مَیں تے چرن دسوِیں تک `کٹھّے پڑھے ساں۔ بائد وِچّ اُہ میرا وِچۄلا بݨِیا۔ اُہ ماسٹری کرن ویلے وی پِںڈّ رہِںدّا سی تے رِٹائِر ہۄݨ پِچھّۄں وی پِںڈّ ہی رہِ رِہَے۔ جدۄں مَیں کَینیڈا تۄں پِںڈّ جاںدا ہاں تاں اسِیں مِل گِل لَیںدے ہاں۔ بچپن دِییاں گلّاں وِچّ گُیاچ جاںدے ہاں۔ گلّاں کردِیاں سانُۄں تارۄ تے مست ہۄرِیں یاد آ جاںدے ہن جِنہاں سںگّ اسِیں پڑھے٬ کھیڈے٬ اِلّتاں کِیتِییاں پر اُہ ساتھۄں پہِلاں ہی جگّ تۄں چلے گئے۔ چرن دے یاد آئُݨ نال اچانک واپرِیا اِکّ ہادسا وی یاد آ گِئَے جۄ میرا بُڈھاپا نرک بݨا سکدا سی۔
14 جنوری 2006 دی گلّ ہَے۔ ماگھی دا نِگھّی دھُپّ والا دِن سی۔ دۄ وجے تک مَیں مۄگے دے اِکّ کبڈّی ٹُۄرنامَیںٹ دی ہاذری بھری۔ کُمَیںٹری کردا مَیں کِسے ریڈر دی گھُلاڑی `چ باںہ آگی آکھدا٬ کِسے دی کُکڑُۄں گھڑُۄں بُلائُںدا٬ لگّ گِیا رۄپڑی جِںدّا کہِںدّا تے کِسے دا چکّرچُۄںڈا بݨائُںدا۔ جِہڑا دھاوی ڈھاہ لِیا جاںدا اُہدے `تے ہاسے کھیڑدا٬ “کر-تا گڈّا ڈہِیئیں۔ گڈّ-تا ارلاکۄٹ …۔”
اُدۄں کی پتا سی پئی دِن چھِپے پِںڈّ دے سرکاری سانہ نیں میرا ای گڈّا ڈہِیئیں کر دیݨَیں؟ بائد دُپہِر مَیں بدھّنی دے اِکّ مَیرِج پَیلِس وِچّ گِیا جِتھے ساڈے پِںڈّۄں جنّ آئی ہۄئی سی۔ شام نُۄں پِںڈّ پہُںچّے تاں دِن اجے کھڑھا سی۔ مَیں ماسٹر چرن سِںگھّ نُۄں آکھِیا٬ “چلّ کھیت گیڑا مار آئیِئے۔ وِیاہ دا کھادھا پِیتا ہذم کرِیئے۔”
سُۄئے دے پُل اُتۄں ہی اسِیں کار `چۄں اُتّر گئے تے سَیر کرن لگّے۔ ادھّا پَۄݨا گھںٹّا سَیر کر کے اسِیں پِںڈّ پرتے۔ تد تک دِن چھِپ گِیا سی تے مُۄںہ `نہیرا ہۄ چلِّیا سی۔ بسّ اڈّے کۄلۄں چرن آپݨے گھر نُۄں مُڑ گِیا تے مَیں سِدھّا آپݨے گھر نُۄں تُرِیا گِیا۔ تدے اِکّ بِیہی `چۄں ڈھٹّا بھجّدا آئِیا تے میرے سہِج بھاء تُرے جاںدے دے پِچھّۄں آ ڈھُڈّ ماری۔ مَیں سوارِییاں دے بہِݨ لئی گڈّے بَیںچ اُتے جا ڈھٹھّا۔ اُتھے کۄئی کُمَیںٹری کرن والا نہِیں سی۔ کِلا رائیپُر دا دارا سِںگھّ گریوال ہُںدّا تاں آپݨے اںدّاذ `چ کہِںدّا٬ “آہ گڈّ-تا پْرِںسِّیپل آلا وی ارلاکۄٹ! مارِیا مکّی دے پُۄلے اںگُّۄں وگاہ کے۔ بݨا-تا کلہِری مۄر …۔” اُہنے درشکاں دا چِتّ پرچائی جاݨا سی میرا بھاویں کُۄںڈا ہۄ جاںدا۔ کبڈّی دے کُمَیںٹیٹر ڈِگّے پئے کھِڈارِییاں `تے اِںج ای کھیڑدے نیں!
بھُۄسرے سانہ تۄں بچݨ لئی مَیں تیذی نال بَیںچ دے دُۄجے پاسے ہۄ گِیا تے ہۄر ڈھُڈّاں کھاݨ تۄں بچ گِیا۔ جِنہاں نیں مَینُۄں ڈِگدِیاں ویکھِیا سی اُہ دَۄڑدے آئے۔ کُجھّ ڈھٹّے مگر پَے گئے تے کُجھّ میرے اُدالے ہۄ گئے۔ اِکّ جݨا کہی جاوے٬ “اِہ سرکاری سانہ ہر رۄذ ای کِسے ناں کِسے نُۄں ڈھاہُںدَّے۔ کلّہ دِیالا ڈھاہ لِیا سی پرسۄں نِہالا۔ لَے اجّ چںگّا بھلا پْرۄپھَیسر ای سِٹّ لِیا۔ ہُݨ سالا پتا نی کِدھر بھجّ گِیا؟ جے اِہنُۄں جانۄں ماردے آں تاں اُۄں اںدّر ہُنّے آں۔”
مَیں آپݨے آپ اُٹھ کھڑھا ہۄئِیا۔ سرِیر نُۄں چھںڈّ کے ویکھِیا تاں کھبّے ہتھّ تۄں بِناں ہۄر کِدھرے کۄئی کھاس جرب نہِیں سی آئی لگّدی۔ وڈّا ڈر مَینُۄں رِیڑھ دی ہڈّی دا سی۔ کئی سال پہِلاں میرے لکّ نُۄں بَیلّٹ لگّی رہی سی۔ مَیں بِناں کِسے دی مدد دے وگ کے گھر پہُںچِّیا۔ ہتھّ اُتے پھرِجّ دی برپھ رکھّ لئی۔ پرِوار دے جِیء میری تِیمارداری کرن لگّے۔ پر مَیں ٹھِیک ٹھاک ساں۔ پھِر مَیں گُسلکھانے وِچّ کپڑے اُتار کے شِیشے `چۄں آپݨے جُسّے نُۄں نِیجھ نال ویکھِیا۔ سِرف ہتھّ اُتے رگڑاں سن تے پِٹھّ وِچّ درد سی۔ مَیں اگّے پِچھّے تے آسے پاسے جھُک سکدا ساں۔
میری پَیںٹ اُتے ڈھٹّے دے متھّے دی مِٹّی لگّی رہِ گئی سی۔ اُہ کِتے گِلّی مِٹّی `چ کھَۄرُۄ پائُںدا آئِیا ہۄویگا۔ مَیں کِہڑا اُہنُۄں ویکھِیا سی؟ مِٹّی تۄں پتا لگّا کِہ ڈھُڈّ کِتھے وجّی سی؟ اِہ رِیڑھ دی ہڈّی تۄں کُجھّ ہِٹھاںہ سی٬ اَین پِٹھّ اُتے۔ ڈھُڈّ تھۄڑھی جِہی اُپر وجّدی تاں رِیڑھ دی ہڈّی دا جڑاکا پَے سکدا سی۔ ہَیرانی دی گلّ سی کِہ ڈھٹّے دے سِںگّ وی کِتے نہِیں سن کھُبھّے۔ سارے ربّ دا شُکر منا رہے سن جِیہنے مَینُۄں ہتھّ دے کے بچائِیا سی۔ مَیں سۄچݨ لگّا٬ “جے ربّ نیں بچائِیا سی تاں ڈھُڈّ کِیہنے مروائی سی؟”
اسل وِچّ میرا جُسّا بھکھِیا ہۄئِیا سی تے مَیں رواں روِیں اگّے نُۄں وگِیا جاںدا ساں۔ کھڑھا ہُںدّا تاں ڈھُڈّ ہۄر ذۄر دی وجّݨی سی۔ میرا بچاء کُدرتی ہۄ گِیا سی جِس وِچّ ربّ دا کۄئی دکھل نہِیں سی۔ رات نُۄں پِیا مَیں سۄچی گِیا کِہ اِس ترہاں دی ڈھُڈّ کھا کے بھلا کِنِّیاں کُ دا بچاء ہُںدّا ہۄویگا؟ من `چ وار وار کھِیال آئُںدا٬ جے میرا چُۄلا ٹُٹّ جاںدا؟ جے رِیڑھ دی ہڈّی ٹُٹّ جاںدی؟ جِہڑا دس وِیہ سال جِئۄُݨا سی کِنّا اَۄکھا ہُںدّا؟ جِئۄُںدا ای نرک بھۄگدا۔ مَیں کہِںدّا٬ میرے نالۄں تاں تارۄ تے مست ای چںگّے رہے جِہڑے تُردے پھِردے چلدے بݨے۔ نالے اِہ کَینیڈا تاں ہَے نہِیں سی بئی وجّی سٹّ دا مُیاوذا مِلدا تے مُفت اِلاج ہُںدّا۔ میرا تاں بِیما وی کۄئی نہِیں سی۔
مَیں سۄچی گِیا کِہ کَینیڈا `چ تاں کئی بںدّے جاݨ بُجھّ کے ای جھُۄٹھی مُۄٹھی دِییاں سٹّاں مروا بہِںدّے نیں بئی وِہلے بہِ کے وَیلّپھیئر لواںگے۔ ایدُۄں تاں میرے کَینیڈا `چ ای سٹّ وجّ جاںدی۔ اۄتھے تاں میرے ورگے دے اینی کُ وجّی سٹّ ای بہُت سی۔ شائِد مَیں وی کَینیڈا دے کئی وِہلڑاں واںگ تھۄڑھا بہُتا پکھںڈّ کر لَیںدا تے چھیتی کِیتِیاں اُٹھّدا ای ناں۔ آکھی جاںدا٬ “مَیتھۄں تاں ہِلِّیا ای نی جاںدا۔ رِیڑھ دی ہڈّی بھار ای نی جھلّدی۔” تے اَیویں ای بہُڑِییاں پائی جاںدا۔ آپے اَیمبُۄلَیںس والے آ کے چُکّدے۔ آپے وکِیل کیس لڑدے۔
پھِر مَینُۄں کھِیال آئِیا کِہ کَینیڈا `چ ڈھٹّے کِتھے؟ اۄتھے تاں اگلے کتِّیاں نُۄں وی سںگّلی پا کے رکھّدے آ۔ مجال کی کُتّا کِسے نُۄں بھَۄںک وی جاوے۔ وڈھّ بَیٹھے تاں اگلے سُۄء کر دِںدّے آ۔ اِہۄ ڈھٹّا ہُںدّا کِتے کَینیڈا دی سرکار دا٬ کلیم کرن دا سُیاد آ جاںدا تے وارے نِیارے ہۄ جاںدے۔ وکِیلاں نیں کمِشن کر کے اِکّ دُۄجے تۄں مُۄہرے ہۄ کے کیس پھڑنا سی تے مَینُۄں سلاہ دیݨی سی٬ بسّ پِیا ای رہِیں٬ ہِلِّیں ناں۔ جے ہِلّݨا ای پِیا تاں `نہیرے سویرے ای ہِلِّیں جِیہدا کِسے نُۄں پتا ناں لگّے! کہِݨا سی٬ کَینیڈا دی سرکار تۄں ٹھۄک کے مُیاوذا لواںگے۔ پر مَینُۄں تاں میرے آپݨے پِںڈّ دے سرکاری ڈھٹّے نیں ڈھاہِیا سی۔ مَیں پںجّاب سرکار دا کی کردا؟ میرِییاں اِہ سۄچاں اُدۄں مُکِّییاں جدۄں مَینُۄں نِیںد آئی۔
بںتّ سِدھُّۄ٬ ناہر سِںگھّ تے مہِںدّر سَیکٹری مَیتھۄں اِکّ جمات اگّے سن۔ اُنہاں نال میری گُۄڑھی دۄستی سی۔ کامریڈ مہِںدّر تاں دہِشتی دَۄر وِچّ اݨِیائی مَۄتے مارِیا گِیا جِس دا ذِکر مَیں ’مَۄت دا پہِرا‘ والے کاںڈ وِچّ کِیتا ہَے۔ اُدّݨ مَیں اُہدے کۄل ہُںدّا تاں میرا وی چھۄپ کتِّیا جاݨا سی۔ بںتّ دہِشت دے دِناں `چ تاں بچ گِیا سی پر اُس نُۄں لۄڑۄں ودھّ شراب لَے بَیٹھی۔
بںتّ سِدھُّۄ تے ناہر سِدھُّۄ بی.اے.بی.ٹی.کر کے ماسٹر لگّ گئے سن۔ پِچھّۄں اُنہاں دا انّجل اُنہاں نُۄں کَینیڈا تے اِںگلَیںڈ لَے گِیا سی۔ مَیں جدۄں اِںگلَیںڈ جاںدا تاں ناہر سِںگھّ میرا میذبان ہُںدّا تے جدۄں کَینیڈا جاںدا تاں بںتّ گڈّی `تے چڑھائی پھِردا۔ ناہر سِںگھّ نیں مَینُۄں لںڈّن دے اجائِب گھر تے اِںگلَیںڈ دے کبڈّی میلے وِکھائے۔ اُس نیں آپݨے بھاݨجے دلجِیت سِںگھّ جَۄہل تے کُلدِیپ سِںگھّ جَۄہل نُۄں امردِیپ مَیمۄرِیئل کالج دے جِیون مَیمبر بݨوائِیا جِنہاں نیں کالج نُۄں دس ہذار پَۄںڈ دا دان دِتّا۔ ہُݨ اُہ کُجھّ سمیں تۄں ڈھِلّا مٹھّا ہَے تے جِس کرکے باہر اںدّر نہِیں نِکلدا۔ اُہ پِںڈّ چکر دے ٹُۄرنامَیںٹ دی کھُلّہ کے مدد کردا رِہا۔
بںتّ وَینکُۄور لاگے اَیبٹسپھۄرڈ آپݨے پھارم ہائۄُس وِچّ رہِںدّا سی جِتھے دِلجِیت کَۄر تۄں لَے کے جگجِیت چُۄہڑچکّ تک پھِلمی کلاکار تے سںتّ سِںگھّ سیکھۄں٬ کںوّل٬ پْرِیتم سِدھُّۄ تے نِںدّر گھُگِیاݨوی ورگے لیکھک گاہے بگاہے ٹھہِردے رہے۔ میرا تاں اُہ پکّا ٹِکاݨا سی۔ بںتّ نیں کَینیڈا وِچّ میری پُجّ کے میذبانی کِیتی۔ گھُمائِیا٬ پھِرائِیا تے بڑا کُجھّ وِکھائِیا۔ اُہ وی جدۄں پںجّاب جاںدا سی تاں ودھیرے کر کے میرے کۄل ٹھہِردا سی۔ اُس نیں آپݨے پِںڈّ چکر دے سکُۄلاں دِییاں اِمارتاں لئی آپ وی تے ہۄرناں تۄں وی لکھّاں رُپِیاں دا یۄگدان پُیائِیا۔ اُہ بڑا رَۄݨکی بںدّا سی۔ جِیہدے گھر جاںدا سی ہاسے کھیڑے دِییاں بہاراں لِیا دِںدّا سی۔ کہِںدّا ہُںدّا سی٬ بںدّے نُۄں ادھّا سِیاݨا تے ادھّا کملا ہۄ کے جِئۄُݨا چاہِیدَے۔ اُہ 2005 وِچّ گُذر گِیا تے ہُݨ اُہدِییاں یاداں ہی میرے کۄل ہن۔
دہِشتی دِناں وِچّ وی اُہ میرے کۄل ڈھُڈِّیکے ٹھہِرِیا۔ اُس نیں کُجھّ ذمِین ویچی سی تے اُس کۄل رُپِیاں دا بھرِیا جھۄلا سی۔ بَیںک بںدّ ہۄ گِیا سی جِس کرکے پَیسے بَیںک وِچّ نہِیں سن رکھّے جا سکے۔ اِکّ دِن پہِلاں چُۄہڑچکّ تۄں رات نُۄں کُجھّ ٹبّر اگوا کر لئے گئے سن۔ سبھ ڈرے ہۄئے سن کِہ رات براتے کُجھّ وی ہۄ سکدا ہَے۔ اُہناں دِناں `چ مَینُۄں وی جرنَیل سِںگھّ ہلوارا دے ناں دی برںگّ چِٹھّی مِلی سی کِہ اَینے پَیسے پھلاݨے تھاں رکھّ دِئۄ نہِیں تاں اکال پُرکھ دا سدّا آئِیا سمجھۄ۔ مہِںدّر کۄلۄں رِوالور لَیݨ آئے اتّوادی اُس نُۄں مار گئے سن۔ اسِیں رات نُۄں اِہۄ گلّاں کردے سُتّے کِہ جے کِسے نُۄں پتا لگّ گِیا آپݨے کۄل رُپئیِیاں دا بھرِیا جھۄلا ہَے تاں آپݨی وی خَیر نہِیں۔
اُہی گلّ ہۄئی۔ ادھّی رات دے کرِیب اِکّ ٹرکّ بِیہی وِچّ آ کے رُکِیا۔ اُہدِییاں لائیِٹاں بُجھ گئیِیاں تے اِںجݨ دی آواذ بںدّ ہۄ گئی۔ ٹرکّ دی دُۄرۄں آئُںدی آواذ نال ہی ساڈی نِیںد ٹل گئی سی۔ اُنہِیں دِنِیں اِںج ہی ادھّی رات ٹرکّ آئُںدے سن تے پَۄڑی راہِیں ہتھِیاربںدّ گْرۄہ گھراں `چ اُتّر کے گھراں دے جِییاں نُۄں اگوا کر لَیںدے سن۔ کِسے نُۄں مار دِںدّے تے کِسے نُۄں لُٹّ کھۄہ کے بخش دِںدّے۔ پُلِس ڈردی ٹھاݨِیاں `چۄں نہِیں سی نِکلدی۔ کُتّے وی نہِیں سن بھَۄںکدے۔ اُدّݨ وی ٹرکّ آئے تۄں کُتّے نہِیں سن بھَۄںکے۔ اسِیں بلّب دی مدھّم لۄء وِچّ اِکّ دُۄجے ولّ ویکھِیا پر کھَۄف نال چُپّ کر کے پئے رہے۔ اُڈِیک کرن لگّے کِہ ہُݨ پَۄڑی لائُݨگے تے چھتّ اُتۄں دی اُترنگے۔ رجِسٹری ویلے لئے پَیسِیاں دا ذرُۄر پتا لگّ گِیا ہۄویگا۔ اگلِیاں دے بںدّے تسِیلاں وِچّ وی چھڈّے ہُںدّے اےَ۔ ہُݨ کِویں بچِیئے؟
بںتّ جکۄتکے وِچّ کَینیڈا تۄں آئِیا سی۔ گھر دے آئُݨ نہِیں سن دِںدّے کِہ پںجّاب وِچّ تاں کیساں والِیاں دی وی خَیر نہِیں٬ اُہدا تاں سِر وی مُنِّیا ہۄئِیا سی۔ مُنّے سِر والے نُۄں تاں اگلے بھالدے پھِردے سن تے بسّاں `چۄں لاہ کے مار دِںدّے سن۔ بںتّ نیں ذمِین ویچݨی سی تے پَیسے لَے کے پںجّاں ستّاں دِناں وِچّ واپس مُڑ جاݨا سی۔ باہر نِکلݨ ویلے بچاء لئی اُہ سِر دُیالے کیسری پرنا ولہیٹݨ لگّ پِیا سی۔ پر ہُݨ تاں کیسری پرنا وی کِسے کمّ نہِیں سی آئُݨا۔ اگلِیاں نیں کہِݨا سی پکھںڈّ کردَے۔ راتِیں سَۄݨ لگّے اسِیں ہسّدے رہے ساں کِہ کھاڑکُۄیاں دے اڑِکّے آ گئے تاں مَیں کیس داڑھی نال بچ جاواںگا پر اُہ گھۄنے سِر نال رگڑِیا جاویگا۔ اُدۄں کی پتا سی کِہ ہۄر دۄ گھںٹِّیاں تک اِہۄ کُجھّ ہۄݨ والا سی۔ ہۄݨی سِر `تے آ پہُںچّی سی۔
بںتّ جدۄں رںگّ `چ ہُںدّا تاں آپݨی اِکّ ساکھی آم سُݨائِیا کردا سی۔ کَینیڈا تۄں آ کے اِکّ وار اُہ باگھے پُراݨے دے بسّ اڈّے `چ کھڑھا سی۔ مۄٹے تاذے جُسّے تے واہے سُیارے پٹِیاں نال اُہ رجِّیا پُجِّیا سیٹھ لگّ رِہا سی۔ کۄل کھڑھی اِکّ سواری نیں پُچھّ لِیا٬ “لالا جی کِتھے جاݨَے؟” بںتّ کہِݨ لگّا٬ “اِہ تاں مَینُۄں وی پتا نی بئی مَیں کِتھے جاݨَے؟” سواری ہَیران ہۄئی کہِݨ لگّی٬ “بھائی ساہِب٬ بسّ اڈّے `چ کھڑھے اۄں۔ اِہ کِویں ہۄ سکدَے کِہ پتا ناں ہۄوے بئی کِتھے جاݨَے؟”
بںتّ نُۄں دسّݨا پِیا٬ “گلّ اِئۄں اَیں۔ جے کۄٹکپُۄرے تۄں بسّ آگی تاں مَیں اُہدے `تے چڑھ-جُۄں تے رات مۄگے جا کٹُّۄں۔ جے مۄگے تۄں آگی تاں پںجّگراںئیِئیں جا رہُۄں۔ جے کھُدا ناں کھاستا نِہالییالے جاݨ نُۄں آگی تاں آپݨے سہُرِیں نںگّل جا رات کٹُّۄں۔ سکِیرِییاں آپݨِییاں سارے پاسِیں آ۔” سواری نیں کِہا٬ “رات ای کٹّݨی اَیں تاں میرے نال ای چلِیا چلّ۔ نالے کھاواں پِیواںگے نالے گلّاں کراںگے۔”
بںتّ دا پہِلاں ہی پئۄُیا لائِیا ہۄئِیا سی۔ اُہ کہِݨ لگّا٬ “گلّ تاں تیری ٹھِیک اےَ۔ مَیں تیرے نال ای تُر پَیںدا جے مَیں تَینُۄں جاݨدا ہُںدّا تے تُۄں مَینُۄں جاݨدا ہُںدّا۔ ہُݨ تاں آپاں دۄہیں ای گھاٹے `چ رہاںگے۔” سواری پُچھّݨ لگّی٬ “اُہ کِویں؟” بںتّ دسّݨ لگّا٬ “جے مَیں تیرے نال تُر پواں تاں تُۄں مَینُۄں پِیاویںگا٬ کھُیاویںگا تے سُیاویںگا۔ سَۄں کے جدۄں مَیں گھُراڑے مارن لگّا تاں تیرے من `چ آئۄُ بئی سیٹھ دے جھۄلے وِچّ پتا نی کِنّا کُ مال ہۄئۄُ؟ تیرے من `چ لالچ آ-جُۄ۔ سُتّے پئے بںدّے نُۄں مارن دا کی اےَ؟ تُۄں کۄئی تِکھّی چِیذ چکّیںگا تے ڈھِڈّ `چ کھُبھۄ کے مَینُۄں پار بُلاویںگا۔ جھۄلا پھۄلیںگا تاں وِچۄں نِکلُۄ پَۄݨی بۄتل تے اِکّ کُڑتا پجاما۔ اُہ وی تیرے میچ نی آئُݨے۔ ہُݨ میرا بھار کُئِںٹل تۄں اُتے اےَ۔ لاش کہِںدّے ہۄر وی بھاری ہۄ جاںدی اےَ۔ اُہ تَیتھۄں `کلّے تۄں بِلے نی لگّݨی۔ میری جان جاںدی رہُۄ تے تَینُۄں پھاںسی لگُّۄ …۔” تد تک مۄگے نُۄں جاݨ والی بسّ آ گئی۔ اُہ سواری نُۄں کہِݨ لگّا٬ “تُۄں پُچھِّیا سی بئی مَیں کِتھے جاݨا؟ لَے ہُݨ مَیں دسّ دِنّاں بئی مَیں مۄگے چلِّئَں۔”
اُدّݨ تاں جھۄلے وِچّ پَۄݨی بۄتل ہی سی پر اجّ تاں جھۄلا نۄٹاں نال بھرِیا ہۄئِیا سی۔ ہسّ ہسّ گلّاں کرن والِیاں دے ساڈے ساہ سُۄتے گئے سن۔ مَۄت بُۄہے اُتے کھڑھی سی۔ تدے ٹرکّ پھِر سٹارٹ ہۄئِیا٬ بتِّییاں پھِر جگِییاں تے اُہ جِدھرۄں آئِیا سی اُدھر ای مُڑ گِیا۔ جِویں جرنَیل سِںگھّ ہلوارے دی چِٹھّی نکلی نِکل جاݨ کرکے میری جان وِچّ جان آئی سی اُویں ادھّی راتِیں ٹرکّ مُڑ جاݨ اُتے بںتّ دا ہاسا پھِر پرت آئِیا سی۔ جاہ جاںدی ہۄݨۄ بچ گئی سی تے بںتّ باگھے پُراݨے دے بسّ اڈّے والی ساکھی پھِر سُݨائُݨ لگّ پِیا سی۔