میری اِس پھیری دا سببّ اَیڈمِںٹّن کبڈّی کپّ کرائُݨ والے سجّݨاں مِتّراں نیں بݨائِیا سی۔ اُتھے اِںدرجِیت سِںگھّ مُلّامپُر ’دیش وِدیش ٹائیِمذ‘ ناں دا مَیگذِین کڈھّدا ہَے۔ اُہ بڑا ہِمّتی تے مِلاپڑا نَۄجُیان ہَے جِس نُۄں کبڈّی تے گائِکی دے بڑے وڈّے میلے کرائُݨ دا تجربا ہَے۔ کبڈّی نُۄں اَیڈمِںٹّن دِییاں ورلڈ ماسٹر کھیڈاں وِچّ درشنی کھیڈ وجۄں شامل کروائُݨ دا سِہرا اُہدے تے اَیڈمِںٹّن دے کبڈّی پْریمِییاں سِر ہَے۔ اگلے سال اُہ آپݨے شہِر وِچّ کبڈّی دا ’ورلڈ کپّ‘ کرائُݨ دا نِشچا کری بَیٹھے ہن۔ اُنہاں نیں مَینُۄں تے کبڈّی دے پْرسِدھّ کھِڈاری دیوی دِیال نُۄں سدّا دِتّا کِہ اسِیں اَیڈمِںٹّن کبڈّی میلے دے مہِمان بݨِیئے۔ مَینُۄں کھیڈ میلِیاں دے سدّے اِس لئی وی مِل جاںدے ہن کِہ مَیں میلا ویکھ کے پھِر لِکھت راہِیں اُہ میلا پاٹھکاں نُۄں وی وِکھا دِںدّا ہاں۔ کھیڈ میلے نُۄں اکھِّیں ویکھݨ والے کُجھّ ہذار ہُںدّے ہن جد کِہ پڑھن والے بیشُمار ہُںدّے ہن۔

اِںدرجِیت تے گُرچرن دھالِیوال ہۄراں نُۄں مشہُۄری کرنی کرائُݨی آئُںدی ہَے۔ اُنہاں دے نال پتّرکار ہرپْرِیت سِںگھّ ہَے۔ اُہ سُرما پائُںدے وی ہن تے سُرما مٹکائُݨا وی جاݨدے ہن۔ اَیڈمِںٹّن کبڈّی کپّ نُۄں سمُۄہ اَیڈمِںٹّن نِواسِییاں دا ساںجھا کھیڈ میلا کہِ کے اینا پرچارِیا گِیا کِہ البرٹا دے سمُۄہ پںجّابی اُس نُۄں پبّاں بھار ہۄ کے اُڈِیکدے رہے۔ اجۄکے ذمانے وِچّ پرچار دا بڑا رۄل ہَے۔ کِلا رائِپُر دِییاں کھیلہاں پرچار دے سِر `تے پیںڈُۄ اۄلمپِّک کھیڈاں کہِییاں جاںدِییاں ہن۔ سانُۄں اِہ ویکھ کے بڑی خُشی ہۄئی کِہ اَیڈمِںٹّن دا کبڈّی کپّ کِیتی گئی مشہُۄری اُتے کھرا اُترِیا۔ اُتھے کبڈّی دے مَیچ وی بڑے تکڑے ہۄئے٬ تِییاں وی ودھِییا لگِّییاں تے درشک وی بڑی وڈّی گِݨتی وِچّ ڈھُکّے۔ پِیݨ کھاݨ والے وی ذابتے وِچّ رہے۔ مَۄسم ساپھ تے کھیڈ مَیدان نرم گھاہ والا ہۄݨ کارن کِسے کھِڈاری دے کۄئی سٹّ پھیٹ نہِیں لگّی۔ اجِہا کھیڈ میلا ویکھ کے ہۄرناں شہِراں دے کھیڈ پْریمِییاں دا وی کھیڈ میلا منائُݨ نُۄں دِل کر آئُںدَے۔

ٹۄراںٹۄ تۄں اسِیں سوکھّتے ای کَیلگری نُۄں ہوائی جہاذ چڑھنا سی۔ اُس ویلے کمّاں کاراں `تے جاݨ والِییاں سوارِییاں دِییاں کتاراں بجھِّییاں کھڑھِییاں سن۔ پھرک اینا ہی سی کِہ لُدھِیاݨے دے ریلوے سٹیشن واںگ دھکّا نہِیں پَے رِہا۔ لُدھِیاݨے بارے تا مکھّݨ سِںگھّ وی کُمَیںٹری کردِیا کہِںدّا ہَے-بُڑھا بُڑھی نُۄں گھڑِیسی جاوے لدھِیاݨے ٹیسݨ `تے۔ اسِیں مشِین دے بٹن دبّ کے آپݨے بۄرڈِںگّ کارڈ کڈھّے۔ ہر کۄئی کاہلا پِیا لگّدا سی۔ ہوائی جہاذ پچھّمی مُلکاں وِچّ اسمانی ٹَیکسِییاں بݨے پئے ہن۔ مَیں اِںدرجِیت ہۄراں نُۄں دسّ دِتّا سی کِہ تِیہ جُۄن نُۄں لِکھاری سبھا کَیلگری دا سالانا سماگم ویکھݨا ہَے٬ اِکّ جُلائی نُۄں کَیلگری دے کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ وِچّ ہاذری لُیائُݨی ہَے تے دۄ جُلائی نُۄں اَیڈمِںٹّن دا کبڈّی میلا ویکھاںگے۔ اُنہاں نیں میری تے دیوی دِیال دی ٹِکٹ وائِیا کَیلگری بݨوا دِتّی سی۔

ٹۄراںٹۄ دے ہوائی اُتے ساڈے والی اُڈاݨ وِچّ کَیلگری جا رہی کہاݨِیکارا بلبِیر کَۄر سںگھّیڑا مِل پئی جِس نیں سِر دے والاں دا سٹائیِل مُںڈِّیاں ورگا بݨا لِیا ہۄئِیا سی۔ اُہ ’کلماں دے کافلے‘ دی سرگرم مَیمبر ہَے تے ٹی.وی.`تے آئُںدی رہِںدّی ہَے۔ گُتّ دی تھاں اُہدے پٹے شۄبھ رہے سن۔ سِر دے والاں تۄں اُہ تْریہٹ سالاں دی تھاں ترتالی سالاں دی دِسݨ لگّی سی۔ اُس نُۄں لِکھاری سبھا کَیلگری ولّۄں اِکبال ارپن پُرسکار نال سنمانِت کِیتا جا رِہا سی۔ اُہ دُیابے دے پِںڈّ مُکںدّپُر دی جمّی جائی ہَے جِتھۄں دے امردِیپ سِںگھّ شیرگِلّ مَیمۄرِیئل کالج وِچّ مَیں پْرِںسِّیپل رِہا ساں۔ اُہدے نال مُکںدّپُر دِییاں گلّاں ہُںدِّییاں گئیِیاں تے مُکںدّپُر دِییاں بِیہِییاں تے کھیت مُڑ-مُڑ اکھّاں اگّے آئُںدے گئے۔

ہوائی سفر دَۄران مَیں سوارِییاں دے چِہرے مۄہرے نِہاردا رہِںدّا ہاں۔ اُنہاں دی چُپّ٬ اُداسی تے تکّݨی تۄں سۄچِیدَے پئی اُہ کی سۄچدِییاں ہۄݨگِییاں؟ اِںج کھیڈ پئے رہِیدا جِس نال سپھر دا پتا نہِیں لگّدا۔ کئی سوارِییاں پڑھن وِچّ مگن ہُںدِّییاں نیں تے کئی ٹی.وی.ویکھݨ جاں سںگِّیت سُݨن وِچّ رُجھِّییاں ہُںدِّییاں نیں۔ مَیں ویکھِیا اِکّ میم دیوی دِیال دے گُںدّے ہۄئے ڈَۄلے نِہار رہی سی۔ دیوی دِیال وِیہ ورہے کبڈّی کھیڈِیا پر اُس نیں آپݨے پِںڈّے نُۄں مِٹّی نہِیں سی لگّݨ دِتّی۔ اُہ سہے واںگ چھالاں ماردا تے سکِںٹّاں `چ اہُ جاںدا۔ آپݨے سمیں دا اُہ درشنی کھِڈاری سی تے ہُݨ سٹھّ سال دی اُمر وِچّ وی اینا کُ بݨدا پھبّدا ہَے کِہ میم مُڑ-مُڑ اُہدے ولّ ویکھ رہی سی۔ اِہ اُہدِییاں کھادھِییاں دیسی کھُراکاں٬ مارِییاں مِہنتاں تے کھیڈِییاں کبڈِّییاں دا پھل ہَے کِہ اُہ اجے وی پُۄرا پھِٹّ ہَے۔ اُہ ہُݨ وی ڈںڈّ بَیٹھکاں کڈھّدا تے جِم جاںدا ہَے۔ پر اجّ کلّہ دے کئی کبڈّی کھِڈاری کَیپسُۄلاں تے ٹِیکِیاں نال مسّل بݨائُݨ لگّ پئے ہن جِنہاں دی پھُۄک بڑی چھیتی نِکل جاݨی ہَے۔ سٹھّ سال دے ہۄ کے تاں شائِد اُہ اُٹھّݨ بَیٹھݨ جۄگے ہی ناں رہِݨ۔ اسِیں کبڈّی دِییاں گلّاں کردے کَیلگری اپّڑے جِتھے دیوی دے پِںڈّ کُبِّیاں دا جسّی سانُۄں پہِلاں ہی لَیݨ آئِیا کھڑھا سی۔

اگلے دِن اسِیں وائیِٹہارن دے کمِئۄُنِٹی ہال وِچّ گئے جِتھے لِکھاری سبھا کَیلگری آپݨا سالانا سماگم کر رہی سی۔ مَیں دیش دِییاں انیکاں ساہِت سبھاواں دے سماگم ویکھے ہن۔ کئی سماگماں دی رَۄݨک ودھائُݨ لئی سانُۄں وِدِیارتھی وی لِجاݨے پَیںدے سن۔ پںجّاب دے ساہِت سماگماں وِچّ ہُݨ پہِلاں جِنّا `کٹھّ نہِیں ہُںدّا۔ کئی وار لُدھِیاݨے دے پںجّابی بھون دا سَیمِینار ہال ادھّا وی نہِیں بھردا۔ پر کَیلگری وِچّ ڈیڈھ دۄ سَۄ ساہِت پْریمی جُڑے بَیٹھے سن۔ اُتھۄں دی لِکھاری سبھا مرہُۄم اِکبال ارپن دے اُدّم نال ہۄںد وِچّ آئی سی۔ اُس دی یاد وِچّ ہی بلبِیر کَۄر نُۄں اوارڈ دِتّا جا رِہا سی۔ میری بۄلݨ دی واری آئی تاں مَیں اوارڈ دی ودھائی دیݨ دے نال لِکھاری سبھا دی یتھایۄگ پرسںسّا کِیتی۔ آکھِیا کِہ اِہ سبھا ہۄرناں ساہِت سبھاواں لئی ماڈل ہۄ سکدی ہَے۔

سماگم وِچّ جۄ کوِتاواں٬ گِیت٬ چُٹکلے تے وِچار پیش کِیتے گئے اُہ اُچّ مِیار دے سن۔ رات دے کھاݨے سمیں جِہڑا کوی دربار ہۄئِیا اُہ وی کمال دا سی۔ اگّے کِہا جاںدا سی کِہ پرواسی لیکھکاں دِییاں سبھاواں نُۄں پںجّاب دِییاں لیکھک سبھاواں تۄں سیدھ لَیݨی چاہِیدی ہَے پر کَیلگری دی سبھا ویکھ کے کِہا جا سکدَے کِہ ہُݨ پںجّاب دِییاں ساہِت سبھاواں نُۄں پرواسِییاں دِییاں ساہِت سبھاواں تۄں سبک سِکھّݨ دی لۄڑ ہَے۔ ہُݨ وِدیشاں وِچّ وی چںگّا پںجّابی ساہِت رچِیا جا رِہَے۔ اُتھے چیتنا پْرکاشن والا ستِیش گُلاٹی وی آپݨِییاں پْرکاشناں لَے کے ہاذر سی جِس دِییاں کاپھی کِتاباں مَۄکے اُتے ہی وِک گئیِیاں۔

اِک جُلائی دا دِن نِکھّری دھُپّ والا چڑھِیا جِہڑا کِہ کَینیڈا دِوس وی سی۔ کمّاں دے بھنّے لۄک چھُٹّی دا جشن منا رہے سن۔ چھُٹّی دی کدر اُسے نُۄں ہُںدّی ہَے جِس نُۄں کمّاں کاراں `چۄں مساں وِہل مِلے۔ پچھّمی مُلکاں وِچّ تدے تاں سُیاݨِییاں کہِںدِّییاں ہن-اَیتوارا آئیِں وے سانُۄں ساہ دُیائیِں وے۔ ساہ تاں خَیر اَیتوار وی نہِیں لَیݨ دِںدّا کِئُںکِہ سارے ہفتے دا گھریلُۄ کمّ اُسے دِن کرنا ہُںدَّے۔ پںجّاب وِچّ چھُٹّی دا اُہ اہِساس نہِیں جۄ پچھّمی مُلکاں وِچّ ہَے۔ اُتھے تاں سدا ہی چھُٹِّییاں ہن تے ڈیرِیاں دی بہار وی سدابہار چھُٹِّییاں کرکے ہی ہَے۔ پںجّاب اینا وِہلا ناں ہۄوے تاں نَۄں ہذار ڈیرِیاں تے چھتّی ہذار گُردُیارِیاں نُۄں سںگّت کِتھۄں مِلے؟ تِیرتھاں دی یاترا تے لکھّاں لۄکاں دِییاں رَیلِییاں کِویں ہۄݨ?

پںجّاب دا کلِیاݨ آخرکار وِہلڑاں نُۄں کمّ لائُݨ نال ای ہۄݨَے ناں کِہ مُفت دِییاں سہُۄلتاں دیݨ نال۔ ہُݨ تاں ہالت اِہ ہَے کِہ کمّ بھئیِّئے کردے ہن تے ساڈے بیلی نشے کردے تے چَۄںکِییاں بھردے ہن۔ جِنّا تے جِہۄ جِہا کمّ پںجّابی باہر جا کے کردے ہن جیکر اُنا پںجّاب وِچّ کرن لگّ پَیݨ تاں کِسے گلّ دا گھاٹا ناں رہے۔ آہ جِہڑے ڈیرِیاں٬ گُردُیارِیاں٬ مںدّراں تے مسِیتاں دے ناں `تے بیلۄڑے بکھیڑے پَیںدے ہن اُہناں تۄں وی مُکتی مِلے۔ پھِر چُراسی وی آپݨے آپ ہی کٹّی جاوے۔ اِہ وادھُۄ دی وِہل ہی ہَے جِہڑی اِنساناں نُۄں شَیتان دے چرکھے بݨائی پھِردی ہَے۔

گُردوارا دسمیش کلچرل سَیںٹر کَیلگری دے نال لگّویں گرائۄُںڈ اُتے امبّی ہٹھُۄر دی یاد وِچّ کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ ہۄ رِہا سی۔ امرجِیت امبّی کَینیڈا وِچّ کبڈّی کھیڈدِیاں پرلۄک سِدھار گِیا سی۔ اُہ بڑا درشنی جُیان سی تے کبڈّی جگت نُۄں اُہدے `تے بڑِییاں آساں سن۔ پہِلاں ہرجِیت٬ تلوار تے کیول ہۄرِیں ہادسے `چ مارے گئے٬ پھِر مۄہݨا سُتّے دا سُتّا رہِ گِیا٬ پھِر جَیلا جاںدا رِہا تے مگرے امبّی تُر گِیا۔ مَۄت کبڈّی کھِڈارِییاں پِچھّے ہتھّ دھۄ کے پئی جاپدی ہَے۔ کۄئی وڈیری اُمر `چ مرے تاں اُنا کشٹ نہِیں ہُںدّا پر جُیان جہان کھِڈارِییاں دی مَۄت بھُلّݨ والی نہِیں۔ اِہ وی سۄچݨا چاہِیدَے کِہ کبڈّی کھِڈاری جُیان اُمرے کِئۄں مر رہے نیں؟

اسِیں کبڈّی دے دائِرے `چ گئے تاں مائیِک تۄں ساڈا سواگت کِیتا گِیا۔ مکھّݨ سِںگھّ تے مکھّݨ الی کُمَیںٹری کر رہے سن۔ کبڈّی دِییاں دس ٹِیماں ٹُۄرنامَیںٹ وِچّ بھاگ لَے رہِییاں سن جِنہاں دے ناں یںگّ کلبّ٬ شانے پںجّاب٬ راجُۄ٬ آذاد٬ پھریذر وَیلّی٬ ہرجِیت٬ رِچمںڈّ٬ پْرِںسّ جارج٬ اَیبسپھۄرڈ تے کَیلگری کلبّ سن۔ اِنہاں وِچّ سٹھّ پَیہںٹ کھِڈاری پںجّاب تۄں آئے ہۄئے سن۔ پِچھلے سال سَۄ آ گئے سن پر کُجھّ کھِڈارِییاں دے کبُۄتر بݨ جاݨ کارن اَیتکی وِیذے بڑے اَۄکھے مِلے۔ پہِلا سَیمی پھائیِنل مَیچ پْرِںسّ جارج تے رِچمںڈّ دِییاں کلبّاں وِچکار کھیڈِیا گِیا جۄ رِچمںڈّ نیں 44-40 اںکّاں نال جِتِّیا۔ دُۄجا سَیمی پھائیِنل ہرجِیت تے یںگّ کلبّ درمِیان ہۄئِیا جۄ ہرجِیت کلبّ نیں جِتّ کے پھائیِنل مَیچ وی جِتّ لِیا۔ کِںدّے بِہارِیپُرِیئے نُۄں سروۄتم دھاوی اَیلانِیا گِیا تے چںگّے چۄکھے ڈالراں نال سنمانِیا گِیا۔ کِںدّا برَیمپٹن وِچّ میرے گُیاںڈھ ہی رہِںدّا ہَے۔ پِچھلے دساں سالاں تۄں اُہدا کِتّا کبڈّی کھیڈݨا ہی ہَے۔ اَیتکِیں دا سِیذن اُہدا پِچھلے سالاں نالۄں چںگّا لگّ رِہَے تے بلّے بلّے وی ودھّ ہۄ رہی ہَے۔

ٹُۄرنامَیںٹ دا پْربںدھّ کرن والے میجر سِںگھّ براڑ٬ گَیری گِلّ٬ ببّی مدّۄکے٬ نِرمل گھۄلِییا٬ کرمپال سِدھُّۄ٬ رام سِںگھّ سۄہی تے پمّی سِدھُّۄ سمیت بہُت سارے ساتھی سن۔ اُنہاں نیں مۄگے دے نال لگّویں پِںڈّ لںڈھّیکے وِچّ وی ودھِییا ٹُۄرنامَیںٹ کروائِیا سی جِتھے کھِڈارِییاں نُۄں مۄٹر سائیِکلاں تے سۄن-مَیڈلاں نال سنمانِیاں گِیا سی۔ کے.اَیسّ.بی.ٹْرکِّںگّ والے کبڈّی دے شَۄکِین کرم سِدھُّۄ نیں کھِڈارِییاں دی کھیڈ اُتے ڈالراں دا مِیںہ ورہائِیا تے اَیلان کِیتا کِہ اُہ اگلے سال کبڈّی دے سٹار کھِڈاری لکھّے دی ماتا دا اِکوںجّا سَۄ ڈالر نال سنمان کریگا۔ سانُۄں اُس نیں اگائۄُں سدّا دِتّا کِہ اُس دے پِںڈّ سِدھّواں بیٹ دے کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ `تے ذرُۄر پُجِّیئے۔ سِیال `چ ویکھاںگے اُہ کِہۄ جِہا کھیڈ میلا کرائُںدَے؟

مُلّامپُر دا اِںدرجِیت تے رݨسِیںہ دا گُرچرن دھالِیوال سانُۄں اَیڈمِںٹّن لِجاݨ لئی کَیلگری پہُںچّ گئے سن۔ کَیلگری وِچّ رِشتیدار٬ ڈھُڈِّیکِیاں والے تے میرے پُراݨے وِدِیارتھی چاہُںدّے سن کِہ اسِیں اِکّ رات ہۄر اُنہاں پاس رہِیئے پر ساڈا اَیڈمِںٹّن جاݨا بݨدا سی۔ کار راہِیں ڈھائی تِنّ گھںٹّے لگّݨے سن۔ سُۄرج اجے کھڑھا سی تے ساڈی وَین مِرذے دی بکّی بݨی جا رہی سی۔ دیوی دِیال تے مَیں کبڈّی دِییاں نوِییاں تے پُراݨِییاں گلّاں دۄستاں نُۄں دسّ رہے ساں۔ وِچے پھِڈُّۄ ہۄراں دِییاں چُگلِییاں ہۄ رہِییاں سن تے وِچے اُنہاں کھِڈارِییاں دِییاں جِہڑے مسّل بݨائُݨ لئی گھۄڑِیاں نُۄں لگّݨ والے ٹِیکے لُیا رہے ہن۔ نویں مُںڈّے کہِںدّے سُݨے ہن٬ “ٹِیکے لُیا کے `کیراں بہِجا بہِجا ہۄجے پھیر بھاویں جان ای نِکلجے!”

کَیلگری تۄں اَیڈمِںٹّن تک آلے دُیالے پدھّرے وِشال کھیت وِچھے پئے سن۔ نِیلے آکاش ہیٹھاں دُۄر دِسہدِّیاں تک ہرِیاول پسری ہۄئی سی تے رُکھّ جھُۄم رہے سن۔ چھِپدے سُۄرج دِییاں سُنہِری کِرناں نیں دھرتی نُۄں رُۄپ چاڑھ رکھِّیا سی۔ وَین وِچّ ماں بۄلی دے مدھُر گِیت گُۄںج رہے سن۔ مَیں اگّے وی اِکّ وار کار راہِیں کَیلگری تۄں اَیڈمِںٹّن گِیا ساں پر اُدۄں رات دے ہنہیرے کارن پْرکِرتی دے نذارے نہِیں ساں ماݨ سکِیا۔ کُدرت اںتّاں دی سُنکھّی ہَے پر کئیِیاں کۄل ویکھݨ والی اکھّ نہِیں۔ کھِڑے ہۄئے پھُلّ مناں دِییاں اُداسِییاں دُۄر کر سکدے ہن تے ہمیشاں کھِڑے رہِݨا سِکھا سکدے ہن۔ کئی دُکھّاں دا ہی رۄݨا رۄںدے رہِںدّے ہن پر کئی بُۄ دُہائیِیاں پائُݨ دی تھاں کھِڑے متھّے جِیون گُذار جاںدے ہن۔ اُہ ماڑِییاں مۄٹِییاں آفتاں نُۄں ’کۄئی آخر نہِیں آ چلّی‘ کہِ کے چڑھدی کلا وِچّ وِچردے ہن تے خُشِییاں وںڈّدے تُرے جاںدے ہن۔

دِن چھِپ گِیا سی جدۄں اسِیں اَیڈمِںٹّن دِییاں برُۄہاں وِچّ پہُںچّے۔ بتِّییاں جگ پئیِیاں سن جِنہاں دے چانݨ وِچّ سڑکاں تے اِمارتاں لِشکاں مار رہِییاں سن۔ پہِلاں اسِیں دائوت رَیسٹۄرَیںٹ وِچّ پْربںدھّکاں کۄل ہاذری لُیائی جِتھۄں پھِر آپݨے وِدِیارتھی جگجِیت مدّۄکے دے نویں گھر دی چٹھّ `تے جاݨا سی۔ اُتھے ڈھُڈِّیکے کالج دے میرے ساتھی بھِںدّر سِںگھّ سۄہی تے ہۄر کئی پرِوار ساڈی اُڈِیک کر رہے سن۔ ڈھُڈِّیکے تے سمرالے کالج دِییاں گلّاں کردِیاں سُۄئی کبڈّی وِچّ ڈرگّ دی ورتۄں اُتے آ رُکی تے پتا ہی ناں لگّا کدۄں رات بِیت گئی۔

اَیڈمِںٹّن وِچّ پںجّابِییاں دی وسۄں وِیہ کُ ہذار دے کرِیب ہَے۔ دۄ جُلائی نُۄں اِںج لگّدا سی جِویں اُنہاں `چۄں ادھّے ٹی.ڈی.بیکر سکُۄل دِییاں گرائۄُںڈاں وِچّ آ گئے ہۄݨ۔ کِدھرے کبڈّی ہۄ رہی سی٬ کِدھرے ساکر تے والِیبال کھیڈی جا رہی سی۔ کِدھرے بچِّیاں تے بذُرگاں دِییاں دَۄڑاں لگّ رہِییاں سن تے کِدھرے پںجّابݨاں تِییاں منا رہِییاں سن۔ اُتھے مِنّی پںجّاب وسِیا پِیا سی تے لگّدا ہی نہِیں سی کِہ پردیس وِچّ ہۄئیِئے۔ اسِیں میلے وِچّ اپّڑے تاں سٹیج لاگے پھُلّاں نال سجے ہۄئے دُیار اُتے ساڈا سواگت کِیتا گِیا۔ مکھّݨ سِںگھّ تے مکھّݨ الی میری وڈیری اُمر کرکے مَینُۄں اُستاد جی کہِݨ دا ماݨ بکھش رہے سن۔ اُنہاں نیں کبڈّی دی کُمَیںٹری وِچّ نویں رںگّ بھرے ہن جِس نال کبڈّی مَیچاں دا دُۄݨا سُیاد آئُںدا ہَے۔ اُنہاں نیں اُہ گلّ کِیتی ہَے پئی گُرُۄ جِنہاں دے ٹپّݨے چیلے جاݨ چھڑپّ۔

اسِیں سٹیج `تے بہِ کے چار چُپھیرا نِہارِیا تاں وِشال ہرا بھرا مَیدان نذرِیں پِیا۔ وِچے گھاہ والِییاں ٹِبِّییاں سن۔ اِکّ پاسے سکُۄل دی گیرُۄ رںگّی اِمارت سی تے دُۄجے پاسے سِیمَیںٹ رںگّے مکان سن۔ پرلے بنّے سںگھّݨے رُکھّاں دی رکھّ سی۔ سجّے بنّے سِکھّ ہَیرِیٹیج دی سںسّتھا ولّۄں لںگّر چلّ رِہا سی تے پھرلاںگ کُ دی وِتھّ اُتے بِیبِییاں تِییاں منا رہِییاں سن۔ اُنہاں دِییاں چُنِّییاں دے پلّے اُڈ رہے سن تے گۄٹا کِنارِییاں چمک رہِییاں سن۔ دھُپّ تۄں بچݨ لئی چِٹّے تمبُّۄیاں دا پںڈّال لائِیا ہۄئِیا سی تے بچِّیاں نُۄں پرچائی رکھّݨ لئی جھُۄلے سن۔ سانُۄں دسِّیا گِیا کِہ ملکا٬ جۄتی٬ ہرمندِیپ٬ سُکھّی براڑ٬ اترۄ٬ کاجل تے ہۄر ہرمن پِیارِییاں گائِکاں اُنہاں دا منۄرںجّن کر رہِییاں ہن۔ اجِہا دِن تاں کمّاں کاراں دِییاں بھنِّییاں ہۄئیِیاں پںجّابݨاں نُۄں ربّ دیوے! اِہۄ جِہے دِن ای تاں اُہ کڈھائی والے سُۄٹ تے گہِݨے گٹّے پا سکدِییاں سن۔ اِہ کمال دا میل سی کِہ اِکّ بنّے گبھرُۄیاں دی کَۄڈی باڈی ہۄ رہی سی تے دُۄجے بنّے مُٹِیاراں دا گِدھّا پَے رِہا سی۔

کبڈّی دے دائِرے دُیالے وڈیری اُمر دے درشکاں لئی کُرسِییاں ڈاہِییاں ہۄئیِیاں سن جِنہاں اُتے جھُۄلدِییاں داڑھِییاں والے بابے بِراجمان سن۔ کئیِیاں کۄل کھُۄںڈِییاں پھڑِییاں ہۄئیِیاں سن۔ اُنہاں نُۄں جُیاناں دِییاں کبڈِّییاں ویکھ کے آپݨی جُیانی دے دِن یاد آ رہے سن۔ دائِرے دُیالے رسّا ولِیا ہۄئِیا سی جِس نُۄں رںگّ برںگِّییاں جھںڈِّییاں نال شِںگّارِیا گِیا سی۔ کبڈّی سٹار لکھّا گاذِیپُرِییا چھۄہلے کدماں نال کَۄڈی پا رِہا سی تے اُہدے وِچّ اجے وی کشِش سی۔ سںدِّیپ للِّییاں والا ذخمی ہۄݨ کارن کھیڈ نہِیں سی رِہا پر پاݨی دی بۄتل لئی کھڑھا سی۔

کِںدّا بِہارِیپُرِییا پَیہںٹ لَیںدا تاں کھبّی باںہ کھڑھی کر کے درشکاں تۄں تاڑِییاں وجوائُںدا۔ دُلّے سُرکھپُرِیئے بارے کِہا جا رِہا سی-تکھت لاہَۄر نُۄں جِہڑا وںگّاردا٬ سُۄرما جُیان سی اُہ دُلّا بار دا …۔ بِیرہا سِدھّواں والا دھاوی نُۄں ہںدھِّیا نیڑے لَے آئُںدا سی تے پھِر جھکانی نہِیں سی دیݨ دِںدّا۔ گالِب والا مںدّر رَیپھری بݨِیا ہۄئِیا سی۔ بی.سی.دی کبڈّی اَیسۄسِیئیشن والے راج بدھّنی٬ سںتّۄکھ ڈھیسی تے سنّی سہۄتے ہۄرِیں پہِریدار بݨے کھڑھے سن۔ پںجّاب تۄں آئے نویں مُںڈِّیاں دی کھیڈ ویکھݨ والی سی۔ اُنہاں دے جُسّے بھرے ہۄئے سن پر ڈر اِکۄ گلّ دا سی کِہ کۄئی کھِڈاری ڈرگّ دی ورتۄں ناں کردا ہۄوے۔

کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ وِچّ دس کلبّاں نیں بھاگ لِیا۔ اِہ اُہی کھِڈاری سن جِنہاں نیں اِکّ دِن پہِلاں کَیلگری دا کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ نیپرے چاڑھِیا سی۔ پچھّمی مُلکاں وِچّ کبڈّی کھِڈارِییاں نُۄں آم کر کے ہفتے دا اِکّ ٹُۄرنامَیںٹ مِلدا ہَے پر جے دۄ مِل جاݨ تاں اُہ ودھیرے خُش ہُںدّے ہن جِویں دیسی کامے اۄور ٹائیِم مِل جاݨ `تے باگۄ باگ ہۄ جاںدے ہن۔ کھِڈاری تاں چاہُںدّے ہن کِہ اُنہاں نُۄں پںجّاب واںگ ہر رۄذ کبڈّی دے ٹُۄرنامَیںٹ مِلݨ تاں کِہ اُنہاں دا اِنام ودھیرے بݨ سکے پر پچھّمی مُلکاں دی مجبُۄری ہَے کِہ اُتھے کھیڈاں دے ٹُۄرنامَیںٹ تے ہۄر میلے وِیک اَیںڈ `تے ہی ہۄ سکدے ہن۔ مِیںہ پَے جاوے تاں ٹُۄرنامَیںٹ سۄموار دے دِن `تے نہِیں پائِیا جا سکدا تے ساری کِیتی کتری اُتے پاݨی پھِر جاںدَے۔

ساڈے ساہمݨے ہی میذ اُتے اِکّ سُنہِری٬ اِکّ چاںدی رںگّا تے دۄ چھۄٹے کپّ لِشکاں مار رہے سن جۄ جیتُۄ ٹِیماں اتے ودھِییا جاپھی تے دھاوی نُۄں دِتّے جاݨے سن۔ ٹُۄرنامَیںٹ کمیٹی دا پْردھان ہرجِںدّر سِںگھّ ڈھیسی تے سَیکٹری لکھوِںدّر سِںگھّ اٹوال سٹیج دی کاروائی چلا رہے سن۔ اوتار سِںگھّ مۄہی٬ پرمجِیت سِںگھّ اُبھّی٬ تلوِںدّر سِںگھّ پنیسر تے نِربھَے سِںگھّ گریوال آپۄ آپݨِییاں ڈِئۄُٹِییاں وِچّ مسرُۄف سن۔ میلے دی مائِک مدد کرن والے سجّݨاں نُۄں پلیکاں نال سنمانِیا جا رِہا سی۔ پرمجِیت سںدھُّۄ ہر اِکّ نُۄں جی آئِیاں کہِ رِہا سی۔ کبڈّی دا پہِلا اِنام سوَیگ دِئۄل ولّۄں سی٬ دُۄجا جگ گریوال تے تِیجا ڈرِیم اِلَیکٹْرِیکل والِیاں ولّۄں سی۔ پْربںدھّکاں نیں میلے دا ہریک کھرچا کِسے ناں کِسے بِذنِس ادارے تۄں سپاںسر کروا لِیا سی۔ اِںدرجِیت ہۄراں دا کہِݨا ہَے کِہ اگلے میلے اُتے کھیڈ ساہِت وی کِسے کۄلۄں سپاںسر کروائِیا جاویگا۔ سپاںسراں دی مشہُۄری بَینر تے اِشتِہار لا کے کِیتی گئی سی۔ کبڈّی دے میلے ہُݨ سپاںسراں دے سِر `تے ہی چلدے ہن۔

کَینیڈا `چ کبڈّی میلے دا کھرچا ہُݨ اِکّ لکھّ ڈالر تۄں تِنّ لکھّ ڈالر تک چلِیا جاںدَے۔ گُرچرن دھالِیوال نیں دسِّیا کِہ سٹھّ ہذار ڈالر دے کرِیب تاں اُنہاں نُۄں کبڈّی کھِڈارِییاں تے ادھِکارِییاں دِییاں ہوائی ٹِکٹاں دے ہی دیݨے پئے۔ ہۄٹل٬ کھاݨ پِیݨ, اِنام٬ گرائۄُںڈ٬ سکِئُرِٹی٬ ٹَیںٹ٬ اَیڈ تے ہۄر وِیہ ترہاں دے کھرچے ہن۔ کَینیڈا `چ کبڈّی دا ٹُۄرنامَیںٹ کرائُݨا سُکھالا نہِیں۔ پْربںدھّکاں دی چال نِکل جاںدی ہَے جد کِہ ویکھݨ والے مُفت `چ ویکھ جاںدے ہن۔ کئی کھِڈاری نِکّی جِہی گلّ `تے رُسّ بہِںدّے ہن تے اُہ اِہ نہِیں سمجھدے کِہ پْربںدھّک اُنہاں لئی کِنّا جپھّر جال رہے ہن۔ کئی تاں کھیڈݨ لئی ٹِیکے وی کلبّاں کۄلۄں بھالدے ہن۔ کہِںدّے ہن٬ “کنیڈا `چ ٹِیکے تے کَیپسُۄل تاں مہِںگّے ای بہُت ہن! ادھّا اِنام تاں اۄدھر ای نِکل جاںدَے! !” اِہ تاں اُہ گلّ ہَے جِویں کۄئی پاٹھ دی رَۄل لائُݨ والا پاٹھی پھِیم دے ماوے دی مںگّ کرے۔ آکھے ادھّی بھیٹا تاں پھِیم دے لیکھے ای لگّ جاںدی ہَے!

جِنہاں کھِڈارِییاں نیں اَیڈمِںٹّن دے کبڈّی کپّ وِچّ ودھِییا کھیڈ دا مُجاہرا کِیتا اُنہاں `چۄں کُجھّ تردے تردے ناں چیتے آ رہے ہن۔ وَیلّی٬ اُپکار٬ کِیپا٬ سۄنی سُنیت٬ جگتار تے مِیک رِچمںڈّ کلبّ ولّۄں کھیڈ رہے سن۔ سںدِّیپ٬ کملجِیت٬ کالا تے سُکھّا پْرِںسّ جارج دی ٹِیم وِچّ سن۔ راجُۄ کلبّ `چ اِںدرجِیت٬ جۄدھا٬ بلجِیت تے شُرہلی سی۔ شُرہلی اجے بچّا ہَے وڈّا ہۄ کے سمبھّو ہَے بمبّ بݨ جاوے۔ اذاد کلبّ `چ سںدِّیپ للِّییاں٬ گۄوِںدّا٬ سُکھّی٬ پمّا تے گۄگۄ کھیڈ رہے سن۔ اۄدھر کُمَیںٹری کرن والے کہی جا رہے سن-رہِݨ کھیڈدے کبڈّی سدا گبھرُۄ٬ لگّے ناں تتّی وا مِتّرۄ۔ کبڈّی دا اِکّ گِیت بڑا چلِّئَے-چُںگھّدے نیں بُۄرِییاں تے کھیڈدے کبڈِّییاں …۔ کاش ساڈے کبڈّی دے جۄدھے بُۄرِییاں ہی چُںگھّݨ تے بُۄرِییاں دا دُدھّ لاہُݨ والے ٹِیکِیاں تۄں بچݨ! نہِیں تاں اِہ کتھِت ’تاکت ودھائۄُ‘ ٹِیکے اُنہاں نُۄں لَے بہِݨگے۔

کبڈّی تے پںجّابݨاں دے میلے دے کھِچّپائۄُ دْرِشاں نُۄں وتنۄں دُۄر والا سُکھّی کَیمرے `چ بںدّ کر رِہا سی جۄ اُس نیں وِیک اَیںڈ `تے وِکھائُݨے سن۔ مائیِک تۄں سُۄچنا دِتّی جا رہی سی کِہ رۄٹی دا لںگّر تِنّ وجے بںدّ ہۄ جاویگا پر چاہ٬ جلیبِییاں تے پکَۄڑے اخِیر تک ورتدے رہِݨگے۔ سِکھّاں دی لںگّر لائُݨ دی خُۄبی کمال دی ہَے۔ دھارمِک سماگماں `چ تاں لںگّر لگّدے ہی ہن اُہ کھیڈ میلِیاں وِچّ وی لںگّر لائُںدے ہن تے لائُںدے وی لڈُّۄ جلیبِییاں تے پکَۄڑِیاں تک دے ہن۔ پرہاں اترۄ ہاسے کھیڑے دا لںگّر لائی جاںدی سی تے سُکھّی براڑ ساپھ سُتھری گائِکی دا سُنیہا دے رہی سی۔

کبڈّی دے اکھاڑے وِچّ بھںگّڑا وی پِیا تے رسّا وی کھِچِّیا گِیا۔ لکھّے تے دُلّے دا اُچیچا ماݨ سنمان ہۄئِیا۔ وِچے کالِییاں وردِییاں والے سکِئُرِٹی گارڈ گیڑے کڈھّدے رہے تے وِچے یار بیلی کاراں دِییاں ڈِکِّییاں ولّ گیڑے ماردے رہے۔ سُر سںگّم ریڈِیئۄ والے گُرشرن بُٹّر نیں سروۄتم کھِڈارِییاں نُۄں سۄنے دِییاں چینِییاں بھیٹ کِیتِییاں۔ ویکھݨ نُۄں گُرشرن سِںگھّ وی آپݨے سوا کُئِںٹل دے جُسّے نال کبڈّی دا کھِڈاری ہی لگّدا ہَے۔ اُتھے والِیبال دی پْرسِدھّ کھِڈارن اِںدرا سرۄئِیا نیں وی کھیڈ میلے دی رَۄݨک ودھائی۔

کبڈّی دا پہِلاں سَیمی پھائیِنل مَیچ ہرجِیت کلبّ تے امبّی ہٹھُۄر کلبّ کَیلگری وِچکار ہۄئِیا۔ کَیلگری کلبّ ولّۄں سُکھّی تے رݨجِیت ہۄرِیں کبڈِّییاں پا رہے سن تے گِیچے گجّݨوالِیئے ورگے جپھّے لا رہے سن۔ تکھتُۄپُرے والا شیر سِںگھّ دھالِیوال ڈالراں دی ورکھا کر رِہا سی۔ اُس نیں مَینُۄں تکھتُۄپُرے دا میلا یاد کرا دِتّا سی جِہڑا مَیں بچپن `چ ویکھِیا کردا سی۔ اُس میلے دِییاں انیکاں یاداں میرے چیتے `چ سجّرِییاں ہن۔ شیر سِںگھّ دا سدّا سی کِہ سِیالاں وِچّ اسِیں تکھتُۄپُرے دے میلے `تے ذرُۄر پُجِّیئے۔ اُس میلے `چ پںجّاہ سال پہِلاں کھیڈݨ والے بلدیو پتّۄ٬ جگراج ماچھِیکے تے اڑِکّا مدھیء والا مَینُۄں یاد آ گئے۔ کدے اُہ ساڈے ہِیرۄ ہُںدّے سن۔ پہِلا سَیمی پھائیِنل کَیلگری دی کلبّ نیں ہرجِیت کلبّ نُۄں 43-40 اںکّاں اُتے ہرا کُ جِتِّیا تے دُۄجے سَیمی پھائیِنل وِچّ یںگّ کلبّ نیں رِچمںڈّ نُۄں ہرا دِتّا۔

پھائیِنل مَیچ کَیلگری تے یںگّ کلبّ درمِیان ہۄئِیا۔ اِکّ اِک کبڈّی اُتے بُرداں لگِّییاں ہۄئیِیاں سن۔ یںگّ دا لکھّا٬ دُلّا تے وِکّا ریڈاں دے تے بِٹُّۄ دُگال٬ تِیرتھ٬ تُنّا تے بھلوان جپھِّیاں دے پَیںٹہ بٹۄر رہے سن۔ گِیچے نیں اِکّ وار لکھّے نُۄں ڈکّ کے بہِجا بہِجا کروا دِتّی۔ دھُۄڑکۄٹِیئے گۄپی دے کئی جپھّے کامیاب رہے تے اُس نیں وی لکھّے دی گۄڈی لوا دِتّی۔ آخر اُہ مَیچ یںگّ کلبّ نیں 43-33 اںکّاں نال جِتّ لِیا۔ بَیسّٹ دھاوی دا خِتاب کالُۄ رسُۄلپُرِیئے نُۄں تے اوّل جاپھی دا اوارڈ بِٹُّۄ دُگال نُۄں مِلِیا۔ اَیڈمِںٹّنِییاں دا انُساشن اینا چںگّا سی کِہ اِکّ وی اجِہی گھٹنا نہِیں واپری جِس نال کۄئی بیسُیادی ہۄئی ہۄوے۔ تِییاں تۄں بائد کئی بِیبِییاں نیں وی کبڈّی دا پھائیِنل مَیچ ویکھِیا۔

اگلے دِن اسِیں واپس مُڑنا سی۔ سانُۄں دسِّیا گِیا کِہ اَیڈمِںٹّن وِچّ پںجّابی بذُرگاں نیں آپݨے بہِݨ اُٹھّݨ لئی کمِئُنِٹی سَیںٹر بݨائِیا ہۄئِیا ہَے۔ اسِیں سِینِیئر شہِرِییاں دے درشن کرن وی گئے۔ اُہ اَیڈمِںٹّن وِچّ آپݨی سۄہݨی ستھّ بݨائی بَیٹھے سن تے بڑا سۄہݨا سماں غُذار رہے سن۔ اُنہاں نیں آپݨی لائِبْریری وی بݨائی ہۄئی سی تے جِم وِچّ وی کسرتی مشِیناں رکھِّییاں ہۄئیِیاں سن۔ پچوںجّا سال تۄں وڈیرا بںدّا ہی اُنہاں دا مَیمبر سی جِنہاں دی گِݨتی تِنّ سَۄ تۄں ودھّ سی۔ جہاذ پھڑن دی کاہل ناں ہُںدّی تاں اسِیں اُس رَۄݨک میلے `چۄں کد نِکلݨا سی؟ ہوائی اڈّے `تے پُجّے تاں سکِئُرِٹی دی ڈِئۄُٹی دے رہے اِکّ سردار نیں آواذ ماری٬ “پْرِںسِّیپل ساہِب اَیدھر دی لںگھّۄ۔” اِہ آواذ ائیں آئی سی جِویں مَیں جگراواں دے اڈّے `تے ہۄواں۔ سچّی گلّ ہَے کَینیڈا ہُݨ مۄگا جگراواں ہی تاں بݨِیا پِیا ہَے۔