دُنِییاں ہۄ ہۄ تُری جاںدی ہَے۔ پںجّاہ کِلۄمِیٹر واک دا چَیمپِیئن ذۄرا سِںگھّ سدا لئی تُر گِیا ہَے۔ اُہدے اکال چلاݨے دا پتا مَینُۄں کئی مہِینے بائد لگّا۔ اجِہے وِلکھّݨ اتھلِیٹ دی یاد کھیڈ جگت نال ساںجھی کرنی بݨدی ہَے۔ ساڈے بہُت سارے کھِڈاری آپݨی کھیڈ سمیں لۄکاں وِچّ بڑے ہرمن پِیارے ہُںدّے ہن پر بائد وِچّ اُہ بھُلّ بھُلا جاںدے ہن۔ کئیِیاں دا بُڈھاپا اِکلاپے تے گُمّنامی وِچّ گُذردا ہَے تے اُنہاں دے پرلۄک سِدھار جاݨ دا وی پتا نہِیں لگّدا۔

ڈِسکس سُٹّݨ وِچّ ایشِییا دے چَیمپِیئن بلکار سِںگھّ دے گُذر جاݨ دا وی مَینُۄں بڑی دیر بائد پتا لگّا سی۔ اُس نیں چار ایشِیائی کھیڈاں وِچّ بھارت دی نُمائِںدگی کِیتی سی تے تمغے جِتّے سن۔ گۄلا سُٹّݨ وِچّ ایشِییا دا چَیمپِیئن تے بھارت لئی پںجّ تمغے جِتّݨ والا پْردُمّݨ سِںگھّ پِچھلے سِیال مںجّے اُتے پِیا سی جۄ پِچھّے جِہے چلاݨا کر گِیا ہَے۔ اُس دے پِںڈّ بھگتے مَیں اُس نُۄں مِل آئِیا ساں۔ ذۄرا سِںگھّ دی مْرِتُۄ بارے وی مَینُۄں اجے پتا ناں لگّدا جیکر ٹۄراںٹۄ وِچّ وسدا اُس دا شگِرد اتھلِیٹ پونجِیت سِںگھّ ناں دسّدا۔

ذۄرا سِںگھّ نیں 1959 وِچّ اُس سمیں دے اۄلمپِّک رِکارڈ نالۄں بِہتر سماں کڈھّ دِتّا سی۔ اُدۄں پںجّاہ کِلۄمِیٹر وگݨ دا اۄلمپِّک رِکارڈ 4 گھںٹّے 28 مِںٹّ 7.8 سَیکںڈّ سی۔ ذۄرا سِںگھّ نیں پںجّاہ کِلۄمِیٹر دی واک 4 گھںٹّے 26 مِںٹّ 8.4 سَیکںڈّ وِچّ مُکا کے درشک دںگّ کر دِتّے سن۔ اخباراں وِچّ مۄٹِییاں سُرخِییاں لگِّییاں سن۔ ایشِییا دی دھرتی تۄں اتھلَیٹِکس دی اِکّ نوِیں اُمِید پَیدا ہۄ گئی سی تے دُنِییاں دے کہِںدّے کہائُںدے واکر بھَے بھِیت ہۄ گئے سن۔ بھارت نُۄں اۄلمپِّک کھیڈاں `چۄں مَیڈل مِلݨ دی آس بجھّ گئی سی۔ پر کِسمت نیں ذۄرا سِںگھّ دا ساتھ ناں دِتّا۔ رۄم دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ اُہ پہِلے تِیہ کِلۄمِیٹر سبھ تۄں مُۄہرے رِہا۔ پھِر اِںگلَیںڈ دا تھامس تے سۄوِیئت رُۄس دا واکر اِکّ کِلۄمِیٹر برابر کھہِ کے اگّے نِکل گئے۔ ڈیڈھ کِلۄمِیٹر پھاسلا رہِݨ ویلے تک اُہ تِیجے نمبّر اُتے سی۔ پھِر اِکّ ٹۄلی ہی اُس تۄں مُۄہرے نِکل گئی تے اُس نُۄں اٹھّواں ستھان مِلِیا۔ بھارت دے کِسے اتھلِیٹ لئی اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ اٹھّواں ستھان ہاسل کرنا وی وڈّی پْراپتی ہَے۔

رۄم دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں تک پُجّݨ تۄں پہِلاں اُس نیں گھٹّۄگھٹّ پںجّاہ ہذار مِیل وگݨ دا ابھِیاس کِیتا ہۄویگا۔ کئی سال اُہ ہر رۄذ پچّی تِیہ مِیل وگݨ دی پْرَیکٹِس کردا رِہا سی۔ رُڑکی دا آلا دُیالا اُہدِییاں پَیڑاں نال گاہِیا پِیا سی۔ اُس دا جنم 15 جُۄن 1928 نُۄں تلوںڈّی کھُرد ذِلہا لُدھِیاݨا وِچّ ہۄئِیا سی۔ اُہ سِرپھ چھے جماتاں پڑھ سکِیا سی تے تھۄڑھا چِر کھیتی دا کمّ کر کے بںگّال اِںجنِیئرِںگّ سَیںٹر رُڑکی وِچّ بھرتی ہۄ گِیا سی۔ رںگّرُۄٹی اُس نیں رُڑکی وِچّ کِیتی تے لڑائی لڑن لئی اُس نُۄں اِران تے اِراک جاݨا پِیا۔ اُہ اِکّ سادھارن کِسان ارُۄڑ سِںگھّ دا پُتّر سی۔ اُہ پںجّ بھرا سن تے سارِیاں دا کھیتی اُتے غُذارا مُشکل سی۔

پِںڈّ وِچّ ذۄرا سِںگھّ کبڈّی کھیڈدا سی تے پھَۄج وِچّ جا کے والِیوال کھیڈݨ لگّا۔ پھِر اُہ دَۄڑن لگّ پِیا۔ اُس نیں چار سَۄ مِیٹر دی دَۄڑ 52.3 سَیکںڈّ وِچّ لائی۔ جدۄں دَۄڑاں وِچّ اُہ کۄئی مائہرکا ناں مار سکِیا تاں پچّی سال دی اُمر وِچّ وگݨ لگّ پِیا۔ وگدِیاں ہریک کدم دی اڈّی ذمِین `تے پہِلاں لائُݨی٬ کھُچّ سِدھّی کرنی تے ہر سمیں اِکّ پَیر دا دھرتی نال لگائۄ ذرُۄری ہُںدّا ہَے۔ دَۄڑنا فائۄُل گِݨِیا جاںدا ہَے۔ جے کِتے اِہۄ اِیوَیںٹ اُہ آرمبھّ وِچّ اپنا لَیںدا تاں ودھیرے کامیاب رہِںدّا۔

پہِلاں اُس نیں پںجّ کِلۄمِیٹر دی واک وِچّ ہِسّا لِیا۔ اِہ واک اُس نیں بائی مِںٹّ وِچّ پُۄری کِیتی۔ پھِر اُہ وِیہ کِلۄمِیٹر دی واک کرن لگّا۔ پںجّاب سَیںٹر دا ہرنیک سِںگھّ 20 کِلۄمِیٹر دی واک دا نَیشنل چَیمپِیئن سی۔ اُہ کِہا کردا سی٬ “وِیہ کِلۄمِیٹر دی واک تاں میری پے-بُکّ `تے لِکھی ہۄئی اےَ۔”

ذۄرا سِںگھّ نیں کِہا٬ “پُتّرا٬ اگلی وار ذۄرے دی پے-بُکّ `تے آئۄُ۔ لَے تکڑا رہِیں۔”

واک شُرُۄ ہۄئی۔ وِیہ کِلۄمِیٹر دا پںدھّ تہِ کردِیاں ذۄرا سِںگھّ ہرنیک سِںگھّ تۄں بہُت اگّے نِکل گِیا۔ وِکٹری سٹَیںڈ اُتے کھڑھِیاں ذۄرا سِںگھّ نیں گلّ رڑکائی٬ “کِئۄں نیکِیا٬ کٹّ `تی ناں تیری پے-بُکّ تۄں واک؟”

اِئۄں اُس دی چڑھت دا دَۄر شُرُۄ ہۄئِیا۔ پھَۄج دے مُکابلِیاں تۄں لَے کے دیش بھر دِییاں اتھلَیٹِک مِیٹاں وِچّ اُس نیں سبھنِیں تھائیِں نویں رِکارڈ کائِم کر دِتّے۔ اُس دے ابھِیاس دا اِہ ہال سی کِہ کئی وار اُس نیں چالی پںجّاہ مِیل لگاتار وگے جاݨا۔ اُہدے کَینوس دے بُۄٹ مساں دس پںدّراں دِن کٹّدے۔ اڈِّییاں تے پںجّے گھس جاںدے۔ پَیراں دے نہُں سُکّ جاݨ دے باوجُۄد اُہ وگݨۄں ناں رُکدا۔ مِیہ ہنہیری دی پرواہ کِیتے اُہ آپݨا نِتّنیم جاری رکھّدا۔ اُس نُۄں کۄئی سائِںٹیپھِک سِکھلائی نہِیں سی مِل رہی۔ بسّ اںدّرلی لگن تے وِشو جیتُۄ بݨن دی رِیجھ اُہنُۄں تۄری پھِردی سی۔ اِہۄ رِیجھ مِلکھا سِںگھّ وِچّ سی۔ سارے پھَۄجی اتھلِیٹ جان مار کے مِہنت کرن `چ یکِین رکھّدے سن۔ اُدۄں بھارت دے چَیمپِیئن اتھلِیٹ آم کر کے پھَۄجی ہی ہُںدّے سن۔

1952 تۄں اِٹلی دے جی.دۄردۄنی دا پںجّاہ کِلۄمِیٹر واک دا اۄلمپِّک رِکارڈ تُرِیا آئُںدا سی۔ 1959 وِچّ ذۄرا سِںگھّ نیں اِکّ مِیٹ وِچّ دۄردۄنی نالۄں بِہتر سماں کڈھّ کے سبھ نُۄں ہَیران کر دِتّا۔ ذۄرا سِںگھّ نیں پھَۄج دی مِیٹ وِچّ اجے ادھّا پںدھّ ای تہِ کِیتا سی کِہ اِکّ ججّ نیں کِہا٬ “جیکر اِہۄ سپِیڈ جاری رکھّیں تاں وِشو رِکارڈ تۄڑ سکدَیں۔” اُہی گلّ ہۄئی۔ ذۄرا سِںگھّ نیں لگبھگ دۄ مِںٹّ دے سمیں نال دۄردۄنی دے اۄلمپِّک رِکارڈ نُۄں مات پا دِتّا۔

1960 دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں لئی اُہ بھارتی ٹِیم وِچّ چُݨِیا گِیا۔ اۄلمپِّک کھیڈاں تۄں پہِلاں اُس نیں جرمنی تے یُۄرپ دے ہۄر مُلکاں دِییاں اٹھّ مِیٹاں وِچّ بھاگ لِیا تے اٹھّاں وِچّ ہی اوّل آئِیا۔ جدۄں رۄم دی اۄلمپِّک واک شُرُۄ ہۄئی تاں ٹِیم ادھِکاری تے تِنّ چار بھارتی ذۄرا سِںگھّ دا ہَۄںسلا ودھائُݨ لئی ہاذر سن۔ شام دا سماں سی۔ پںجّاہ کِلۄمِیٹر واک دا اںتّ ساڈھے چار گھںٹِّیاں تک ہۄݨا سی۔ بھارتی ٹِیم دے ادھِکاری کِتے کھاݨ پِیݨ جا بَیٹھے۔ کھاںدِیاں پِیںدِیاں اُہ ذۄرا سِںگھّ نُۄں بھُلّ ہی گئے۔

جدۄں واک ختم ہۄئی تاں ذۄرا سِںگھّ نُۄں بُکل وِچّ لَیݨ والا کۄئی نہِیں سی۔ مُکابلے دے اتھلِیٹاں نُۄں اُنہاں دے کۄچ تے ساتھی سمبھّال رہے سن پر ذۄرا سِںگھّ ہرپھلِیا پھِر رِہا سی۔ سٹیڈِیئم دِییاں بتِّییا جگ رہِییاں سن پر وِتۄں باہرا ذۄر لائُݨ کارن اُس نُۄں کُجھّ وی ساپھ نہِیں سی دِس رِہا۔ اُہ بَۄرِیاں واںگ ڈۄلدا پھِردا سی۔ گرمی٬ پِیاس تے تھکاوٹ نیں اُس نُۄں ادھمۄئِیا کر دِتّا سی۔ پںجّاہ کِلۄمِیٹر دی کھہِوِیں واک ساری ستِّیا مُکا دِںدّی ہَے۔ سرِیر دا کݨ کݨ مُرجھا جاںدا ہَے۔ لڑکھڑائُںدا اُہ پاݨی دی ٹُۄٹی کۄل اپڑِیا۔ جِویں کِویں بٹن دبِّیا تاں پاݨی دی دھار اُچھلی۔ اُس نیں مُۄںہ ہیٹھاں کر دِتّا۔ اُتۄں دھار پَے رہی سی تے ہیٹھاں جُۄڑے والا اتھلِیٹ مُۄںہ ٹڈّی کھڑھا سی۔ کُجھّ پاݨی سںگّۄں تھلّے اُتر رِہا سی تے باکی مُچھّاں تے داڑھی وِچّ دی تھلّے ڈُلّہ رِہا سی۔ پھۄٹۄگراپھراں لئی اِہ اجِیب ’پۄذ‘ سی۔ اِس پۄذ دِییاں تُرںتّ تسوِیراں کھِچِّییاں گئیِیاں جۄ اِس کَیپشن نال اخباراں وِچّ چھپِییاں-پںجّاہ کِلۄمِیٹر وگݨ پِچھّۄں ’رِیلَیکس‘ ہۄ رِہا سِںگھّ۔

پاݨی پی کے پِچھّے مُڑدے ذۄرا سِںگھّ نُۄں اِکّ پتّرکار نیں پُچھِّیا٬ “اِس ترہاں دی ہالت وِچّ پاݨی پِیݨا تُہانُۄں نُکسان تاں نہِیں پُچاویگا؟” ذۄرا سِںگھّ دا اُتّر سی٬ “اِہ پھۄکا پاݨی اَیں۔ پھۄکا پاݨی کی نُکسان کریگا؟”

پھِر اُہ اُس تھاں آئِیا جِتھے اُس نیں ٹرَیک سُۄٹ لاہِیا سی۔ اُس نُۄں اُتھے آپݨا ٹرَیک سُۄٹ ناں لبھّا۔ مُکابلے پِچھّۄں ذرُۄری ہُںدّا ہَے کِہ ٹرَیک سُۄٹ پہِن لِیا جاوے تے سرِیر نُۄں ہَۄلی ہَۄلی ٹھںڈھّا ہۄݨ دِتّا جاوے۔ پر ذۄرا سِںگھّ بھِجّے ہۄئے کچھّے بُنَیݨ نال ایدھر اۄدھر آپݨا ٹرَیک سُۄٹ لبھّدا کھپدا رِہا۔ اخِیر ادھّے گھںٹّے بائد اُس نُۄں ٹرَیک سُۄٹ نسِیب ہۄئِیا۔ جدۄں اُہ اۄلمپِّک پِںڈّ وِچّ گِیا تاں اُہدے بھارتی بھائی اُہدی چںگّی کارگُذاری دے جشن منا رہے سن۔ ٹِیم ادھِکاری کہِ رہے سن کِہ دُنِییا `چ اٹھّویں نمبّر `تے آئُݨا وی بھارتِییاں لئی پہِلے نمبّر `تے آئُݨ واںگ ہی ہَے۔ سچّی گلّ تاں اِہ ہَے کِہ جِہۄ جِہا ورتاء ذۄرا سِںگھّ نال ہۄئِیا٬ اِہۄ جِہی ہالت وِچّ پںجّاہ کِلۄمِیٹر واک پُۄری کر لَیݨی ہی جیتُۄ بݨن برابر سی۔

1962 وِچّ جپانِییاں نیں ذۄرا سِںگھّ نُۄں ٹۄکِیئۄ دی اِکّ مِیٹ وِچّ شامل ہۄݨ لئی سدِّیا۔ اُتھے اُس دا وِشیش ماݨ سنمان کِیتا گِیا۔ کھیڈاں وِچّ اُس دی راشٹری تے اںتّرراشٹری پْراپتی سدکا پہِلاں اُس نُۄں ہَۄلداری مِلی تے پِچھّۄں سُۄبیداری۔ 1964 وِچّ اُس نیں اَینّ.آئی.اَیسّ.پٹِیالا تۄں کۄچِںگّ دا کۄرس پاس کر لِیا۔ اُہ چھے سال پھَۄجی واکراں دا کۄچ رِہا تے پھَۄج `چۄں رِٹائِر ہۄ کے پںجّاب سرکار دے کھیڈ وِبھاگ دی نَۄکری کر لئی۔ 1984 وِچّ اُہ اُس نَۄکری تۄں وی رِٹائِر ہۄ گِیا تے اُسے سال اُس دی پتنی بھگوان کَۄر گُذر گئی۔ جِیون دی شام اُس نیں تلوںڈّی وِچّ گُذاری۔ اُس دے تِنّ دھِییاں تے تِنّ پُتّر سن۔ وِچکارلے پُتّر مکھّݨ سِںگھّ دی جُیانی وِچّ ہی مْرِتُۄ ہۄ گئی۔ آخر پتنی تے پُتّر دے وِچھۄڑے دا سلّ ذۄرا سِںگھّ نُۄں وی لَے بَیٹھا۔

مَیں جِنّی وار وی اُس نُۄں مِلِیا ساں اُس دی نِمرتا تے سادگی تۄں پْربھاوت ہۄئِیا ساں۔ رُک رُک کے بۄلدِیاں اُس دِییاں رگاں پھُلّ جاںدِییاں تے اُہ جذباتی ہۄ جاںدا۔ اِکّ وار مَیں اُہدے پِںڈّ گِیا۔ تلوںڈّی کھُرد نُۄں اُس اِلاکے دے لۄک نِیوِیں تلوںڈّی کہِںدّے ہن۔ اُچّی تلوںڈّی لںگھّ کے مَیں نِیوِیں تلوںڈّی دے اِکّ بںدّے کۄلۄں اُہدا گھر پُچھِّیا تاں اُہ کہِݨ لگّا٬ “ذۄرا سِںگھّ کَۄݨ?” مَیں ہَیران ہۄئِیا کِہ جِہڑا ذۄرا سِںگھّ اۄلمپِّیئن ہَے اُس نُۄں اُہدا پیںڈُۄ بھرا وی نہِیں جاݨدا۔ مَیں ذۄرا سِںگھّ دے کھِڈاری ہۄݨ بارے دسِّیا تاں وی اُس نُۄں کۄئی سمجھ ناں لگّی۔ مَیں اُہدے رِٹائِر پھَۄجی ہۄݨ بارے دسِّیا تاں اُہ کہِݨ لگّا٬ “ہچھّا اُہ ناں کٹِییا ذۄرا؟ اُہدا گھر سامہݨے اےَ٬ ہرے تکھتِیاں والا۔”

مَیں گھر اںدّر گِیا تاں بَیٹھک وِچّ اُہدِییاں کُںڈھِّییاں مُچھّاں والی تسوِیر ویکھی۔ کُںڈھِّییاں مُچھّاں تۄں اِںگلَیںڈ والی گلّ یاد آ گئی۔ اِںگلَیںڈ وِچّ ذۄرا سِںگھّ ہۄرِیں پْرَیکٹِس کر کے مُڑے تاں اِکّ اںگّریذ دے گھرۄں پاݨی پِیݨ لئی مںگِّیا۔ اَین اُویں جِویں پںجّاب وِچّ راہی پاںدھی کِسے گھرۄں لسّی پاݨی پی جاںدے ہن۔ اںگّریذ سُیاݨی نیں اُنہاں نُۄں پاݨی پِیائِیا۔ اُس دا چھۄٹا جِہا بچّا ہَیرانی نال ذۄرا سِںگھّ دا جُۄڑا تے کُںڈھِّییاں مُچھّاں ویکھدا رِہا۔ ذۄرا سِںگھّ نیں لاڈ نال بچّے نُۄں کُچھّڑ چُکِّیا تے تھپتھپائِیا۔ بچّا مُسکرائُݨ دی تھاں اُہدِییاں کُںڈھِّییاں مُچھّاں تۄں ڈردا ڈاڈاں مارن لگّ پِیا۔ بائد وِچّ پتا لگّا کِہ اُس بچّے نُۄں بُخار ہۄ گِیا۔ جدۄں وی ذۄرا سِںگھّ ہۄرِیں اُہناں دے گھر اگّۄں دی لںگھّݨ تاں بچّا ڈر جِیا کرے۔ اِہ گلّ بچّے دے پِتا نیں ذۄرا سِںگھّ ہۄراں نُۄں دسّی تاں اُنہاں نیں ہۄر رستا اپنا لِیا تے ذۄرا سِںگھّ نیں مُچھّاں دے کُںڈھّ وی کڈھّ دِتّے۔

مَیں ذۄرا سِںگھّ نُۄں پُچھِّیا سی٬ “کۄئی خُشی دی گھڑی دسّۄ جۄ مُڑ مُڑ چیتے آئُںدی ہۄوے؟”

ذۄرا سِںگھّ نیں ہیٹھلے بُلّہ دی سجّی کنّی پِچھّے نُۄں کھِچّدِیاں کِہا سی٬ “خُشی دے بڑے مَۄکے آئے۔ اِکّ وار کِسے وڈّے بںدّے نیں باہرۄں آئُݨا سی۔ پالم دے ہوائی اڈّے تۄں راشٹرپتی بھون تک رںگّ برںگّے جھںڈّے لگّے ہۄئے سی۔ مَیں واک دی پْرَیکٹِس کرن نِکلِیا۔ جدۄں مَیں جھںڈِّیاں والی سڑک `تے پِیا تاں اِئۄں لگّا جِویں اُڈدا ہۄواں۔ پَیر آپݨے آپ اُٹھݨ تے پھر پھر کردے جھںڈّے پِچھّے بھجّے جاݨ۔ مَینُۄں اَیں لگّی جاوے بئی جے اینی ودھِییا سڑک ہۄوے تے اَیں جھںڈّے لگّے ہۄݨ تاں مَیراتھن والِیاں نُۄں وی مُۄہرے ناں نِکلݨ دیواں۔ اۄدݨ چِتّ بہُت خُش ہۄئِیا۔”

خُراک بارے پُچھّݨ `تے اُہنے کِہا سی٬ “جدۄں مَیں چھُٹّی کٹّ کے پِںڈّۄں رُڑکی نُۄں جاںدا سی تاں ہر وار گھِئۄ دا پِیپا لَے کے جاںدا سی۔ گھر والے کہِںدّے سی٬ کھیڈ کرنی اَیں تاں چںگّی ترہاں کر۔ ہۄر وی خُراک مِل جاںدی سی۔ ذۄر وی بہُت لگّدا سی۔ خُراک ناں ہۄوے تاں واک والا ہڈِّییاں دا پِںجّر بݨ جاںدَے۔ اِہ کمّ ماڑے دھِیڑے دے کرن والا نی۔”

لمِّییاں واٹاں دا پاںدھی ہۄݨ کارن اُہدی تۄر ہی آم آدمِییاں نالۄں وکھّری سی۔ سُتے سِدھّ کھڑھا وی اُہ وگݨ لئی تِیار لگّدا سی۔ آخری وار مَیں اُہدے درشن لُدھِیاݨے دے گُرُۄ نانک سٹیڈِیئم وِچّ کِیتے سن۔ 2001 وِچّ لُدھِیاݨے کَۄمی کھیڈاں ہۄئیِیاں سن۔ اُہ پُراݨے کھِڈارِییاں دی کتار وِچّ بَیٹھا سی۔ اُہدا پۄتا اُس نُۄں لَے کے آئِیا سی۔ اُس دی ہالت مںدّی جاپدی سی۔ کہِݨ لگّا٬ “سںگّت درشن ویلے ہۄرناں نُۄں تاں پچّی پچّی ہذار مِل گِیا پر مَینُۄں کِسے پُچھِّیا ای نی۔ تُسِیں اخبار وِچّ لِکھ دِئۄ شَیںت مِل جاݨ۔” لِکھݨ نُۄں تاں مَے لِکھ دِتّا پر مَینُۄں نہِیں پتا اُس بِردھ چَیمپِیئن نُۄں پچّی ہذار مِل گِیا سی جاں نہِیں؟ ہُݨ پتا لگّا ہَے کِہ پِچھّے جِہے اُہدی لتّ `چ چِیس پئی تے اُہ مُلّامپُر ڈاکٹر کۄل چلا گِیا۔ دوائی لَیںدِیاں لتّ سۄذ نال لال ہۄ گئی تے پںجّویں دِن 9 اکتُۄبر 2005 نُۄں اُہ اُتھے چلا گِیا جِتھۄں کۄئی مُڑ کے نہِیں پرتدا۔ بھارت دے بہُتے چَیمپِیئناں دا اںتّ اِںج ہی ہُںدَّے۔ تے کۄئی پتا نہِیں کدۄ تک اُہ گُمّنامی `چ جِیںدے تے مردے رہِݨگے؟