ہوائی جہاذ اٹھتّی ہذار پھُٹّ دی اُچائی اُتے چھے سَۄ مِیل گھںٹّے دی رفتار نال اُڈّ رِہا سی۔ آدمی دی تۄر تۄں دۄ سَۄ گُݨاں تیذ۔ میرے من دے پھُرنے ہۄر وی تیذ اُڈ رہے سن۔ اُہ مِںٹّاں سکِںٹّاں `چ چنّ تارِیاں تک دِییاں اُڈارِییاں مار رہے سن۔ پل `چ پِںڈّ پہُںچّدے پل `چ کَینیڈا۔ میری سِیٹ دے ساہمݨے لگّی ٹی.وی.دی سکرِین اُتے اُڈدے جہاذ دی ستھِتی دِسی جاںدی سی۔ سکرِین اُتے دھرتی دا نکشا آئی جاںدا سی جِس اُتے شہِراں دے ناں سن٬ جںگّل بیلے سن تے جھِیلاں دا نِیلا پاݨی سی۔ باری تۄں باہر اسگاہ اسمان وِکھائی دے رِہا سی جِس دی نِلتّݨ وِچّ ہلکی سفَید دھُںدّ پسری ہۄئی سی۔ چھِپدے سُۄرج دی لالی نیں پچھّم ولّ دا امبّر سُۄہا کر دِتّا سی۔ انںتّ اکاش وِچّ جہاج دی بُلںدّ اواذ گُۄںج رہی سی تے اُہ ہوا `چ تَیردا جاںدا سی۔ ادھّ اسمانے اُڈݨ پرِییاں چاہ پاݨی ورتاء رہِییاں سن۔

جہاذ ٹۄراںٹۄ تۄں اُڈِیا سی جِس نیں وَینکُۄور جا کے اُترنا سی۔ چار گھںٹّے ستوںجّا مِںٹّ دی اُڈاݨ سی۔ مُڑدی واری اِہۄ پںدھّ چار گھںٹّے ستائی مِںٹّاں وِچّ تہِ ہۄ جاݨا سی۔ اُڈاݨ دے ادھّے گھںٹّے دا پھرک ہوائی جہاذ دے تیذ جاں ہَۄلی ہۄݨ دا نہِیں٬ دھرتی دے گھُمّدی تے تُردی ہۄݨ کرکے سی۔ جدۄں جہاذ پُۄرب تۄں پچھّم ولّ نُۄں اُڈدے ہن تاں ودھّ سماں لَیںدے ہن جد کِہ پچھّم تۄں پُۄرب ولّ نُۄں اُڈدِیاں گھٹّ سماں لگّدا ہَے۔ کَینیڈا تۄں پںجّاب وِچّ آپݨے پِںڈّ جاݨا ہۄوے تاں دۄ ترِیکاں بدل جاںدِییاں ہن پر دِلّی تے امّْرِتسرۄں جِس ترِیک نُۄں جہاذ چڑھِیئے اُسے ترِیک ٹۄراںٹۄ پُجّ جائیِدَے۔ اِہ پُۄرب ولّ ترِیک پہِلاں چڑھ جاݨ کارن ہُںدَّے۔ پںجّاب دے اخبار پچھّمی پںجّابی پُۄربی پںجّابِییاں دے جاگݨ تۄں پہِلاں ہی اِںٹرنَیٹّ اُتے پڑھ لَیںدے ہن ہالاں کِہ اُتھے دِن کئی گھںٹّے پچھڑ کے چڑھدا ہَے۔ سُۄچنا دی تیذ رفتاری نیں دُنِییاں مُٹھّی وِچّ کر لئی ہَے۔ گُیاںڈھی نُۄں پتا لگّݨ تۄں پہِلاں ہی خبر سارے جگّ وِچّ نشر ہۄ جاںدی ہَے۔ ہوائی جہاذاں نیں کۄئی دُۄری٬ دُۄری نہِیں رہِݨ دِتّی۔

ہوائی جہاذ ہُݨ اسمانی ٹَیکسِییاں بݨ گئے ہن۔ مَینُۄں اِنہاں ہوائی ٹَیکسِییاں اُتے چڑھن دے اکسر مَۄکے مِلدے ہن۔ ہر سال اِکّ گیڑا اِںڈِییا-کَینیڈا دا لگّ جاںدَے تے پںجّ ستّ گیڑے ٹۄراںٹۄ تۄں وَینکُۄور تے ہۄر شہِراں دے لگّ جاںدے ہن۔ اَیتکِیں میرا چار وار وَینکُۄور جاݨ دا سببّ بݨِیا۔ مئی وِچّ کھالسا دِیوان سُسائِٹی دے کھیڈ میلے اُتے گِیا تے تِنّاں دِناں بائد واپس پرت آئِیا۔ دُۄجی وار رںگِّین رسالے “کھیڈ سںسّار” دے مَینیجِںگّ اَیڈِیٹر سںتّۄکھ سِںگھّ مںڈّیر دے مُںڈّے دی شادی اُتے گِیا تے سِیاٹل دا کھیڈ میلا ویکھ کے مُڑِیا۔ تِیجی وار نِئۄُ وَیسّٹمِنسٹر دے گُردوارا سُکھساگر دے پْربںدھّکاں نیں مَینُۄں آپݨے کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ اُتے سدِّیا۔ تد وی مَیں تِیجے دِن مُڑن دی کِیتی۔ پر اَیتکِیں مَیں وَینکُۄور ولّ دس دِن گُذار کے مُڑِیا ہاں تے جِیء کردا ہَے کِہ آپݨی پھیری دا ہال چال ہۄرناں نُۄں دسّاں۔ دسّاں کِہ مَیں کی کُجھّ ویکھ کے مُڑِیا ہاں؟ بںدّا واںڈھے جا کے آوے تاں کُجھّ ناں کُجھّ تاں دسّدا ای اے۔

پْرِںسِّیپل دی پدوی تۄں رِٹائِر ہۄ کے مَیں کِسے کمّ دے بنّہݨ وِچّ نہِیں ساں بجھّا۔ بجھّ جاںدا تاں باہر اںدّر نِکلݨا مُشکل ہۄ جاںدا۔ اِہۄ کارن ہَے کِہ مَیں گھُمّ پھِر کے دُنِییاں ویکھ رِہاں۔ پِچھلے چالی سالاں تۄں کھیڈاں تے کھِڈارِییاں بارے لِکھݨا میرے اینا کمّ آئِیا ہَے کِہ مَینُۄں ہر سال دس پںدّراں کھیڈ میلے ویکھݨ دے سدّے مِل جاںدے ہن۔ اُنہاں میلِیاں `چ مَیں ماڑی مۄٹی کُمَیںٹری کر دِںدّا ہاں تے پِچھّۄں اُنہاں بارے لِکھ کے پہِلاں اخباراں رسالِیاں تے پِچھّۄں کِتاباں وِچّ چھاپ دِںدّا ہاں۔ اِںج کھیڈ میلے دا رِکارڈ سمبھّالِیا جاںدا ہَے تے اُہ کھیڈ اِتِہاس دا اںگّ بݨ جاںدا ہَے۔ وَیسے پںجّابِییاں دا آم ورتارا ہَے کِہ اُہ مائہرکے تاں بڑے وڈّے مار لَیںدے ہن پر اُنہاں دا رِکارڈ نہِیں رکھّدے۔ اُنہاں دِییاں مارِییاں ملّاں پھِر آئیِیاں گئیِیاں ہۄ جاںدِییاں ہن۔

اِس وار مَینُۄں کھیڈ میلے دی تھاں ماݨ سنمان دے سدّے سن۔ اِکّ سدّا سِیاٹل دی ماجھا اَیسۄسِیئیشن ولّۄں تے دُۄجا ڈھُڈِّیکے کالج دی کَینیڈِیئن وِدِیارتھی اَیسۄسِیئیشن ولّۄں سی۔ دۄہاں دے ڈِنر سماگم ہفتے دے پھرک نال سن جِس کرکے مَینُۄں ہفتے تۄں ودھّ سماں وَینکُۄور ولّ رہِݨا پَیݨا سی۔ ہوائی جہاذ چڑھن تۄں پہِلاں مَیں سںتّۄکھ سِںگھّ مںڈّیر نُۄں پھۄن کِیتا کِہ اُہ مَینُۄں وَینکُۄور دے ہوائی اڈّے `تۄں چکّݨ آ جاوے۔ کَینیڈا وِچّ ہُݨ لَیݨ دی تھاں چکّݨ شبد ہی ورتِیا جا رِہَے۔ کئی ایتھۄں تک وی ہمدردی جتا دِںدّے ہن٬ “مِتّرا کمّ ناں چھڈِّیں۔ مَیں ہی تیری گھر والی نُۄں چکّ لُۄں!” ہُݨ تاں پھِلماں دے ناں وی چکّ دے اِںڈِییا ورگے رکھّے جا رہے ہن۔

مںڈّیر کَیلیپھۄرنِییاں ولّ گِیا ہۄئِیا سی۔ پھۄن اُتے کہِݨ لگّا٬ “مَیں سَینہۄذے تۄں جہاذ چڑھن لگّاں۔ تُہاڈے وَینکُۄور پہُںچّݨ تۄں پہِلاں پہُںچّ جاواںگا۔” جیبی پھۄناں نیں اِہ تاں مَۄج بݨا دِتّی ہَے کِہ کۄئی دیس پردیس کِتے وی ہۄوے اُہدے نال گلّ کِیتی جا سکدی ہَے۔ پر اِنہاں ڈبِّییاں جِہِییاں نیں بہُت سارے بںدّے تںگّ وی بہُت کِیتے ہۄئے نیں۔ اِہ بِںدّے جھٹّے کتُۄرے واںگ بھَۄںک پَیںدِییاں نیں تے کِسے نُۄں ناں چجّ نال کھاݨ پِیݨ دِںدِّییاں نیں تے ناں نہائُݨ دھۄݨ دِںدِّییاں نیں۔ کئیِیاں دے ہتھّ ہمیشاں ای کنّاں `تے رہِںدّے نیں جِویں کلِییاں لا رہے ہۄݨ!

مَیں رات ویلے وَینکُۄور پہُںچِّیا تے دُنِییاں دے اوّل نمبّر اَیلانے شہِر دِییاں رںگّ برںگِّییاں جگدِییاں بتِّییاں دا ادبھُتّ نذارا ماݨِیاں۔ پہِلاں پہِل ہوائی جہاذاں دے لَیںڈ کرن سمیں مُسافِر تاڑِییاں مارِیا کردے سن پر ہُݨ اجِہا گھٹّ ہی کردے ہن۔ اُڈاݨاں آم جُ ہۄ گئیِیاں ہۄئیِیاں۔ کئی بںدِّیاں نُۄں تاں ہر ہفتے جاں ہر رۄذ ہی جہاذے چڑھنا پَیںدَے۔ اُہ کِتھے کِتھے تاڑِییاں ماری جاݨ? مَیں آپݨا بَیگ لَے کے ہوائی اڈّے تۄں باہر نِکلِیا ہی ساں کِہ مںڈّیر دا لڑکا تے نُۄںہ مَینُۄں لَیݨ آ پُجّے۔ مںڈّیر نیں سِیاٹل تۄں جہاذۄں اُتّر کے کار راہِیں وَینکُۄور آئُݨا سی۔ اُس نُۄں بارڈر اُتے کاپھی سماں لگّ گِیا سی۔ اُسے نیں پھۄن کر کے آپݨے پُتّر گگن نُۄں اگّۄں بھیج دِتّا سی۔

مںڈّیر دا گھر سرّی دی رِور رۄڈ اُتے ہَے جِس نُۄں ہُݨ مَیں آپݨا باہرلا گھر سمجھݨ لگّ پِیاں۔ اُںج اُہ اجائِب گھر دا بھُلیکھا پائُںدا ہَے کِئُںکِہ اُہدے وِچّ دُنِییاں بھر دِییاں کھیڈ نِشانِییاں٬ جھںڈّے٬ سِکّے٬ کِتاباں تے اجائِب وستاں سمبھّالِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ کِدھرے پُراݨی افگانی بںدُّۄک لٹک رہی ہَے تے کِدھرے مِسلاں ویلے دی کھالسئی تلوار۔ کِدھرے یادگاری پھۄٹۄ ہن تے کِدھرے باراں سِںگّے ہِرن دا سِر ٹںگِّیا ہۄئِئَے۔ وڈّی بَیٹھک دا کۄئی کھُۄںجا کھالی نہِیں جِتھے کۄئی یادگار وست ناں شِںگّاری ہۄوے۔ مَیں کئی وار ہسّدِیاں کِہا ہَے٬ “اِہنُۄں ویکھݨ دی ہُݨ ٹِکٹ لا دے۔ اُہدے نال تیرا کَیمرا وی چلدا رہیگا! اُںج تاں اگلے پھۄٹۄ کھِچا کے پاسے ہُںدّے آ۔”

اگلے دِن اسِیں اِںڈۄ-کَینیڈِیئن ٹائِمذ دے دپھتر گئے جِتھے اِس دے سمپّادک بِیبی رُپِںدّر تے ہرجِیت بَیںس نال کھُلّہِییاں گلّاں ہۄئیِیاں۔ اِںڈۄ-کَینیڈِیئن ٹائِمذ سۄہݨی دکھّ والا مُکمّل مَیگذِین ہَے جِس دا مَیٹر پڑھنیۄگ تے سمبھّالݨیۄگ ہُںدَّے۔ اِہ ہالے وی مُلّ وِکدَے تے ڈاک راہِیں دُۄر نیڑے بھیجِیا جاںدَے۔ مَیں اِس مَیگذِین نال 1990 تۄں جُڑِیا ہۄئِیاں جدۄں مَیں آپݨی امرِیکا پھیری اِس وِچّ لڑِیوار چھپوائی سی۔ پھِر باتاں وتن دِییاں کالم لِکھدا رِہا۔ اُدۄں اِس دے بانی سمپّادک تارا سِںگھّ ہیئر جِیںدے سن جِنہاں نیں بڑی مِہتن٬ لگن تے ہِمّت نال اِس پرچے نُۄں پکّے پَیرِیں کھڑھا کِیتا۔ اِہ پرچا اُتّری امرِیکا دے پںجّابی مِیڈِیئے وِچّ بابے بۄہڑ والا ستھان رکھّدا ہَے تے مُفت دے اخباراں دی ہنہیری وِچّ وی اڈۄل چلّی جا رِہَے۔

شام نُۄں پھُلواڑی مَیگذِین والا گُردِیپ سِںگھّ ملّہی مِل پِیا۔ اُہ بڑا ہسمُکھّ نَۄجُیان ہَے تے کَینیڈا دے پہِلے پگّ والے اَیمّ.پی.گُربخش سِںگھّ ملّہی دا پیںڈُۄ ہَے۔ گُربخش سِںگھّ دۄ سال ساڈے کۄل ڈھُڈِّیکے کالج وِچّ پڑھِیا ہۄݨ کارن مَینُۄں ہمیشاں اُہدے وِچّ دِلچسپی رہی ہَے۔ پھُلواڑی دے دفتر وِچّ گُربخش سِںگھّ دِییاں گلّاں چلّ پئیِیاں۔ گلّاں گلّاں وِچّ اُس دے بچپن دے ناں دا پتا لگّا۔ چھۄٹے ہُںدِّیاں ہریک دا کۄئی ناں کۄئی وکھّرا ناں دھرِیا ہُںدَّے۔ اِکّ وار سکُۄل دے ماسٹر نیں گُربخش سِںگھّ دا ناں پُچھّ لِیا۔ اُس نیں سمجھِیا شائِد جنم ترِیک پُچھّی ہَے۔ اُہ اُٹھّ کے کہِݨ لگّا٬ “جی اکتُۄبر۔” اُس تۄں پِچھّۄں ماسٹر اُس نُۄں اکتُۄبر سِںگھّ کہِ کے بُلائُںدا رِہا تے اُہ وی اکتُۄبر سِںگھّ دے ناں `تے ہاذری بۄلدا رِہا۔ ماسٹر تۄں ڈردا اُہ آپݨا اسلی ناں وی ناں دسّ سکِیا۔ اِہ غلتی اُدۄں درُست ہۄئی جدۄں اِمتِہان واستے داکھلا پھارم بھرے گئے۔ وَیسے اُس دا ناں اکتُۄبر سِںگھّ ہی پکّ جاںدا تاں کَینیڈا دی پارلِیمَیںٹ دے مَیمبراں نُۄں بُلائُݨا سَۄکھا ہۄ جاںدا!

وَینکُۄور دے نال ہی پِٹّ مِیڈۄذ وِکھے ہکِیمپُر دے پُریوال بھراواں ملکِیت سِںگھّ٬ چرن سِںگھّ تے گُرجِیت سِںگھّ ہۄراں دا بڑا تکڑا کارۄبار ہَے۔ اُنہاں نیں سَیںکڑے لۄڑوںدّاں نُۄں آپݨے پھارم تے کَینری اُتے رُذغار دِتّا ہۄئِئَے جِنہاں `چ کئی گھرۄں لاچار ہۄئے بُڈھّے تے بُڑھِییاں وی ہن۔ اُنہاں دِییاں اسِیساں سدکا پُریوالاں دا بِذنس ودھ پھُلّ رِہَے تے اُہ دان پُنّ کرن دے نال ہکِیمپُر پیںڈُۄ اۄلمپِّکس ورگا پُریوال کھیڈ میلا وی کرائُںدے ہن۔ اُنہاں دے پِںڈّ کۄل مُکںدّپُر دے امردِیپ کالج وِچّ مَیں پْرِںسِّیپل رِہا ہۄݨ کارن میرا اُنہاں ولّ آئُݨ جاݨ ہَے۔ اُنہاں دا نِئۄںدا ہُںدَّے کِہ جدۄں وی وَینکُۄور جاواں تاں مَیں اُنہاں نُۄں ذرُۄر مِل کے آواں۔ اِکّ شام اسِیں اُنہاں دی پْراہُݨچاری ماݨی تے تِنّاں بھراواں تۄں جُیانی ویلے دِییاں کبڈّی کھیڈݨ تے کُشتی کرن دِییاں گلّاں سُݨِییاں۔ گلّاں کردے اسِیں ہکِیمپُر تے مُکںدّپُر دِییاں گلِییاں گاہُںدّے پھِرے۔ اُنہاں دا آپس وِچّ اِتفاک ہۄرناں جٹّ بھراواں لئی مِسال ہَے۔ اُہ آپݨے پِتا س.ہربںسّ سِںگھّ پُریوال تے ماتا سُرجِیت کَۄر دی یاد وِچّ تےئی چَۄوی پھروری 2008 نُۄں ہکِیمپُر `چ ستہارواں پُریوال کھیڈ میلا کروا رہے ہن۔ اُنہاں دا سارے کھیڈ پْریمِییاں نُۄں نِگھّا سدّا ہَے کِہ ہُم ہُما کے پُجّݨ۔

27 اکتُۄبر نُۄں سِیاٹل وِچّ ماجھا اَیسۄسِیئیشن دا ڈِنر سماگم سی جِس لئی مَینُۄں اُچیچا سدِّیا گِیا سی۔ مںڈّیر نیں سرّی تۄں گڈّی ہکّی تے امرِیکا دا بارڈر لںگھّ کے اسِیں دِن چھِپدے نُۄں سِیاٹل جا پُجّے۔ آلے دُیالے دِییاں پہاڑِییاں تے جھِیلاں اکھّاں نُۄں تراوٹ بکھشدِییاں رہِییاں۔ اِہ ڈھائی تِنّ گھںٹّے دا سفر ہمیشاں ہی بڑا انںدّمئی ہُںدَّے تے مَینُۄں سِیاٹل دی جُۄہ وِچّ جا کے بلوںتّ گارگی یاد آ جاںدَے۔ اُہ وِذٹِںگّ پْرۄپھَیسر بݨ کے سِیاٹل دی یُۄنِیورسِٹی وِچّ ڈراما پڑھائُݨ آئِیا سی پر پںجّاہ سال دی اُمر وِچّ آپݨی وِیہ کُ سالاں دی وِدِیارتھݨ جِینی نُۄں وِیاہ کے ہۄر ہی ڈراما کر گِیا! اِس ڈرامے دا اگلا اَیکٹ سی کِہ دۄ بچّے جمّݨ پِچھّۄں اُنہاں دا تۄڑ وِچھۄڑا۔ اِہدا وِستھار اُس نیں آپݨی پُستک نںگّی دھُپّ وِچّ دِتّا ہَے۔ گارگی تاں پرلۄک سِدھار چُکَّے پر جِینی دا کۄئی پتا نہِیں کِہ ہُݨ کِہڑے ہالاں وِچّ ہَے؟

سِیاٹل وِچّ پںجّابِییاں دی گِݨتی پِچھلے کُجھّ سالاں تۄں واہوا ہۄ گئی ہَے تے اُہ آپݨے کھیڈ میلے تے دھارمِک اُتسو بڑے چاء نال منائُݨ لگّے ہن۔ شہِر دے ہریک ہِسّے وِچّ کۄئی ناں کۄئی پگّ والا بںدّا ٹکّر جاںدَے۔ ٹَیکسِییاں دا بہُتا کارۄبار پںجّابِییاں دے ہتھّاں وِچّ ہَے۔ اُتھۄں دے اِکّ لۄک کوی نیں کُجھّ سال پہِلاں سِیاٹل دے پںجّابی ٹَیکسی ڈرائیِوراں دِییاں بہِوتاں بارے مَینُۄں اِکّ کوِتا دِتّی سی جۄ مَیتھۄں آسے پاسے ہۄ گئی ہَے۔ اُس وِچّ اُہ کِسے نُۄں کلہِری مۄر کہِںدّا ہَے٬ کِسے نُۄں بھانِیمار تے کِسے نُۄں جانی چۄر آکھدا ہَے۔ کِسے دی لِمۄذِین نُۄں لُڈّݨ ملاہ دی بیڑی نال میلدا ہَے تے کِسے دی ٹَیکسی نُۄں یاراں دا یکّا دسّدا ہَے۔ مَینُۄں اپھسۄس ہَے کِہ مَیں اُس دی کوِتا گُیا بَیٹھاں نہِیں تاں ہُۄبہُۄ چھاپ کے پاٹھکاں دا دِل پرچائُںدا۔

دۄ سال پہِلاں سِیاٹل دے مجھَیلاں نیں آپسی میل گیل لئی ماجھا اَیسۄسِیئیشن آف وشِںگّٹن بݨائی سی جِس دا اَیتکِیں دُۄجا سالانا سماگم سی۔ مَینُۄں ٹۄراںٹۄ تۄں سدِّیا گِیا سی٬ اجِیت سِںگھّ سںدھُّۄ نُۄں کَیلیپھۄرنِییاں تۄں تے پْرِں.مہِںدّر سِںگھّ ڈھِلّۄں امّْرِتسر تۄں آئے سن۔ سماگم وِچّ وکھّ وکھّ بُلارِیاں نیں آپسی ساںجھ تے پْریم پِیار دِییاں گلّاں کِیتِییاں تے ماجھے دی وِشیشتا دا ذِکر کِیتا۔ مَیں بھاویں ماجھے دا وسنِیک نہِیں ساں پر میرے وڈّوڈیرے ماجھے دے پِںڈّ سرہالی تۄں اُٹھّ کے آئے ہۄݨ کارن مَینُۄں وی مجھَیل ہی منّ لِیا گِیا۔ اُتھے میرا ماݨ سنمان ہۄئِیا جِس نُۄں مَیں نِجّ دی تھاں پںجّابی وِچّ لِکھ رہی کلم دا سنمان منِّیاں۔ اَیسۄسِیئیشن دے پْردھان جے.سیکھۄں بڑے رُۄہ والے سجّݨ لگّے جِہڑے سُکھجِںدّر سِںگھّ رںدھّاوا تے گُرچرن سِںگھّ ڈھِلّۄں نال مِل کے رسالا مہِک وی کڈھّدے ہن۔ ڈِنر سماگماں وِچّ جِویں ہُںدّا ہی ہَے کھاݨ پِیݨ ہۄئِیا٬ گِدھّے بھںگّڑے پئے تے پرِواراں دا آپسی میل گیل ہۄئِیا۔ نَۄجُیاناں نُۄں چںگّے پاسے لائُݨ دِییاں وِئۄںتاں بݨائیِیاں گئیِیاں تے پارٹی دیر رات گئے ختم ہۄئی۔

اگلے دِن گُربِںدّر باجوے دے گھر پرَۄںٹھا پارٹی سی جِتھے پںجّ چھے پرِوار `کٹھّے بَیٹھے تے پںجّاب ورگا ٹھُکّ بجھّ گِیا۔ اُتھۄں اسِیں گُردوارے گئے جِتھے دۄ سَۄ تۄں ودھّ بچّے پںجّابی پڑھ رہے سن۔ جیکر اِہ رِیس سارے گُرُۄگھراں وِچّ تُر پوے تاں پںجّاب تۄں وِچھڑے پںجّابی بچّے وی آپݨے سبھِّیاچار نال جُڑے رہِ سکدے ہن۔ اُتھۄں پرمِںدّر سِںگھّ سانُۄں آپݨے گھر لَے گِیا تے چاہ پاݨی پِیݨ اُپرںتّ اسِیں سیکھۄں ہۄراں ولّ چلے گئے جِنہاں نیں گھُما پھِرا کے شہِر تے سِیاٹل دا بِیچ وِکھائِیا۔ سمُںدّر کںڈھّے چھلّاں آ جا رہِییاں سن تے کِشتِییاں تَیر رہِییاں سن۔ لکّڑاں دِییاں دھُۄݨِییاں بل رہِییاں سن جِنہاں اُتے ماس بھُنِّیاں جا رِہا سی۔ اِہ شِکارِییاں والا رُماںس سی جِس دا انںدّ سَیر سپاٹے دے شُکِین ماݨ رہے سن۔ پرہاں سِیاٹل دی سپیس نِیڈل سی تے اُس تۄں پرہاں ہوائی جہاذاں دا مِئۄُذم تے کارکھانا۔ کُجھّ اِمارتاں سپیس نِیڈل تۄں وی اُچِّییاں اُسر گئیِیاں سن۔

ساڈا رات دا کھاݨا کُلوںتّ سِںگھّ شاہ ولّ سی جِس نیں ہۄرناں دے نال کبڈّی دے آشک چنّے آلمگِیرِیئے نُۄں وی سدِّیا ہۄئِیا سی۔ اُس تۄں پتا لگّا کِہ اُہ امرِیکا دی کبڈّی پھَیڈریشن بݨا رہے ہن تے اُہدے لئی تِیار کِیتے وِدھان دی کاپی وی اُس نیں مَینُۄں وِکھائی۔ رۄٹی کھا کے وِہلے ہۄئے تاں مَیں سَۄ جاݨ دے ہکّ وِچّ ساں پر سںتّۄکھ مںڈّیر کہِ رِہا سی٬ “آپاں ہُݨے چلّدے آں۔ جا کے کمّ وی کرنَیں۔ نالے ہُݨ سڑکاں وِہلِییاں ہن۔ دِنے تاں بارڈر `تے ای ادھّا گھںٹّا لگّ جاویگا۔”

مَینُۄں کی اِتراذ ہۄ سکدا سی؟ کار مںڈّیر نیں چلائُݨی سی۔ مَیں تاں گڈّی وِچّ وی سَۄں سکدا ساں۔ کَیسٹ `تے گاݨے گُۄںجدے آئے٬ میرِییاں اکھّاں مِچدِییاں رہِییاں تے اُدۄں جا کے کھُلّہِییاں جدۄں کَینیڈا دا بارڈر آ گِیا۔ دِن دے مُکابلے رات نُۄں بارڈر اُتے واکِیا ای وِہل سی۔ اُتھے پںجّ مِںٹّ وی ناں لگّے تے اسِیں سرّی گھر آ سُتّے۔