
कोरोना-19 कहिर वड्डे इतिहासक संकटां नाल डिक्क रिहा है। वड्डी जंग वरगे। निरा डिक्क ही नहीं रिहा, सगों उनहां तों वी वड्डीआं चुणौतीआं दे चरचे छेड़ी बैठा है। सरकारां, विगिआनीआं, चिंतकां, लेखकां, पत्तरकारां, विशलेशकां दरमिआन भख़वें तबसरे हो रहे हन। संकटां दे कारनां अते सिट्टिआं नूं तोलिआ मिणिआ जा रिहा है। संकट उत्ते काबू पाउण दे हल्ल, दवा-दारूआं दीआं खोजां हो रहीआं हन। खोजारथी दिन रात सिधांत, प्रतीसिधांत पेश करके पहिले नालों बिहतर ते उच्च पध्धरे संयोजन ’ते पहुंचण वासते तजरबे कर रहे हन। विगिआनीआं इस कहिर ’ते क
हमेशा वांग इस वार वी 117 कुरसीआं लई राजकुमार चुणे जाणे हन। इनहां विच्चों ही इक्क नें सभ तों उच्चा ध्रितराशटरी सिंघासन मल्लणा है। टिकटां दी वंड विच्च इहो जिहे आसवंदां नें गुझ्झीआं, डूंघीआं ते छतरंजी चालां वी चल्लणीआं हन। इस करके वी कईआं पारटीआं विच्च टिकटां दे रफ्फड़ पए होए हन। चोण धनुश तोड़ूआं विच्चों कुझ मंतरी, सहाइक मंतरी, राज मंतरी बणनगे। बाकी पारलीमानी सकत्तरी वाली कुरसी नाल ही सबर दा घुट्ट भरणगे। जे किते हलका इनचारजी मिल गई, तां पंज साल चंगा टौहर-टप्पा बणूं। जिसदी टिकट सकरीनिंग कमेटी दे तंदूर विच्चों प
“पीड़ परवासीआं दी”मेरे वड्डे वीर प्रिं. बलकार सिंघ बाजवा दी कैनेडा वास दौरान लिखी वारतक दा संग्रहि है। टोरांटो (कैनेडा) विच्च वस्सदिआं उनहां नें 1996 तों लै के हुण तक्क दे दिखावें सुखावें सभ अनुभव असल किरदारां समेत इस पुसतक विच्च परो दित्ते हन। इस पुसतक दा वडप्पण ही इही है कि इह पारदरशी लिखत है। सच्च ते सुचमता नूं आर-पारे देखण दी समरत्था वाली किताब।
वतन रहिंदिआं प्रिं. बलकार सिंघ बाजवा उत्तरी भारत दे मुख्ख सिख्खिआ अदारे गुरू हरगोबिंद खालसा कालज आफ ऐजूकेशन, गुरूसर सुधार (लुधिआणा) दे लगपग तिंन दहा
इक्क सिपाही दा गाइआ गीत हद्दां दे आर-पार मानवी तरबां छेड़ रिहा है। केवल दोहां पंजाबां विच ही नहीं, गलोब ’ते जित्थे किते वी पंजाबी है, उह इस गीत नूं मुड़-मुड़ सुणदा है अते हिंदू-सिख्ख-मुसलमान भाईआं विच्च पईआं दराड़ां नूं मेटदा तुरिआ जा रिहा। सोशल मीडीए ’ते पिआ इह गीत हर पंजाबी नूं टुंबदा, झंजोड़दा अते सोचण लई मजबूर करदा है। इहदे दिल हूलवें पैगामां दे छट्टे आलम दे कोणे कोणे विच्च पै रहे हन। इह गीत ठंढे मते बैठ सोचण लई मजबूर करदा है: आखर इह किउं वापर रिहा है’ कौण इस नूं करा रिहा? इह राजनीतीवानां, नेतावां अ
साडी उमर दे यार बेली सिरां ’ते बसते, फट्टीआं रख्ख सकूल जांदे हुंदे सन। सकूल दूर-दूर हुंदे। किसे करमां वाले दे पिंड ही सकूल हुंदा। सकूल जांदे-आउंदे मौसमी फलां नूं भालदे, तोड़दे, खांदे, खेडदे तुरे जांदे। दुआबा अंबीआं वाला इलाका है। मुंडे खट्टीआं-मिठ्ठीआं अंबीआं दा आनंद माणदे। एदां हौली-हौली पहड़दे गए। इनहां विच्चों कोई फौज विच्च चला गिआ, कोई मासटर बण गिआ, कोई पुलिस विच्च, कोई ... अते कई सरकारी नौकरीआं विच्च लग्ग गए। समें दे फेर नाल नब्बविआं विच्च विदेशां विच्च जाण दा रुझान बहुता ही वध गिआ। फिर पिछ्छे ही उन
कुझ समां पहिलां मैं ज़िल्हा लुधिआणा दे पिंड चकर बारे लेख लिखिआ सी, ‘किआ बातां पिंड चकर दीआं’। मैं उस पिंड दे दरशन कर के चक्रित रहि गिआ सां। पंजाब जां भारत सरकार दे सहियोग बिना ही इंना विकास! पुछ्छ दस्स पिछ्छों पता लग्गा पई पिंड चकर पुठ्ठे चक्कर विच्चों निकल के सिध्धे चक्कर ’ते ऐसा तुरिआ कि अनोखा माडल पिंड बण गिआ है। पिंड दे परवासी भरावां अजमेर सिंघ ते बलदेव सिंघ सिध्धू दे उद्दम नाल दस करोड़ रुपइआ विदेशां विच्चों इकठ्ठा कीता ते दस करोड़ दी ही पिंड वालिआं नें कार सेवा कीती। केवन मौरगन नां दे इक गोरे नें पिंड द
मेरे इक्क पुराणे सहिकरमी नें वैनकूवर तों साडे जुझारू मासटर हरनेक सराभा दे सदीवी विछोड़े दी माड़ी ख़बर दित्ती। गहिरा सदमा लग्गा। सुधार कालज दी सारी सरविस दौरान मेरी हरनेक नाल बड़ी ही सनेह भरी सांझ रही है। जिगरी दोसतां वरगी। थोहड़ा सहिज होण ’ते उहदे अभुल्ल माअरके ज़िहन ’ते बद्दल वांग छा गए। हर भारत फेरी दौरान मैं उहनूं सराभे मिलके आउंदा सी। ऐतकीं वी जाणा सी. पर जिहड़ा हमेशा आपणे बचन निभाउंदा हुंदा सी, उहदे सवासां नें उहनूं पिछली वार ‘मुड़ मिलांगे’दे आख़री बोल वफा नहीं करन दित्ते। जित्थे उह यूनीअन दा इक्क दलेर
पंजाब दे सिआसी वायूमंडल ’ते कारपोरेटी प्रिंट, इलैकटरानिक अते सोशल मीडीए नें इक्क वड्डा धूड़-गुबार चाहड़िआ होइआ है। इस चाहड़ी जा रही धूड़ करके पंजाबी बोली ‘उड्डदी धूड़ दिसे बोता जानी दा नज़र नां आवे’ नाल सोच जा जुड़दी ए। इत्थे वगदे बलौरी पाणीआं वांग ही पंजाबीआं दे मन निरमल हन। विशवाश करदे हन, अज़माउंदे हन। पर जे कोई ख़रा नां उत्तरे, फिर बख़शदे वी नहीं। सिआसी नेतावां दीआं दोगली नीतीआं अते नीअतां तों हुण इह पूरे सते, अक्के होए अते दुखी हन। होर किंना कु चिर इनहां परख़िआं नूं मुड़ मुड़ परख़ी जाण। हर चीज़ दी
पिछले साल अकतूबर-नवंबर दा समां सी। लगपग इनहां महीनिआं विच ही बहुते ऐन्न आर आई बज़ुरग आपणी मातभूमी वल्ल वहीरां घत्त तुरदे हन। वीआना तों आसटरीअन जहाज़ उड्ड पिआ। मुढलीआं उडाण रसमां पूरीआं हो चुक्कीआं सन। सफर नूं रौचिक बणाउण लई मैं नाल बैठे हमउमरे पंजाबी बाई नाल फतिह बुला के सहिवन गल्ल तोर लई, “किवें आ बाई एधरला, ओधरला हाल-हवाल?”
“हाल की ऐ बाई, मेरा तां इक्क अड़े होए इंतकाल नें अंतकाल ही नेड़े लिआंदा होइऐ ...।” इउं लग्गा, बंदा जिवें किसे मसले नाल उलझिआ, बहुता ही दुखी अते परेशान है। शबदां तों पहड़ि
कोरोना वाइरस तों बचा वासते सरकारां नें तुरंत तालाबंदी, घरबंदी, समाजिक फासलाबंदी, लाज़मी इकांतबंदी, आदि सख़ती नाल लागू कर दित्ते। लाए वी बिनां किसे तिआरी/ प्रबंधां दे। जिवें वी, जित्थे वी कोई सी, जिसमानी ते मानसिक तौर ’ते घिर गिआ। जरवाणिआं वल्लों पाए घेरे वांग। लोक अचानक असमानों डिग्गी बिजली वांग सहिम गए। विशेश करके प्रवासी, विदेशी ते वतन विचले। सरकारां दे हिटलरी बिआनां, चालां (कुचालां) ते अमलां तों लग्गदा है कि उनहां नूं कोरोना नालों चोणां दी ज़िआदा चिंता है। इह बंदीआं वातावरण नूं साफ़-सुथरा बणाउण वि ्
ऐ मानव! तूं कोरोना वाइरस दे चलंत घटना चक्कर विच्च किउं ते किवें फस गिआ हैं? ज़रा रुक, सोच ते सूझ नूं अंतरझात कर प्रतख्खण कर। उह इड्डा वड्डा महां बली कौण है, जिस नें विशवी मानवी संगठनां, संसार भर दीआं सरकारां दीआं विधानक ते निआइक संसथावां, फौजां, नीम सुरख्खिआ बलां आदि नूं नत्थ पाई होई है। जिद्दां दे फैसले कराउणे चाहुंदा है, कराई जा रिहा है। जित्थे खहड़े होण ते हामी भरन लई कहिंदा है, कराई जा रिहा है। जित्थे जंग छेड़नी चाहुंदा है, मिज़ाईलां दे बटन दबवा लैंदा है। जित्थे समझौते करने चाहुंदा है, बाहां मरोड़ के करव
उदों मैं दूजी जमात विच्च पहड़दा सी जदों मेरे चौदवीं विच्च पहड़दे वड्डे मसेर नें पुछ्छिआ: तूं वड्डा हो के की करिआ करेंगा? मैं सपाट, सिध्धा जवाब दित्ता: ‘भार ढोइआ करांगा ... ते ... पैसे लुट्टिआ करांगा ... होर की ...।’ उह खिड़ खिड़ाके हस्सिआ। हस्सदे होए नें मुड़ सवाल कीता: उह किवें: ‘बस्स ... भाजी ... सटेशन ’ते कुल्ली ... भार ढोंहदे वेखीदे नें ... किंने सारे पैसे ... लुट्ट लईंदे नें ...।’ उहदे हस्सण तों मैं कच्चा जिहा हो गिआ।उहदे हस्सण दी समझ नां लग्गी। भोलेपन विच्च चुप्प कर गिआ।
बचपन विच्च मिली/लभ्भी आना दुआनी वेख
दो ढाई वरहे पहिलां मैं इक्क बहुते ही निकट वरती हाईटैक्क अज़ीज़ दे ग्रहि विखे शुकराने दे अखंड पाठ समागम विच्च शामल होइआ। उह इक्क मरहले ’ते ज़िंदगी ते मौत विच्च लटक गिआ सी। बिमारी (जी.बी.ऐस्स.) वी ऐनिसथेसीआ दे टीके वांग मिंटां सकिंटां विच्च सरीर नूं सुंन ते सिथल कर गई। नबज़ ही चल्लदी सी, होर सभ कुझ बेहरकत सी। इक्क हिंमती सुहिरद दोसत नें तुरंत मोढे चुक्क गड्डी विच्च पाइआ ते ऐमरजैंसी विच्च जा लिटाइआ। डाकटर, नरसां अते सहाइक अमला कंपिऊटरी फुरती नाल इलाज कारजां विच्च रुझ्झ गिआ। डाकटरां अनुसार इह मरज़ 1000 विच्चों इक्क नू
साल 1988 दी पहिली अपरैल। इस दिन आम तौर ’ते एपरल फूल बणदे जां बणाए जांदे हन। अंगरेज़ इस नूं इक्क हासे-ठठ्ठे वाला दिन कहिंदे हन। इस दिन ’ते अफसरां ते मातहितां नूं इक्क दूजे दा फूल (मूरख) बणाउण दी पूरी खुल्ल्ह हुंदी है। पर पंजाब ’ते छाए तत्ते दौर विच्च प्रशासकां दा तां हर रोज़ कोई नां कोई फूल बणदा ही रहिंदा। खाड़कूआं वल्लों कई किसम दीआं धमकीआं भरीआं झूठीआं/सच्चीआं चिठ्ठीआं मिलदीआं रहिंदीआं, जिनहां करके हर कालज दा प्रिंसीपल किसे नां किसे किसम दी प्रीखिआ विच्च पिआ ही रहिंदा। यूनीवरसटी दी सालाना प्रीखिआ दे नाल ह
(नोट: पंनूं साहिब शुरू ’च ही आपणी इक्क फोटो, जिस विच्च कंपिऊटर तुाहडे अग्गे, पिछ्छ जां साहमणे पए होण ला दिओ ते फिर फाईनल करके रिकारड लई मैनूं भेज देणी। जे होर कोई मिले सनमानां, मोमैंटोआं दी फोटो होवे उह वी ला देणी। बिहतर है मिले सनमानां नं आपणे दुआले रख्खके इक्क फोटो बणाउणी- बाकी मिलण ’ते।)
‘गुरू बिनां गत नहीं, शाह बिनां पत्त नहीं’ वरगा सच्च होर वी प्रचंड हो साहमणे आ खलोता जदों कंपिऊटर नाल छेड़खानी शुरू कर बैठा। मुढलीआं गल्लां तां घरों मुंडिआं/पोतिआं तों सिख्ख लईआं। इस पासे तुरिआ जदों थोहड़ा जि
‘वाहवा तेरीआं कुदरतां, तूं डाढा बेप्रवाह’। जथेदार मान सिंघ हंभो इह शबद सहिवन ही गुण-गुणाउंदे हुंदे सी। शाम सवेरे। परहे `च गल्लां करदिआं। बोहड़ां हेठ जुड़े इकठ्ठां विच्च। असमान ते धरती दे दिसहद्दिआं नूं निहारदिआं। पंछीआं नूं दरख़तां `ते चहि-चहाउंदे तक्कदिआं। लोकां दे वचित्तर किस्से कहाणीआं ते समस्सिआवां सुणदिआं। गुरबाणी अते सिख्खी नाल उह मनो तनो अते धनो सारी उमर प्रणाए रहे। ‘बलिहारी कुदरति वस्सिआ, तेरा अंत नां जाई लखिआ’ तुक सिरजणहार नाल जोड़दी है। इह शबद उनहां दे रोम-रोम `च समाइआ होइआ सी।
जथेदा
स: किरपाल सिंघ पंनूं वल्लो सीनीअरां (50 तों उप्पर उमर वाळिआं) नूं दित्ती जाण वाळी दो महीने दी फरी कंपिऊटर टरेनिंग सरविस पूरी हो जाण ते, उसदे सारे सिखिआरथीआं नें रळमिल के मिती 4 अकतूबर दिन ऐतवार नूं ‘निऊ इंडिआ करी रैसटोरैंट’ 20 गिलिंघम डराईव बरैंपटन नेड़े पासपोरट दफतर विखे आनर पारटी दिती| जिस विच 60 तों वध्ध सिखिआरथी अते पतवंते शामल होए|
फुट्टबाल दे नैशनल कोच गुरमीत सिंघ संधू दा इह विचार सी कि किसे दिन सारे सिखिआरथी इकठ्ठे हो के पारक विच्च कुझ्झ समां बिताइआ जाए। जिस उत्ते सारे सिखिआरथीआं नें आपणी सहि