اںدّاذا ہَے کِہ مَیں ہُݨ تک دۄ لکھّ کِلۄمِیٹر تُرِیا ہۄواںگا۔ پر مَینُۄں جھۄرا ہَے کِہ میرا کدے وی لگاتار سَۄ کِلۄمِیٹر تُرن دا گیڑ نہِیں بݨِیا۔ دُنِییا `چ لمِّییاں تۄں لمِّییاں تۄراں تُرن دے مُکابلے ہُںدّے آ رہے ہن۔ مَیں کِسے مُکابلے وِچّ نہِیں پِیا۔ اُنہاں مُکابلِیاں بارے سِرف لِکھدا ہی رِہاں۔ مَیں دس گِیاراں سال دی اُمر وِچّ جگرائۄں کبڈّی دا مَیچ ویکھݨ جاݨ ویلے پںتّالی کُ کِلۄمِیٹر تُرِیا ساں۔ پںدّراں سۄلاں سال دی اُمر وِچّ کِلا رائیپُر لاگے لۄہگڑھ تۄں تُر کے پِںڈّ آئِیا ساں تے آ کے مجھّاں مگر گِیا ساں۔ اُدّݨ پںجّاہ سٹھّ کِلۄمِیٹر پَیںڈا کچھِّیا ہۄویگا۔ دس باراں کِلۄمِیٹر تُرنا تاں میرا نِتّ دا واہ رِہا ہَے۔ مَیں سمجھدا ہاں تُرنا بںدّے لئی بہُت ذرُۄری ہَے۔ تُرن نال سِہت کائِم رہِںدّی ہَے٬ بھُکھّ چںگّی لگّدی ہَے تے نِیںد گُۄڑھی آئُںدی ہَے۔ نرۄئی سِہت نال سبھ کُجھّ چںگّا لگّدا ہَے تے اُمر دے سال وی ودھ جاںدے ہن۔
اِک دِن مَیں ٹۄراںٹۄ دے اخباراں وِچّ اِشتِہار پڑھِیا-واک اِنٹُۄ ہَیلّتھ۔ یانی تُرۄ تے تںدّرُست رہۄ۔ اِشتِہار پڑھ کے مَیں آپݨے تُرن پھِرن بارے سۄچݨ لگّ پِیا۔ مَینُۄں سکُۄل تے کالج ہی اِہۄ جِہے نسِیب ہۄئے سن کِہ پڑھن جاݨ لئی ہر رۄذ گھٹّۄ گھٹّ دس کِلۄمِیٹر تُرنا پَیںدا سی۔ بارہوِیں تک مَیں تُر کے پڑھن جاںدا رِہا۔ سائیِکل مِلِیا تاں اُہ وی دبّ کے چلائِیا۔ اٹھاراں سال دی اُمر تۄں لَے کے چھِیالی سال دی اُمر تک مَیں سائیِکل اُتے ہی سوار رِہا۔ اٹھائی سالاں وِچّ اِکّ لکھّ کِلۄمِیٹر تاں سائیِکل چلا ای دِتّا ہۄئۄُ!
اِک دِن پھاذِلکا لاگے کۄٹھے تۄں چلّ کے چکر سائیِکل اُتے ہی پُجّا ساں۔ اُدّݨ دۄ سَۄ کِلۄمِیٹر دے کرِیب مںذِّل ماری سی۔ جے مَیں دِلّی تۄں چکر تک سائیِکل چلائِیا ہُںدّا تاں ہۄر وی سُیاد آئُںدا تے اِہ گلّ ہُبّ کے دسّدا۔ جیکر سائیِکل اُتے دُنِییا دا ٹُۄر لگّ جاںدا تاں کِیا بات سی!
مَیں آپݨے تُرن دا اِکّ نویکلا تجربا وی پاٹھکاں نال ساںجھا کرنا چاہُنّاں۔ کئی اِہۄ جِہِییاں گلّاں دسّݨۄ سںکّۄچ کردے ہن پر مَیں دسّ ای دِنّاں۔ پڑھ کے شائِد کِسے دا بھلا ہی ہۄوے۔ میرے چار بھرا ہن۔ وِچکارلے دۄ بھرا کُئِںٹل دے کرِیب ہن اتے وڈّا تے چھۄٹا کُئِںٹل تۄں اُتے ہن۔ اُہ سمجھدے ہن کِہ سانُۄں وِراست ہی بھارے ہۄݨ دی مِلی ہَے۔ پر مَیں وڈّے بھرا ولّ ویکھ کے سُچیت ساں کِتے مَیں وی کُئِںٹل تۄں ٹپّ ناں جاواں۔ مَیں تاں کالج دے وِدِیارتھِییاں ساںہویں وی وِچرنا سی۔ مۄٹا ہۄ جاںدا تاں مُںڈِّیاں نیں میرا ناں مۄٹا پْرۄپھَیسر رکھّ لَیݨا سی۔ ڈی.اَیمّ.کالج مۄگے دا اِکّ پْرۄپھَیسر پڑھائُںدا ہۄئِیا پَۄڑ ماردا رہِںدّا سی جِس کرکے مُںڈِّیاں نیں اُہدا ناں ’گھۄڑا‘ رکھّ لِیا سی۔
1968 وِچّ میرے وِیاہ مَۄکے میرا وذن 68 کِلۄگرام سی۔ دۄ ڈھائی سالاں وِچّ ہی مَیں اسّی کِلۄگرام دا ہۄ گِیا۔ پھِر مَیں بھار ودھݨ دا پھِکر کرن لگّا۔ کسرت تاں کردا رِہا پر کھُراک ناں گھٹائی۔ تُرن پھِرن دے نال مہِینے وِچّ سَۄ کُ مِیل دَۄڑن دی وی اَۄست پا جاںدا۔ پر بھار پھِر وی ناں گھٹِیا۔ کئی سال مَیں اسّی کِلّۄ دے آلے دُیالے تُلدا رِہا۔
1986 وِچّ سکُۄٹر لِیا تاں سائیِکل چھُٹّ گِیا تے بھار ہۄر ودھݨ لگّ پِیا۔ بھار تۄلݨ والی مشِین دی سُۄئی پںجّاسی کِلّۄ دی لکِیر ٹپّݨ لگّی۔ ودھیرے کھاݨ پِیݨ دی باݨ مَینُۄں بچپن تۄں پئی ہۄئی سی تے اُہ مَیتھۄں چھڈّی نہِیں سی جاںدی۔ اسِیں اُدۄں ڈھُڈِّیکے رہِںدّے ساں۔ پِںڈّۄں دیسی گھِئۄ لَے آئیِدا سی تے گُیاںڈھۄں مجھّاں دا دُدھّ مِل جاںدا سی۔ دال سبذی `چ گھِئۄ پائے بِناں رۄٹی سُیاد نہِیں سی لگّدی۔ بھار ودھدا ناں تاں ہۄر کی کردا؟
اُہنِیں دِنِیں مَیں ’سِیکرٹ آف سلِمِّںگّ‘ ناں دی کِتاب پڑھی جِس دا تتّسار سی کِہ کھُراک تِیجا ہِسّا گھٹا دِئۄ تے کسرت ڈیڈھی کر لئۄ۔ جے تِنّ ہذار کلۄرِییاں لَیںدے اۄ تاں دۄ ہذار کر لئۄ تے جے دۄ ہذار کلۄرِییاں بالدے اۄ تاں تِنّ بالݨ لگّ پئۄ۔ جدۄں بھار مِتھے ٹِیچے `تے آ-جے تاں اۄنِییاں کلۄرِییاں ای لئۄ جِنِّییاں بال سکۄ۔ مَینُۄں نُسخا لبھّ گِیا کِہ بھار ودھیرے کھاݨ پِیݨ نال ہی ودھدا تے ہُݨ گھٹُۄ وی کھُراک گھٹا کے تے تۄرا پھیرا ودھا کے۔
مَیں بَیٹھ کے جاں لیٹ کے پڑھن دی تھاں وِہڑے `چ تُر پھِر کے پڑھن لگّا تے کالج وی تُر کے جاݨ لگّ پِیا۔ جمات نُۄں پڑھائُݨ ویلے وی ٹہِلدا رہِںدّا۔ کالج دی کںٹِّین تۄں رۄذانا تِنّ چار کپّ چاہ دے پِیںدا ساں اُہ اِکّ دۄ کِیتے۔ پر بھار پھِر وی گھٹݨ دا ناں نہِیں سی لَے رِہا۔ اُہنِیں دِنِیں ہی میری ڈِئۄُٹی سائِںس کالج جگرائۄں دے پْرِیکھِیا کیںدر وِچّ لگّ گئی۔ پہِلاں مَے سائیِکل `تے جاݨ آئُݨ بارے سۄچِیا پر پِچھّۄں لمّی تۄر دا پھُرنا پھُر پِیا۔ مَیں مِتھ لِیا کِہ جاںدا ہۄئِیا بسّ `تے جائِیا کراںگا تے مُڑدا ہۄئِیا تُر کے آئِیا کراںگا۔ مَیں آپݨِییاں سارِییاں ڈِئۄُٹِییاں شام دے سَیشن دِییاں لُیا لئیِیاں۔ اِکّ مہِینا اِمتِہان چلّݨے سن تے مَینُۄں وِیہ پچّی وار لمّی تۄر تُرن دا مَۄکا مِل جاݨا سی۔ اِہ میرے بھار گھٹائُݨ دا وی اِمتِہان ہۄݨا سی۔
مَیں پرَۄںٹھے کھاݨے بںدّ کر دِتّے تے دُدھّ وی ملائی لاہِیا پِیݨ لگّ پِیا۔ دال سبذی `چ مکھّݨ گھِئۄ پائُݨا چھڈّ دِتّا۔ چاہ رتا پھِکّی کر لئی تے لُۄݨ مِٹھّے تۄں پْرہیذ کر لِیا۔ دُدھّ دی گڑبی سِرہاݨِئۄں چُکا دِتّی۔ رۄٹِییاں چہُں پںجّاں تۄں دۄ تِنّاں `تے آ گِیا پر آئِیا بڑے سِرڑ نال۔ ہر ویلے لگّی جاںدا جِویں بھُکھّ لگّی ہۄوے۔ چارٹ تۄں پتا لگّ جاںدا سی کِہ کِنِّییاں کلۄرِییاں پیٹ `چ پائیِیاں نیں تے کِنِّییاں کسرت کر کے بالِییاں نیں؟ جگرائۄں تۄں ڈھُڈِّیکے تک تُرن دی واہوا کسرت ہۄݨی سی۔ مَیں ہِساب لائِیا کِہ ڈیڈھ ہذار کلۄرِییاں تاں مَیں راہ `چ ای بال دِیا کراںگا۔
مَیں جگرائۄں جاݨ لئی بسّ وِچّ جاںدا۔ پںجّ وجے اِمتِہان مُکّدا تاں سائِںس کالج دی چار پھُٹّی کںدھّ ٹپّدا تے چُۄہڑچکّ ولّ نُۄں جاںدے سُۄئے جا چڑھدا۔ پکّے سُۄئے دے تیذ وگدے پاݨی نال مَیں وی وگِیا جاںدا تے نال ای تری جاںدے پاݨی `چ ڈِگّے ککھّ کاݨ۔ شام دے سُۄرج دِییاں سُنہِری کِرناں پاݨی نال کلۄلاں کردِییاں۔ میری کلپنا نُۄں کھمبھّ لگّ جاںدے۔ پاݨی `چ چُںجھّاں ڈُبۄ کے کھمبھّ پھٹکائُںدِییاں چِڑِییاں گُٹاراں میرِییاں نذراں دا شِںگّار بݨدِییاں۔ اُہناں دی گُٹرگُۄں کوِیشری کردی لگّدی۔ جھُۄمدے ہۄئے کاہ دے بُۄجھے تے رُکھّ میرا سواگت کردے لگّدے۔ کھیتاں وِچّ کھِلرے داݨے چُگ کے اُڈِییاں جنَۄراں دِییاں ڈاراں ہۄر وی پِیارِییاں لگّدِییاں۔ سُۄئے دی پٹڑی `تے تُرن دا انںدّ آئُںدا۔
اُدۄں مَینُۄں اِکۄ ای ڈر سی کِہ کۄئی میرا جاݨُۄں پچھاݨُۄں مَینُۄں جگرائۄں تۄں ڈھُڈِّیکے تک تُردِیاں ویکھ کے چںگّے بھلے پْرۄپھَیسر دا دِماگ ہِلّ گِیا ناں سمجھ بہے! اُدۄں تُرن دا تاں ذمانا ای نہِیں سی رِہا۔ ماردھاڑ دا دَۄر سی۔ نالے سادھن ہُںدّے سُںدّے کَۄݨ تُردَے؟ میرے کۄل تاں سکُۄٹر وی سی۔ سکُۄٹر دے ہُںدِّیاں سۄلاں ستاراں کِلۄمِیٹر تُرنا ویکھݨ والِیاں دے سمجھ `چ آئُݨ والی گلّ نہِیں سی۔ اگلِیاں نیں کہِݨا سی٬ “بہُتے پڑھِیاں لِکھِیاں دا ڈماک اِئۄں ای تاں ہِلدَے!”
سُۄئے اُتے جِتھے پُل آئُںدا مَیں آسے پاسے ویکھ کے تیذی نال لںگھّدا کِہ کۄئی ویکھ ناں لوے۔ اِکّ پُل ڈلّے نُۄں جاںدی سڑک دا سی تے تِنّ پُل کَۄںکِیاں نُۄں جاݨ والِییاں سڑکاں دے سن۔ چُۄہڑچکّ والے پُل تۄں پہِلاں ہی مَیں کچّے راہ اُتّر پَیںدا سی۔ ڈھُڈِّیکے نیڑے جے کۄئی پُچھّدا٬ “کِتھۄں آئِئَں؟” تاں آکھِیا جا سکدا سی٬ “اَیتھۄں چُۄہڑچکّۄں۔” دۄ تِنّ کِلۄمِیٹر تُرنا اگلے دے سمجھ آئُݨ والی گلّ سی۔ دِماگ ہِلّݨ والی گلّ پھِر اگلے دے دِماگ وِچّ نہِیں سی آئُݨی۔ ہُݨ مَیں سۄچداں اِہ گلّ بھلا میرے دِماگ `چ کِئۄں آئُںدی سی؟
اسل وِچّ اُدۄں مَیں نواں نواں ای سکُۄٹر لِیا سی۔ اُہ چڑھن لئی لِیا سی ناں کِہ دِکھاوے لئی۔ جے نہِیں سی چڑھدا تاں ویکھݨ والے مذاک اُڈا سکدے سن کِہ پٹرۄل دا سرپھا کردَے۔ تُرن دی نوِیں نوِیں سںگّ سی جۄ لُکدِیاں چھِپدِیاں ہَۄلی ہَۄلی کھُلّہی۔ مَیں آپݨے پیںڈُۄیاں دِییاں نذراں ساہمݨے اِس لئی وی تُرنۄں جھکدا ساں کِہ کۄئی مَینُۄں بسّ دا کِرائِیا بچائُݨ والا سُۄم ناں سمجھ لوے؟ کدے کدے مَیں من نال گلّاں کردا٬ “لَے تُۄں سںگّ کاہدی منّدَیں؟ آپاں یار آپ دے پَیرِیں تُردے آں۔ کۄئی چۄری یاری تاں نی کردے؟ آپاں تُراںگے٬ شَۄںک نال تُراںگے۔ دیکھدے آں آپاں نُۄں کَۄݨ رۄکدَے؟” پر رۄکݨا کِیہنے سی؟
پہِلے دِن مَیں پَۄݨے تِنّ گھںٹِّیاں `چ گھر پُجّا۔ پھِر تۄر ہۄر تیذ کر لئی تے ڈھائی گھںٹِّیاں وِچّ ڈھُڈِّیکے پہُںچّݨ لگّ پِیا۔ سائِںس کالج تۄں سڑک راہِیں واٹ وِیہ کِلۄمِیٹر بݨدی سی پر سُۄئے پَے کے سِدھّی اِہ سۄلاں کِلۄمِیٹر ای سی۔ اُہنِیں دِنِیں ساڈھے ستّ وجے ٹی.وی.`تے خبراں آئُںدِییاں سن۔ مَیں خبراں ویلے نُۄں گھر آ پہُںچّدا سی۔ مہِینے مگرۄں بھار تۄلِیا تاں مَیں مُڑ کے اسّی کِلۄگرام `تے آ گِیا ساں۔ پھِر مَیں اِکّ آرٹِیکل لِکھِیا-پَیرِیں تُرن دا انںدّ۔
اُس وِچّ لِکھِیا کِہ ساڈے بہُتے بںدّے٬ خاس کر رجّے پُجّے پَیرِیں تُرنا چھڈّ رہے ہن تے نرۄئی سِہت دِییاں نِہمتاں تۄں وِروے ہۄ رہے ہن۔ سِیاݨے کہِںدّے ہن٬ کنّ گئے تاں راگ گِیا٬ دںدّ گئے سُیاد گِیا تے اکھّاں گئیِیاں جہان گِیا۔ کہِݨ والی اِکّ گلّ ہۄر وی ہَے کِہ گِٹّے گۄڈے گئے تاں سمجھۄ جِئۄُݨۄ گِیا۔ گِٹّے گۄڈے کائِم ہُںدِّیاں وی بتھیرے سردے بردے بںدّے نرک دی ٹِکٹ کٹائی جا رہے ہن تے امِیر ہۄݨ دا بھرم پال رہے ہن۔ سَۄ `چۄں نبّے بِمارِییاں پَیرِیں تُرنا چھڈّ بہِݨ والِیاں نُۄں ہی لگّدِییاں ہن۔
تُرنا٬ سہِج٬ سُبھاوِک٬ سَۄکھی تے سبھ تۄں سرل کسرت ہَے۔ تُرن نال سرِیر دے سارے ہی اںگّاں دی بڑی سُکھاوِیں کسرت ہۄ جاںدی ہَے۔ اِہ اگّۄں اُمر٬ سرِیرک سمرتھّا تے سمیں اُتے نِربھر کردا ہَے کِہ تُرن نُۄں ٹہِلݨ, وگݨ, دُڑکی جاں دَۄڑن دا کِہڑا رُۄپ دِتّا جاوے؟ کِنّی واٹ تے کِنّا سماں تُرِیا جاوے؟ جِہڑا کۄئی کُدرت دے بخشے اںگّاں دی ورتۄں نہِیں کردا٬ کُدرت سمجھدی ہَے اِنہاں اںگّاں نُۄں اُہنُۄں کۄئی لۄڑ نہِیں۔ اُہ پھِر اُنہاں اںگّاں دی ستِّیا واپس لَے لَیںدی ہَے۔ کُدرت اُسے نال بیلِہاذ ہُںدّی ہَے جِہڑا کھُد اُس نُۄں مَۄکا دیوے۔ جِہڑا کُدرت دے راہ چلّدا چلّے کُدرت اُہدے بلِہارے جاںدی ہَے تے لمّی سِہتیاب ہیاتی بخشدی ہَے۔
پَیدل چلّݨ نال کُدرتی کسرت ہُںدّی ہَے٬ کھادھا پِیتا ہذم ہُںدّا ہَے٬ بھسّ ڈکار نہِیں آئُںدے٬ جُسّا پھِٹّ رہِںدّا ہَے٬ بںدّا جِیء لا کے کمّ کار کردا ہَے تے چھیتی کِیتِیاں کۄئی بِماری نیڑے نہِیں آئُںدی۔ سرِیرک بھار نُۄں تھاں سِر رکھّݨ لئی لمِّییاں تے تیذ تۄراں بڑِییاں سہائی ہُںدِّییاں ہن۔ دوائیِیاں دی نِیںد نالۄں لمِّییاں واٹاں دی سَیر نال آئی نِیںد کِتے سُکھدائی ہُںدّی ہَے۔
جِتھۄں تک سُہپّݨ دی گلّ ہَے سۄہݨے سڈَۄل جُسّے پَیرِیں تُرن تے کسرتاں کرن والِیاں دے ہی ہُںدّے ہن۔ بِئۄُٹی پارلر والے سِہلِییاں گھڑ دیݨگے٬ نہُں پالش لا دیݨگے٬ مُۄںہ سِر رںگّ دیݨگے پر بدن دا سُہپّݨ تد ہی نِکھّریگا جے جُسّا چھاںٹواں تے سڈَۄل ہۄئِیا۔ ساڈے وڈّوڈیرے دُۄر نیڑے دِییاں رِشتیدارِییاں وِچّ تُر کے جاںدے سن تے پںجّاہ کۄہ پَیںڈا کچھّ کے وی تھکیواں اُنہاں دے نیڑے نی سی آئُںدا۔ اُہ پہُپھُٹالے نال تُردے سن جِس بارے وارس شاہ نیں لِکھِئَے-چِڑی چُۄکدی نال اُٹھ تُرے پاںدھی٬ پئیِیاں دُدھّاں دے وِچّ مدھاݨِییاں نیں …۔ اُدۄں رُکھّاں اُتے پںچھّی چہِچہائُںدے تے پَیلِییاں `چ تِتّر سُبھان تیری کُدرت دے گِیت گائُںدے سن۔ اُدۄں ناں مُٹاپے دی سمسِّیا سی٬ ناں شُۄگراں دی تے ناں بلڈّ پْرَیشراں دی۔ سرِیرک مِہنت چھڈّݨی کۄئی سرداری نہِیں سگۄں گھۄر بِماری ہَے۔
بںدّے دے سرِیر وِچّ اینی سمرتھّا ہَے کِہ اُہ دۄ چار مِیل نہِیں سگۄں سَیںکڑے ہذاراں مِیل تُردا رہِ سکدا ہَے۔ جِہڑے تھۄڑھا جِہا تُرن تۄں وی تْرہِںدّے ہن اُنہاں لئی اُنہاں بںدِّیاں دِییاں مِسالاں ہاذر ہن جِنہاں نُۄں کُدرت نیں دُۄجِیاں واںگ دۄ لتّاں ہی دِتِّییاں سن۔ پھراںس دے گِلبرٹ راجن نیں 315 مِیل دی واک دے وِشو مُکابلے چھے وار جِتّے۔ اُہ ابھِیاس وجۄں کُل کِنّے مِیل وگِیا اُہدا کۄئی ہِساب کِتاب نہِیں رکھِّیا جا سکِیا۔ وَیسے 315 مِیل لمّی واک دا رِکارڈ بَیلجِیئم دے راجر پِٹکُئِن دا سی۔ اُس نیں اِہ دُۄری 60 گھںٹّے 1 مِںٹّ 15 سَیکںڈّ وِچّ پُۄری کِیتی سی۔
چَۄوی گھںٹِّیاں وِچّ ودھّ تۄں ودھّ وگݨ دا دائوا بیشک کَینیڈا دا کاسٹانیڈا کردا سی پر پْرماݨِک رِکارڈ برتانِییا دے ہِئۄُ نَیلسن دا سی۔ اُہ چَۄوی گھںٹِّیاں وِچّ 142 مِیل 448 گذ وگِیا۔ برتانِییا دی اَینّ سابیر نیں چَۄوی گھںٹِّیاں `چ 118.5 مِیل پںدھّ تَیء کِیتا سی۔ پھراںس دے وگݨ والِیاں دی اِکّ کلبّ ولّۄں 1 اپْرَیل 1910 نُۄں 62137 مِیل یانی اِکّ لکھّ کِلۄمِیٹر وگݨ دا مُکابلا آرمبھِّیا گِیا۔ اِہ کِسے دا اپْرَیل پھُۄل بݨائُݨ والا مکھَۄل نہِیں سی۔ اُس مُکابلے وِچّ دۄ سَۄ وگݨ والِیاں نیں بھاگ لِیا سی تے رُمانِییا دا دمِتری ڈَۄن پْرتھم آئِیا سی۔
مائہرکے مارن والِیاں دا کۄئی اںتّ نہِیں۔ آم بںدّا تاں اینا ای اُدّم کر لوے کِہ مِیںہ آوے نہیری جاوے٬ پںجّ چار کِلۄمِیٹر تُرنا ہی ہَے۔ تے اِہ لکھّ رُجھیوِیاں دے باوجُۄد تُرِیا جا سکدَے۔ بںدّا من `چ دھار لوے کِہ کاراں٬ سکُۄٹراں٬ رِکشِیاں اتے ٹَیمپُۄیاں `تے اَیویں ای چڑھی جاݨا گُناہ ہَے٬ کھجّل کھُیاری ہَے تے آپ سہیڑی بِماری۔ من `چۄں کڈھّ دیئیِئے کِہ لۄک کی کہِݨگے؟ لۄکاں نیں کی کہِݨا ہَے؟ تُرنا تے آپݨے پَیرِیں تُرنا کۄئی اَیب نہِیں٬ چۄری یاری نہِیں تے ناں ہی کۄئی ٹھگّی ٹھۄری ہَے۔ پھِر تُردِیاں نُۄں کاہدا مِہݨا؟ پچھّمی مُلکاں `چ گۄرِییاں پٹّ کڈھّی بھجِّییاں پھِردِییاں نیں۔ کُچھ کہِݨا تاں کی٬ کۄئی کِسے نُۄں ویکھدا وی نہِیں۔
جِہڑے لۄک ٹۄلِییاں بݨا کے تُرن دے ٹُۄر لگا سکدے ہن٬ ساتھی رل کے سَیراں کر سکدے ہن٬ پْریمی کلۄلاں کردِیاں واٹاں نبیڑ سکدے ہن اُنہاں دا بہِشت ایتھے ہی ہَے۔ بُڈھّے بُڈھِّییاں نُۄں چہِل کدمی کردِیاں جُیانی چڑھ سکدی ہَے۔ شاںتمئی واتاورݨ `چ تُردِیاں کلپنا دے اُہ ہُلہارے لئے جا سکدے ہن جۄ سِرف کوِییاں دی امانت سمجھے جاںدے ہن۔ مَینُۄں بہُت سارِییاں رچناواں تُردِیاں پھِردِیاں پھُرِییاں ہن۔ کۄئی تُر کے تاں ویکھے۔ ویکھے کِہ پَیرِیں تُرن دا کِہۄ جِہا سرُۄر ہَے تے کِہۄ جِہا انںدّ ہَے!