ہاکماں نُۄں ہُݨ منّ ہی لَیݨا چاہِیدا ہَے٬ پںجّابی نَۄجُیان نِکمّے٬ نشئی٬ اناڑی٬ گَیںگسٹر٬ اتّوادی جاں وکھّوادی نہِیں٬ بھارتی ہاکی تے ہۄرناں کھیڈاں دے سچّمُچّ سردار ہن۔ ہُݨے ہۄئیِیاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں 32 پںجّابی کھِڈارِییاں نیں 20 مَیڈل جِتّ کے بھارت ماں دی جھۄلی بھرن وِچّ وڈّا یۄگدان پائِیا ہَے۔ اِہ تتھّ سُنہِری اکھّراں وِچّ لِکھِیا جاݨ والا ہَے کِہ گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورسِٹی امّْرِتسر دے 16 کھِڈارِییاں نیں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں 13 تگمے جِتّے! کی بھارت دی کِسے ہۄر یُۄنِیورسِٹی نیں کھیڈ کھیتر وِچّ اِڈّی وڈّی چھال ماری ہَے؟ بھارت دے سُتںتّرتا سںگّرام تۄں لَے کے دیش دِییاں سرہدّاں دی راکھی کرن تک پںجّابِییاں نیں بیئںتّ کُربانِییاں دِتِّییاں۔ بھُکھّے بھارت دا ڈھِڈّ بھردے ہۄئے تے پردیساں وِچّ دُۄہرِییاں شِپھٹاں لا کے کرڑِییاں کمائیِیاں کردے ہۄئے پھَۄرن اَیکچیںج نال بھارت دِییاں تجَۄرِییاں بھرن دے نال ہۄر انیکاں پرئُپکار دے کارج کِیتے۔ پر بھارتی ہاکماں نیں پںجّابِییاں دے پرئُپکاراں بدلے پںجّاب دی راجدھانی چںڈِّیگڑھ٬ پںجّابی بۄلدے اِلاکے٬ پںجّاب دے درِیائی پاݨی٬ ذمِینی پاݨی٬ پھسلاں دی بیکِرک لُٹّ٬ دھرت پںجّاب دی اُپجائۄُ شکتی٬ واتاورݨ دی شُدھّتا تے ہۄر پتا نہِیں کِنّا کُجھ پںجّاب تۄں کھۄہ لِیا٬ لُٹّ لِیا۔ اُتّۄں لۄہڑا اِہ مارِیا کِہ پںجّابِییاں نُۄں ہی بدُّۄ کِیتا جا رِہا ہَے تے اُنہاں دِییاں اگلِییاں پِیڑھِییاں نُۄں جڑھۄں اُکھاڑن دا جُگاڑ کِیتا جا رِہا ہَے!

دُنِییا دی دۄ تِہائی آبادی ایشِییا وِچّ وسدی ہَے۔ اۄلمپِّک کھیڈاں پِچھّۄں ایشِیائی کھیڈاں سبھ تۄں وڈِّییاں کھیڈاں منِّییاں جاںدِییاں ہن۔ پہِلِییاں ایشِیائی کھیڈاں 1951 وِچّ نوِیں دِلّی وِچّ ہۄئیِیاں سن۔ 19وِییاں ایشِیائی کھیڈاں چِین دے شہِر ہاںگذُۄ وِچّ ہۄئیِیاں ہن۔ 1948 دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں سمیں لںڈّن وِکھے پںجّاب دے پْرۄپھَیسر گُرُۄ دتّ سۄںدھی نیں پھِلپائیِن دے کھیڈ پْرۄمۄٹر جارج بی وارگس نال ایشِیائی کھیڈاں بارے وِچار وٹاںدرا کِیتا جِسدے پھلسرُۄپ ایشِیئن اَیمیچِئۄر اتھلَیٹِک پھَیڈریشن بݨی۔ پھَیڈریشن دی پہِلی مِیٹِںگّ 12-13 پھروری 1949 نُۄں نوِیں دِلّی دے پٹِیالا ہائۄُس وِچّ ہۄئی۔ پھِلپائیِن٬ سِیام٬ اِںڈۄنیشِییا٬ برما٬ سِیلۄن٬ نِپال٬ افگانِستان٬ پاکِستان تے بھارت دے نُمائِںدے اُس وِچّ شامل ہۄئے۔ اُتھّے ایشِیئن اتھلَیٹِک پھَیڈریشن دا ناں بدل کے ’ایشِیئن کھیڈ پھَیڈریشن‘ رکھّ دِتّا تے مہاراجا یادوِںدّر سِںگھّ نُۄں پھَیڈریشن دا پْردھان چُݨ لِیا گِیا۔ پہِلِییاں ایشِیائی کھیڈاں کرائُݨ دی ذِمّیواری نوِیں دِلّی نیں چُکّی تے دُۄجِییاں منِیلا نُۄں سَۄمپِییاں گئیِیاں۔

اِںڈِییا گیٹ دے ساہمݨے نَیشنل سٹیڈِیئم اُسارِیا گِیا جِسدے ٹرَیک دُیالے سائیِکل پٹّی وِچھائی گئی۔ تَیرن تلاء تے ہۄر کھیڈ بھون تِیار کرن نال نیڑے لگّدِییاں پھَۄجی بَیرکاں ’اۄلمپِّک پِںڈّ‘ بݨا دِتِّییاں گئیِیاں۔ مِتھے دِن ایشِیائی مُلکاں دے رںگّ برںگّے جھںڈّے نَیشنل سٹیڈِیئم دِییاں باہِییاں ’تے لہِرائُݨ لگّے۔ بھارت دے پْردھان مںتّری جواہر لال نہِرُۄ نیں ایشِییا دے کھِڈارِییاں نُۄں نائرا دِتّا: کھیڈ نُۄں کھیڈ بھاونا نال کھیڈۄ۔ پھِر کھیڈاں دے ماٹۄ ’اَیور آنورڈ‘ اُتّے امل کرن لئی ایشِییا دے کھِڈاری کھیڈ مَیداناں وِچّ جُۄجھݨ لگّے۔

ایشِیائی کھیڈاں 4 مارچ 1951 نُۄں آرمبھّ ہۄئیِیاں۔ لال کِلے وِچّۄں کھیڈاں دی مشال جگائی گئی۔ اۄلمپِّیئن برگیڈِیئر دلِیپ سِںگھّ نیں مِشال لَے کے سٹیڈِیئم دا چکّر لائِیا تے ایشِیائی کھیڈاں دی جۄت جگائی۔ سٹیڈِیئم وِچّ 11 دیشاں دے 489 کھِڈاری کھڑھے سن۔ بھارتی دل دے جھںڈّابردار بلدیو سِںگھّ نیں سمُۄہ کھِڈارِییاں ولّۄں سہُں چُکّی۔ راشٹرپتی ڈا. راجِںدّر پْرشاد نیں کھیڈاں شُرُۄ کرن دا اَیلان کِیتا۔ کھیڈاں وِچّ بھاگ لَیݨ والے مُلک افگانِستان٬ برما٬ سِیلۄن٬ اِںڈۄنیشِییا٬ اِران٬ جپان٬ نیپال٬ پھِلپائیِن٬ ملائِیا٬ تھائیِلَیںڈ تے بھارت سن۔ چِین تے پاکِستان نیں پہِلِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّ بھاگ ناں لِیا۔ کھیڈاں 4 تۄں 11 مارچ تک چلِّییاں۔ اتھلَیٹِکس٬ باسکٹبال٬ پھُٹّبال٬ سائیِکل دَۄڑاں٬ بھار چُکّݨ تے تَیرن دے مُکابلے ہۄئے۔ بھارت دے سچِن ناگ نیں تَیرن وِچّ ایشِیائی کھیڈاں دا پہِلا سۄن تگما جِتِّیا۔ بھارتی ٹِیم واٹر پۄلۄ دا گۄلڈ مَیڈل وی جِتّ گئی۔ پھُٹّبال دی کھیڈ وِچّ وی بھارت نُۄں گۄلڈ مَیڈل مِلِیا۔

اتھلَیٹِکس وِچّ بھارت لئی ودھیرے مَیڈل پںجّابی اتھلِیٹاں نیں جِتّے جِنہاں دے ناں ہن: رݨجِیت سِںگھّ٬ نِکّا سِںگھّ٬ چھۄٹا سِںگھّ٬ مہاوِیر پْرشاد٬ بکھتاور سِںگھّ٬ مدن لال٬ مکھّݨ سِںگھّ٬ اے. اَیسّ. بکھشی٬ بلدیو سِںگھّ٬ گۄوِںدّ سِںگھّ٬ کُلوںتّ سِںگھّ٬ پْرِیتم سِںگھّ٬ گُربچن سِںگھّ٬ سۄمناتھ٬ تیجا سِںگھّ٬ اجِیت سِںگھّ٬ بلوںتّ سِںگھّ٬ کرن سِںگھّ٬ کیسر سِںگھّ تے پرسا سِںگھّ۔ اِنہاں وِچّۄں ودھیرے کھِڈاری پٹِیالا پُلِیس تے پھَۄج دے سن۔ جپان 23 سۄنے٬ 20 چاںدی٬ 15 تامبے دے تغمِیاں نال مِیری رِہا۔ بھارت نیں 15 سۄنے٬ 16 چاںدی٬ 19 تامبے دے تغمے جِتّ کے دُۄجا ستھان ہاسل کِیتا۔ اِران 8 سۄنے٬ 6 چاںدی٬ 2 تامبے دے تگمِیاں نال تِیجے نمبّر ’تے آئِیا۔ ہُݨ تک دِییاں ایشِیائی کھیڈاں دا لیکھا-جۄکھا کرِیئے تاں پںجّابی کھِڈارِییاں نیں وِئکتِیگت تے ٹِیم اِیوَیںٹاں وِچّۄں سۄنے دے 60 تگمے جِتّے ہن۔ اُنہاں وِچّ ہاکی دے 4 گۄلڈ مَیڈل اتے اتھلَیٹِکس دے 43 گۄلڈ مَیڈل ہن۔ پںجّابی کھِڈارِییاں نیں ہۄرناں کھیڈاں وِچّ وی 13 سۄن تگمے جِتّے۔ اِہ سِلسِلا لگاتار جاری ہَے۔

ہاںگذُۄ دِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں جِنہاں پںجّابی کھِڈارِییاں دے 20 تگمے جِتّے اُنہاں دے ناں ہن: سِپھت کَۄر سمرا٬ ہرمنپْرِیت کَۄر٬ کنِکا اہُۄجا٬ تیجِںدّر سِںگھّ تُۄر٬ ارجن سِںگھّ چِیما٬ ذۄراور سِںگھّ سںدھُّۄ٬ پْرنِیت کَۄر٬ ہرمنپْرِیت سِںگھّ٬ ہاردِک سِںگھّ٬ منپْرِیت سِںگھّ٬ مندِیپ سِںگھّ٬ ورُݨ کُمار٬ گُرجںٹّ سِںگھّ٬ شمشیر سِںگھّ٬ کْرِشن بہادر پاٹھک٬ سُکھجِیت سِںگھّ٬ جرمنجِیت سِںگھّ بلّ٬ اکاشدِیپ سِںگھّ٬ پْربھسِمرن سِںگھّ٬ ہرمِلن بَیںس٬ جسوِںدّر سِںگھّ٬ دھرُو کپِلا٬ راجیشوری کُماری٬ وِجیوِیر سِںگھّ سںدھُّۄ٬ ستنام سِںگھّ٬ سُکھمِیت سِںگھّ٬ چرنجِیت سِںگھّ٬ مںجُّۄ راݨی تے سِمرنجِیت سِںگھّ۔

1966 دِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں بھارت نیں پہِلی وار ہاکی دا سۄن تگما جِتِّیا تاں بھارتی ٹِیم وِچّ 12 کھِڈاری پںجّاب دے سن۔ اُنہاں دے ناں ہن: پْرِتھِیپال سِںگھّ٬ دھرم سِںگھّ٬ کرنل بلبِیر سِںگھّ٬ بلبِیر سِںگھّ پُلِس٬ بلبِیر سِںگھّ ریلوے٬ ہرمِیک سِںگھّ٬ جگجِیت سِںگھّ٬ جگدِیپ سِںگھّ٬ ہرِیپال کَۄشِک٬ ہربِںدّر سِںگھّ٬ ترسیم سِںگھّ تے اِںدر سِںگھّ۔ ہُݨ جِہڑی بھارتی ہاکی ٹِیم ہاںگذُۄ تۄں گۄلڈ مَیڈل جِتّی٬ اُس ٹِیم دا کپتان پںجّاب دا ہرمنپْرِیت سِںگھّ سی تے مِیت کپتان ہاردِک سِںگھّ۔ اُس ٹِیم وِچّ دس پںجّابی کھِڈاری سن جِنہاں نیں ہاکی مَیچاں وِچّ 43 گۄل کِیتے۔ اِہ ورݨنیۄگ ہَے کِہ ہاںگذُۄ دِییاں ایشِیائی کھیڈاں لئی چُݨے پںجّاب دے 48 کھِڈارِییاں نُۄں 8-8 لکھّ رُپئے اۄلمپِّک کھیڈاں دی تِیاری لئی اگائۄُں دِتّے گئے سن جۄ مَیڈل جِتّݨ وِچّ راس آئے۔ ہُݨ جیتُۄ کھِڈارِییاں نُۄں کرۄڑاں دے اِنام وی مِل رہے ہن۔

ہاکی دی کھیڈ ہُݨ تک 24 وار اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ کھیڈی گئی ہَے۔ 8 وار اِںڈِییا جِتِّیا٬ 4 وار جرمنی٬ 3 وار پاکِستان٬ 3 وار گْریٹ بْرِٹن٬ 2 وار نِیدرلَیںڈذ اتے 1-1 وار آسٹْریلِییا٬ بَیلجِیئم٬ نِئۄُذِیلَیںڈ تے ارجنٹِینا۔ ہاکی دا ورلڈ کپّ 4 وار پاکِستان٬ 3 وار نِیدرلَیںڈذ٬ 3 وار آسٹْریلِییا٬ 3 وار جرمنی٬ 1 وار اِںڈِییا تے 1 وار بَیلجِیئم جِتّے ہن۔ ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں ہاکی دا گۄلڈ مَیڈل 8 وار پاکِستان٬ 4 وار بھارت٬ 4 وار دکھّݨی کۄرِییا تے 1 وار جپان نیں جِتِّیا ہَے۔

انیکاں پںجّابی کھِڈاری ہن جۄ بھارت٬ پاکِستان٬ کِینِییا٬ یُۄگںڈّا٬ تنذانِییاں٬ ملیشِییا٬ ہاںگکاںگ٬ سِںگھّاپُر٬ اِںگلَیںڈ تے کَینیڈا دِییاں ہاکی ٹِیماں وِچّ اۄلمپِّک کھیڈاں٬ ایشِیائی کھیڈاں تے وِشو کپّاں وِچّ کھیڈ چُکّے ہن۔ ہاکی نُۄں بھارت٬ خاس کرکے پںجّابِییاں دی کَۄمی کھیڈ کہِ لِیا جاوے تاں کۄئی اتِکتھنی نہِیں۔ اِکّ وار کِینِییا دے 11 کھِڈاری جُۄڑِیاں والے سردار سن۔ 1966 وِچّ پہِلی وار ایشِیائی کھیڈاں دا گۄلڈ مَیڈل جِتّݨ والی بھارتی ٹِیم وِچّ 11 وِچّۄں 10 کھِڈارِییاں دے جُۄڑِیاں اُتّے رُمال سن۔ مِئۄُنِکھ دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ پاکِستان٬ بھارت٬ کِینِییا٬ یُۄگںڈّا تے ملیشِییا دِییاں ہاکی ٹِیماں وِچّ 40 کھِڈاری پںجّابی مُۄل دے سن۔ مِئۄُنِکھ اۄلمپِّکس وِچّ 2 ستمبّر 1972 نُۄں جۄ مَیچ بھارت اتے کِینِییا دِییاں ٹِیماں وِچکار کھیڈِیا گِیا٬ اُس وِچّ 15 کھِڈارِییاں دے جُۄڑِیاں اُتّے رُمال سۄہںدّے سن۔ ماسکۄ دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ سۄن تگما جِتّݨ والی بھارتی ٹِیم دے سَیںٹر پھارورڈ سُرِںدّر سِںگھّ سۄڈھی نیں سبھ تۄں ودھّ 15 گۄل کِیتے سن۔ پرگٹ سِںگھّ دۄ وار بھارتی اۄلمپِّک ٹِیماں دا کپتان بݨِیا۔ ہرمِیک سِںگھّ نیں ایشِیئن آل سٹارذ ٹِیم دی کپتانی کِیتی۔ پںجّابی مُۄل دے ہاکی کھِڈاری 8 مُلکاں دِییاں ٹِیماں وِچّ اںتّرراشٹری مَیچ کھیڈ چُکّے ہن۔

بھارت وِچّ پںجّابی بیشک دۄ ڈھائی پھِیسدی ہی ہن پر بھارتی ہاکی ٹِیماں وِچّ پںجّابی کھِڈارِییاں دا مُڈھّ تۄں بۄلبالا رِہا ہَے۔ 1928 دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ اِںڈِییا دی جِہڑی ٹِیم سۄنے دا تگما جِتّی اُس وِچّ 5 کھِڈاری پںجّابی سن۔ 1932 وِچّ دُبارا اۄلمپِّک چَیمپِیئن بݨی تاں پںجّابی کھِڈارِییاں دی گِݨتی 7 ہۄ گئی۔ ٹِیم دا کپتان پںجّاب دا لال شاہ بُکھاری بݨِیا۔ وِیہ تۄں ودھّ پںجّابی کھِڈاری بھارتی ہاکی ٹِیماں دِییاں کپتانِییاں کر چُکّے ہن جِنہاں وِچّ بلبِیر سِںگھّ سِینِیئر٬ اُۄدھم سِںگھّ٬ گُردیو سِںگھّ٬ چرنجِیت سِںگھّ٬ پْرِتھِیپال سِںگھّ٬ گُربخش سِںگھّ٬ ہرمِیک سِںگھّ٬ ہربِںدّر سِںگھّ٬ اجِیتپال سِںگھّ٬ سُرِںدّر سِںگھّ سۄڈھی٬ سُرجِیت سِںگھّ٬ پرگٹ سِںگھّ٬ رمندِیپ سِںگھّ٬ گگنئجِیت سِںگھّ٬ راجپال سِںگھّ٬ بلجِیت سِںگھّ٬ سردارا سِںگھّ٬ منپْرِیت سِںگھّ تے ہرمنپْرِیت سِںگھّ آدِ گِݨائے جا سکدے ہن۔ ہاکی دی کھیڈ وِچّ پںجّاب دے سَۄ تۄں ودھّ اۄلمپِّیئن ہن۔ کئیِیاں نیں اۄلمپِّک کھیڈاں دے دۄ-دۄ تِنّ-تِنّ گۄلڈ مَیڈل جِتّے ہن۔ اُۄدھم سِںگھّ نیں چار اۄلمپِّکس وِچّۄں اِکّ چاںدی تے تِنّ سۄنے دے تگمے جِتّے جۄ ہُݨ تک دا رِکارڈ ہَے۔

1947 وِچّ پاکِستان بݨن نال پںجّاب دۄ مُلکاں وِچکار وںڈِّیا گِیا۔ پھِر ایشِیائی کھیڈاں تے اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ ہاکی دے پھائیِنل مَیچ آم کر کے پاکِستان تے بھارت دِییاں ٹِیماں وِچکار کھیڈے جاݨ لگّے جاں اِںج کہِ لئۄ کِہ چڑھدے تے لہِںدّے پںجّابِییاں وِچکار ہۄݨ لگّے۔ مَیچ بھاویں مَیلبَۄرن وِچّ کھیڈِیا جاںدا٬ بھاویں رۄم٬ ٹۄکِیئۄ٬ بَیںکاک٬ تہِران جاں کُیالالمپّر٬ اِکّ پاسے اِدھّرلے پںجّابی ہُںدّے تے دُۄجے پاسے اۄدھرلے پںجّابی۔ بائیِیاں وِچّۄں پںدّراں سۄلاں کھِڈاری پںجّابی ہۄݨ کرکے کھیڈ مَیدان دی بۄلی پںجّابی ہُںدّی تے پئی ’لئیِں نُۄرِیا٬ دیئیِں بِیرِیا‘ ہۄئی جاںدی!

ہاںگذُۄ دِییاں 19وِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّ بھارت دے 660 کھِڈارِییاں نیں بھاگ لِیا٬ جِنہاں وِچّۄں 249 کھِڈارِییاں نیں 28 سۄنے٬ 28 چاںدی٬ 41 کاںسی٬ کُل 107 مَیڈل جِتّݨ وِچّ یۄگدان پائِیا۔ اِہ پہِلی وار ہۄئِیا کِہ بھارت نیں 100 مَیڈلاں دا اںکّڑا پار کِیتا۔ جکارتا دِییاں 18وِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄ بھارت نیں 16 سۄنے٬ 23 چاںدی٬ 31 کاںسی٬ کُل 70 مَیڈل جِتّے سن۔ چِین نیں ہاںگذُۄ تۄں سبھ تۄں ودھّ مَیڈل جِتّے جِنہاں دی کُل گِݨتی 383 ہَے۔ اُنہاں وِچّ 201 گۄلڈ٬ 111 سِلور٬ 71 برَۄںذ مَیڈل ہن۔ دُۄجے تھاں جپان ہَے جِسدے مَیڈل 52, 67, 69 کُل 188 ہن۔ تِیجے نمبّر ’تے دکھّݨی کۄرِییا نیں 42, 59, 89 کُل 190 تگمے جِتّے ہن۔ چَۄتھے نمبّر ’تے بھارت ہَے تے پںجّویں نمبّر ’تے اُذبیکستان جِس نیں 22, 18, 31 کُل 71 مَیڈل جِتّے ہن۔ ہَیرانی دی گلّ ہَے کِہ اِںڈِییا تۄں اڈّ ہۄئے ساڈے گُیاںڈھی دیش پاکِستان تے بںگّلا دیش سۄنے دا اِکّ وی تگما نہِیں جِتّ سکے! چڑھدے پںجّاب دے 32 کھِڈارِییاں نیں 20 مَیڈل جِتّے ہن جدۄں کِہ لہِںدّے پںجّاب والا پاکِستان کُل 1 چاںدی تے 2 کاںسی دے تگمے ہی جِتّ سکِیا ہَے۔

بھارت انیکاں سبھِّیاچاراں٬ دھرماں٬ جاتِییاں٬ نسلاں٬ بھاشاواں٬ پہاڑاں٬ ریگستاناں٬ جںگّلاں٬ اُچّے نِیویں تے پدھّرے مَیداناں والا بہُرںگّا دیش ہَے۔ اِہدے ’تے اِکّۄ رںگّ چڑھائُݨ دی سِیاست نہِیں کرنی چاہِیدی۔ اَیویں نہِیں کِہا جاںدا: سَۄ پھُلّ کھِڑن دِئۄ۔ جِتھّے ہر پھُلّ نُۄں کھِڑن تے مہِکݨ دے مَۄکے مِلݨگے اُتھّے ہی مَیڈل جِتّے جا سکݨگے۔ بھارت دے وکھّ وکھّ راجاں دے کھِڈارِییاں ولّۄں ایشِیائی کھیڈاں وِچّۄں مَیڈل جِتّݨ والے کھِڈارِییاں دی گِݨتی اِس پْرکار ہَے:

ہرِیاݨے دے 44 کھِڈاری٬ پںجّاب دے 32, مہاراشٹر 31, اُتّر پْردیش 21, تامِلناڈُۄ 17, وَیسّٹ بںگّال 13, راجستھان 13, کیرلا 11, مدھّ پْردیش 10, منِیپُر 9, آںدھرا 9, ہِماچل 7, نوِیں دِلّی 7, کرناٹک 6, جھارکھںڈّ 4, اُڑِیسا 3, اسام 2, اُتراکھںڈّ 2 تے مِیذۄرم دا اِکّ کھِڈاری۔ بھارت دے کُل 660 کھِڈارِییاں وِچّۄں 249 کھِڈارِییاں نیں 107 مَیڈل جِتّݨ وِچّ یۄگدان پائِیا۔ 29 مَیڈل اتھلِیٹاں نیں جِتّے٬ 22 شُۄٹراں نیں٬ 9 تِیرئںدّاذاں نیں٬ 6 پہِلواناں نیں٬ 5 سکُئَش دے کھِڈارِییاں نیں٬ 5 رۄئِںگ دے٬ 5 ویٹلِپھٹراں نیں٬ 3 سیلِںگّ دے٬ 2 کْرِکٹ ٹِیماں دے٬ 2 کبڈّی ٹِیماں دے٬ 2 ہاکی ٹِیماں دے٬ 3 بَیڈمِںٹّن دے٬ 2 ٹَینس دے٬ 2 گھۄڑسواری دے٬ 2 چَیسّ دے٬ 2 رۄلِںگّ سپۄرٹس٬ 1 بْرِج٬ 1 گَۄلف٬ 1 وشُۄ٬ 1 کۄئِںگ٬ 1 سیپک ٹکرا تے 1 ٹیبل ٹَینس دا۔ بھارت وِچّ ہُݨ اَینِییاں کھیڈاں دا ڈھاںچا کھڑھا ہۄ گِیا ہَے کِہ بھوِکھّ وِچّ بھارتی کھِڈارِییاں تۄں ہۄر وی مَیڈل جِتّݨ دی اُمِید رکھّی جا سکدی ہَے۔ اگلے سال پَیرِس وِچّ اۄلمپِّک کھیڈاں ہۄݨگِییاں۔ بھارت ٹِیچا بھاویں 20 مَیڈلاں دا رکھّے پر 10 دا اںکّڑا تاں ہر ہالت وِچّ پار ہۄݨا ہی چاہِیدا ہَے۔

ہاںگذُۄ دِییاں ایشِیائی کھیڈاں دے اُدگھاٹنی سمارۄہ سمیں بھارتی دل دی اگوائی بھارتی ہاکی ٹِیم دے کپتان ہرمنپْرِیت سِںگھّ نیں کِیتی جِسدا ساتھ مُکّیباذ لولِینا نیں دِتّا۔ سماپتی سمارۄہ دی رسم اۄلمپِّک کائُںسل آپھ ایشِییا دے کارجکاری پْردھان راجا رݨدھِیر سِںگھّ نیں نِبھائی۔ 2026 دِییاں 20وِییاں ایشِیائی کھیڈاں جپان دے شہِر نگۄیا وِچّ٬ 2030 دِییاں 21وِییاں کھیڈاں کتر دی راجدھانی دۄہا وِچّ تے 2034 دِییاں 22وِییاں ایشِیائی کھیڈاں ارب دی راجدھانی رِیادھ وِچّ ہۄݨگِییاں۔ دِلّی دِییاں پہِلِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّ 11 مُلکاں دے 500 تۄں گھٹّ کھِڈاری ڈھُکّے سن جدۄں کِہ ہاںگذُۄ دِییاں 19وِییاں ایشِیائی کھیڈاں وِچّ 45 مُلکاں دے 12 ہذار تۄں ودھّ کھِڈاری ڈھُکّے۔ مُکابلے 6 سپۄرٹس تۄں ودھدے ہۄئے 46 سپۄرٹس تک تے اِیوَیںٹ 57 تۄں 465 تک پہُںچّ گئے۔ چِین نیں ہُݨ تک اِکّ وار اۄلمپِّک کھیڈاں تے تِنّ وار ایشِیائی کھیڈاں کرائیِیاں ہن۔ ہُݨ چَیلںجّ ہَے کِہ مہان بھارت وی ناں سِرف تِیجی وار ایشِیائی کھیڈاں ہی کراوے بلکِہ پہِلی وار اۄلمپِّک کھیڈاں کرائُݨ لئی وی مَیدان وِچّ نِتّرے۔ اجِہا کرن نال بھارت نُۄں کھیڈاں وِچّۄں ہۄر ودھّ مَیڈل جِتّݨ دا ہُلارا مِلیگا۔