ہر سال 5 ستمبّر نُۄں منائِیا جاݨ والا ادھِیاپک دِوس سِرپھ اِکّ ترِیک نہِیں٬ سگۄں اُنہاں مہان ادھِیاپکاں نُۄں سمرپِت اِکّ مہان اوسر ہَے٬ جۄ ساڈے بچِّیاں دے بھوِکھّ نُۄں گِیان٬ سںسّکار اتے نَیتِکتا دی رَۄشنی نال رَۄشن کردے ہن۔ اِہ دِن بھارت دے دُۄجے راشٹرپتی اتے مہان دارشنِک ڈا. سروپلّی رادھاکْرِشنن دی جیںتّی ’تے منائِیا جاںدا ہَے٬ جِنہاں نیں آپݨے جِیون وِچّ ادھِیاپک ہۄݨ نُۄں سبھ تۄں وڈّا سنمان منِّیا۔

ادھِیاپک: سماج دا اسل نِرماتا

ادھِیاپک سِرپھ کِتابی گِیان ہی نہِیں دِںدّے٬ سگۄں وِدِیارتھِییاں نُۄں جِیون جِئۄُݨ د

دُنِییاں بھر دا ہر وِئکتی سِدھّے اسِدھّے تَۄر تے کھیتی نال جُڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ کِسے وی رُۄپ وِچّ ورتِیا جاوے اناج بِناں کِسے نُۄں نہِیں سردا۔ سِدھّی جِہی گلّ اےَ سبھ دے ڈھِڈّ لگّے ہۄئے نیں اِہناں نُۄں بھرن واستے اناج٬ پھلھ٬ سبذِییاں آدِ دی ذرُۄرت ہُںدّی ہَے۔ اُہ سانُۄں کھیتاں وِچّۄں مِلدے ہن۔ اسِیں آپݨی تھالھی وِچّ پئے بھۄجن دے پِچھّے ہۄئی مِہنت بارے سۄچِیئے تاں سبھ تۄں ودھّ مِہنت کِرتی کِسان دی ہُںدّی ہَے۔ کِسان کھیت واہُںدّا سںوّاردا ہَے۔ پھِر ... چِڑِییاں- جنَۄراں دے بھاگِیں٬ ہالھی-پالھی دے بھاگِیں٬ راہی-پاںدھی دے بھاگِیں ... آکھ کے بِیج بِیجدا ہَے۔ بی

بھارت وِچّ ہر سال 29 اگست نُۄں دھُۄم-دھام نال منائِیا جاݨ والا راشٹری کھیڈ دِوس درئسل مہان ہاکی کھِڈاری میجر دھِیان چںدّ دی جیںتّی دے مَۄکے ’تے منائِیا جاںدا ہَے٬ جِس دا مُکھّ مکسد دیش وِچّ کھیڈ سںسّکْرِتی نُۄں ہُلارا دیݨا اتے نَۄجوان پِیڑھی نُۄں پھِٹنَیسّ اتے کھیڈاں لئی پْریرِت کرنا ہَے۔

“ہاکی دا جادُۄگر” : دھِیان چںدّ دی امِٹّ چھاپ

میجر دھِیان چںدّ (29 اگست 1905 - دسمبّر 1979), جِنہاں نُۄں “ہاکی دا جادُۄگر” کِہا جاںدا ہَے٬ بھارتی ہاکی دے سُنہِری دَۄر دے سبھ تۄں مہان کھِڈاری منّے جاںدے ہن۔ اُنہاں ن

ذِںدّگی اَۄکھاں- سَۄکھاں٬ دُکھّاں -سُکھّاں٬ ہاسِیاں -اُداسِییاں دا مِشرݨ ہَے۔ اُۄں تاں ہر بںدّے نُۄں ہر رۄذ کُجھّ ناں کُجھّ نواں سِکھّݨ نُۄں مِلدا ہَے بشرتے کِہ بںدّے نُۄں سِکھّݨ دی بھُکھّ پِیاس ہۄوے۔ کئی وار جدۄں آپݨی تۄر تُردی ذِںدّگی وِچّ کۄئی وادھ گھاٹ آ جاںدی ہَے تاں بڑا کُجھّ سۄچݨ 'تے مجبُۄر ہۄ جاںدے ہاں۔

پِچھلے دِنِیں آئے مِیںہ ہنیری وِچّ کافی نُکسان ہۄئِیا۔ کُدرتی گلّ ہَے تیذ جھکھّڑ آئُݨ نال بِجلی وی پْربھاوِت ہُںدّی ہَے۔جدۄں بِجلی دے کھمبھّے ٹُٹّے ہۄݨ, تاراں اُتّے وڈّے وڈّے درکھّت ٹُٹّ کے ڈِگّے ہۄݨ تاں اِہناں چِیذاں دی مُرں

30 اگست 2026 دا سماگم وِشیس رِہا۔ وَیسے تاں 90واں جنم-سال کِسے دا وی منائِیا جاوے – اُہ اِکّ وِشیس سماگم ہی ہُںدّا ہَے۔ پر جد اِہ پنُّۄں ورگی پْرسِدھّ٬ بہُ-پکھّی اتے ہرمن-پِیاری ہستی دا ہۄوے٬ تاں اِہ ہۄر وی وِشیس بݨ جاںدا ہَے۔

سماگم دا اِکّ پکھّ اِہ وی رِہا کِہ اِہ سال سْری متی پتوںتّ کَۄر جی پنُّۄں دا وی 90واں جنم-ورہا ہَے۔ بھاو اۄہ 70 کُ سال ذِںدّگی دے ہر کھیتر ’چ٬ پنُّۄں ساہِب دے کدم نالھ کدم مِلا کے چلّے ہن۔ پنُّۄں ساہِب ورگے انُسشنی اِنسان دے کدم نالھ کدم مِلا کے چلّݨا بہُت و

اِس سال جُۄن وِچّ میرے بیٹے کۄل ساڈے دۄواں جِییاں دا کنیڈا جاݨ دا سببّ بݨ گِیا۔ اِکّ تاں 3 جُۄن نُۄں اُسدی کمپِّئۄُٹر سائِںس وِچّ ڈِگری پُۄری ہۄݨ ’تے کنوۄکیشن سی٬ دُۄجا سانُۄں دۄواں نُۄں ادھِیاپک ہۄݨ کارن گرمی دِییاں چھُٹِّییاں آ گئیِیاں سن۔

اُتھّے میرے بیٹے دے نال رہِںدّے اُسدے دۄست دے ڈاکٹر ماپے وی کنوۄکیشن ’تے آئے ہۄئے سن۔ دُۄجا میرا بیٹا٬ ڈِگری دے آخری سمَیسٹر تۄں پہِلاں 16 مہِینِیاں دی کۄ-آپ٬ سپاروُڈّ لا کے آئِیا سی۔ اُُس کمپّنی وِچّ اُسدی سِینِیئر لیڈی کَیرا اتے اُسدا پتی مائیِک بہُت اُچّی پۄسٹ ’تے کمّ کردے سن۔ اُہ دۄویں جݨے مے

کِسے وِدوان دے بۄل ہن٬ “ذُلم سہِںدّی کھامۄشی دا دھماکا کئی وار گھر دِییاں نِیہاں وی ہِلا دِںدّا ہَے۔” دِل ’تے ہتھّ دھرکے سۄچِیئے کِہ جِنہاں گھراں اںدّر نشِیاں کارن ستھّر وِچھدے نیں٬ جِنہاں گھراں دے ماپے اِکلَۄتے پُتّاں دِییاں لاساں نُۄں مۄڈھا دے رہے نیں٬ جِنہاں ماپِیاں دے اِکلَۄتے پُتّاں دِییاں لاشاں کِتے جھاڑِییاں وِچّۄں٬ کِتے سڑکاں ’تے٬ کِتے باتھرُۄماں وِچّ٬ کِتے سُنّ-سان کھۄلھِیاں وِچّۄں٬ کِتے سٹیڈِیئماں وِچّۄں نشے دی اۄورڈۄذ کارن مِلدِییاں ہن٬ اُنہاں ماپِیاں دے کِیرنے تاں پتھّراں نُۄں وی رُیائُݨ والے ہُںدّے ہن۔ بھلا اُنہاں وکت دے مارے ماپ

دۄست بھاو ’دۄ سچائیِیاں‘ دا نام ہَے دۄستی٬ وِشواس دا ناں ہَے دۄستی۔ دۄستی دا رِشتا اجِہا ہَے جِہڑا اسِیں آپݨی مرذی نال چُݨدے ہاں۔ اجّ سچّی دۄستی کِسے کرماں والے دے ہِسّے ہی آئُںدی ہَے۔ اجّ دۄستی دے ناں ’تے اسِیں جاں ساڈے نال کھِلواڑ کِیتا جاںدا ہَے۔ کہِݨ نُۄں اسِیں دۄست ہُںدّے ہاں پر پِٹھّ مۄڑن نہِیں دِںدّے٬ دُۄجے نال اِیرکھا٬ ساڑا٬ وَیر-بھاونا٬ دُۄئی دوَیت آدِ جِہے اَۄگُݨاں نال بھرے پئے ہاں۔ دۄستی دے گھر تاں بہُت دُۄر ہن۔ ’یار مار کرنی‘ دۄستی دے ناں ’تے بہُت وڈّا کلںکّ ہَے۔

دۄستی تُہانُۄں تکلِیپھ وِچّ اِکلّا نہِیں چھڈّدی٬ بلک

کارگِل وِجے دِوس بھارت دے اِتِہاس دا اُہ امر دِن ہَے٬ جۄ ہر سال 26 جُلائی نُۄں شہِیداں دی یاد٬ سَینِکاں دی وِیرتا اتے راشٹر دے گَۄرو نُۄں پْرݨام کرن لئی منائِیا جاںدا ہَے۔ کارگِل دِییاں برپھِیلِییاں چۄٹِییاں تۄں اُٹھّی بہادری دی اُہ امر گُۄںج٬ جِسنے بھارت دے تِرںگّے نُۄں ہمیشا لئی گَۄروشالی کر دِتّا٬ اجّ وی ہر دیش بھگت دے دِل وِچّ گُۄںجدی ہَے۔ اِہ دِن سِرپھ اِکّ جںگّی جِتّ دی یاد نہِیں٬ سگۄں اُس اٹلّ سںکّلپ دی چیتنا ہَے٬ جِسنے کارگِل دِییاں اَۄکھِییاں پہاڑی چۄٹِییاں اُتّے وی بھارتی تِرںگّے نُۄں جھُکݨ نہِیں دِتّا۔

1999 دا کارگِل یُدھّ بھارت اتے

ساڈے جِیون وِچّ رُکھّاں دی مہتّتا لئی بس اِکّۄ گلّ کہِݨی بݨدی ہَے جے رُکھّ ہن تاں ساڈا جِیون ہَے۔ رُکھّ ہرے بھرے٬ اسِیں وی کھُشہال۔ رُکھّ سُکّ مُکّ گئے تاں اسِیں وی سُکّ مُکّ جاواںگے۔ اسِیں بھاویں دھِیان دیئیِئے جاں ناں اسِیں رُکھّاں نال اتے رُکھّ ساڈے نال بھاوناتمک تَۄر تے وی جُڑے ہۄئے ہاں۔ تھۄڑھا جِہا اںدّرۄں باہرۄں من شاںت کر کے رُکھّاں دے نیڑے جائیِئے تاں اسِیں اُہناں نال گلّاں کرن لگّ پَیںدے ہاں۔ اُہ وی ساڈِییاں گلّاں دا جواب دِںدّے پْرتِیت ہُںدّے ہن۔

اِہ تاں ساڈے وِگِیانکاں نیں سِدھّ کر دِتّا ہَے کِہ رُکھّ کھُش وی ہُںدّے ہن٬ دُکھی

پُراݨے سمِیاں تۄں بڑی پْرچلِّت گلّ جاں کہاݨی ہَے کہِںدّے ...اِکّ وار اِکّ مُساپھر سادھُۄ کِسے بِیبی دے گھرے دُپہِرا کٹّݨ لئی رُک گِیا۔ بھلے ویلے سن بِیبی نیں سادھُۄ نُۄں ربّ ولّۄں بھیجِیا پھرِشتا اتے اُس دی سیوا کرن نُۄں آپݨے وڈّے بھاگ سمجھِیا۔ جل-پاݨی چھکا سادھُۄ واستے چَۄل بݨائُݨ لگّی۔ اُہ بِیبی نُۄں بہُت سارِییاں گلّاں پُچھّݨ لگِّیا۔ بِیبی نُۄں کھِجھ چڑھن لگّی۔ ہدّ تاں اُدۄں ہۄ گئی جدۄں اُہنے وِہڑے وِچّ بنّہی مجھّ ویکھ کے آکھِیا٬"تُسِیں گھر دا بُۄہا چھۄٹا رکھِّیا ہۄئِیا جے بھلاں تُہاڈی مجھّ مر گئی اِس نُۄں باہر کِویں کڈھّۄگے؟" بھاویں اُس سمیں بِیبی دا

راجے مہاراجِیاں سمیں تِییاں دا اِتِہاس بھاویں ودھِییا ناں رِہا ہۄوے۔ پر بدلدی-بدلدی اِہ رِیت کُڑِییاں دا کھُشِییاں چاواں بھرِیا پِیارا تِئُہار بݨ گئی۔ سائُݨ مہِینے جدۄں وی تِییاں دا گِدھّا پائُںدِییاں آپݨِییاں پِیارِییاں سہیلِییاں نُۄں مِلدِییاں کُڑِییاں دی کھُشی ہدّاں تۄں پار ہۄ جاںدی ہَے تاں اُہ تِییاں لوائُݨ والھِیاں لئی اسِیساں دی جھڑی لا دِںدِّییاں ہن-

تِییاں وے لوائُݨ والھِیا٬

تیری جِیوے پُتّراں دی جۄڑی٬

سائُݨ دا مہِینا ساڈے سبھِّیاچار وِچّ کھاس تھاں رکھّدا ہَے۔ جیٹھ ہاڑھ دِییاں ہڈّ ساڑدِییاں دھُپّاں تۄں بائد کُدرت مِہربان ہُںدّی ہَے

پِچھلِییاں چۄݨاں ویلے دی گلّ ہَے اِکّ نَۄجوان دا پِیارا نیتا کِسے دُۄجی پارٹی وِچّ چلِیا گِیا۔ اُہ وِچارا مرنہاکا ہۄ گِیا ۔ اُس وِچارے نُۄں سارے پاسے دھُۄڑ جِہی اُڈدی جاپدی جِویں دھُۄڑ اُسدا مُۄںہ سِر اٹّدی ہۄوے۔ اُہ کئی دِن گھرۄں باہر ناں نِکلِیا کِتے کۄئی نیتا دے ٹپُۄسی مارن نُۄں لَے کے اُس نُۄں شرمِںدّا ناں کر دیوے۔ پر اجّ کلّہ کِسے نُۄں کُجھّ کہِݨ جاں کہائُݨ لئی گھرۄں باہر نِکلݨا ذرُۄری نہِیں بس اِکّ مۄبائیِل پھۄن ہۄݨا چاہِیدا ہَے جۄ تکرِیبن سبھ کۄل ہی ہُںدّا۔ اُس نُۄں نیتا جی دے ہکّ وِچّ پائے سٹیٹس سَۄݨ ناں دِںدّے۔ کدے اُہ آپݨے نیتا دی کِسے م

ہۄلی دا تِئُہار رںگّاں دا تِئُہار ہَے اتے اِہ پھگّݨ دی پُۄرنماشی نُۄں منائِیا جاںدا ہَے۔ اِس دِن نال کئی کتھاواں جۄڑِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ شِو جی ولّۄں کامدیو نُۄں بھسم کرن دی٬ بھگوان کْرِشن ولّۄں پُۄتنا نُۄں مارن دی کتھا آدِ۔ پر مُکھّ تَۄر ’تے ورݨن ہۄلِکا اتے پْرہِلاد دی پَۄراݨِک کتھا دا ہی ہُںدّا ہَے۔ ہۄلِکا ہرناکھش دی بھَیݨ اتے وِشنُۄں بھگت پْرہِلاد دی بھُۄیا سی۔ کِہا جاںدا ہَے کِہ اُس نُۄں ور پْراپت سی جیکر اُہ آپݨی چادر وِچّ لِپٹ کے اگّ وِچّ وی بَیٹھ جاوے تاں اگّ اُس نُۄں ساڑ نہِیں سکدی سی۔ اُس نیں آپݨے راخش بھرا دے مۄہ وِچّ پھس کے آپݨے ہی پوِ

ساہِب شْری گُرُۄ نانک پاتشاہ جی دے جنم دِہاڑے دِییاں رَۄݨکاں بچپن تۄں ہی دیکھدے آ رہے ہاں۔ گُردُیارا ساہِب آکھںڈّ پاٹھ پْرکاش کروائے جاںدے ہن۔ کتّک دی پُۄرنماشی نُۄں بھۄگ پائے جاںدے۔ سارے پِںڈّ وِچّ وِیاہ ورگا ماہَۄل ہُںدّا ہَے۔ بِیبِییاں لںگّر بݨائُݨ دی سیوا کردِییاں٬ وِیر ورتائُݨ دی سیوا کردے ہُںدّے۔ سارا دِن گُرُۄ نانک پاتشاہ نال سمبّںدھِّت سپِیکر وِچّ دھارمِک گِیت چلّدے رہِںدّے۔ تُردِیاں پھِردِیاں کھیڈدِیاں نُۄں ہی گُرُۄ نانک پاتشاہ نال سمبّںدھِّت بہُت ساری اِتِہاسک جاݨکاری کںٹھّ ہۄ جاںدی۔ اِہ جاݨکاری تاں وَیسے وی ہر رۄذ گُرُۄ گھراں وِچّ سوے

اکھباراں دِییاں خبراں دُکھّ سُکھ٬ کھُشی گمی٬ چَین اتے بیچَینی نال بھرِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ بھائی وِیر سِںگھّ دے کہِݨ واںگراں-

پھِر وی درد ناں گھٹے جگت دا٬

چاہے آپا وارۄ۔

پر پتھّر نہِیں بݨِیا جاںدا٬

درد دیکھ دُکھّ آںدا۔

ورتمان سمیں پہِلوان کُڑِییاں بارے خبراں چھپدِییاں رہِییاں ہن۔ پڑھ لئیِدِییاں نیں تکلِیف وی ہُںدّی ہَے۔ ساڈے ورگے آم جِہے لۄک سۄچِیں پَے جاںدے نیں کِہ اِہ کُڑِییاں جِہڑِییاں دیش دا ماݨ نیں٬ جِہناں نیں آپݨے دیش دا ناں چمکائِیا٬ اُہناں دی گلّ سُݨن نُۄں سرکاراں اَینی دیر کِئۄں کر رہِییاں ہن۔ ماڑا جِہا

چۄݨاں نیڑے ہۄݨ تاں بہُت کُجھ اجِہا ہۄݨ لگدا ہَے جۄ آم بںدّے نُۄں ہذم نہِیں ہُںدّا۔ نیتا لۄک آپݨی پہُںچّ تۄں پرے دے وائدے کر لَیںدے ہن۔ مُفتۄ مُفتی انّ پاݨی دیݨ دے وائدے کِیتے جاںدے ہن۔ بھاویں جنتا کُۄک کُۄک کے آکھے کِہ رۄٹی تاں اسِیں کما کے کھا لواںگے٬ کمّ دِئۄ اتے اُسدا مُلّ پائۄ۔ جنتا ہُݨ بہُت کُجھ جاݨدی ہَے٬ اِہ کہِںدّے کہائُںدے نیتاواں دِییاں گۄڈݨِییاں لوا سکدی ہَے٬ ارشۄں فرش ’تے اتے فرشۄں ارش ’تے پہُںچّا سکدی ہَے۔ پھِر وی نیتا لۄک جنتا نُۄں آپݨِییاں گلّاں وِچّ اُلجھا لَیںدے ہن۔ کہِںدّے بہُت کُجھ نیں پر کردے اُس دے اُلٹ نیں۔ بہُتے

“تُسِیں وِیر جی اَینِییاں کِتاباں پڑھِییاں … … اَینا گِیان بھںڈّار تھۄڈے اںدّر اےَ … … تُسِیں لِکھدے کِئۄں نی؟” مَیں آکھِیا۔

“مَیں سۄچدا آں کِہ لۄکاں نیں بہُت ودھِییا٬ با-کمال لِکھِیا اےَ۔ جے اُہناں دِییاں لِکھتاں نُۄں سامبھ کے اِکّ تھاں کر دیئیِئے٬ پاٹھک سَۄکھے ترِیکے نال پڑھ لَیݨ … اِہ وی ودھِییا کمّ اےَ۔” وِیر جی نیں آکھِیا۔

اِکّ وار کِسے چَینل والِیاں اُہناں دی اِںٹروِئۄُ لَیݨی سی٬ وِیر جی آکھݨ لگّے٬ “مَینُۄں سمجھ نی لگدی مَیں اِںٹروِئۄُ کِویں دِیاںگا٬ آپاں تاں آم جِہِییاں گلّاں کر سکدے آں۔ جے کِسے نال وِچارک متّبھید ہۄݨ تاں گُسّا وی آ جاںدا اےَ۔ ہسّݨ

سائُݨ مہِینے دی پںجّابی سبھِّیاچار وِچّ کھاس تھاں ہَے۔ جیٹھ ہاڑھ دی تپدی گرمی تۄں بائد سائُݨ دے مہِینے وِچّ پَیںدِییاں مِیںہ دِییاں فُہاراں نال جِتھّے دھرتی دی تپش نِکلدی ہَے٬ اُتھّے آلا-دُیالا ہرِیا بھرِیا ہۄ جاںدا ہَے۔ ساری بنسپتی جھُۄمݨ لگّدی ہَے اتے منُکھّی من کھیڑے وِچّ آ جاںدا ہَے۔ سارے پاسے ہرِیاول ہی ہرِیاول ہُںدّی ہَے۔ باگاں وِچّ کۄئِلاں کُۄکدِییاں اتے مۄر پَیلاں پائُںدے ہن۔ گھراں وِچّ ترہاں ترہاں دے پکوان بݨائے جاںدے ہن۔ کھِیر٬ پُۄڑے٬ مٹھِّییاں٬ گُلگُلے آدِ۔

جے اسِیں اجّ تۄں چار کُ دہاکے پِچھّے جائیِئے تاں سائُݨ مہِینے وِچّ دھِییا

پرِورتن کُدرت دا نِئم ہَے۔ جِتھّے گتِیشِیلتا ہَے اُتھّے پرِورتن تاں ہۄݨا ہی اےَ اتے ذرُۄری وی ہَے۔ منُکھّ نُۄں جںگّلاں وِچّ رہِںدِّیاں بڑے تذربے ہۄئے۔اُہ گھُرنِیاں٬ گُفاواں٬ جھَۄمپڑِییاں تۄں ہُںدّا ہۄئِیا اجّ شِیش مہِلاں تکّ پہُںچّ گِیا٬ بِناں کھمبھّاں تۄں اسمانی اُڈارِییاں لائُݨ لگّ پِیا۔ پہِلاں پرِورتن نُۄں سدِییاں لگّدِییاں سن پھِر دہاکے٬ پھِر سال٬ پھِر مہِینے ہُݨ ہر دِن بدلاء لَے کے آئُںدا ہَے۔ منُکھّ ولّۄں کُدرت نال کھِلواڑ دا نتِیجا اتّ دی گرمی پَیݨ لگّ پئی۔ گرمی دی ہُمّس اتے تپش تۄں بچݨ لئی پکھّے٬ کُۄلر٬ اے. سی. آ گئے۔ پر پُراݨا بڑا کُجھّ چھُٹ گِ