دُکھ سُکھ دھُرۄں بںدّے دے نال نیں۔ کۄئی نہِیں ہۄویگا جِس نُۄں اِنہاں دا انُبھو ناں ہۄوے۔ خُشی ناں ہۄوے٬ غم ناں ہۄوے۔ مِلِیا ناں ہۄوے تے وِچھڑِیا ناں ہۄوے۔ میل وِچھۄڑِیاں دِییاں کہاݨِییاں نال ساہِت دے خذانے بھرے پئے نیں۔ اِس کلمکار دے بہُت سارے سجّݨ مِتّر تے ساک سمبّںدھّی وِچھڑ گئے نیں تے اِکّ دِن اِہنے وی وِچھڑ جاݨا ہَے۔ مَیں تاں وِچھّڑ جاواںگا پر میرِییاں لِکھتاں پھِر وی ہۄݨگِییاں جِنہاں وِچّ دی مَیں آپݨِییاں باتاں پائُںدا رہاںگا۔ میری اِہ جِیون گاتھا اِتھے ہی رہِ جاویگی۔ لیکھک اِس گلّۄں چِرجِیوی ہن۔ اُہ سرِیرک تَۄر `تے بھاویں الۄپ ہۄ جاںدے ہن پر آپݨِییاں کِتاباں راہِیں پاٹھکاں دے ہمیشاں ہی رُۄبرُۄ ہۄئے رہِںدّے ہن۔

وسّدے رسدے جہان نُۄں ہاشم شاہ نیں ’مُسافرکھانا‘ کِہا ہَے:

-اِکسے تار بہار ناں رہِںدّی٬ نہِیں اِکسے تۄر ذمانا

ہر دِن چال نہِیں البیلی٬ نہِیں ہر دم ذۄر جوانا

رۄوݨ سۄگ ہمیش ناں ہۄوے٬ نہِیں نِتّ نِتّ راگ سُہانا

ہاشم بَیٹھ گئیِیاں لکھّ ڈاراں٬ اِہ جگت مُسافرکھانا۔

مُسافراں دی اِس سراں وِچّ کۄئی آ رِہَے تے کۄئی جا رِہَے۔ سراں وس رہی ہَے۔ کرنَیل سِںگھّ پارس ہۄراں دا اِکّ رِکارڈ بڑا چلِّیا سی-ہَے آئُݨ جاݨ بݨِیا دُنِییاں چہُں کُ دِناں دا میلا۔ اُہدی اِکّ ہۄر کوِیشری بڑی مشہُۄر ہَے-جگّ جںکّشن ریلاں دا گڈّی اِکّ آوے اِکّ جاوے۔ برَیمپٹن وِچّ بَیٹھِیاں اِکّ شام اُس نیں مَینُۄں دسِّیا سی کِہ اِکّ وار اُنہاں دا جتھا بٹھِںڈّے دے ریلوے سٹیشن `تے گڈّی اُڈِیک رِہا سی۔ گڈّی آئی تاں کُجھّ سوارِییاں اُترِییاں تے کُجھّ چڑھِییاں۔ پارس نیں ویکھِیا گڈّی چڑھدِیاں اِکّ جانی دی ڈبّ `چۄں بۄتل ڈِگّ پئی تے مکاݨ چلّی مائی دا گھگّرا ڈِگّ پِیا۔ اُس نیں چھںدّ جۄڑِیا:

-جگّ جںکّشن ریلاں دا گڈّی اِکّ آوے اِکّ جاوے …

گھر نُۄںہ نیں سامبھ لِیا٬ تُر گئی دھی جھاڑ کے پلّے٬

پۄتے نیں جنم لِیا٬ بابا سِوِیاں دے ولّ چلّے٬

کِتے ذۄر مکاݨاں دا٬ کِدھرے وِیاہ مںگّݨے مُکلاوے٬

جگّ جںکّشن ریلاں دا٬ گڈّی اِکّ آوے اِکّ جاوے …۔

بچپن وِچّ مَیں سادھُۄ دئِیا سِںگھّ آرِف دا کِسّا ذِںدّگی بِلاس بڑے شَۄک نال پڑھِیا کردا ساں۔ ڈںگّر چاردے پالی مُںڈّے جدۄں ٹاہلِییاں تے بۄہڑاں دی چھاویں بہِںدّے جاں اسِیں راتاں نُۄں `کٹھّے پڑھ رہے ہُںدّے تاں کِسِّیاں دے بَیںت٬ بۄلِییاں٬ کبِتّ تے کۄرڑے چھںدّ سُݨائُݨ لگّدے۔ یاد آئُںدے نیں کُجھّ بۄل:

-مۄر پَیل پاوے سپّ جاوے کھڈّ نُۄں٬ بگلا بھگت چکّ لِیاوے ڈڈّ نُۄں٬

کسّی اُتے بَیٹھ کے کبِتّ جۄڑدا٬ ربّ دِییاں لِکھِییاں نُۄں کَۄݨ مۄڑدا؟

پتا نہِیں اُہ پالی مُںڈّے کِدھر چلے گئے؟ تے میرے نال پڑھن والے جماتی وی نہِیں رہے۔ اُہ سمیں دی دھُۄڑ وِچّ گُیاچ گئے نیں۔ میرے نال مال چارن والے پالِییاں دِییاں ہاکاں دا ذمانا لدّ گِیا ہَے۔ چار چُپھیرے سَیلّ پھۄناں دِییاں گھںٹِّییاں وجّݨ لگّ پئیِیاں نیں۔ وکت بہُت بدل گِیا ہَے۔ اِہنے بدلدے ہی جاݨا ہَے۔ ذِںدّگی بِلاس دِییاں کُجھّ بھُلِّییاں وِسرِییاں ستراں یاد آ رہِییاں نیں:

-اُنّی سال وِچّ اُۄت ناں سۄچِیا تَیں سدا نہِیں جے ہُسن دی جھڑی رہِݨی٬

کھا لَے کھرچ لَے پُنّ تے دان کر لَے دَۄلت وِچّ ذمِین دے پڑی رہِݨی٬

کۄئی رۄذ تُۄں سڑک `تے سَیر کر لَے بگھّی وِچّ تبیلے دے کھڑھی رہِݨی٬

آخر اُمر دی ڈۄر نیں ٹُٹّ جاݨا گُڈّی سدا ناں جگّ `تے چڑھی رہِݨی۔

اِہ سچّ ہَے کِہ آخر اُمر دی ڈۄر نیں ٹُٹّ جاݨا ہَے۔ پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ جد تک ڈۄر ہَے تد تک گُڈّی چڑھی رہِݨی ہَے۔ ہُسن پھِر وی ہُسن ہَے٬ بیشک اِہنے سدا نہِیں رہِݨا۔ دَۄلت ورتݨ والی وستُۄ ہَے٬ ورتی گئی تاں ورتی گئی٬ نہِیں ذمِین وِچّ تاں پئی ہی رہِݨی ہَے۔ بگھِّییاں سَیر لئی ہن٬ نہِیں تبیلے وِچّ تاں کھڑھِییاں ہی ہن۔ دئِیا سِںگھّ٬ سادھُۄ ہۄ کے وی کہِ رِہَے-ہُݨ نُۄں ماݨ لَے٬ اِہ مُڑ کے نہِیں مِلݨا۔ بڑا وڈّا سبک ہَے اِہ۔ جِہڑے ہُݨ نُۄں نہِیں ماݨدے تے ہُݨ دی تھاں کدے بھُۄت کال وِچّ تے کدے بھوِکھّ وِچّ گُیاچے رہِںدّے ہن اُنہاں لئی سۄچݨ دی گھڑی ہَے۔ بتھیرے ہن جِہڑے جِیون `چ مِل رہِییاں کھُشِییاں نُۄں ماݨن دی تھاں مُلتوی کردے ہۄئے ہی مر مُکّ جاںدے ہن۔

ماݨن دا متلب اِہ وی نہِیں کِہ کھائۄ٬ پِیئۄ تے اَیش کرۄ۔ ستر دھِیان مںگّدی ہَے-کھا لَے٬ کھرچ لَے٬ پُنّ تے دان کر لَے۔ ہۄر وی سپسّٹتا نال کِہا جا سکدَے٬ کھائۄ پِیئۄ وی تے بھلے دے کمّ وی کرۄ۔ گھال کھائے کُچھ ہتھّۄں دے دا اُپدیش وی اِہۄ کہِںدَّے کِہ آہرے لگّۄ٬ ہُݨ نُۄں ماݨۄ تے وادھُۄ نُۄں لۄڑوںدّاں وِچّ وںڈّ لئۄ۔ کِرت کرۄ تے وںڈّ چھکۄ۔ ہسںدِّیاں٬ کھیلںدِّیاں٬ پَینںدِّیاں٬ کھاوںدِّیاں مُکتی پْراپت کرۄ۔

منُکھّ دی دیہ ذرُۄر ناشوان ہَے پر منُکھّ دا جِیون ناشوان نہِیں۔ منُکھّ دا جِیون وِچّ وِشواس بجھِّیا رہِݨا چاہِیدَے۔ اسل جِیون اُہی ہَے جِس وِچّ آس تے اُمِید٬ اُتشاہ تے اُماہ کائِم رہِݨ اتے چاواں تے کھیڑِیاں نُۄں سۄکا ناں آوے۔ بںدّا آہرے لگّا رہے۔ سںگھّرش کردا روہے۔ اُہدے رُجھیویں ناں مُکّݨ۔ جِیون `چ بھرۄسے نُۄں پکِّیاں کرنا٬ جِیون نُۄں ہۄر جِئۄُݨجۄگ بݨائُݨا تے ہر مُشکل وِچّ جِئۄُݨ دا جیرا تے ولّ سِکھائُݨا لیکھکاں دی لِکھت دا مُکھّ منۄرتھ ہۄݨا چاہِیدَے۔ دُکھ-درد٬ بِرہا-وِچھۄڑے٬ مُشکلاں-دُشوارِییاں تے غمِییاں-اُداسِییاں بھلا کِیہدے جِیون وِچّ نہِیں آئُںدِییاں؟ کئی اِنہاں اگّے ڈھیرِییاں ڈھاہ بہِںدّے نیں تے کئی دِل گُردے نال ساہمݨا کردے نیں تے اِنہاں تۄں پار وی ہۄ جاںدے نیں۔ ناں دُکھ سدِیوی ہُںدّے نیں تے ناں سُکھ سدِیوی رہِںدّے نیں۔ دُکھ سُکھ نُۄں سم کر جاݨن والے ہی ودھیرے سَۄکھے رہِںدّے نیں۔ ہمیشاں رۄݨے رۄئی جاںدِیاں دِییاں اُمراں سَۄکھِییاں نہِیں لںگھّدِییاں۔ جِہڑے مُشکلاں وِچّ وی ہسّ کھیڈ سکدے نیں٬ اُنہاں نُۄں پتا ہی نہِیں لگّدا کِہ اُمراں کدۄں بِیت جاںدِییاں نیں! اُنہاں نُۄں تاں بُڈھاپے دی چِںتّا وی نہِیں ستائُںدی۔

جے مَیں آپݨے ولّ ویکھاں تاں اُمر بھجّی جا رہی ہَے پر کمّ وی اجے بہُت پئے نیں۔ کِسے نیں اَیویں نہِیں کِہا-ساہ لَے مَۄتے کاہلِیئے مَیں اجے ناں وِہلی۔ کوِیشر کرنَیل سِںگھّ پارس اِکّ دِن کہِݨ لگّا٬ “جدۄں مَۄت آئیگی تاں مَیں اُہدا مُسکرا کے سواگت کراںگا۔ نال ہی کہاںگا٬ مَینُۄں ریڈِیئۄ تۄں آئُںدِییاں خبراں سُݨ لَیݨ دے٬ ہتھّ وِچلا اخبار پڑھ لَیݨ دے تے چھۄہی ہۄئی کِتاب پُۄری کر لَیݨ دے۔ پھِر لَے جائیِں جِتھے لِجاݨَے٬ مَینُۄں کۄئی اُجر نہِیں ہۄویگا۔”

مَینُۄں کِسے نیں سُیال پُچھِّیا سی٬ “بُڈھاپے بارے کی سۄچدے اۄ؟” میرا جُیاب سی٬ “بُڈھاپا مَۄت ولّ ولّ ودھدی اوسّتھا دا ناں ہَے۔ کِہا جاںدَے کِہ بںدّا اۄدۄں تک بُڈھّا نہِیں ہُںدّا جدۄں تک اُہ آپݨے آپ نُۄں بُڈھّا ناں منّݨ لگّ پئے۔ مَیں آپݨے آپ نُۄں اجے بُڈھّا نہِیں منّ رِہا تے آہرے لگّا ہۄئِیاں۔ رِٹائِر ہۄݨ پِچھّۄں ہر سال نوِیں کِتاب چھپوا لَیناں۔ کھیڈ میلے ویکھ رِہاں تے نِکّے مۄٹے کمّ کردا اخباراں رسالِیاں نُۄں آرٹِیکل بھیج رِہاں۔ ہُݨ تاں ’کھیڈ سںسّار‘ ناں دا سچِتّر مَیگذِین وی شُرُۄ کر لِئَے جِس دے پںجّ اںکّ نِکل چُکّے نیں۔ اُںج بُڈھاپے بارے سۄچدِیاں مَۄت دا کھِیال وی آ جاںدَے۔ مَیں اینا بہادر نہِیں کِہ مَۄت تۄں ناں ڈراں۔ وَیسے وی دُنِییا بڑی سۄہݨی اَیں۔ سچّی گلّ تاں اِہ اےَ کِہ دِل نی جاݨ نُۄں کردا رںگّلی دُنِییا تۄں۔ پر ایتھے کۄئی سدا جِیںدا نہِیں رہِ سکِیا۔ اِہ کائِیاں اِکّ دِن فناںہ ہۄ جاݨی اَیں۔ تاں ہی تاں کہِیدَے٬ کۄئی دِن کھیڈ لَے٬ مَۄجاں ماݨ لَے٬ تَیں اُڈّ جاݨا اۄئے بدّلا دھُںدّ دِیا …۔”

جدۄں مَیں کَینیڈا دے شہِر برَیمپٹن وِچّ ہُںدّا ہاں تاں سویرے اُٹھّ کے اخبار لَیݨ چلا جاںدا ہاں۔ ساڈے گھر دے نیڑے ہی اِکّ نِکّی جھِیل ہَے تے اِکّ وڈّی جھِیل۔ نِکّی جھِیل دا چکّر چھے سَۄ مِیٹر دا ہَے تے پْرۄپھَیسر لیک ناں دی وڈّی جھِیل دا گیڑا تِنّ کِلۄمِیٹر تۄں اُتے ہَے۔ مَیں تِنّ چار کِلۄمِیٹر تُر لَیںدا ہاں۔ پاݨی وِچّ بتّکھاں تَیر رہِییاں ہُںدِّییاں ہن تے اُپر کُۄںجاں اُڈ رہِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ ہرے گھاہ تے لامبھ چامبھ دی بنسپتی وِچّ پںچھّی چہِک رہے ہُںدّے ہن۔ سویر دا سۄنرںگّا سُۄرج اُگم رِہا ہُںدَّے تے اُہدِییاں سُنہِری کِرناں جھِیل دِییاں چھلّاں `چ تَیرن لگّدِییاں ہن۔ میری کلپنا نُۄں کھمبھّ لگّ جاںدے ہن۔ مَیں نواں کُجھّ لِکھݨ بارے چِتوݨ لگّ پَیںدا ہاں۔ میری گھںٹّے کُ دی سَیر وی ہۄ جاںدی ہَے تے ٹۄراںٹۄ دے دۄ رۄذانا پںجّابی اخبار وی پڑھے جاںدے ہن۔ ماڑی مۄٹی کسرت وی کر لئیِدی ہَے۔

دِنے مَیں ودھیرے کر کے کمپِّئۄُٹر نال جُڑِیا رہِںدّا ہاں تے لائِبْریری ولّ جا آئیِدا ہَے۔ شام نُۄں پںجّابی بابِیاں دی ستھّ جُڑدی ہَے۔ پڑھن لِکھݨ تے کھیڈ میلِیاں تۄں وِہلا ہۄواں تاں مَیں ستھّ دی ہاذری ذرُۄر بھرداں۔ اُتھے بھاںت سُبھاںتِییاں گلّاں ہُںدِّییاں ہن جِنہاں `چۄں مَینُۄں لِکھݨ دا مسالا وی مِلدا رہِںدَّے۔ وِدیشاں `چ گِیا ہر بںدّا آپݨے آپ `چ اِکّ کہاݨی ہَے تے کئی پرِوار تاں پُۄرے دے پُۄرے ناول ہن۔ وِدیشاں وِچّ پہُںچّݨ, رہِݨ تے جڑھاں لائُݨ لئی اُنہاں نیں جۄ جۄ پاپڑ ویلے تے سںگھّرش کِیتا اُہ کِسے لمّی کہاݨی جاں ناول دا وِشا ہۄ سکدے ہن۔ بابِیاں دی پرہے `چ بَیٹھا مَیں مہِسُۄس کرداں جِویں پِںڈّ دی ستھّ `چ بَیٹھا ہۄواں۔

اسِیں آم کر کے اپرَیل دے مہِینے کَینیڈا جاںدے ہاں تے نومبّر دسمبّر وِچّ پںجّاب پرت آئُںدے ہاں۔ جدۄں مَیں چکر ہۄواں تاں میری سویر دی سَیر کدے ملّہے تے کدے لۄپۄں دی سڑک اُتے ہُںدّی ہَے۔ کدے کھیتاں دِییاں پہِییاں `تے وی تُر پَیناں تے تْریل دھۄتِییاں کݨکاں دے ہرے پتِّیاں نال لٹکدے تْریل تُپکے ویکھداں۔ اُنہاں تُپکِیاں وِچّ چڑھدے سُۄرج دِییاں کِرناں نیں انیکاں رںگّ بھرے ہُںدّے نیں۔ رںگّاں نُۄں نِہاردِیاں کُدرت دے بلِہارے جائیِدَے۔ تھۄڑھی تھۄڑھی وِتھّ اُتے بمبِّییاں دِییاں دھاراں چلّ رہِییاں ہُںدِّیئَں جِہڑِییاں جِیون دا راگ الاپدِییاں جاپدِیئَں۔ کدے اِنہاں ہی کھیتاں وِچّ مَیں ڈںگّر چاردا رِہا ساں٬ پٹھّے وڈھّدا رِہا ساں تے پھِر کامِیاں دی رۄٹی لَے کے جاںدا رِہا ساں۔ اِنہاں کھیتاں وِچّ ہی میرے باپُۄ تے بابے ہۄرِیں جۄترے لائُںدے پُۄرے ہۄ گئے تے مَیں وی وکت آئے تۄں تُر جاݨا ہَے۔

مَیں آپݨی پُستک ’پھیری وتناں دی‘ وِچّ لِکھِیا کِہ جدۄں مَیں کَینیڈا تۄں آپݨے پِںڈّ جا کے رات کٹّدا تاں گُردوارے دا لائۄُڈ سپِیکر مَینُۄں تڑکے تِنّ وجے جگا دِںدّا تے پھِر سَۄݨ ناں دِںدّا۔ لائۄُڈ سپِیکر دا بھجائِیا مَیں کئی کئی دِن پِںڈّ نہِیں ساں وڑدا۔ پر 2006 وِچّ اُچّے بۄل بُلارے تۄں مَۄج رہی۔ اِہ سُدھار ذِلہے دے ڈِپٹی کمِشنر نیں لِیاںدا سی۔ لائۄُڈ سپِیکر تڑکے چار وجے بھجن بںدّگی دا سدّا دیݨ پِچھۄں چُپّ ہۄ جاںدا سی۔ مَیں جاگ کے پڑھن لگّ پَیںدا ساں۔ جے بِجلی دا کٹّ لگّا ہُںدّا تاں رجائی دے نِگھّ `چ سُفنے لئی جاںدا۔ کِسے دِن مَیں پہِلی بسّ مُکںدّپُر نُۄں جاݨ لئی تِیار ہۄ بہِںدّا۔ وِہڑے `چ نِکلدا تاں باہر چِڑِییاں چُۄکدِییاں سُݨدا۔ پہُپھُٹالے دی لۄء وِچّ بسّ اڈّے ولّ جاںدِیاں وارس دِییاں تُکاں یاد آ جاںدِییاں:

-چِڑی چُۄکدی نال اُٹھّ تُرے پاںدھی٬ پئیِیاں دُدھّاں دے وِچّ مدھاݨِییاں نی۔

ہۄئی سُبہا سادِک جدۄں آݨ رَۄشن٬ تدۄں لالِییاں آݨ چِچلاݨِییاں نی۔

لئیِیاں کڈھّ ہرنالِییاں ہالِییاں نیں٬ سَییاں بھُۄئیِں نُۄں جِنہاں نیں لاݨِییاں نی۔

گھربارناں چکِّییاں جھۄتِییاں نی٬ جِنہاں تئُݨا گُنّہ پکاݨِییاں نی۔

کارۄبار وِچّ ہۄئِیا جہان سارا٬ چرکھے کتّدِییاں اُٹھّ سواݨِییاں نی …۔

کِیا نذارا بنّہِیا اے وارس شاہ نیں! پر پںجّاب دا ماہَۄل ہُݨ بہُت بدل گِیا ہَے۔ ہُݨ ہالِییاں دِییاں جۄگاں بِیہِییاں وِچّ نہِیں نِکلدِییاں تے ناں سواݨِییاں ای چرکھے کتّدِییاں نیں۔ جد مَیں باہر نِکلدا تاں سِیال دا سویرا ہالے اُںگھلاء رِہا ہُںدّا۔ کِتے کِتے بِجلی دِییاں بتِّییاں دا نِمہا نِمہا چانݨ دِسدا۔ بسّ اڈّے وِچّ پںجّ ستّ سوارِییاں لۄئیِیاں تے کمبّلاں دِییاں بُکلاں ماری کھڑھِییاں ہُںدِّییاں۔ بِیہِییاں وِچّ کُتّے بھَۄںکدے سُݨدے۔ مَیں من وِچّ آپݨے پِںڈّ دے سویرے دی برَیمپٹن دے سویرے نال تُلنا کردا جِتھے کۄئی کُتّا تاں ناں بھَۄںکدا پر سڑکاں دِییاں سارِییاں لیناں کمّاں کاراں `تے چلّے کامِیاں دِییاں کاراں نال بھرِییاں جاںدِییاں۔ تیذ دَۄڑدِییاں کاراں دا شُکاٹ پِیا ہُںدّا۔ دُنِییا بھجّی جاںدی دِسدی جِویں کِتے اگّ لگّی ہۄوے! اینے نُۄں نِہال سِںگھّ والے تۄں چںڈِّیگڑھ نُۄں چلّی بسّ دا ہارن وجّدا تے پتا لگّ جاںدا کِہ بسّ٬ اڈّے اُتے پہُںچّ رہی ہَے۔ دھُںدّ وِچّ جگدِییاں اُہدِییاں پِیلِییاں بتِّییاں مدھم جِہِییاں نذری پَیںدِییاں۔

ٹھرِیا ہۄئِیا مَیں بسّ `چ بہِںدّا تاں نِگھّ آ جاںدا۔ سویرسار گُرباݨی دی کَیسِٹ چلّ رہی ہُںدّی-لکھّ کھُشِییاں پاتشاہِییاں جے ستِگُر ندِر کرے …۔ ملّہا تے ڈلّا لںگھّدِیاں مَینُۄں ملّہے دا سکُۄل تے ڈلّے دی دَیڑ یاد آئُںدی تے مَیں بچپن دِییاں یاداں `چ کھۄ جاںدا۔ نہِر دا پُل تے کَۄںکے لںگھّ کے بسّ جرنَیلی سڑک `تے چڑھدی تاں واراں دا گائِݨ شُرُۄ ہۄ جاںدا-کدۄں چڑھیںگا پںجّاب دِیا سُۄرجا٬ دُنِییا `تے پھیر مُڑ کے …۔ جۄشِیلِییاں واراں سُݨدِیاں من اُماہ تے اُتشاہ نال بھر جاںدا تے سارںگّی دِییاں دھُناں لُۄںء کںڈِّیائی جاںدِییاں۔ اںدّرۄں آواذ آئُںدی-نہِیں رِیساں دیس پںجّاب دِییاں!

پںجّاب دی پھیری سمیں مَیں آم کر کے مُکںدّپُر رہِںدّا ہاں۔ اُتھے ساڈے پُتّر نیں آپݨا گھر اُسار لِیا ہَے کِئُںکِہ اُنہاں نیں لمّا سماں اُتھے ہی نَۄکری کرنی ہَے۔ مُکںدّپُر میرا جِیء وی ودھّ لگّدَے۔ اُتھے لائِبْریری ہَے٬ جِمنیذِیئم ہَے٬ کھیڈ مَیدان ہن تے پڑھے لِکھے بںدِّیاں دی سںگّت ہَے۔ سرپںچّ سادھُۄ سِںگھّ٬ گُرچرن سِںگھّ شیرگِلّ٬ ڈا.امرجِیت سِںگھّ تے مہِںدّر سِںگھّ شۄکر ہۄراں دا گُیاںڈھ متھّا ہَے۔ آئے گِیاں نال میل مِلاپ ہُںدّا رہِںدَّے۔ پْرۄپھَیسراں نال بچن بِلاس کرن دا مَۄکا مِل جاںدَے۔ اُتھے مہِفلاں لگّدِییاں تے گۄشٹِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ کالج وِچّ سماگم ہُںدّے رہِںدّے ہن۔ کبڈّی دا کُمَیںٹیٹر مکھّݨ سِںگھّ مَینُۄں کھیڈ میلِیاں `چ لئی پھِردَے۔ اُہ مَینُۄں اُستاداں ورگا آدر ماݨ دِںدَّے۔

اُتھے سَیر کرن لئی کھُلّہِییاں سڑکاں ہن تے کھرِیداری لئی کھُلّہا بذار ہَے۔ مُکںدّپُر وِچّ ہُݨ شہِراں ورگِییاں ہی سہُۄلتاں ہن۔ مَیں سڑک پَے کے سادھُۄ سِںگھّ پبلِک سکُۄل کۄلۄں نہِر چڑھ جاناں تے وگدے پاݨی دے نال تُر پَیناں۔ نہِر دے اِکّ پاسے ملہِیاں نُۄں بیر لگّے ہُںدّے نیں جۄ مَیں تۄڑ تۄڑ کھاںدا جاناں تے بچپن چیتے کردا جاناں۔ کدے کدے میری سَیر ہکِیمپُر تے جگتپُر دے وِچکار بݨے سٹیڈِیئم تک ہۄ جاںدی ہَے جِتھے آئے سال پُریوال کھیڈ میلا بھردَے۔ پُریوالاں بھراواں ملکِیت سِںگھّ٬ چرن سِںگھّ تے گُرجِیت سِںگھّ ہۄراں ولّ میری واہوا جاݨی آئُݨی ہَے تے مَیں وَینکُۄور نیڑے پِٹّمِیڈۄذ دے پُریوال پھارم ہائۄُس وِچّ وی جاںدا رہِناں۔ اُہ میری کھیڈ-لیکھݨی دے کدردان ہن تے ہر کھیڈ میلے `چ میرِییاں کھیڈ-پُستکاں وںڈّدے ہن۔ کھیڈاں تے کھِڈارِییاں بارے لِکھِییاں میرِییاں پُستکاں ودھیرے کر کے کھیڈ میلِیاں وِچّ لگّدِییاں ہن۔

پِںڈّ `چ رہِںدّے دا میرا سۄشل سرکل نِکّا جِہا سی۔ تُردِیاں پھِردِیاں اِہ کاپھی وڈّا ہۄ گِیا ہَے۔ میل جۄل والے بںدِّیاں دے ناں ہی لِکھاں تاں کئی سفے بھر جاݨگے۔ اِکّ سمُۄہ کھِڈارِییاں تے کھیڈاں نال جُڑے بںدِّیاں دا ہَے۔ اِنہاں دی گِݨتی سَیںکڑِیاں وِچّ ہَے۔ دُۄجا لِکھارِییاں تے کلاکاراں دا ہَے۔ اخباراں دے سمپّادک تے پتّرکار ہن٬ وکھّ وکھّ کھیتراں دے وِشیش وِئکتی ہن اتے رِشتیدار تے دۄست مِتّر ہن۔ میرے نال پڑھن پڑھائُݨ والے تے کھیڈݨ والے ہن جِہڑے چیتے چۄں وِسردے جا رہے ہن۔ کِیہدا ذِکر کراں تے کِیہدا ناں کراں؟

 

امردِیپ کالج دا پْرِںسِّیپل ہۄݨ کرکے دیش وِدیش دے سَۄ تۄں ودھّ جِیون مَیمبراں نال میری جاݨ پچھاݨ ہَے۔ اُنہاں بارے مَیں اِکّ پُستک لِکھی ہَے-امردِیپ سِںگھّ شیرگِلّ مَیمۄرِیئل کالج مُکںدّپُر دے دانوِیر۔ دیش وِدیش گھُمّدِیاں مَیں انیکاں دۄستاں دے گھراں وِچّ رِہا ہاں۔ انیکاں سجّݨاں دی پْراہُݨچاری ماݨی ہَے۔ مَیں خُشکِسمت ہاں کِہ دُنِییا دا شائِد ہی کۄئی شہِر ہۄوے جِتھے مَینُۄں آپݨا کۄئی وِدِیارتھی ناں مِلِیا ہۄوے۔ پاٹھکاں دے پھۄن آئُںدے ہن تے کِسے کِسے دی چِٹھّی وی آ جاںدی ہَے۔ بڑا پِیار کردے ہن پںجّابی پِیارے۔ بڑا ماݨ ستِکار مِلِیا ہَے مَینُۄں۔ مَیں سارِیاں دا رِݨی ہاں تے اُنہاں دا دِلی دھنّواد کردا ہاں۔ اِہ گاتھا بھاویں ایتھے ہی مُکا رِہاں پر میری کلم اجے چلدی ہَے تے اُمِید ہَے آخری دم تک چلدی رہیگی۔ (پْرِں.سروݨ سِںگھّ دی جِیون گاتھا ’ہسںدِّیاں کھیلںدِّیاں‘ پُستک رُۄپ وِچّ چھپ گئی ہَے جِس دے تسوِیراں سمیت 308 پنّے ہن۔ پُستک دی پْراپتی لئی لیکھک دے پھۄن 905-799-1661 جاں پْرکاشک دے پھۄن 01191-161-2413613, 2404928 `تے سمپّرک کِیتا جا سکدا ہَے۔)