جدۄں مَیں دِلّی تۄں پِںڈّ گیڑا ماردا تاں گھرے ’کلِیاݨ’ تے ’پی بی اٹھاراں‘ دے بِیج دِییاں گلّاں ہُںدِّییاں۔ مَینُۄں کِہا جاںدا٬ “دِلِّیئۄں بی مِلے تاں لِیائیِں۔” کِسے نیں دسّ پا رکھّی سی کِہ دِلّی دے پُۄسا اِںسٹِیچِئۄُٹ تۄں بِیج مِل سکدَے۔ کلِیاݨ دے داݨے مۄٹے تے رںگّ شربتی سی جد کِہ پی بی اٹھاراں دے برِیک تے رںگّ دے گھسمَیلے سن۔ جھاڑ دۄہاں ہی بِیجاں دا پہِلِییاں دیسی کݨکاں نالۄں دُگّݨا سی۔ دیسی کݨکاں کِلّے `چۄں مساں وِیہ بائی مݨ نِکلدِییاں سن پر مَیکسِیکن کݨکاں بارے کِہا جاںدا سی کِہ کِلّے `چۄں چالی مݨ تۄں اُتے نِکلدِیئَں۔

ستّویں دہاکے `چ پںجّاب دے کِساناں دِییاں گلّاں دا دھُرا مَیکسِیکن کݨکاں دے بِیج ہی رِہا۔ ستھّاں٬ بسّ اڈِّیاں٬ ریلوے سٹیشناں٬ ڈیرِیاں٬ گُردُیارِیاں تے کھیتاں-بنِّیاں `تے جدۄں کِسان اِکّ دُۄجے نُۄں مِلدے تاں کلِیاݨ تے پی بی اٹھاراں دِییاں گلّاں کردے۔ اُہ کھِیسِیاں `چۄں نویں بِیج دے داݨے کڈھّ کے وِکھائُںدے تے اِکّ دُۄجے نال نِرکھدے۔ اسلی نکلی بِیج دی پچھاݨ کردے۔ کۄئی کہِںدّا دِلّی دے پُۄسا اِںسٹِیچِئۄُٹ تۄں لِیاںدَے تے کۄئی کہِںدّا ذرائِتی یُۄنِیورسِٹی لُدھِیاݨے تۄں۔ کسِیراں تۄں گھۄنی اِکّ کݨک دا ناں کِسے نیں ’گیبۄ‘ رکھّ لِیا سی جد کِہ اںگّریذی وِچّ اُس دا ناں کُجھّ ہۄر سی۔ اَین اُویں جِویں آئِشر ٹْرَیکٹر نُۄں آشا ٹْرَیکٹر کہِݨ لگّ پئے سن۔

پِںڈّ داکھے دا جمّپل پْرِں.ہربںتّ سِںگھّ دِلّی آئُںدا جاںدا سی۔ اُہ پْرۄ.جسوںتّ سِںگھّ پھُلّ کۄل ٹھہِردا سی۔ میرا وی پھُلّ کۄل آئُݨ جاݨ سی۔ اُتھے میری ڈا.ہربںتّ سِںگھّ نال سِیاݨ ہۄ گئی۔ اُدۄں اُہ گُرُۄ کاشی کالج تلوںڈّی سابۄ دا پْرِںسِّیپل سی تے کالج لئی سمان لَیݨ دِلّی گیڑا ماردا رہِںدّا سی۔ پْرۄ.پھُلّ رُجھِّیا ہُںدّا تاں مَیں اُہدا ساتھ دِںدّا۔ اُہدی اُمر بھاویں سٹھّ سال دے نیڑ سی پر دکھّ جُیاناں ورگی سی۔ اِکّ دِن کناٹ پلیس گھُمّدِیاں کہِݨ لگّا٬ “سروݨ سِیاں٬ اۄڈِیئن سِنمے `چ پھِلم سںگّم لگّی اےَ۔ جے ٹِکٹاں دا ہلّا مار لویں تاں دیکھ ای لئیِئے۔”

مَیں ہلّا مارِیا تے دھکّۄدھکّی ہُںدّی لائیِن `چۄں مُۄہرے نِکل کے دۄ ٹِکٹاں لَے آئِیا۔ پْرِںسِّیپل نیں مَینُۄں شاباشے دِتّی کِہ جُیان ہۄوے تاں تیرے ورگا ہۄوے جِہڑا دھکّے نال اگّے نِکل سکے۔ اسِیں پھِلم ویکھی جِیہدا اِکّ گاݨا مَینُۄں اجے تک وی یاد ہَے-تیرے من کی گںگّا٬ میرے من کی جمنا کا٬ بۄل رادھا بۄل سںگّم ہۄگا جاں نہِیں …۔”

ڈا.ہربںتّ سِںگھّ بَۄٹنی دا پی اَیچّ.ڈی.سی۔ پہِلاں اُہ خالسا کالج امّْرِتسر دا پْرِںسِّیپل سی۔ اُنہاں دِناں وِچّ ہی پںجّابی سُۄبے دا مۄرچا لگّ گِیا تے کَیرۄں سرکار نیں ’پںجّابی سُۄبا ذِںدّاباد‘ دے ناہرے اُتے پابںدّی لا دِتّی۔ اُس نیں اِکّ لیکھ لِکھ کے اِس پابںدّی دا وِرۄدھ کِیتا تاں کالج دی کاںگرسی کمیٹی نیں اُس نُۄں پْرِںسِّیپل دے اہُدے تۄں ہٹا دِتّا۔ نَۄکرِیئۄں کڈھّے بَۄٹنی دے وِدوان نُۄں سںتّ پھتِہ سِںگھّ تے سںتّ چنّݨ سِںگھّ نیں اُسے گریڈ `چ شْرۄمݨی گُردوارا پْربںدھّک کمیٹی دا سکتّر لا لِیا۔ پْرِںسِّیپل رہے ڈا.ساہِب نیں جدۄں شْرۄمݨی کمیٹی نُۄں کالج دے ہِساب نال چلائُݨا چاہِیا اتے پْرشاد لئی گھِئۄ دے پِیپے تے لںگّر لئی آٹے دال دِییاں بۄرِییاں دی گِݨتی مِݨتی کِیتی تاں سںتّاں نیں سمجھ لِیا کِہ اِہ بھائی کمیٹی دی سکتّری دے ’لَیک‘ نہِیں۔ اِہنُۄں کۄئی نواں کالج ای کھۄلہ کے دیݨا پئۄُ!

سںتّاں نیں ڈا.ہربںتّ سِںگھّ نُۄں پْرِںسِّیپل لائُݨ لئی تلوںڈّی سابۄ `چ گُرُۄ کاشی کالج کھۄلہ دِتّا۔ اُنہاں نیں سۄچِیا نالے کالج چلائی جائۄُ٬ نالے بییاباد پئی ذمِین `چ بُۄٹے لائی جائۄُ۔ ناں اُہ شْرۄمݨی کمیٹی `چ دکھل دیئۄُ تے ناں کمیٹی اُہدے کالج بارے پُچھُّۄ۔ اُہ کالج پھِر ڈا.ہربںتّ سِںگھّ نیں آپݨی مرذی نال چلائِیا۔

اِک وار مَیں بٹھِںڈّے اُترِیا تے پْرِں.ہربںتّ سِںگھّ نُۄں مِلݨ چلا گِیا۔ مئی دا مہِینا سی۔ لُۄیاں وگ رہِییاں تے دھُۄڑاں اُڈّ رہِییاں سن۔ گُردوارا دمدما ساہِب دے سپھَید گُمبّد چڑھی ہۄئی کھکھّ `چ گھسمَیلے جِہے دِسدے سن۔ کالج دا راہ پُچھّ کے مَیں دپھتر گِیا تاں اُہ مَینُۄں بڑے تپاک نال مِلِیا۔ چاہ پاݨی پِیݨ پِچھّۄں مَیں واپس جاݨ دی آگِیا مںگّی تاں اُس نیں کِہا٬ “ایڈی دُۄرۄں آئِئَں۔ اجّ دی رات ایتھے ای رہِ۔ نالے تَینُۄں کلِیاݨ تے پی بی اٹھاراں دا بی دے کے تۄراںگے۔”

دِلّی دی اِکّ پھیری سمیں ڈا.ہربںتّ سِںگھّ نیں دسِّیا سی کِہ اُس نیں کالج دے پھارم وِچّ مَیکسِیکن کݨک بِجائی ہَے۔ اُس نیں مَینُۄں پںجّ کِلّۄ کلِیاݨ دا بِیج تے وِیہ کِلّۄ پی بی اٹھاراں دا بِیج دیݨ دا لالچ دِتّا۔ اِکّ کِسان دے پُتّر لئی ایدُۄں وڈّا لالچ ہۄر کی ہۄ سکدا سی؟ مَیں رُک گِیا۔

دِن چھِپے اسِیں باہر کھُلّہے تھاں مںجّے ڈہا لئے تے وِچکار پاݨی دا گھڑا رکھوا لِیا۔ پْرِںسِّیپل دی پتنی لامبھے گئی ہۄئی سی۔ اُس نیں سیوادار نُۄں گُردوارے تۄں لںگّر لَیݨ بھیج دِتّا تے مَینُۄں دسّݨ لگّا کِہ لںگّر دا دال-پرشادا بڑا سُیاد ہُںدَّے۔ دِلّی کاکے دے ڈھابے دی رۄٹی کھاںدا رِہَیں٬ اجّ اِہ وی کھا کے ویکھِیں۔ اِکّ وار پْرِںسِّیپل ساہِب نُۄں کناٹ پلیس والے کاکے دے ڈھابے تۄں رۄٹی کھُیائی سی جۄ اُس نُۄں یاد سی۔

سیوادار نُۄں لںگّر لَیݨ گِیاں اجے تھۄڑھا ہی سماں ہۄئِیا سی کِہ کالی بۄلی ہنہیری آ گئی جۄ رُکݨ دا ناں نہِیں سی لَے رہی۔ گھںٹّا کُ بِیت جاݨ `تے پْرِںسِّیپل نیں کِہا٬ “سروݨ سِیاں٬ لگّدَے سیوادار راہ بھُلّ گِیا۔ لںگّر دے پرشادے اجّ آپݨے کرماں `چ نی۔ ائیں کردے آں٬ بِسکُٹ کھا کے سَۄں جانے آں۔ سویرے پرَۄںٹھے چھکاںگے۔”

سویرے اُٹھّے تاں ساڈے مُۄںہ سِر ریتے نال اٹّے پئے سن۔ مَیں ڈاکٹر ساہِب دی داڑھی ویکھ کے ہسّی جاواں تے اُہ میرا سِر ویکھ کے ہسّی جاوے۔ نہا دھۄ کے اسِیں پرائُںٹھے کھادھے تے رات دی کسر کڈھّی۔ پھِر کالج دے کَیمپس دا چکّر لائُںدِیاں سٹۄر تۄں بِیج دا پتا کِیتا۔ پتا لگّا کِہ کلِیاݨ دا بِیج تاں مُکّ گِئَے پر پی بی اٹھاراں دا پِئَے۔ اُس نُۄں اپھسۄس ہۄئِیا کِہ اُہ مَینُۄں ہُݨ کلِیاݨ دا بِیج نہِیں سی دے سکدا۔ اُہدے مُۄںہۄں نِکل گِیا٬ “کلِیاݨ دے بی دی کسر تُۄں پی بی اٹھاراں دا بی ودھّ لِجا کے پُۄری کر-لِیں۔” مَیں کھڑھا کھڑھا ای مݨ دۄ مݨ بِیج لَیݨ بارے سۄچ گِیا تے آکھݨ لگّا٬ “ڈا.ساہِب اجّ مَیں کِتے ہۄر جاݨَے۔ بھلکے آواںگا تے بی لَے جاواںگا۔”

مَیں ہۄر کِتے جاݨ دی تھاں پِںڈّ نُۄں چلّ پِیا۔ برنالے اِکّ مِتّر نُۄں مِلݨ پِچھّۄں مَیں دِن چھِپاء نال بَۄڈِیاں دے بسّ اڈّے `تے اُترِیا۔ اُتھۄں مِینِییاں وِچّ دی چکر ستّ کِلۄمِیٹر ہَے۔ تھکیواں لاہُݨ لئی ٹھیکے تۄں سَۄمپھِیئے دا پئۄُیا لَے لِیا۔ کُچھ پی لِیا تے باکی `چ پاݨی پا کے نیفے `چ ٹُںگّ لِیا۔ تُرن نال سرُۄر وی چڑھن لگّا۔ مَیں مݨ دۄ مݨ بِیج لَیݨ بارے سۄچِیا سی پر نشے دی چڑھائی نال مَیں کُئِںٹل بِیج لِیائُݨ بارے سۄچݨ لگّ پِیا۔ ہۄر گھُٹّ لائی تاں ڈُۄڈھ کُئِںٹل تے ہۄر گھُٹّ نال دۄ کُئِںٹل `تے پہُںچّ گِیا۔ میرا من کہی جاوے٬ “پْرِںسِّیپل نیں ساپھ کِہَے کِہ کلِیاݨ دی کسر تُۄں پی بی اٹھاراں دا بی ودھّ لَے کے پُۄری کر-لِیں۔ آپاں ہُݨ کسر چھڈّݨی کاہنُۄں اَیں؟ `کٹھّا دۄ کُئِںٹل لِیاواںگے تے اگلے سال دبّ کے ویچاںگے۔”

پِںڈّ تک پہُںچّدِیاں مَیں سارا پئۄُیا پی گِیا تے گھر دے سارے کھیت پی بی اٹھاراں نال بِیجݨ بارے سۄچ گِیا۔ شراب سہُری چِیذ ہی اَیسی ہَے کِہ سِدھّی پَے-جے تاں پَۄں باراں٬ جے پُٹھّی پَے-جے تاں تِنّ کاݨے۔ اِہ سۄچاں نُۄں ذرباں دے دِںدّی ہَے۔ مَیں سۄچ گِیا کِہ سارے ہی کھیتاں وِچّ مَیکسِیکن کݨک بِیج کے ساڈی کݨک پِچھلے سال نالۄں دُگّݨی ہۄ جاویگی تے بِیج وی مہِںگّے مُلّ وِکیگا۔ گھر دی مالی ہالت سُدھر جاویگی۔ پئۄُئے دی لۄر نیں میری کلپݨا نُۄں اجِہا ہُلہارا دِتّا کِہ مَیں شیکھ چِلی بݨِیا گھر پہُںچِّیا۔

کُرلِییاں مَیں راہ اُتلے نلکے تۄں کر گِیا ساں پئی پِیتی دا گھر دِیاں نُۄں پتا ناں لگّے۔ پر گلّاں میرِییاں پِیتی ورگِییاں ہی رہِییاں۔ رۄٹی کھاںدِیاں مَیں پھڑھ مار بَیٹھا٬ “پْرِںسِّیپل ہربںتّ سِںگھّ آپݨا گھر دا بںدَّے۔ بھلکے مَیں سارے چَۄداں کِلِّیاں واستے پی بی اٹھاراں دا بی لِیائۄُں تے دِلّی تۄں اَیمّ.اے.کرائی دا مُلّ مۄڑ-دُۄں۔ مَیں دمدمے جائۄُں تے بی بسّ اُتے رکھّی آئۄُں۔ تُسِیں گڈّا لَے کے بدھّنی پہُںچّ جِئۄ۔” گھر دے ہَیران سن کِہ اگّے تاں اِہنے کدے دِلّی تۄں پںجّ کِلۄ بی لِیائُݨ دی ہامی نی بھری تے اجّ دِلّی دا نواب بݨِیا بَیٹھَے! پی بی اٹھاراں دا بی تاں کِتۄں بںدّا مارِیاں نی مِلدا٬ اِہ چَۄداں کِلّے بِیجݨ دے پھَیںٹر ماری جاںدَے! !

سویرے جاگ آئی تاں چاہ دے نال کھالی بۄرِییاں وی آ گئیِیاں۔ کہِںدّے٬ “چلّ سَیںکل `تے بَۄڈِیاں تۄں بسّ چڑھا آئُنے آں۔” چاہ پِیںدِیاں مَیں سۄچِیا٬ “رات مَیتھۄں وڈّا ای پھَیںٹر وجّ گِئَے۔ چلۄ دیکھدے آ کی بݨدَے؟” مَیں پَیسے جیب `چ پائے تے بۄرِییاں لَے کے بَۄڈِیاں نُۄں چالے پا لئے۔ بسّ چڑھن لگّا مَیں ٹھیکے ولّ کُݨکھّا جھاکِیا کِہ اِس ٹھیکے نیں ای پںگّا پائِیا۔ ناں اِہ ایتھے ہُںدّا٬ ناں مَیں پِیںدا تے ناں مَیتھۄں ایڈی وڈّی پھڑھ وجّدی۔ مݨ دۄ مݨ بِیج تاں منِّیا پر نَۄں دس مݨ بِیج کِویں لِیاواںگا؟ پھِر وی جاںدا جاںدا من `چ سکِیماں لائُںدا گِیا۔

من `چ بݨائی سکِیم مُتابِک مَیں مَۄکا ویکھ کے ارذ گُذاری٬ “ڈا.ساہِب ساڈے سارے ای رِشتیدار تے سکے سۄدھرے کِلّے کِلّے دا بی مںگّدے اےَ۔ سارِیاں نُۄں چَۄداں کِلِّیاں دا بی چاہِیدَے۔ جے کِلّے `چ پچّی کِلّۄ ای پائیِئے تاں وی ساڈھے تِنّ کُئِںٹل بݨدَے۔” ڈا.ہربںتّ سِںگھّ درِیا دِل بںدّا سی تے میری دِلّی دی سیوا دا وی اہِسانمںدّ سی۔ اُس نیں سٹۄر کِیپر نُۄں ساڈھے تِنّ کُئِںٹل کݨک تۄلݨ دا آرڈر دے دِتّا۔

مَیں پَیسے جمہاں کرائے تے ستّ بۄرِییاں وِچّ پںجّاہ پںجّاہ کِلّۄ بِیج پُیا لِیا۔ پاݨی دی ریڑھی والا بۄرِییاں بسّ اڈّے `تے پُچا گِیا۔ دمدما ساہِب تۄں سِدھّی برنالے نُۄں جاݨ والی بسّ آئی تاں مَیں ڈرائیِور نُۄں پُچھِّیا٬ “بائی جی٬ کݨک دے ستّ گٹُّۄ برنالے لِجاݨے آں۔ چڑھوا لاں؟” اُس نیں کِہا٬ “چڑھوا لَے۔” پر سیلہِییاں ٹھپّ کے تے سُرما پا کے شُکِین بݨِیا کںڈّکٹر کہِݨ لگّا٬ “اسِیں بسّ دی چھتّ نی تُڑوائُݨی۔” مَیں نرمی نال کِہا٬ “وِیر جی٬ مَیں بھار دا کِرائِیا دیواںگا۔” کںڈّکٹر کہِݨ لگّا٬ “کِرائِیا تاں ہریک ای دِںدّا۔ اسِیں اِکّ سواری دا اینا بھار نی لِجا سکدے۔”

مَینُۄں نہِیں سی پتا کِہ اِکّ سواری کِنّا بھار لِجا سکدی ہَے؟ مَیں پھِر ڈرائیِور کۄل گِیا۔ ڈرائیِور کہِݨ لگّا٬ “تُۄں ایس شُکِین دی پرواہ ناں کر تے چُپّ کر کے بۄرِییاں بسّ `تے رکھوا لَے۔” مَینُۄں ڈرائیِور نر بںدّا لگّا۔ کںڈّکٹر سی وی مُںڈُّۄ جِہا جد کِہ ڈرائیِور چالی کُ سالاں دا سائۄُ اِنسان سی۔ اُہدے کھاکی وردی پائی سی تے کھاکی پگّ بنّہی سی۔ مَیں بۄرِییاں بسّ `تے چڑھوائُݨ لئی کُلی لبھّݨ لگّا پر اُنہِیں دِنِیں بسّ اڈّے `تے کۄئی کُلی نہِیں سی۔ ہار کے مَیں آپ ہی پںجّاہ کِلّۄ دی بۄری مۄڈھے `تے چڑھائی تے بسّ دِییاں پَۄڑِییاں چڑھن لگّا۔ بۄری بسّ دی چھتّ `تے اُلٹائُݨ لگّا تاں اُہ اُلٹ کے بھُںجّے ڈِگّ پئی۔ مَینُۄں لگّا کِہ اِہ مَیتھۄں `کلّے تۄں نہِیں چڑھنِییاں۔ آپݨے آپ نُۄں کۄسݨ لگّا کِہ ایڈا پںگّا کِئۄں لِیا؟

ڈرائیِور نیں مَینُۄں پُچھِّیا٬ “تُۄں بۄرِییاں چڑھائُںدا کِئۄں نی؟ ساڈا تاں چلّݨ دا ٹَیم وی ہۄ گِیا۔” مَیں مجبُۄری `چ آکھِیا٬ “ایتھے بائی جی کۄئی بۄرِییاں چڑھوائُݨ والا ای ہَے نی۔ `کلّے تۄں مَیتھۄں چڑھدِییاں نی۔” اُس بھلے پُرش نیں کِہا٬ “آ مَے چڑھوائُناں۔” اسِیں دۄہاں نیں بۄری چُکّی تے میری پۄچوِیں پگّ ویکھدِیاں مَیتھۄں پہِلاں اُس نیں آپݨا کھاکی پگّ والا سِر بۄری ہیٹھاں دے دِتّا۔ اِکّ اِک کر کے ستّے بۄرِییاں بسّ دی چھتّ `تے رکھِّییاں گئیِیاں۔ میرا دِل اُہدے لئی شُکرانے نال بھر گِیا۔ گرمی نال اسِیں مُڑھکۄ مُڑھکی ہۄ گئے ساں۔ اُس نیں پگّ جھاڑدِیاں کِہا٬ “لَے اَیس ماڑے جے کمّ بدلے کُلی نیں پںجّ رُپئے لَے لَیݨے سی۔” اُہ اجے بسّ دے پِچھلے پاسے ہی سی کِہ مَیں ملک دیݨے پںجّاں دا نۄٹ اُہدی جیب `چ پائُںدِیاں کِہا٬ “اِہ تُہاڈے بچِّیاں دی مٹھِیائی لئی ہن۔” اُس نیں بتھیری ناںہ نُکر کِیتی پر مَیں اُہدی پیش ناں جاݨ دِتّی۔

بسّ چلّ پئی۔ کۄٹ شمِیر دا بسّ اڈّا آئِیا تاں اِکّ سواری بتّا پِیݨ اُتّر گئی۔ ڈرائیِور ہارن ماری گِیا پر سواری بڑی مِجاذ نال بتّا پی کے آپݨی سِیٹ `تے آئی۔ ڈرائیِور نیں کِہا٬ “بھائی ساہب آپاں اگّے ای لیٹ آں تے تُسِیں ہۄر لیٹ کر دِتَّے۔” اگّۄں سواری نیں سلۄک سُݨائِیا٬ “لیٹ تاں تُۄں آپ بۄرِییاں چڑھائُںدا ہۄئِئَں تے سِر میرے لائُنَیں۔ پہِلاں آپݨی پگّ تاں جھاڑ لَے۔” اُس دی اِہ گلّ مَینُۄں بہُت چُبھی تے ڈرائیِور نُۄں تاں چُبھݨی ہی سی۔ پر اسِیں چُپّ رہے۔

مَیں ڈرائیِور دی سِیٹ تۄں دۄ تِنّ سِیٹاں پِچھّے بَیٹھا ساں تے اُپر لگّے شِیشے `چ ساڈی نذر مِل جاںدی سی۔ جد نذر مِلدی تاں پںجّ رُپئے دی کاݨ کارن اسِیں نذراں پھیر لَیںدے متاں اِکّ دُۄجے نُۄں شرمِںدّگی ہۄوے۔ مَیں مہِسُۄس کر رِہا ساں کِہ میرِییاں بۄرِییاں چڑھائُݨ کرکے اُس دیوتے ڈرائیِور نُۄں بیئِذت ہۄݨا پِیا سی۔

برنالے مَیں کُلی دی مدد نال بۄرِییاں لُہا لئیِیاں تے بدھّنی والی بسّ `تے چڑھوا لئیِیاں۔ بسّ چلّݨ `چ ہالے ٹائیِم سی۔ مَیں ڈرائیِور نُۄں کِہا٬ “آئۄ بائی جی چاہ پِیئیِئے۔” اُس نُۄں چاہ پاݨی پِیا کے مَیں اُہدا دِلی دھنّواد کرنا چاہُںدّا ساں تے کۄٹ شمِیر دے اڈّے `تے ہۄئی بدمذگی بھُلائُݨی چاہُںدّا ساں۔ اُس نیں کِہا٬ “بسّ اڈّے `تے چاہ پِیائُݨی ساڈا پھرذ اےَ۔” تے اُس نیں دُکاندار نُۄں چاہ بݨائُݨ تے نال کُجھّ کھاݨ لئی دیݨ دا آرڈر دے دِتّا۔ اُس تۄں پہِلاں کپّ کھالی کر کے مَیں پَیسے دیݨے چاہے تاں اُس نیں بڑے ہمّے نال دُکاندار نُۄں رۄک دِتّا٬ “اِہناں تۄں پَیسے نی لَیݨے۔ جے لئے تاں مَیں پِچھلے وی نی دیݨے۔” دُکاندار نیں میرے پَیسے ناں پھڑے۔

نِکھڑݨ سمیں مَیں ڈرائیِور نال بگلگِیر ہۄئِیا تاں اُس نیں اُہی تلوںڈّی سابۄ والا پںجّاں دا نۄٹ میری میری جیب وِچّ پا دِتّا جِس دا مَینُۄں پتا لگّ گِیا۔ مَیں اُویں ہی نۄٹ کڈھِّیا تے اُہدے لکھّ رۄکݨ دے باوجُۄد اُہدی جیب وِچّ تُنّدِیاں کِہا٬ “اِہ تاں بچِّیاں دے کھںڈّ کھیلہݨِیاں لئی ہَے۔” پتا نہِیں کِئۄں اُہدِییاں اکھّاں بھر آئیِیاں تے نال ہی میرِییاں وی بھر گئیِیاں۔ بسّ دے شِیشے واںگ سانُۄں پھِر اِکّ دُۄجے تۄں نذراں چُرائُݨِییاں پئیِیاں تاں کِہ ساڈے ہںجھُّۄ ناں دِس جاݨ تے اسِیں آپۄ آپݨِییاں بسّاں ولّ ڈۄلدے جِہے تُر پئے۔ مَیں آپݨِییاں سِمِّییاں اکھّاں `چۄں ویکھِیا٬ اُہ میرا انۄبھڑ بائی بۄرِییاں دے بھار ہیٹھاں اۄنا نہِیں سی لِپھِیا جِنّا پںجّاں رُپِیاں دے بھار ہیٹھاں جھُکِیا جا رِہا سی!

بائد وِچّ مَیں ’بھار‘ ناں دی کہاݨی لِکھی جۄ ڈھُڈِّیکے دی ساہِت سبھا وِچّ پڑھی گئی تے ’آرسی‘ وِچّ چھپی۔