جِہڑِییاں گلّاں سُرجِیت پاتر نُۄں ساہمݨے بِٹھا کے کَیمرے اگّے ساںجھِییاں کرنِییاں سی٬ اجّ لِکھ کے کر رِہا ہاں۔ اُہ گلّاں جۄ ہسّ کے کرنِییاں سی٬ ہُݨ بھرے ہۄئے من نال کر رِہا ہاں۔ ’ہَے‘ تۄں ’سی‘ ہۄݨ کر کے اِہ بھاݨا ورتݨا ہی سی۔

پاتر تُردا وی سہِجے سی٬ لِکھدا وی سہِجے سی٬ بۄلدا وی سہِجے سی۔ اُہدی سمُچّی کوِتا تے وارتک وی سہِج نال اۄتپۄت سی۔ اُہدے لکھّاں پْرشںسّک سی تے ہن۔ اُنہاں وِچّۄں مَیں وی اِکّ ہاں۔ مَینُۄں وہِم ورگا وِشواس ہَے تے وِشواس ورگا وہِم کِہ اُہدے اِہۄ جِہے شِئر وی مَینُۄں ذُبانی چیتے ہن جۄ بہُتِیاں نُۄں پتا نہِیں جاں سُݨے نہِیں:

آخر کِنّے کُ ڈُۄںگھے کِسے اںدّر لتھّ جائۄگے

مُڑ کے لاش واںگُۄ ستہ اُتّے تَیر آئۄگے

* * *

میرے کۄلۄں کی پُچھّدے ہۄ مَیں تاں کیول گُۄںج

گۄلی وی کِسے ہۄر نیں ماری مرِیا وی کۄئی ہۄر

بھسم ہۄ جاݨگے تیری کَینوس دے چِڑِییاں مۄر

اِئۄں شہِر دھُخدا رِہا کُجھ ارسا جے ہۄر

* * *

مَیں تاں کُجھ نہِیں آکھِیا بِجلی دے اَۄݨ نال

آپے ہی دِیوا بُجھ گِیا پکھّے دی پَۄݨ نال

مر کھپ گِیاں نُۄں دِس نہِیں سکدے گھراں دے راہ

کںدھّاں اُتّے رۄذ ہی دِیوے جگائُݨ نال

* * *

ادھّی رات شہِر دے اںدّر کھڑکے ٹَیلِیپھُۄن بئی

اِک تِہائے خںجّر کِیتا جھِیل کِسے دا خُۄن بئی

سُۄرج کَیدی دھُپّاں دے تے پھُلّ کَیدی کھُشبُۄیاں دے

سانُۄں تاں اِہ سمجھ ناں آئُںدے شہِراں دے کانُۄن بئی

اِک تیرے چنّ ہُںدّا سی دُۄجے ہتھّ ’تے سُۄرج سی

اُہ جۄ پہِلاں-پہِل ہُںدّا سی کِدھر گِیا جنُۄن بئی

پاتر دی گائی ہۄئی چۄݨوِییاں غذلاں دی اِکّۄ کَیسیٹ آئی ’بِرکھ جۄ ساذ ہَے’۔ اُہ کَیسیٹ فخر نال دسّ رِہا ہاں کِہ مَیں تے میرے مِتّر ہرِںدّر بِیسلا نیں رِکارڈ کِیتی سی۔ اتُل شرما دا سںگِّیت۔ جرنَیل گھُماݨ دی سی.اَیم.سی. ’چ رِلِیذ ہۄئی۔ بائد ’چ ٹی سِیرِیذ نیں لَے لئی۔ کَیسی دِلچسپ یاد ہَے کِہ پاتر گھبرائُںدا سی سٹُۄڈِیئۄ دِییاں مشِیناں تے ساذِںدّے مَینُۄں پھیلہ ناں کر دیݨ۔ اُہ کہِݨ لگّا٬ چلۄ جے سفل ہۄ گئے تاں خُشی ’چ دۄ-چار غذلاں لِکھ لواںگے٬ جے پھیلہ ہۄ گئے تاں دُکھّ ’چ دۄ-چار غذلاں لِکھ لواںگے۔ اسِیں اُہنُۄں کِہا٬ ‘’تُۄں کھُلّہ کے گا دے تے سںگِّیت بائد وِچّ بھراںگے۔‘’ اِںج ہی ہۄئِیا۔ پاتر نیں بائد وِچّ دسِّیا کِہ لاہَۄر بُکّ شاپ ’تے کَیسیٹ دِییاں کاپِییاں رکھّ دِتِّییاں۔ اُہدی کِتاب جۄ 40 رُپئے دی سی٬ وِکݨۄں رُک گئی تے اُہدی کَیسیٹ جۄ 20 رُپئے دی سی٬ تابڑتۄڑ وِکی۔ خاس گلّ اِہ سی کِہ غذلاں وی چۄݨوِییاں سن تے گائیِیاں وی خُد پاتر نیں سن سُرِیلی آواذ ’چ۔

* * *

پہِلاں وی مَیں کہِںدّا سی تے ہُݨ وی۔ اجۄکی پںجّابی کوِتا دا نمبّر اِکّ سُرجِیت پاتر ہَے۔ نمبّر دۄ سُرجِیت پاتر ہَے۔ نمبّر تِنّ سُرجِیت پاتر ہَے۔ کۄئی ہۄر ناں اِس سُۄچی ’چ شامل کرنے ہۄݨ تاں تِنّاں تۄں بائد کر لوۄ۔ اِکّ گلّ ہۄر وارس شاہ تۄں بائد شِو کُمار۔ شِو تۄں بائد پاش۔ پاش تۄں بائد سُرجِیت پاتر سی۔ اِنہاں شائِراں دا ناں ہٹّی٬ بھٹھّی جاں کھیت دے بنّے ’تے کھڑۄتے کِسان٬ مذدُۄر جاں کِسے وی آم بںدّے تۄں پُچھّ لئۄ٬ اُہ جاݨدا ذرُۄر ہَے۔

* * *

اِکّ وار لُدھِیاݨے پںجّابی بھون ’چ کوی دربار ہۄ رِہا سی۔ میرا پْرۄپھَیسر مہِںدّر سِںگھّ چِیما بہُت فِکریباذ سی۔ کۄئی دۄ درجن کوی واری-واری کوِتا سُݨا رہے سی۔ چِیما کہِںدّا٬ اِس اِکٹھّ ’چ کوی تاں اِکّۄ ہی ہَے۔

مَیں کِہا: اِکّۄ اِکّ کَۄݨ?

چِیما کہِںدّا: سُرجِیت پاتر

مَیں کِہا: پھِر باکی کَۄݨ ہن؟

چِیما کہِںدّا: باکی سبھ ترس دے پاتر۔

* * *

مَیں آپݨِییاں کوِتاواں دا کھرڑا تِیار کِیتا۔ چھے-ستّ مہِینے دی گلّ ہَے۔ پاتر نُۄں مُکھبںدّ لِکھݨ لئی کِہا۔ اُہ لیٹ-لیٹ کری جاوے۔ اِکّ دِن اُہدے ہی شِئر دا مِہݨا مارِیا: ‘’بہُت دُۄر درواذا ادلی راجے دا٬ مذلُۄماں دی اُمر راہ وِچ بِیت گئی۔‘’ دۄ کُ دِناں بائد ہی اُس نیں چھے-ستّ سفِیاں دا مُکھبںدّ لِکھ کے بھیج دِتّا تے سِرلیکھ رکھِّیا ’شمشیر سںدھُّۄ دی چَۄتھی کُۄٹ’۔

کِتاب اجے چھپݨی ہَے۔ اُہدی اِہ ٹِپّݨی وی میرے لئی کِتنی وڈّی ہَے: ‘’شمشیر٬ تُۄں پںجّابی گِیت سںگِّیت تے پںجّابی ساہِت وِچّ سبھ تۄں لمّا پُل ایں۔‘’

* * *

اِہ وی کَیسا سببّ کہِیئے جاں اِتفاک کِہ پاتر دے جاݨ ’تے اُہدی اُہ کوِتا چیتے آ رہی ہَے جۄ پاش دے کتل ہۄݨ ’تے لِکھی سی:

اِک لرذدا نِیر سی

جۄ مر کے پتھّر ہۄ گِیا

دُۄسرا اِس ہادسے تۄں

ڈر کے پتھّر ہۄ گِیا

تِیسرا اِس ہادسے نُۄں

کرن لگّا سی بِیان

اُہ کِسے پتھّر دے

گھُۄرن کرکے پتھّر ہۄ گِیا

اِک شائِر بچ رِہا

سںوّیدنا سںگّ لرذدا

اَینے پتھّر! اُہ تاں

گِݨتی کردا پتھّر ہۄ گِیا۔

پاتر دے بہُت سارے شِئر اِکّ ترہاں نال مُہاورے ہی بݨ گئے۔ ہر کۄئی جدۄں سُݨائُںدا جاں مَیں وی ہُݨ جدۄں لِکھ رِہا ہاں٬ کِسے شِئر ’چ سِہاری٬ بِہاری٬ کنّا٬ دُلَیںکڑ جاں شبد تبدِیل وی ہۄ جاںدا٬ پر شِئر دی مُۄل بھاونا کائِم رہِںدّی ہَے جِویں:

اینا سچّ ناں بۄل کِہ کلّا رہِ جاویں

چار کُ بںدّے چھڈّ لَے مۄڈھا دیݨ لئی

* * *

جے دِل پھۄل لَیںدے یاراں دے نال

دِل پھۄلݨا ناں پَیںدا اَۄذاراں دے نال

* * *

کُںڈّا جِںدّا مار کے بُۄہا ڈھۄئِیا سی

باہر جی آئِیاں نُۄں لِکھِیا ہۄئِیا سی

* * *

ریتے اُتّۄں پَیڑ مِٹدِیاں پھِر وی کُجھ پل لگّدے نیں

کِنّی چھیتی بھُلّگے سانُۄں تیرے یار نگر دے لۄک

* * *

اِک اِک نُۄں چُکّ کے واچݨا میرے ختاں دے واںگ

وِہڑے ’چ پتّے آئُݨگے پتّجھڑ دی پَۄݨ نال

* * *

لگّی نذر پںجّاب نُۄں اِہدی نذر اُتارۄ

تۄڑ کے مِرچاں کَۄڑِییاں اِہدے سِر تۄں وارۄ

مَیں تاں سڑک ’تے وِچھی بِرکھ دی چھاں ہاں

مَیں نئیِں مِٹݨا سَۄ واری لںگھّ مسل کے

سُݨِیا راتِیں چھُپ کے چھم چھم رۄئِیا

جِس گالہاں کڈھِّییاں دِنے چَۄراہے کھلکے

* * *

وٹّسئَپ٬ پھۄناں ’تے اجّکلّہ وِچار ساںجھے کرن دا آم رِواج ہَے۔ میرا تے پاتر دا وی اِہ سِلسِلا چلّدا رہِںدّا سی گاہے-بگاہے۔ اُس جھرۄکھے ’چۄں پاتر دِییاں کُجھ ستراں٬ ٹِپّݨِییاں ساںجھِییاں کر رِہا ہاں:

-پِیارے شمشیر٬ اینِییاں انمۄل یاداں سِینے وِچّ تے آپݨے خذانے وِچّ سامبھݨ والِیا تُۄں جُگ جُگ جِیویں۔ پِچھلے دِنِیں مَیں سںگّتار نال تیرِییاں گلّامباتاں سُݨِییاں۔ تیرے مُۄںہۄں آپݨِییاں بھُلِّییاں وِسرِییاں نذماں سُݨِییاں۔ مَیں ہَیران تے کُربان ہاں۔ – پاتر

-یار شمشیر٬ تُۄں بہُت پِیارا تے باںکا شخس ایں۔ مَیں اُہ مہِفِلاں بہُت یاد کرداں جِس وِچّ تیرِییاں انُۄٹھِییاں جِہِییاں Observations والِییاں رسِیلِییاں گلّاں سُݨن دا مَۄکا مِلدا سی۔ کدے مِلِیئے تے تیرِییاں کرارِییاں٬ مِٹھِّییاں تے کھٹّ-مِٹھِّییاں سُݨِیئے تیرے شمشِیری اںدّاذ وِچّ۔ – پاتر

* * *

سُرجِیت پاتر دِییاں یاداں٬ سُلجھِییاں گلّاں٬ انُۄٹھِییاں گلّاں٬ چھۄٹے-چھۄٹے پِیارے وِئںگّمئی فِکرے میرے کۄل اینے ہن کِہ ورکِیاں دے ورکے تاں کی٬ کئی کِتاباں بݨ جاݨگِییاں۔ شبداں٬ فِکرِیاں وِچّ وَیسے وی نہِیں پھڑِیا جا سکدا اَیڈا مہِین تے مہان شائِر۔

ساہاں والی ٹُٹّ گئی اے تںدّ مِتّرا

ٹِک ٹِک ٹِک ہۄ گئی بںدّ مِتّرا