مَیں جدۄں مُکںدّپُر گِیا تاں من `چ کئی تَۄکھلے سن۔ مَینُۄں پَیسے دھیلے دا ہِساب کِتاب نہِیں سی آئُںدا۔ مَیں اِس نُۄں باݨِییاں دے کرن والا مہاجنی کمّ سمجھدا ساں۔ اِسے کرکے مَیں ڈھُڈِّیکے کالج وِچّ برسر نہِیں ساں بݨِیا۔ پر پْرِںسِّیپلی کردِیاں تاں نِتّ ہی بِلّاں نال واہ پَیݨا سی۔ مَینُۄں گھر دِیاں نیں ساودھان کِیتا سی٬ “ہۄر ناں کِتے غلت تھاں دسخت کر بَیٹھِیں تے پِچھّۄں ترِیکاں بھُگتدا رہِیں۔”

مَینُۄں بجٹاں٬ سَیںکشناں٬ کُٹیشناں٬ آرڈراں تے بِلّاں دا سِلسِلا گُںجھّلدار لگّدا سی۔ مَیں اِس کجِیئے `چ پَیݨ تۄں ہمیشاں کنّی کترائُںدا سی۔ پر امردِیپ کالج وِچّ میرے نسِیباں نُۄں نسِیب چںدّ گُرُۄ ناں دا تجربیکار سُپرڈںٹّ مِل گِیا جۄ پُراݨا پھَۄجی تے اکائۄُںٹَیںسی وِچّ بڑا ماہِر سی۔ اُس نیں کالج دے لیکھے نُۄں درُست رکھّݨ وِچّ میری پُۄری مدد کِیتی جِس کرکے آڈِٹ نیں کدے کۄئی اِتراذ ناں اُٹھائِیا۔ میری ترِیکاں بھُگتݨ دی نَۄبت پھِر کِتھۄں آئُݨی سی؟ مَیں اِہ کہِ کے تُرِیا ساں کِہ پْرِںسِّیپلی `چۄں ناں کُجھّ کما کے گھرے لِیائُݨَے تے ناں گھرۄں کُجھّ جاݨ دیݨَے۔ گھر دے مَینُۄں کمائُݨ والے نُۄں تاں جاݨدے ہی سن۔ اُنہاں نُۄں کھدشا سی کِہ پْرِںسِّیپلی کردا ہۄر ناں کِتے ہِسّے آئُںدے سِیاڑ ای دھرا آوے!

پْرِںسِّیپلی کرن ویلے دِییاں کُجھّ گلّاں دا ذِکر کرنا دِلچسپ ہۄویگا۔ پہِلاں مَیں اِکلّا ہی کالج دی اِکّ نُکرے بݨی کۄٹھی وِچّ رہِݨ لگّا ساں۔ کۄئی نَۄکر چاکر نہِیں سی رکھِّیا۔ پھذُۄل کھرچی تۄں جُ بچݨا سی۔ مَینُۄں کھُد رۄٹی پکا لَیݨ دا تجربا سی۔ دِلّی وِچّ جدۄں مَیں گِیان سِںگھّ سںدھُّۄ نال کُجھّ سماں پںجّابی باگ وِچّ رِہا ساں تاں اسِیں آپݨا رۄٹی ٹُکّ آپ ہی کر لَیںدے ساں۔ پْرۄ.گِیان سںدھُّۄ دال سبذی بݨا لَیںدا سی تے مَیں آٹا گُنّہ کے پھُلکے لاہ لَیںدا ساں۔ پہِلاں تاں پھُلکے وِںگّ تڑِںگّے ہی بݨدے سن پھِر گۄل وی بݨن لگّ پئے تے پھُلّ وی جاںدے سن۔ بںدّا سبھ کُجھّ کر سکدَے پر کردا اُہی کُجھّ ہَے جۄ اُس نُۄں کرنا پوے۔ بںدّے جے ہۄر سارے کمّ کرن دے یۄگ ہۄ سکدے ہن تاں رۄٹی پکائُݨ دے یۄگ کِئۄں نہِیں ہۄ سکدے؟ مَینُۄں آپݨی رۄٹی آپ پکا لَیݨ جاں گرم کر لَیݨ دی تاں کۄئی اَۄکھ نہِیں سی پر آئے گئے ویلے اجِیب لگّدا سی کِہ چںگّا پْرِںسِّیپل اےَ جِہڑا رۄٹِییاں وی آپ ہی لاہُںدَّے!

پھِر مَیں کالج وِچّ سیوادارنی بݨی اِکّ مائی تۄں رۄٹی لُہائُݨ لگّ پِیا۔ اُس نُۄں چابی پھڑا کے کۄٹھی بھیج دِںدّا۔ اُہ دال سبذی نال مکّی دِییاں اٹھّ دس رۄٹِییاں لاہ دِںدّی۔ اُہی رۄٹِییاں مَیں گرم کر کے دُپہِرے تے رات نُۄں کھا لَیںدا تے دہِیں `چ سویرے چُۄر وی کے کھاںدا جۄ بڑِییاں سُیاد لگّدِییاں۔ کالے لُۄݨ تے کالِییاں مِرچاں والی شِیشی کۄل ہی پئی ہُںدّی سی۔ نال لسّی پی لَیںدا۔ اِہ میرے بچپن دا بریک پھاسٹ سی جۄ بچپن دی یاد دُیائُںدا۔ ساگ مَیں پِںڈّۄں لَے آئُںدا سی جِس نُۄں تڑکا لا کے کھاںدا۔ `کلّے بںدّے دی رۄٹی دا کِنّا کُ کمّ ہُںدَّے؟ نالے ڈا.جَۄہل دی رِیس نال مَیں وی اِکۄ کَۄلی `چۄں رۄٹی کھاݨ لگّ پِیا ساں۔

اِک کَۄلی والی گلّ وی سُݨ لئۄ۔ کالج دے بانی گُرچرن سِںگھّ شیرگِلّ دی ماتا کرم کَۄر نیں ڈا.جَۄہل نُۄں تے مَینُۄں اِکّ دِن آپݨے گھر کھاݨے `تے سدِّیا۔ ماتا نیں دۄ تھالِییاں وِچّ تِنّ تِنّ کَۄلِییاں دال سبذی دِییاں رکھّ کے رۄٹی پرۄسی۔ ڈا.جَۄہل نیں رۄٹی کھاݨ تۄں پہِلاں مَینُۄں کِہا کِہ مَیں تِنّاں کَۄلِییاں `چۄں اِکّ اِک بُرکی لا کے دسّاں کِہ کِہڑی `چ سبھ تۄں ودھّ سُیاد دال سبذی اےَ؟ اُنہاں نیں سپشّٹ کِیتا کِہ مَیں اِکۄ کَۄلی `چۄں دال جاں سبذی لا کے کھاناں۔ جے اِکّ کھا کے اُتۄں دی دُۄجی کھا لواں تاں پہِلی دا سُیاد وی مارِیا جاںدَے۔ مَیں من `چ کِہا٬ جے ڈا.جَۄہل دی رِیس سارے کر لَیݨ تاں رسۄئی دے ادھّے کمّ مُکّ جاݨ تے بھاڈِیاں دا کھِلارا وی ختم ہۄ جاوے۔

جدۄں جَۄہل ساہِب نیں کالج آئُݨا ہُںدّا سی تاں مَیں مُکںدّپُر دے ہلوائی تۄں تاذی کلاکںدّ مںگّوا رکھّدا سی۔ کلاکںدّ اُنہاں دے بڑی پسںدّ سی تے دِل دے مرِیذ ہۄ کے وی واہوا کھا جاںدے سن۔ ڈرائی پھرُۄٹ `چۄں سَۄگی دی مُٹھّ بھردے سن جِس کرکے اُہ چھیتی مُکّ جاںدی سی۔ لگّدا سی شکّر گھِئۄ دی کسر اُہ کلاکںدّ تے سَۄگی کھا کے کڈھّدے سی۔ چاہ اُہ دُدھّ تۄں بِناں پسںدّ کردے سی پر باہر جِہۄ جِہی مِلدی سی پی لَیںدے سی۔ مُکںدّپُر دے پاݨی نُۄں اُہ خاس تَۄر `تے سلاہُںدّے۔ اُہ آپݨے نال آئے سجّݨاں نُۄں کہِںدّے٬ “مُکںدّپُر دا پاݨی وی ودھِییا تے کلاکںدّ وی ودھِییا۔” مَیں آکھدا٬ “جَۄہل ساہِب دے سہُرِیاں دے جُ ہۄئے!” اُہ کھاݨ پِیݨ `چ کۄئی اُچیچ نہِیں سن کرائُںدے۔ اُنہاں ورگی سادگی مَیں بڑے گھٹّ بںدِّیاں وِچّ ویکھی ہَے۔ بِسکُٹ چاہ `چ ڈُبۄ کے اُہ آپ وی کھا لَیںدے تے جکݨ والِیاں نُۄں کہِںدّے-ڈُبۄ لئۄ٬ ویکھدے کی اۄں؟

اِک وار اُنہاں دا گۄڈا دُکھݨ لگّ پِیا تے میرا لکّ ناں سِدھّا ہۄوے۔ جُیانی `چ ڈںڈّ بَیٹھکاں کڈھّݨ والِیاں دا سرِیا پِیا سی۔ اُدھرۄں شْرۄمݨی کمیٹی دے پْردھان جتھیدار گُرچرن سِںگھّ ٹَۄہڑا نیں کالج وِچّ سٹیڈِیئم دا نِیںہ پتھّر رکھّݨ آئُݨا سی۔ ٹَۄہڑا گھۄڑے واںگ تُر رِہا سی جد کِہ اسِیں ڈھِیچک مار رہے ساں۔ سماگم مُکّا تاں ڈا.جَۄہل نیں ہکِیمپُر دے بِلُّۄ باذِیگر نُۄں بُلوائِیا جِس نیں مالش کر کے گۄڈا تاں چلدا کر دِتّا پر میرا لکّ پھِر وی سِدھّا ناں ہۄ سکِیا۔ جَۄہل ساہِب دا گۄڈا منّے دنّے ڈاکٹراں تۄں ٹھِیک نہِیں سی ہُںدّا پر ہکِیمپُر دا باذِیگر ٹھِیک کر دِںدّا سی۔ اُہ جدۄں مُکںدّپُر آئُںدے تاں اکسر بِلُّۄ باذِیگر تۄں گۄڈے دی مالش کروا کے جاںدے۔ اُنہاں دے تجربے انُسار گِٹّے گۄڈِیاں دے اِلاج لئی ڈاکٹراں نالۄں باذِیگراں دا دیسی ڈھںگّ بِہتر سی۔ اِہ گلّ اُنہاں نیں ہۄر وی کئیِیاں نُۄں دسّ چھڈّی سی۔

اِک دِن مَیں کی ویکھداں کِہ پںجّاب دے سابکا مُکھّ مںتّری س.ہرچرن سِںگھّ براڑ دی پتنی سردارنی گُربِںدّر کَۄر براڑ کالج دے دپھتر وِچّ آ پدھاری۔ مَیں اُس نُۄں بہُت سال پہِلاں مُکتسر ویکھِیا ہۄئِیا سی۔ اُدۄں اُہ جُیان سی۔ ہُݨ بھارے جُسّے کارن مَیں مساں پچھاݨ سکِیا۔ اُہدے نال اِکّ باڈی گارڈ تے اِکّ نَۄکراݨی سی۔ اُہ آکھݨ لگّی٬ “مَینُۄں ڈا.جَۄہل نیں دسِّئَے کِہ اِتھے کۄئی باذِیگر اےَ جِہڑا ہڈِّییاں دا سِیاݨا اَیں۔ میری رِیڑھ دی ہڈّی `چ پْرابلم اےَ۔ مَیں اُس نُۄں مِلݨَے۔” نالے پُچھّݨ لگّی٬ “ڈا.جَۄہل نہِیں آئے؟”

 

جَۄہل ساہِب دا پھۄن آ گِیا سی کِہ اجّ اُنہاں نیں کالج وِچّ آئُݨا ہَے پر اِہ نہِیں سی دسِّیا کِہ سردارنی گُربِںدّر کَۄر براڑ وی آویگی۔ مَیں اِکّ سیوادار نُۄں بھیج کے بِلُّۄ نُۄں بُلا لِیا جِس نُۄں ہکِیمپُرِیئے بِلّی ہی کہِںدّے سن۔ باذِیگر دے آئُݨ تک ڈا.جَۄہل وی آ گئے۔ بِلُّۄ نیں سرہۄں دا تیل مںگّا لِیا۔ دپھتر دے نال لگّویں کمرے وِچّ اُدۄں بَیڈّ نہِیں سی لگّا ہُںدّا۔ بھُںجّے دری اُتے لیٹݨا سردارنی نُۄں مُشکل سی۔ مَیں سلاہ دِتّی کِہ کۄٹھی چلے چلّۄ٬ اُتھے بَیڈّ اُتے لیٹ کے مالش کروا لَیݨی۔ سردارنی دا کۄٹھی تک تُر کے جاݨا وی مُشکل سی جِس کرکے کار وِچّ بِٹھا کے لِجاݨا پِیا۔

پِچھّے تُرے جاںدے بِلُّۄ نُۄں جدۄں دسِّیا کِہ سردارنی مُکھّ مںتّری دے گھر والی ہَے تاں اُہ مالش کرنۄ ڈر گِیا۔ آکھݨ لگّا٬ مَیں تاں گِٹّے گۄڈِیاں دی مالش ای کرداں٬ رِیڑھ دی نہِیں۔ اسل وِچّ اُس نیں بھاری جُسّا ویکھ کے لکھّݨ لا لِیا سی کِہ اِہ اُہدے وسّ دا رۄگ نہِیں۔ اُہ ناںہ وِچّ سِر ماری جا رِہا سی۔ پر ڈا.جَۄہل دے ذۄر دیݨ اُتے کِہ اینی دُۄرۄں آئے اےَ٬ مالش ای کرنی اَیں٬ ماڑی مۄٹی کر دیئیِں٬ تاں اُہ جکدا جِہا تِیار ہۄ گِیا۔ مَیں آپݨی نُۄںہ نُۄں مدد لئی بَیڈّ رُۄم وِچّ بھیج دِتّا تے آپ اسِیں لابی `چ بہِ کے نتِیجے دی اُڈِیک کرن لگّے۔ ساڈی ہَیرانی دی ہدّ ناں رہی جدۄں مالش کرائُݨ پِچھۄں مِسذ براڑ نیں باہر آ کے کِہا٬ “مَینُۄں کاپھی آرام آ گِئَے۔ ہُݨ مَیں تُر سکدی آں!”

پھِر اُہ آپݨے سردار جی تے بادل ساہِب وِچکار لڑی چۄݨ دِییاں گلّاں کردی رہی تے دۄہاں سرداراں نُۄں سلاہُںدّی رہی۔ ادھّا پَۄݨا گھںٹّا اُس نیں گھریلُۄ گلّاں کِیتِییاں۔ مَیں وی مُکتسر وِچّ بِتائے دِناں دا ذِکر کِیتا۔ چاہ پاݨی پِیݨ اُپرںتّ اُہ پُچھّݨ لگّی کِہ ہُݨ مالش کروائُݨ کِدّݨ آواں؟ جَۄہل ساہِب نیں کِہا٬ “بِلُّۄ ای چںڈِّیگڑھ پہُںچّ جاویگا۔” سردارنی براڑ کِہا کِہ میرا ڈرائیِور اِہناں نُۄں آ کے لَے جِیا کریگا تے چھڈّ جائِیا کریگا۔” ڈا.جَۄہل نیں ہسّدِیاں کِہا٬ “گڈّی چھۄٹی بھیجݨی۔ وڈّی باذِیگر دی بِیہی `چ نہِیں مُڑنی۔”

بِلُّۄ ہفتے دۄ ہفتِیں چںڈِّیگڑھ جاںدا تے آ کے دسّدا کِہ میری بڑی سیوا ہُںدّی اےَ۔ اُہ براڑ ساہِب نال ہۄئیِیاں گلّاں سُݨائُںدا تے پِںڈّ `چ دسّدا کِہ مَیں مُکھّ مںتّری نُۄں مِل کے آئِیاں۔ سردارنی گُربِںدّر کَۄر دا تاں پتا نہِیں پُۄرا اِلاج ہۄئِیا جاں نہِیں پر بِلُّۄ باذِیگر دی مُکںدّپُر دے ٹھاݨے وِچّ اینی چلّݨ لگّ پئی کِہ آپݨے مُںڈّے نُۄں باہر بھیجݨ لئی ایجںٹّ کۄل پھسے پَیسے پُۄرے دے پُۄرے کڈھا گِیا۔

اِک دِن ہائی کۄرٹ دے اِکّ ججّ دی پتنی مِسِذ کے.آتما رام مُکںدّپُر آ وجّی۔ اُہ کالجاں دی ڈی.پی.آئی.رہِ چُکّی سی تے مَیں اُس نُۄں پچھاݨدا ساں۔ اُہدا وی گۄڈا کھڑھ چلِّیا سی جۄ بِلُّۄ دی مالش نال پھِر رواں ہۄ گِیا۔ مالش کروا کے اُہ بِلُّۄ نُۄں پُچھّݨ لگّی٬ “مَیں گڈّی کھُد چلاواں جاں ڈرائیِور چلاوے؟” بِلُّۄ دی تھاں مَیں ہی کِہا٬ “مَیڈم چںگّا رہیگا جے ہالے تُہاڈا ڈرائیِور ہی چلاوے۔ اجے گۄڈے نُۄں پُۄرا آرام کرن دِئۄ۔”

مَینُۄں دِلّی تک تۄں پھۄن آئُݨ لگّ پئے کِہ تُہاڈے کۄل ہڈِّییاں دے اِلاج دا ماہِر ہَے۔ اسِیں اِلاج کرائُݨا چاہُںدّے ہاں۔ کی مُکںدّپُر وِچّ کۄئی چںگّا ہۄٹل ہَے جِتھے رِہا جا سکے؟ مَیں اگّۄں کی کہِںدّا؟ میرا لکّ تاں بِلُّۄ نیں مرۄڑا دے کے ہۄر وی دُکھݨ لا دِتّا سی جۄ لُدھِیاݨے دے اِکّ مالی دِییاں مالشاں نال مساں ٹھِیک ہۄئِیا سی۔ اِہۄ کارن سی کِہ مَیں جَۄہل ساہِب واںگ کِسے نُۄں بِلُّۄ تۄں اِلاج کرائُݨ دی سِپھارش نہِیں سی کردا۔ ڈھُڈِّیکے کالج وِچّ پڑھے کَینیڈا دے مَیمبر پارلِیمَیںٹ گُربخش سِںگھّ ملّہی نیں وی آپݨا لکّ سِدھّا کرائُݨ لئی بِلُّۄ کۄل جاݨ بارے کِہا سی پر مَیں آپݨی مِسال دے کے رۄک دِتّا سی کِہ ہۄر ناں کِتے کَینیڈا جاݨۄ ای رہِجے!

پْرِںسِّیپلی کردِیاں مَینُۄں وائیِس چاںسلراں٬ مںتّرِییاں تے ہۄر وڈّے بںدِّیاں نُۄں مِلݨ دے مَۄکے مِلدے رہے۔ مُکھّ مںتّری س.پْرکاش سِںگھّ بادل کالج وِچّ آئے تے کہِ گئے کِہ اِس کالج نُۄں پیںڈُۄ یُۄنِیورسِٹی دے تَۄر `تے وِکسِت کِیتا گِیا تاں مَیں ذاتی تَۄر `تے اِکّ کرۄڑ رُپِیا دیواںگا۔ اُنہاں نیں کالج دی رجّ کے سِپھت سلاہ کِیتی۔ بائد وِچّ مُکھّ مںتّری کَیپٹن امرِںدّر سِںگھّ وی کالج وِچّ پدھارے۔ پْرِںسِّیپل بݨن سدکا میری جاݨ پچھاݨ دا دائِرا کھُلّہدا گِیا تے پہُںچّ ودھدی گئی۔ پْرِںسِّیپل ہۄݨ کرکے ہی مَیں گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورسِٹی امّْرِتسر دا سَینیٹر بݨِیا تے کُجھّ سماں سِںڈِّیکیٹ دا مَیمبر رِہا۔ جتھیدار تۄتا سِںگھّ دے سِکھِّیا مںتّری ہۄݨ سمیں مَینُۄں دۄ سالاں لئی پںجّاب سکُۄل سِکھِّیا بۄرڈ دا مَیمبر بݨا دِتّا گِیا۔ کُجھّ مِتّراں نیں کِہا کِہ مَیں سکُۄل بۄرڈ دا چیئرمَین جاں وائیِس چیئرمَین بݨن دا جُگاڑ کراں جۄ مَینُۄں کرنا نہِیں سی آئُںدا تے ناں ہی مَیں کر سکِیا۔ مَیں پْرِںسِّیپلی تۄں رِٹائِر ہۄ کے سُتںتّر تَۄر `تے وِچرنا تے دیش وِدیش گھُمّدِیاں کھُلّہ کے لِکھݨا چاہُںدّا ساں۔

مَیں ستُںشّٹ ساں کِہ بتَۄر پْرِںسِّیپل مَینُۄں کامیاب منِّیا جا رِہَے ہالاں کِہ میرے `چ کئی کمِییاں سن۔ مَیں آپݨے کمّ تۄں اویسلے سٹاپھ مَیمبراں نُۄں رُکھّا بۄل بہِںدّا ساں تے لِکھت پڑھت وِچّ نہِیں سی پَیںدا۔ اُنہاں `چ اِکّ دۄ سٹاف مَیمبر اجے وی میرے نال ناراذ ہن۔ مَیں کُجھّ اِلّتی وِدِیارتھِییاں نُۄں باہۄں پھڑ کے جھںجّۄڑ دِتّا سی۔ جے اُہ اگّۄں ہتھّ چُکّ لَیںدے تاں پھِر کی ہُںدّا؟ مَیں کئی وار جذباتی ہۄ کے تَیش وِچّ آئِیا جۄ کِسے وی پْرِںسِّیپل لئی شۄبھا دیݨ والی گلّ نہِیں سی۔ مَیں کامیاب پْرِںسِّیپل ذرُۄر بݨِیا پر اِکّ آدرشک پْرِںسِّیپل نہِیں بݨ سکِیا۔ مَیں آئے گئے مہِماناں نال دارُۄ پی لَیںدا ساں پر وِدِیارتھِییاں نُۄں متّاں دِںدّا ساں کِہ نشِیاں تۄں بچۄ۔ مَینُۄں چاہِیدا سی کِہ مَۄلوی دے گُڑ چھڈّݨ واںگ پْرِںسِّیپلی دَۄران دارُۄ ناں پِیںدا۔

پر جے اُکّا ای ناں پِیںدا تاں برمِںگھّم وِچّ اُہ ٹھُکّ ناں بجھّدی جۄ کالج دے جِیون مَیمبراں دی پارٹی وِچّ بجھّی۔ 1999 وِچّ کالج دی اۄورسِیذ کمیٹی ولّۄں برمِںگھّم وِچّ پھںڈّ ریذِںگّ ڈِنر سی۔ مَینُۄں مُکھّ مہِمان وجۄں سدِّیا گِیا سی۔ جدۄں مَیں ڈِنر ہال وِچّ پُجّا تاں لگبھگ سارے ہی بِیئر بتِّیاں وِچّ مست سن۔ اِکّ دۄںہ نیں مَینُۄں سُلہا ماری پر مَیں نِمرتا سہِت ناںہ کر دِتّی۔ مَیں کالج بارے بھاشݨ جُ دیݨا سی۔ جد مَے کالج دی گلّ کر لئی تاں سرُۄر `چ آئے سرۄتِیاں نُۄں کِہا٬ “مَیں دیکھݨ نُۄں ای گِیانی جِہا لگّداں٬ وِچۄں تُہاڈے ورگا ای آں۔ کُجھّ سجّݨاں نیں آئُںدِیاں گلاس پیش کِیتا سی۔ گلاس دا ٹائیِم تاں ہُݨ لںگھّ گِیا۔ تُہاڈی کھُشی لئی چلۄ گلاسی ہی سہی۔” ماہَۄل مُتابِک کہی گلّ دا اجِہا اسر ہۄئِیا کِہ کئی مَیمبر اِہۄ کہی جاݨ, “یار پْرِںسِّیپل ہۄوے تاں اِہۄ جِہا ہی ہۄوے!”

مَیں اِہ وی کہِ دِتّا٬ “کالج وِچّ مَے دارُۄ وڑن نہی دِںدّا۔ پر جدۄں تُسِیں کالج ویکھݨ آئۄگے تاں آلے دُیالے دے کھُۄہاں اُتے دبّی ذرُۄر مِلیگی۔” اینی گلّ نال اُنہاں دا نشا دُۄݨ سوائِیا ہۄ گِیا تے کالج لئی پھںڈّ ہۄر وی ودھ گِیا۔