کیسر سِںگھّ پُۄنِییا نیں 31 اگسّت 2009 تک 460 مَیڈل جِتّ لئے ہن۔ اُہدی پتنی ہربںسّ کَۄر دۄ کُ سالاں تۄں کھیڈاں وِچّ بھاگ لَیݨ لگّی ہَے تے 21 تمغے اُہ وی جِتّ گئی ہَے۔ اُنہاں دا کہِݨا ہَے کِہ واہِگُرُۄ نیں لمّی اُمر بخشی تاں پُۄنِییا جۄڑی ولّۄں ہذار مَیڈل پھتِہ سمجھۄ۔ اگسّت دے آخری ہفتے کَیملُۄپس بی.سی.وِچّ ہۄئی کَینیڈِیئن ماسٹرذ ٹرَیک اَیںڈ پھِیلڈ چَیمپِیئنشِپس-2009 وِچۄں اُہ 13 تمغے جِتّ کے لِیائے ہن۔ لگّدَے اُہ گِنِّیذ بُک آف ورلڈ رِکارڈذ وِچّ آپݨے ناں درج کرا ہی بسّ کرنگے۔

کیسر سِںگھّ پُۄنِییا بذُرگاں دا رۄل ماڈل ہَے۔ اُہ چھِہتّرویں سال `چ ہَے۔ جِویں اُس نیں جُسّے نُۄں سمبھّال رکھِّیا ہَے لگّدَے سَیںچری ماریگا۔ ہالے تک کۄئی بِماری اُہدے نیڑے نہِیں ڈھُکّی تے ناں اُہ کۄئی گۄلی کھاںدَے۔ اُہ 48 اِںچ لمّی داڑھی والا امّْرِتدھاری گُرسِکھّ ہَے۔ نشِیاں تۄں بچِیا ہۄئِئَے پر پْرۄٹِین لَیݨ تے جُسّا تاکتور رکھّݨ لئی کدے کدے مِیٹ آںڈا کھا لَیںدَے۔ کہِںدّا ہَے کِہ اِہ مَینُۄں ہرِییاں ویلاں والِیاں نیں منہاں نہِیں سی کِیتا۔ نالے باہر جا کے کئی وار شُدھ وَیشنُۄں بھۄجن مِلدا وی نہِیں۔ گاترا کِرپان اُہ ہر ویلے پا کے رکھّدا ہَے۔ ہوائی جہاذ چڑھن لگّا سمان والے اٹَیچی `چ سمبھّال دِںدّا ہَے تے باہر نِکل کے پھِر پا لَیںدا ہَے۔ کیساں `چ کِرپان دی نِشانی والا کںگھّا ہمیشاں ٹںگّی رکھّدَے۔

اُس نیں امرِیکا٬ آسٹْریلِییا٬ دکھّݨی اپھرِیکا٬ سپین٬ اِںگلَیںڈ تے کَینیڈا `چ وِشو وَیٹرن اتھلَیٹِک مِیٹاں وِچّ دَۄڑن کُدّݨ دے مُکابلے کِیتے ہن۔ ہر تھاں اُہ پْربںدھّکاں نُۄں منا لَیںدا رِہَے کِہ مَینُۄں میرا دھارمِک چِنّہ کِرپان پہِن کے مُکابلے وِچّ ہِسّا لَیݨ دِتّا جاوے۔ ہریک تھاں اُس نُۄں اِہدی آگِیا مِلدی رہی ہَے تے نال ہی پْربںدھّکاں نُۄں کِرپان دی مہتّا دا پتا لگّدا رِہَے۔ اُہ داڑھی بنّہ کے رکھّدا ہَے پر جے کھۄلہ لوے تاں اُہ پٹّاں تک وِچھ جاںدی ہَے۔

اُس دی پگّ اُتے سٹِیل دا تے گل وِچّ سۄنے دا کھںڈّا پائِیا ہُںدَّے تے اُہ پُۄرے سِکھّی سرُۄپ وِچّ کھِڈارِییاں دے مارچ وِچّ ہِسّا لَیںدَے۔ سَیںکڑے کھِڈارِییاں `چ کھڑھا اُہ سبھ تۄں نِیارا دِسدَے۔ سُکھّ نال کدّ وی چھے پھُٹّ اِکّ اِںچ ہَے تے پگّ نال سوا چھے پھُٹّا جُیان لگّدَے۔ داڑھی بگّی ناں ہۄوے تاں اُہ اسلی اُمر نالۄں پَۄݨی اُمر دا لگّے۔ جدۄں مستی `چ آئِیا بھںگّڑا پائُںدَے تاں گۄرِیاں نُۄں وی نچّݨ لا دِںدَّے۔ جۄڑ میلِیاں تے سماجِک سماگماں وِچّ سیوا کر کے اُس نُۄں اتھاہ خُشی ہُںدّی ہَے۔ اُہ انیکاں سبھا سُسائِٹِییاں دا سیوادار ہَے۔ کھُۄن دان کرنۄں وی کدے پِچھّے نہِیں رِہا۔ کاش اجِہے بابے گھر گھر ہۄݨ!

کیسر سِںگھّ دا جنم سُۄبیدار جگت سِںگھّ دے گھر ماتا چنّݨ کَۄر دی کُکھّۄں 1 پھروری 1934 نُۄں پِںڈّ پدّی سُۄرا سِںگھّ٬ ذِلہا ہُشِیارپُر وِچّ ہۄئِیا سی۔ اُہ پدّی سُۄرا سِںگھّ دے سکُۄل وِچّ پڑھِیا تے کھیڈِیا اتے ذِلہے تۄں لگّ کے ڈِوِیذن تک دے اِنام جِتّدا رِہا۔ سکُۄل وِچّ اُہ ہاکی کھیڈدا سی تے گۄلا وی سُٹّدا سی۔ وِچے والِیوال کھیڈی جاںدا۔ 1953 وِچّ اُس دا وِیاہ چبّیوال دی بِیبی ہربںسّ کَۄر نال ہۄ گِیا تے اُس دی کُکھّۄں پںجّ بچِّیاں نیں جنم لِیا۔ کملجِیت تے گُردِیپ پُتّر ہن اتے اِںدرجِیت٬ سُکھجِیت تے چرنجِیت دھِییاں ہن۔ اِکّ پُتّر اِںگلَیںڈ وِچّ ہَے تے باکی سارے کَینیڈا وِچّ ہن۔ ہربںسّ کَۄر بچِّیاں دی دیکھ بھال کردی رہی ہَے تے کیسر سِںگھّ بچِّیاں نُۄں سکُۄل لِجاںدا لِیائُںدا کھیڈاں کھیڈݨ لِجاںدا رِہَے۔ اُہ ہر رۄذ اِکں دۄ گھںٹّے تُردا٬ دَۄڑدا تے ہۄر کسرتاں کردا ہَے۔ اُس دا کھاݨا پِیݨا بہُت سادا ہَے۔ اُہ ہر ویلے تِیار برتِیار چڑھدی کلا `چ رہِݨ والا سِںگھّ ہَے۔

دسوِیں کر کے اُس نیں ڈرائِںگ ماسٹری دا کۄرس کِیتا سی تے شاہکۄٹ نیڑے نںگّل امبِّییاں دے سکُۄل وِچّ ڈرائِںگ ماسٹر لگّ گِیا سی۔ اُتھے والِیبال تے پھُٹّبال دِییاں ٹِیماں تِیار کِیتِییاں۔ ٹِیم لَے کے نکۄدر گِیا تاں کبڈّی دا کۄچ اجِیت سِںگھّ مالڑی مِل گِیا۔ اُس نیں کیسر سِںگھّ نُۄں سلاہ دِتّی کِہ اُہ اَینّ.ڈی.آئی.اَیسّ.دا کۄرس کر لوے۔ کیسر سِںگھّ نیں سلاہ منّ لئی تے کۄرس کر کے کھالسا ہائی سکُۄل ماہلپُر وِچّ اِںسٹْرکٹر لگّ گِیا۔ ماہلپُر پھُٹّبال دا گھر ہَے جِتھے اُس نُۄں پھُٹّبال دے کھِڈاری تِیار کرن دے مَۄکے مِلے۔ اُتھے اُس نیں 1960 تۄں 66 تک نَۄکری کِیتی۔ 66 تۄں 68 تک ٹُٹۄمجارا تے 68 تۄں 76 تک سرکاری سکُۄل پدّی سُۄرا سِںگھّ `چ سروِس کردا رِہا۔ سکُۄل دی نَۄکری دے نال 1960 تۄں 76 تک اُہ ماہلپُر دی ہۄمگارڈ پلاٹُۄن دا کماںڈر وی رِہا۔ کدے کدے آپݨی کار دِلّی ایئرپۄرٹ دا گیڑے لائُݨ لئی ٹَیکسی وجۄں وی ورت لَیںدا سی۔

اںگّریذی دے تِنّ ڈبلیُۄ ورک٬ وۄمَینّ تے وَیدر بارے کِہا جاںدَے کِہ کَینیڈا `چ اِنہاں دا کۄئی اِتبار نہِیں کدۄں بدل جاݨ۔ کیسر سِںگھّ پُۄنِییا دے تِنّ ججّے ہن جِنہاں دا متلب جدۄں مرذی٬ جِنّا مرذی تے جِتھے مرذی ہَے۔ اُہ کہِںدّا ہَے کِہ اُس نُۄں جدۄں٬ جِتھے تے جِنّا مرذی کمّ مِلے اُس نیں چھڈِّیا نہِیں۔ اُہ پںجّاب وِچّ وی تِنّ جَۄباں کردا آئِیا سی تے کَینیڈا آ کے وی تِنّ جَۄباں کردا رِہا۔ پںجّاب وِچّ سکُۄل دا ماسٹر٬ ہۄمگارڈ دا کماںڈر تے ٹَیکسی دا ڈرائیِور سی۔ کَینیڈا `چ سکِئُرِٹی دِییاں دۄ جَۄباں دے نال بسّ وی چلائی گِیا۔ اُس نیں لگاتار اٹھائی اٹھائی گھںٹّے سکِئُرِٹی دی جَۄب کِیتی۔ اُس نُۄں جدۄں مرذی٬ جِتھے مرذی تے جِنّے مرذی سمیں لئی سدِّیا جا سکدا سی تے اُس نیں کدے ناںہ نہِیں سی کِیتی۔ اجِہے افلاتُۄن بارے کی کِہا جائے؟ اینا کمّ کر کے اُہ بُڈھّا نہِیں ہۄئِیا سگۄں جُیان ہُںدّا گِیا!

دُیابے دِییاں پرواسی سوارِییاں ہوائی اڈّے `تے لِجاںدِیاں تے لِیائُںدِیاں اُس نیں چھۄٹا مُںڈّا اِںگلَیںڈ مںگّ لِیا تے وڈّی لڑکی کَینیڈا وِیاہ دِتّی۔ وڈّا مُںڈّا کَینیڈا وِیاہِیا تاں اُس نیں سارا پرِوار ہی کَینیڈا سدّ لِیا۔ کیسر سِںگھّ نیں اِںڈِییا دی ہۄمگارڈی چھڈّ کے کَینیڈا دی ہۄمگارڈی شُرُۄ کر لئی۔ پدّی سُۄرا سِںگھّ دے سکُۄل تۄں بۄہݨپٹّی دے ڈی.اے.وی.ہائی سکُۄل تے بی.ای.اۄ.بݨن اُپرںتّ اُہ 1988 وِچّ کَینیڈا پُجّا۔ 1990 تۄں اُہ وَیٹرن اتھلِیٹاں دِییاں مِیٹاں وِچّ بھاگ لَے رِہَے تے مَیڈلاں دِییاں جھۄلِییاں بھری جا رِہَے۔ اُہ کَینیڈا دا منِّیا پْرمنِّیا وَیٹرن اتھلِیٹ ہَے جِس دِییاں ہرڈلاں ٹپّدے دِییاں تسوِیراں کھیڈ پرچِیاں دے ٹائیِٹل `تے چھپِییاں ہن۔ اُہ کَینیڈا دا وِشیش وِئکتی ہَے جِس نُۄں پْردھان مںتّری ولّۄں وی ودھائی سںدّیش مِلدے ہن۔

کیسر سِںگھّ نیں 1982 وِچّ امّْرِت چھکِیا سی تے اۄدُۄں بائد ہۄرناں نُۄں امّْرِت پاݨ کرن لئی پْریر رِہَے۔ اُہ آم کر کے چِٹّی پھِپھٹی لائُںدے تے نِیلی پگّ بنّہدَے۔ اُہدا نِیلا بلیذر درجن تۄں ودھّ بَیجاں تے کھیڈ نِشانِییاں نال چمک رِہَے۔ نکّ تِکھّا ہَے٬ رںگّ گۄرا تے سرِیرک بھار دۄ سَۄ پَۄںڈ دے آس پاس رکھّدا ہَے۔ کمّ اُتے جاݨ لگِّیاں دُدھّ٬ پھل تے پرَۄںٹھے نال لَے جائِیا کردا سی۔ اُہ بھری سبھا `چ لَیکچر کر سکدَے تے ریڈِیئۄ ٹِیوی تۄں بڑا ودھِییا بۄلدَے۔ پتا نہِیں شْرۄمݨی کمیٹی نُۄں کیسر سِںگھّ دی پْرتِبھا دا پتا لگّا ہَے جاں نہِیں۔ پرواسی اخبار والِیاں نُۄں تاں پتا لگّ گِیا ہَے تے اُنہاں نیں اُس نُۄں پرواسی اوارڈ نال سنمانِیا ہَے۔

وَیٹرن اتھلَیٹِک مُکابلِیاں دی دسّ اُس نُۄں چبّیوال دے اِکّ پھَۄجی واکر نیں پائی سی۔ اُہ پںجّاب دی وَیٹرن اتھلَیٹِک مِیٹ لئی تِیاری کر رِہا سی کِہ کَینیڈا آئُݨ دا سببّ بݨ گِیا۔ دۄ سال تاں اُہ ٹۄراںٹۄ دے کبڈّی میلِیاں `چ ہی دَۄڑدا رِہا پھِر اُس نُۄں پتا لگّ گِیا کِہ وَیٹرن اتھلَیٹِک مِیٹاں کَینیڈا وِچّ وی ہُںدِّییاں ہن۔ اُس نیں اۄنٹَیرِیئۄ دی ماسٹرذ اتھلَیٹِک کلبّ کۄل آپݨا ناں درج کروا دِتّا تے سُۄبے دے مُکابلِیاں تۄں لگّ کے کَینیڈا دے نَیشنل پدھّر دے مُکابلے جِتّݨ لگّا۔ چھے وار اُہ کَینیڈا دی نُمائِںدگی کردِیاں ورلڈ وَیٹرن اتھلَیٹِک مِیٹاں وِچّ بھاگ لَیݨ گِیا۔ وِشو پدھّر دِییاں مِیٹاں `چۄں اُس نیں تِنّ تامبے دے تمغے جِتّے ہن۔ اَیڈمِںٹّن دِییاں ورلڈ ماسٹرذ کھیڈاں وِچّ اُہ سَۄ مِیٹر دی دَۄڑ٬ لمّی چھال تے تِیہری چھال وِچّ تِیجے ستھان `تے رِہا سی۔

وَیٹرن مِیٹاں `چ چالی سال دی اُمر تۄں وڈیرے کھِڈاری آپݨے ہاݨِییاں نال مُکابلے کردے ہن۔ پہِلاں پُۄنِییا 55 تۄں 60 سال٬ پھِر 60 تۄں 65 سال٬ پھِر 65 تۄں 70 سال تے 70 تۄں 75 سال دے اُمر ورگ وِچّ مِکدا رِہا۔ ہُݨ 75 تۄں 80 سال دے اُمر ورگ وِچّ بھاگ لَے رِہَے۔ ہربںسّ کَۄر 70 تۄں 75 سال دے ورگ وِچّ بھاگ لَیںدی ہَے۔ جِویں جِویں اُنہاں دی اُمر ودھیگی اُنہاں نُۄں ودھیرے مَیڈل جِتّݨ دے مَۄکے جُڑنگے۔ ڈبّوالی دے بابا گُلاب سِںگھّ نیں 75 سال دی اُمر تۄں بائد ای ودھیرے مَیڈل جِتّے سن۔ بابا پھَۄجا سِںگھّ وی اسّی سال دی اُمر تۄں بائد ہی ودھیرے چمکِیا ہَے۔ جِویں جِویں اتھلِیٹ وڈیری اُمر دا ہُںدّا جاوے اُویں مُکابلا وی سِیمت ہُںدّا جاںدَے۔

کیسر سِںگھّ نُۄں آپݨے لۄکاں ولّۄں ہَۄںسلا افذائی دی لۄڑ ہَے تاں کِہ اُہ سالاں بدھّی دیش وِدیش دِییاں اتھلَیٹِک مِیٹاں وِچّ بھاگ لَیںدا رہے تے سِکھّ سرُۄپ دی پردرشنی کری جاوے۔ دمپّتی نُۄں دیش وِدیش جاݨ لئی ٹِکٹ تے کۄچ دی کۄچِںگّ ہی چاہِیدی ہَے۔ ابھِیاس تے کھادھ کھُراک لئی اُنہاں نُۄں پَینشن لگّی ہی ہۄئی ہَے۔

سِکھّاں لئی ماݨ دی گلّ ہَے کِہ اِکّ سِںگھّ سردار کَینیڈا دا نَیشنل چَیمپِیئن ہَے جِس نیں ورلڈ وَیٹرن اتھلَیٹِک مِیٹ وِچّ وی کَینیڈا دا جھںڈّا لہِرائِیا ہَے۔ ہُݨ تک اُس دِییاں ہوائی ٹِکٹاں دا پْربںدھّ اۄنٹارِیئۄ کھالسا دربار سپۄرٹس کلبّ تے اۄنٹَیرِیئۄ سپۄرٹس پھَیڈریشن نیں کِیتا ہَے۔ پںجّابِییاں دے سپۄرٹس کلبّاں نُۄں کبڈّی دے نال ہۄرناں کھیڈاں تے کھِڈارِییاں نُۄں وی اُتشاہت کرنا چاہِیدَے۔ پںجّابِییاں دی سِرمَۄر کھیڈ پھِیلڈ ہاکی وی اُنہاں دا دھِیان مںگّدی ہَے۔ پںجّابی بچِّیاں نُۄں کَینیڈا دے کھیڈ کھیتر وِچّ اُبھارن لئی یتھایۄگ یتن کرنے چاہِیدے ہن تد ہی اِہ بچّے آپݨی کَۄم دا ناں رَۄشن کر سکݨگے۔ `کلّی کبڈّی دے ٹُۄرنامَیںٹ کرائی جاݨے کاپھی نہِیں۔

کیسر سِںگھّ پُۄنِییا بھاویں آپݨی سِہت بݨائی رکھّݨ تے ناں چمکائُݨ لئی کھیڈاں کھیڈدا ہَے پر اُس دے اجِہا کرن نال کَینیڈا تے پںجّابِییاں دا ناں وی چمکدا ہَے۔ ہۄرناں نُۄں پتا لگّدا ہَے کِہ سِکھّ کِہۄ جِہے ہُںدّے ہن؟ اِںج اُہ سِکھّاں دا امبَّیسڈر وی ہَے۔ سِکھّ سںسّتھاواں نُۄں تاں وِشیش تَۄر `تے اجِہے گُرمُکھ سجّݨ دا ماݨ سنمان کرنا چاہِیدَے۔ اُہدے تۄں اجے بہُت آساں ہن تے لگّدَے اُہ ہۄر بذُرگاں نُۄں وی کھیڈاں کھیڈݨ دی چیٹک لائیگا جِویں چبّیوال دے پھَۄجی نیں اُس نُۄں لائی سی۔ ہُݨ اُہ دس اِیوَیںٹ کر رِہَے۔ جے کِسے یۄگ کۄچ دی کۄچِںگّ نال اِکّ دۄ اِیوَیںٹ ہی پھڑ لئے تاں مارچ 2010 وِچّ کَیملُۄپس تے پھِر آسٹْریلِییا وِچّ ہۄ رہِییاں ورلڈ ماسٹرذ کھیڈاں `چۄں سۄنے دے تمغے جِتّ سکدَے۔ پھِر اسِیں وی کہِݨ جۄگے ہۄواںگے کِہ ساڈے سِںگھّ دی کُل دُنِییاں `تے جھںڈّی ہَے۔ کَینیڈا دا ماݨ تے سِںگھّاں دی شان ودھائُݨ والے اِس بذُرگ کھِڈاری جۄڑے نُۄں اُہدا بھائیِچارا ودھائی وی دِںدّا ہَے تے ہۄر وڈیرِییاں جِتّاں دی کامنا وی کردا ہَے۔