس نُۄں دُنِییاں دا سبھ تۄں تکڑا اتھلِیٹ منِّیا گِیا سی۔ پر بائد وِچّ کِسے مُخبر نیں مُخبری کر دِتّی کِہ جِم تھۄرپے دۄ سال پہِلاں کِتے کُجھّ پَیسِیاں بدلے بیسبال کھیڈی سی۔

جِم تھۄرپے نیں بتھیرے واستے پائے کِہ اُدۄں اُس نُۄں پتا نہِیں سی کِہ اِںج کرن نال اُہ پیشاور کھِڈاری گِݨِیا جاویگا۔ اگّۄں تۄں اُہ سُچیت رہیگا۔ پر اُہنِیں دِنِیں شَۄکِییا کھِڈاری والا نِئم اینی سکھتی نال لاگُۄ کِیتا گِیا کِہ جُیان ہۄ رہے جِم دے جِتّے ہۄئے تمغے واپس لَے لئے گئے اُہدا ناں کالی سُۄچی وِچّ پا دِتّا گِیا۔ پھِر اُہ مںدّے ہال جِیوِیا تے شِکاری کُتِّیاں برابر دَۄڑ کے چار پَیسے کمائُںدا رِہا۔ کدے اُس نیں کھیتاں `چ دِہاڑِییاں کِیتِییاں تے کدے راتاں دی چَۄکِیداری کِیتی۔ 1932 `چ جدۄں لاس ایںجلس وِچّ اۄلمپِّک کھیڈاں ہۄئیِیاں تاں اُس کۄل ٹِکٹ لَیݨ جۄگے پَیسے نہِیں سن۔ اخِیر اُہ شرابی ہۄ کے مرِیا۔

اُہدے مرن تۄں کئی ورہے پِچھّۄں 1983 وِچّ کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی نیں آپݨا پہِلا پھَیسلا بدلدِیاں اُہدے جِتّے ہۄئے مَیڈل اُہدے پرِوار نُۄں واپس کر دِتّے تے جِم تھۄرپے دا ناں مُڑ جیتُۄیاں دی سُۄچی وِچّ چاڑھ دِتّا گِیا۔

پر ہُݨ تاں گلّاں ہی ہۄر ہن۔ ہُݨ کھِڈاری لکھّاں رُپِیاں دے اِنام ہاسل کردے ہن تے پھِر وی آپݨے آپ نُۄں شَۄکِییا کھِڈاری اکھوائُںدے ہن۔ اِس تۄں تاں اِہۄ جاپدا ہَے کِہ اُہ دِن دُۄر نہِیں جدۄں شَۄکِییا تے پیشاور کھِڈارِییاں وِچکارلی لِیک اسلۄں میٹ دِتّی جاویگی۔

شَۄکِییا کھِڈارِییاں دِییاں کھیڈاں سمبّںدھّی وِشو پدھّر اُتے اںتّرراشٹری اۄلمپِّک کمیٹی سربئُچّ جتھیبںدّی ہَے۔ اِہۄ جتھیبںدّی کُل دُنِییاں دِییاں کھیڈاں یانی اۄلمپِّک کھیڈاں کروائُںدی ہَے۔ پیشاور کھِڈارِییاں دِییاں آپݨی کلبّاں٬ اَیسۄسِیئیشناں تے پھَیڈریشناں ہن۔ جِہڑے کھِڈاری پیشاور بݨ جاݨ اُنہاں نُۄں پھِر اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ بھاگ نہِیں لَیݨ دِتا جاںدا۔ بتھیرے مُکّیباذ٬ پہِلوان تے لائن ٹَینِس بغَیرا دے کھِڈاری ہن جِہڑے اۄلمپِّک کھیڈاں `چ بھاگ لَیݨۄں وںچِّت رہے۔ پِچھلے کُجھّ سالاں تۄں کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی پیشاور کھِڈارِییاں بارے کاپھی لچکدار ہۄئی ہَے۔

اںتّرراشٹری اۄلمپِّک کمیٹی 23 جُۄن 1894 نُۄں ہۄںد وِچّ آئی سی۔ پھراںس دا بَیرِن دِ کُۄبرتِن اِس دا بانی پْردھان سی۔ اُس دا اُدیش سی کِہ کھیڈاں راہِیں ساری دُنِییاں دے مُلکاں نُۄں اِکّ لڑی وِچّ پرۄئِیا جاوے جِس نال آپݨی پْریم تے بھائیِچارک ساںجھ ودھے۔ اُس دا کتھن سی٬ “کھِڈارِییاں دا آدان پردان سبھ تۄں سچّا تے سُچّا وپار ہَے۔ کھِڈاری دیشاں دے سبھ تۄں ودھِییا دُۄت سِدھّ ہۄ سکدے ہن۔”

کُۄبرتِن دا متّ سی کِہ کھیڈاں `چ نامݨا کھٹّݨ لئی نَۄجُیان اُسارُۄ مُکابلے دی بھاونا نال آپݨے آپ نُۄں ہۄر تکڑے کرنگے۔ اِںج دُنِییاں دِنۄ دِن ہۄر تکڑی٬ سُںدّر تے پْریم بھاونا والی بݨدی جاویگی۔ اِس نیک اُدیش نُۄں مُکھّ رکھّدِیاں وکھّ وکھّ مُلکاں وِچّ اۄلمپِّک لہِر پھَیلݨی شُرُۄ ہۄ گئی۔

بھارت وِچّ اۄلمپِّک لہِر وِیہوِیں سدی دے وِیہوِیاں وِچکار آئی۔ 1927 وِچّ کلکتّے اںتّرسُۄبائی اتھلَیٹِک مِیٹ ہۄئی جِتھے اِںڈِیئن اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن دی ستھاپنا کِیتی گئی۔ سر دۄراب ٹاٹا اِس دے پہِلے پْردھان تے اے.جی.نۄہرِین پہِلے آنریری سکتّر بݨے۔ اُسے سال اِںڈِیئن اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن نُۄں کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی ولّۄں مانتا مِل گئی۔ ہَۄلی ہَۄلی ہِںدّۄستان دے وکھّ وکھّ سُۄبِیاں تے رِیاستاں وِچّ سُۄبائی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں ہۄںد وِچّ آئُںدِییاں گئیِیاں تے اِںڈِیئن اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن نال جُڑدِییاں گئیِیاں۔

1928 وِچّ پٹِیالے دے مہاراجا بھُۄپِںدّر سِںگھّ اِںڈِیئن اۄلمپِّک سبھا دے پْردھان تے پْرۄ.گُرُۄ دتّ سۄںدھی آنریری سکتّر چُݨے گئے۔ پٹِیالے دے شاہی گھراݨے دی دیش دے کھیڈ پْربںدھّ نُۄں وِشیش دیݨ ہَے۔ 1938 وِچّ مہاراجا بھُۄپِںدّر سِںگھّ دے پرلۄک سِدھار جاݨ پِچھّۄں اُہناں دے پُتّر مہاراجا یادوِںدّر سِںگھّ آپݨے پِتا دی تھاں پْردھان بݨے۔ اُہ بائد وِچّ ایشِیائی کھیڈ سںگھّ دے وی پْردھان رہے۔ 1960 وِچّ بھارت سرکار نیں کھیڈاں وِکاس لئی سرب بھارتی کھیڈ کَۄںسل دی سِرجݨا کر کے مہاراجا یادوِںدّر سِںگھّ نُۄں اُس دا چیئرمَین تھاپ دِتّا۔ نواں اہُدا سمبھّالݨ لئی اُس نُۄں بھارتی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن تۄں استِیفا دیݨا پِیا تے اُہناں دی تھاں اُہدے بھرا راجا بھلِںدّر سِںگھّ پردھان چُݨے گئے۔ اجّ کلّہ سُریش کلمادی پْردھان ہَے تے راجا بھلِںدّر دا لڑکا رݨدھِیر سِںگھّ آنریری سکتّر ہَے۔

دُنِییاں دے کھیڈ پْربںدھّ دا سہی جائِذا لَیݨ لئی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں تے کھیڈ پھَیڈریشناں دے رۄل نُۄں سمجھݨا پویگا۔ کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی دِییاں شاکھاواں ہیٹھاں نگر پدھّر تک ہُںدِّییاں ہن۔ کِسے نگر دے کھیڈ پْریمی ستھانک پدھّر `تے اۄلمپِّک کھیڈ سبھا بݨائُںدے ہن۔ اجِہِییاں کھیڈ اِکائیِیاں پھِر ذِلہا پدھّر دی اۄلمپِّک سبھا بݨائُںدِییاں ہن جِس دا پْردھان آم کر کے ذِلہے دا ڈِپٹی کمِشنر ہُںدّا ہَے۔ ذِلہا اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں مِل کے سُۄبائی پدھّر دی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن چُݨدِییاں ہن۔ جِویں پںجّاب اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن جاں اۄنٹارِیئۄ اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن۔ پھِر راجاں دِییاں اۄلمپِّک سبھاواں مُلک دی اۄلمپِّک سبھا چُݨدِییاں ہن۔ اگّۄں مُلکی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں دے نُمائِںدے اںتّر راشٹری اۄلمپِّک کمیٹی دی چۄݨ کردے ہن۔ اِس سمیں کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی دے لگبھگ دۄ سَۄ مَیمبر ہن۔

جِویں کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی دُنِییاں دی سربئُچّ کھیڈ جتھیبںدّی ہَے اُویں اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں آپۄ آپݨے کھیتر وِچّ سربئُچّ ہن۔ کھیڈ اَیسۄسِیئیشناں جاں پھَیڈریشناں اُہناں دے ادھِین ہُںدِّییاں ہن۔ جاں اِئۄں کہِ لئۄ کِہ کھیڈ جتھیبںدِّییاں دی نتھّ اۄلمپِّک سبھاواں دے ہتھّ ہُںدّی ہَے۔

وکھّ وکھّ کھیڈاں دِییاں وِشو پدھّر اُتے اںتّرراشٹری کھیڈ پھَیڈریشناں بݨِییاں ہُںدِّییاں ہن جِویں اںتّرراشٹری ہاکی پھَیڈریشن جاں پھُٹبال جاں والِیبال آدِ پھَیڈریشناں۔ اںتّرراشٹری کھیڈ پھَیڈریشناں نال مُلکی کھیڈ پھَیڈریشناں تے مُلکی کھیڈ پھَیڈریشناں نال سُۄبائی کھیڈ اَیسۄسِیئیشناں سمبّںدھِّت ہُںدِّییاں ہن۔ سارِییاں کَۄماںتری کھیڈ پھَیڈریشناں کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی دے ادھِین کمّ کردِییاں ہن۔ کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی اِکّ خُدمُکھتار سںگّٹھن ہَے۔ اِہدا درجا یُۄ.اَینّ.اۄ.ورگا ہَے۔

کِسے کَۄماںتری کھیڈ پھَیڈریشن دا کمّ سمبّںدھِّت کھیڈ نال جُڑِیا ہُںدّا ہَے۔ سمبّںدھِّت کھیڈ دا وِکاس کرنا٬ کھیڈ دے نِئم بݨائُݨے٬ بدلݨے٬ لاگُۄ کرنے٬ کَۄماںتری پدھّر دِییاں کھیڈ چَیمپِیئنشِپاں کرائُݨِییاں٬ رَیپھری٬ ججّ تے امپّائِر تِیار کرنے٬ اُنہاں دا ٹَیسّٹ لَیݨا تے کھیڈ سمبّںدھّی پئے جھگڑے جھیڑے سُلجھائُݨے آدِ کارج ہُںدّے ہن۔ اِںج ہی مُلکی کھیڈ پھَیڈریشناں مُلک پدھّر اُتے اتے سُۄبائی کھیڈ اَیسۄسِیئیشناں سُۄبا پدھّر اُتے اجِہے کارج کردِییاں ہن۔ جِس پدھّر دی کھیڈ اَیسۄسِیئیشن جاں پھَیڈریشن ہُںدّی ہَے اُسے پدھّر دی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن جاں کمیٹی اُس دی نِگرانی کردی ہَے۔ اُہ اُس نُۄں بینِئمی نہِیں کرن دِںدّی۔

کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی تۄں تھلّے مہاںدِیپاں دے اۄلمپِّک سںگھّ ہن جۄ ایشِیائی٬ یُۄرپی٬ پان-امَیرِیکن٬ اۄشنِییاں تے اپھرِیکی کھیڈاں کرائُںدے ہن۔

اۄلمپِّک سبھاواں کِئُںکِہ خُدمُکھتار سبھاواں ہُںدِّییاں ہن اِس لئی سمبّںدھِّت سرکاراں نُۄں اُہناں دی بݨتر تے کمّ کاج وِچّ دکھل دیݨا ورجِت ہُںدّا ہَے۔ اِہۄ کارن سی کِہ کئی مُلکاں دِییاں سرکاراں ولّۄں ماسکۄ دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں دا بائیِکاٹ کرن دے باوجُۄد اُتھۄں دِییاں اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں نیں آپݨے کھِڈاری اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ ہِسّا لَیݨ لئی ماسکۄ بھیجے۔ مِسال وجۄں برتانِییاں دی سرکار نیں برتانوی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن نُۄں سلاہ دِتّی سی کِہ دیش دی راجنِیتی انُسار برتانِییاں دے کھِڈاری ماسکۄ ناں جاݨ۔ پر اَیسۄسِیئیشن نیں کھِڈاری ماسکۄ بھیجے تے اُہ مَیڈل وی جِتّے۔ اِہ وکھّری گلّ ہَے برتانِییاں دا جھںڈّا ناں لہِرائِیا گِیا تے اُہدی اۄلمپِّک پرچم لہِرائِیا گِیا۔

مُلکی سرکاراں کھیڈاں دی ترکّی لئی آپݨِییاں کھیڈ کَۄںسلاں بݨا لَیںدِییاں ہن جۄ سرکاراں تے اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں وِچالے تال میل رکھّدِییاں ہن۔ کھیڈ کَۄںسلاں راہِیں سرکاراں اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں نُۄں مالی تے ہۄر کئی پرکار دی سہائِتا ذرُۄر دِںدِّییاں رہِںدِّییاں ہن پر دکھل نہِیں دے سکدِییاں۔

کَۄماںتری اۄلمپِّک کمیٹی ولّۄں اۄلمپِّک کھیڈاں کرائُݨ دی ذِمّیواری کِسے مُلک نُۄں نہِیں سگۄں کِسے شہِر نُۄں سَۄمپی جاںدی ہَے جِس دا مُکھی شہِر دا میئر ہُںدّا ہَے۔ اُس شہِر دی پْربںدھّک کمیٹی سرکار دے سہِیۄگ نال کھیڈاں نُۄں نیپرے چاڑھدی ہَے۔ دُنِییاں دے اجِہے کھیڈ پْربںدھّ دی بُنِیادی گلّ اِہ ہَے کِہ اۄلمپِّک لہِر سرکاراں تۄں آذاد ہَے۔ سرکاراں اِس نُۄں سہِیۄگ تاں دے سکدِییاں ہن پر اِس دے کمّ کار تے نِئماں وِچّ دکھل نہِیں دے سکدِییاں۔

پںجّاب دی دیسی کھیڈ کبڈّی کھِڈائُݨ والے اکسر کہِںدّے ہن کِہ اُہ کبڈّی نُۄں اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ شامل کرا دیݨگے۔ اجِہا کرنا ہَے تاں اُنہاں نُۄں کبڈّی نَیشنل سٹائیِل واںگ سُۄبائی کبڈّی اَیسۄسِیئیشناں٬ مُلکی کبڈّی پھَیڈریشناں تے کَۄماںتری کبڈّی پھَیڈریشن بݨائُݨ دی لۄڑ پویگی۔ اِنہاں نُۄں سمبّںدھِّت سُۄبائی اۄلمپِّک سبھاواں تے مُلکی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں نال جۄڑنا تے اُنہاں دی نِگرانی وِچّ کارج کرنا پویگا۔ کبڈّی دے کھِڈاری جاں کلبّ جۄ آپݨِییاں ٹِیماں دے ناں امرِیکا٬ آسٹْریلِییا٬ کَینیڈا٬ اِںڈِییا٬ پاکِستان٬ ناروے٬ اِٹلی٬ یُۄ.کے.آدِ ورت رہے ہن اِہ غلت ہن۔ مُلک دا ناں ورتݨ دا اُنہاں نُۄں کۄئی ادھِکار نہِیں۔ کِسے وی دیش دا ناں ورتݨ دا ادھِکار اُتھۄں دی مُلکی اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشن تے مُلکی کھیڈ پھَیڈریشن کۄل ہَے۔ جے کبڈّی والے وِیر پںجّاب دی سبھ تۄں مکبُۄل کھیڈ نُۄں مُلکی٬ مہاںدِیپی تے کَۄماںتری پدھّر دی کھیڈ بݨائُݨی چاہُںدّے ہن تاں اُنہاں دُنِییاں دا کھیڈ پْربںدھّ ذرُۄر جاݨ لَیݨا چاہِیدَے۔ اُہ اِہ وی نِرݨا کر لَیݨ کِہ کبڈّی نُۄں شَۄکِییا کھیڈ رکھّݨا ہَے جاں ڈبلیُۄ ڈبلیُۄ کُشتِییاں واںگ پیشاور کھیڈ بݨائُݨا ہَے۔