اسی ہِںدُّستان وِچّ اکلی چالاکِییاں ول اِویں پئے ہاں کِہ سانُۄں ناں کھُدا ہی مِلِیا ہَے ناں سنم٬ ناں اِس جِیون دا سُکھ پْراپت ہۄئِیا ہَے تے ناں اگلی دُنِییاں دا ہی کُچھ پتا لگّا ہَے٬ بھاویں اسی آپݨے آپ نُۄں لگاتار سدِییاں تھِیں دھۄکھا دےئی آ رہے ہاں٬ کِہ اسی بڑی اگمّ دی رُۄہانِیئت نُۄں پہُںچّ پئے ہاں ۔ اِہ ساڈا اکلی بُکھار تد اُتردا ہَے جد اسی جاپان جَیسے مُلک جا کے دیکھِیئے٬ کِہ لۄکی کِس تراں رہِںدّے بہِںدّے ہن ۔ اُنہاں آپݨے باگ کِس تراں سُرگ دے نںدّن-بݨ واںگ سجائے ہۄئے ہن ۔ اُناں نیں کُدرت نُۄں کِس تراں آپݨے اںدّر وسایا ہۄئِیا ہَے تے آپ اُس اںدّر وسّے ہۄئے ہن تے اُناں دا جِیون کِس تراں مَۄت تھِیں ابھَے ہَے تے اُناں دِییاں رِشتادارِییاں تے دۄستِییاں تے پِیار آپے وِچّ کِس تراں پھُل ورگے کۄمل تے پھُلّاں واںگ سُہݨے تے سبک ہن ۔ جے اُناں نُۄں پُچھّۄ ربّ کی ہَے٬ دُنِییاں کد بݨی ہَے٬ کِںجھّ بݨی ہَے٬ کِس بݨائی ہَے؟ تد وڈّے تھِیں وڈّا جاپان دا دانا سِر نُۄں کھُرک کے بالک واںگ بِہبل جِہا ہۄ جاںدا ہَے تے ہَیران ہُںدّا ہَے٬ کِہ کۄئی اِہۄ جِہے وڈّے سوالاں تے گلّ کرن دا ہِییا ہی کِیکر کردا ہَے؟ نِمْرتا٬ مِٹھّا بۄلݨا تے ادب اُس وِچّ دیوتِیاں ورگا ہَے۔ اُسدا پرچھاواں کۄئی نہِیں٬ تے اُہدا پِیار بْرِچھّاں٬ پھُلّاں نال تِیبر اِشک دے درجے تک سہِج سُبھا اپّڑِیا ہۄئِیا ہَے ۔ کۄئی سواݨی گھر وِچّ پھُلّاں بِنا جی نہِیں سکدی۔ جاپان وِچّۄں جے سارے پھُلّ پدم تے چَیری اُڈا دِتّے جاݨ, تد میرا کھِیال ہَے جاپانی کَۄم مر جائیگی۔ کَۄم دی جِںدّ پھُلّاں وِچ ہَے٬ اُناں دے پربت اُناں نُۄں آپے واںگ پِیارے ہن٬ پھُجِییاما دی برپھانی تے دِوء چۄٹی جاپانِییاں دے پکھِّیاں اُپّر ہر اِک دے ہتھّ وِچّ ہَے٬ دِل وِچّ ہَے٬ جاپان دے سمُںدّْر تے کِشتِییاں اُنہاں آپݨی سُرتی وِچ اِس دھِیان نال بنّہِییاں ہۄئیِیاں ہن کِہ اج کل جِتھّے جاپان دا نام جاںدا ہَے٬ اُتھّے اُناں دے سمُںدّر تے کِشتِییاں دے جھاکے سۄہݨِییاں تسوِیراں وِچّ لہِردے پہِلاں اپّڑدے ہن۔ آپ دے پںچھّی آپ دے من وِچّ پھِردے ہن٬ اُناں دے رںگّاں دی اُلار٬ اُناں دا اِلاہی راگ٬ آپ مُۄرتی-مان کرکے سِدھّے سادے کھِچّے چِتْراں نُۄں جان پا دِںدّے ہن۔۔

ہتھّ کۄئی ویہلا نہِیں رہِںدّا۔ بتکھاں پاݨِییاں وِچّ تردِییاں٬ چِتّْراں وِچ ہِلدِییاں دِسدِییاں ہن۔ اِئۄں جاپان دے ہتھّاں وِچ کرتاری کِرت ہَے٬ پر شاںتی بُدھّ مت دے نِوارن والی اِنی ہَے٬ کِہ آپ دے گھر آئے آپ دے جذِیرے دے اںدّر آݨ لہِرے سمُںدّْر (Inland Sea) اِک مان سرۄور ہَے٬ اِتھے پچھّمی پارکھی آ کے جاپان دی شاںتی دا بھان کردے ہن۔ اُہ کِنارے پُر باںس تے ککھّاں دِییاں چمکدِییاں جھُگِّییاں جیہڑِییاں جاپانی چِتّْراں وِچ برلِن یا نِئُیارک دیکھِییاں سن٬ ہُۄ-بہُۄ اۄہۄ ہی چِتّْر رُۄپ چمکدی سادگی وِچّ سمُںدّر دے کِنارے پِںڈّ رُۄپ وِچ ہن۔ کاماکُرا تے اینۄشِییا آدِ٬ نِکۄ تے ہاکۄنۄ آدِ جِس تراں چِتْراں وِچّ دیکھے سن٬ اُسی تراں ہن۔ اِک شاںتی٬ جِیںدی شاںتی سارے دیس وِچّ جِویں چنّے دی چانݨی رات جھُگِییاں تے جںگّلاں اُپّر پَے کے اُناں نُۄں اپُۄرو شاںتی وِچّ دھۄ دِںدّی ہَے٬ اِس تراں دِن دِہاڑی اُس ادھّی رات چانݨی دا شاںت پْربھاو ہَے۔ پھجُۄل گلّ کۄئی نہِیں کردا٬ کھاہمکھاہ کۄئی ذۄر نہِیں٬ بچّا کۄئی رۄںدا نہِیں٬ جنانی لڑدی نہِیں٬ کھاوںدّ کۄئی جنانی تے گُسّے نہِیں ہُںدّا۔ کام٬ کْرۄدھ٬ لۄبھ اہںکّار سبھ ہن٬ پر شاںت رس دے ہن٬ سگُݨ جِیون وِچّ گھُلِیا ہۄئِیا ہَے٬ رجۄگُݨ کدی کدی آئُںدا ہَے تے اُس دا جۄر سارا کِسی دی آپݨی نِماݨی جِںدّ تے پَیںدا ہَے٬ تاں دُۄسرے کِسے نُۄں کۄئی کھیچل نہِیں دِتّی جاںدی۔ جاپان دا وذِیر-آذم سائِکۄ دا لِکھِیا ہَے٬ گھڑِییاں ہی آپݨے مِتْراں دے درواجے اُپّر جا کے باہر کھڑا رہِںدّا سی اتے بُۄہا کھۄہلݨ نال تے بُۄہے نال لگّ پِتّل دی گھںٹّی وجّݨ نال میرے اںدّر بَیٹھے مِتْراں دے اںتّْرِیو دے سُکھ تے چُپّ وِچّ کۄئی کھلل پوے ۔ آہِںسّا دی ہد ہۄ گئی٬ نِروان دا پتا سارے مُلک دے نِکّے وڈّے نُۄں لگ گِیا٬ مَۄت تھِیں پرے دیش ہن ۔ اُنہاں نال سِدک دے راہی آوا-جاوی سبھ لئی کھُلّہ گئی٬ باگ تے جںگّل گھراں وِچّ آ وسّے تے آپݨی ایکاںت گھراں نُۄں دیݨ لگ پئے تے گھر اُٹھّ کے آپݨی پھںگّاں ورگِییاں پھُلّاں دِییاں پںکھّڑِییاں ورگِییاں دِیواراں سمیت جںگّلاں تے نںدّن باگاں وِچّ جا وسّے تے اۄتھے شہِراں دی چہِل بہِل لگّݨ لگ پئی ۔ آدمی اِک اِک آپ کُدرت دھاری ہۄ گِیا تے کُدرت آدمی دھاری بݨ گِیا۔۔

اِئۄں جاپان سدِییاں تک بُدھّ مت نُۄں پا کے چُپ رِہا جِویں پتِّییاں وِچّ ڈھکّی گُلاب دی ڈۄڈی ۔ گُلاب دی ڈۄڈی ڈاڈھی جِیون-چںچّلتا وِچّ وی سُپھنے رس وِچّ ٹِکی ہۄئی ہَے٬ جد بسںتّ دا سُگںدھِّت سواس کِدھرے آݨ لگدا ہَے٬ کرامات واںگُۄ اِک دمبدم وِچّ سارا کھِڑِیا پھُلّ بݨ پْرکاشدی ہَے۔ گُلاب دی ڈۄڈی دی نِیںدر یۄگ دی نِیںدر ہَے ۔ گُلاب دی ڈۄڈی سچّی سمادھی وِچ ہَے۔ جِیون چُپّ ہَے ٹھِیک اُسی تراں جاپان آپݨے اںدّر ہی بُدھ دیو دے نِروان تے نِروان دی سمادھی دے انںدّ نُۄں جردا رِہا تے جد باہر آئِیا تاں سارا جاپان مںدّراں٬ بُدھّ دے سۄہݨے بُتاں٬ آپݨی رسِک کِرت دِییاں انیک گُلکارِییاں٬ آپݨے بݨائے نںدّن باگ٬ آپݨے سجائے بݨ, سارے اِک سہسْر دل کںوّل واںگ کھِڑِیا دِسِّیا۔ آپ دے باگاں وِچّ سدِییاں دے بھاو نال دھۄتے پِیار کامبِیاں نال پبّر دِییاں پَۄڑِییاں بݨا رکھِّییاں ہن تے اُناں دے ساہمݨے سیدھ وِچّ پتھّراں دا راہ بݨائِیا ہَے تے راہ دے دۄویں پاسے پتھّراں دِییاں لالٹَیناں٬ پتھّر دے تھمّاں تے رکھِّییاں ہن۔ سدِییاں تھِیں بݨِییاں ہن٬ سدِییاں تھِیں اُس اُپّر بُدھّ دے پِیارے بھگت سدا ٹُردے رہے ہن٬ پَۄڑِییاں چڑھدے رہے ہن٬ جا کِتھّے رہے ہن٬ جِتھّے یاترُۄ جاںدے ہن٬ اِہ پَۄڑِییاں چڑھنا ہی دھرم ہَے کِدرے ن آپݨا ہی رس دا اِںتجار ہَے سدّیاں چَیری دے پھُلّ دِییاں پںکھّڑِییاں نُۄں بسںتّ-ہواواں اُنہاں راہاں تے وِچھاںدِییاں ہن تے ساوی مکھمل واںگ کائی پتھّراں۔ اُپّر جمّ رہی ہَے٬ اُس وِچّ سدّیاں دے پِیار دی کھُشبُۄ ہَے۔ کئی ویری اِنہاں لمِّییاں ستھّاں وِچّ شاماں ویلے بھگتاں نیں لالٹَیناں وِچّ دِیوے بالے٬ لکھّاں ویری اِتھّے نمۄ-بُدھّ دے مںتّْراں دے پاٹھ ہۄئے۔ اجّ اِنہاں بھاواں تے بھاوناں دے سمُۄہ دے املاں نیں اِنہاں پتھّراں نُۄں وی اِئۄں جاپدا ہَے٬ نِروان دا سُکھ دے دِتّا ہَے۔ پتھّر رُۄہ ہۄ گئے ہن جد پچھّمی لۄکی اِتھے آئُںدے ہن تد ویکھ ویکھ ہَیران ہُںدّے ہن کِہ پتھّر اِک اِک پتھّر کِس تراں مںدّر رُۄپ ہۄ رہے ہن٬ نںگّے پَیر اِناں پر جاݨ تے رُۄہ کردا ہَے٬ اِنہاں نُۄں چُمّݨ تے دِل کردا ہَے٬ اِنہاں پَۄڑِییاں نُۄں متھّا ٹیکݨ تے دِل کردا٬ ملۄ-ملی شاںت رس چھاںدا ہَے٬ ملۄ-ملی پُۄجا دے بھاو نال جکڑے جاںدے ہن٬ ہِلّݨ تے دِل نہِیں کردا٬ سمادھی جیہی چھاںدی ہَے پر اِس سادا جیہی تھاں تے انیک رُۄہاں دے پِیاراں دے مِیںہ پئے ہن٬ انیک رُۄہاں دی سمادھی اِتھے وسّدی ہَے٬ اُہ ادْرِشٹ تاں دِسّدا نہِیں پر اسر اِہ ہَے۔۔

اِک جاپان دی گائُݨ والی نائکا٬ (گَیشا) نُۄں اِنہاں متبرک پَۄڑِییاں نُۄں ویکھ کے اۄہ انںدّ مِلدا ہَے٬ جۄ اِک جاپان دے بادشاہ دی ملکا نُۄں٬ اِس سِمْرن دے سںگّْرے دے بھاو ہیٹھ گَیشا دے نَیݨ اِلاہی رسدے اتھرُۄیاں نال سجل ہُںدّے ہن۔ کھڑی اۄئین دے چَیری باگ وِچّ٬ اُناں پُراݨِییاں پَۄڑِییاں تے کہِںدّی ہَے٬ نمۄ بُدھّا٬ تے آکھدی ہَے ہے مالک! مَیں نِکاری وی تیرے ول جاںدے راہ دی پَۄڑِییاں تے کھڑی ہاں٬ مَیں وی سدا تیرے ولّ جا رہِییاں٬ سُکھی وسّݨ اُہ٬ جِنہاں اِہ پَۄڑِییاں ہر کھاس آم واستے بݨا دِتِّییاں٬ راہ بݨا دِتّے تے سب کۄئی تے مَیں وی اِنہاں راہاں تے ٹُر سکّدی ہاں٬ مَیں وی آپݨی نَیݨ آپ ولّ مۄڑ سکّدی ہاں٬ نَیݨ میرے آپ دے پدم چرݨاں نُۄں چھۄہ سکدے ہن٬ میرے نِماݨی دے دِل تھِیں اسِیس نِکلدی ہَے٬ مَیں کی بھیٹ کر سکدی ہاں؟ آپ دے اِہ چَیری دے پھُلّاں دے باگ وِچّۄں پھُلّ تۄڑ کے دیواں٬ مَیں تاں سارے باگ اِہ سارے مِلکھ پھُلّاں دے آپ دے ارپݨ کردی ہاں ۔ اۄدھر اِک مہارانی اَیمپْرَیس کۄمِیئۄ بُدھّ مت تے گھۄل گھُمائی ہۄئی آپݨی لڑکی سمیت جِہدا نام کۄکِن سی تے جۄ اۄہدے باد تکھت تے بَیٹھی٬ بُدھّ دے مںدّر بݨوا رہی ہَے۔ آپ کھڑی ہۄئی ہَے تے پتھّر گھڑے جا رہے ہن تے گھاڑت کرن والِیاں دے ہتھّاں وِچّ پھڑے لۄہے دے ہتھِیار لگّ کے پتھّر وِچّۄں ارداس ورگے کامبے نِکل رہے ہن٬ اِک انۄکھے جۄش وِچّ اَیمپْرَیس دی چھاتی پھٹ کے اِہ ارداس نِکلدی ہَے "اِہ شبد جۄ اِنہاں اَۄذاراں نال اِتھّے ہۄ رِہا ہَے٬ اِہۄ مُبارک گُۄںج سورگاں وِچّ گُۄںجے٬ اِہۄ مُبارک آواج دھرتی دے دِل نُۄں پِیار چِیراں پاݨ, پِتاواں مہاپِتاواں دی کھاتر اِہ اُہی ماواں مہاں ماواں دی کھاتر اِہ ہۄوے٬ سربت دے بھلے لئی اِہ ہۄوے تے اِہۄ اَیمپْرَیس ماں اِک سدا کوِتا لِکھدی ہَے۔ جد اُہ پھُلّ بُدھّ نُۄں چڑھان دے جۄش وِچّ آئُںدی ہَے "جے مَیں تۄڑاں تد میرے ہتھّ دی مَیل پھُلّاں نُۄں مَیلا کریگی٬ اِس کرکے مَیں اِناں ہرے کھیتاں وِچّ کھڑی ہوا نال ہِلدے پھُلّاں نُۄں آد جُگاد تے ہُݨ دے بُلّہاں نُۄں چڑھاںدی ہاں" ۔۔

بُدھّ دے نِروان دے سمیں وِچّ انیک ڈۄڈِییاں دا کھِڑِیا ہۄئِیا پھُلّ ورگا جاپان اِئۄں پْرتِیت ہُںدّا ہَے٬ جِویں ایشِییا دے ہۄر مُلکاں کھاس کر ہِںدّستان دے کالے ہنیرے تلے دے چِکّڑاں وِچّ اُگِّیا اِک پھُلّ دا بْرِچھ ٹیڈھا ہۄ سُۄرج دی سُنہِری کِرݨ, نُۄں ٹۄلدا پیچ جِہے کھاںدا تِبّت٬ چِین٬ ملایا دے جذِیرِیاں اُپّرۄں ہُںدّا آکھر جاپان وِچّ جا کے کھِڑِیا تے اۄتھے اِہدے پھُلّاں دا کۄئی اںتّ ناں رِہا۔ سۄ جد کدی ایشِییا دے آرٹ دا پْربھاو دیکھݨا ہۄوے٬ تد جاپان دے آرٹ وِچّ ہی دیکھ سکِّیدا ہَے تے آرٹ سبھ تھاں پہِلاں لۄکاں دے آپݨے جِیون وِچّ آئُںدا ہَے اُتھّے رس رُۄپ ہۄ سِںجّردا ہَے٬ جھردا ہَے تے جد گِرا وِچّۄں دی پھُٹّدا ہَے تد اُہ کوِتا ہَے٬ جد ہتھّاں وِچّ دی پھُٹّدا ہَے تد اُہ چِتْرکاری٬ پتھّراں دے بُتّ دے چِتْر بناݨ وِچّ پُۄرݨتا نُۄں پْراپت ہُںدّا ہَے۔ جد دِل وِچّۄں پھُٹّدا ہَے تد بھگتی ہۄ نِبڑدا ہَے۔ تے منُکھّاں جُڑے سمُۄہاں دے دِل وِچّ دی پھُٹدا ہَے٬ تد اُنہاں دے رہِݨ والی دھرت اکاش نُۄں انۄکھے گہِݨے پا اِئۄں سجا دِںدّا ہَے٬ جِویں دیوی دیوتِیاں دا سورگ اِہۄ ہَے سۄ بُدھّ جی دا نِروان رس تے الَۄکِک سمادھی جاپان دے سمُۄہاں پر امّْرِت ورکھا واںگ پئی تے نِرا اِک اِک ہی نِہال نہِیں ہۄئِیا٬ ساری کَۄم دی کَۄم وڈّا نِکّا٬ پاپی پُنّی سبھ نِہال ہۄئے تے سدّیاں (سدِییاں) اِہ گُݨ اُہ آپݨے اںدّر سِںجّردے رہے۔ ہُݨ ن رسِک سکھسِیئت سدا کرتاری ہُںدّی ہَے جِویں ربّ دی کُدرت کرتاری سُہݨپّ٬ سُہج٬ دھرم٬ دئِیا٬ درد آدِ دی اُپجائۄُ ہَے۔ تِویں منُکھّ وی کُدرت واںگ کرتاری تے اُپجائۄُ ہۄݨ بِنا رہِ نہِیں سکّدا۔ آرٹ کئی تراں دی رسِک کِرت ہَے٬ جِویں پربتاں تھِیں روانا ہۄئِیا درِیا باگاں وِچّ پھُلّ تے پھل اُپجائۄُ ہَے تِویں اِہ دِوء اِنسانِیئت دا درِیا جد کَۄماں دے دِلاں وِچّۄں اُناں دی تِیبر سںگِّم دے دِیواراں تے درواجِیاں دے کُپھل تۄڑ کے باہر نِکلدا ہَے٬ تد رسِک کِرت دِییاں انیک تے سمُۄہی کراماتاں وِچّ بدلدا ہَے پر کیول اُس ہالت وِچّ جد بھگتی دھیانی ہۄوے٬ سمادھی شکھسی ہۄوے٬ پِیار کِسی آدرش منُکھّ دا ہۄوے ۔جِس تراں بُدھّ مت وِچّ بُدھّ جی دا٬ جِس تراں اِیسائی مت وِچ اِیسا جی دا٬ تے سِکھّ مت وِچ گُرُۄ ساہِبان دا٬ بِنا اِس اُچّی دِوء٬ گُرمُکھ دی پُۄجا دے دھن دے سِمرݨ دے نام دے آرٹ نہِیں اُپجدا۔ نِرگُݨ بْرہم دا دھیان جِس تراں دے پُراݨے بْراہمݨاں نیں چلائِیا شُۄنء دا دھیان ہَے اُتھّے نامرُۄپ مِتھیا ہۄئِیا٬ اۄتھے دیوی دیوتا سۄہݨا کۄجھا ہۄئِیا ہی کۄئی ناں٬ اۄتھے آرٹ نہِیں اُپجدا٬ ناں کِرت اُپجدی ہَے٬ اۄتھے آلس٬ مَۄت تے اپیکھیا آدِ شکھسی اَۄگُݨ تے کَۄمی مَۄت آئُںدی ہَے۔ بْراہمݨاں دے نِرگُݨ بْرہم دے پھِلاسپھی دے چِںتّن کرکے ہی بُدھّ دیو دا دھیان اِس مُلک وِچّ ناں ٹھہِر سکِیا٬ اُہ اِس چَۄگِردے وِچّ جی نی نہِیں سکِّیا۔ اِیسا تے اُہدے ہوارِییاں نیں پَیلِسٹِین وِچّ جا پنِیری گڈّی تے یُۄرپ وِچّ تھۄہڑے چِر لئی اُہۄ بُدھ دیو دی شکھسی بھگتی والا رس سِںجّرِیا تے اِٹلی دا آرٹ اُپجِیا تے مُڑ پںجّاب دی دھرتی وِچّ گُرُۄ ساہِبان نیں اُہۄ نام سِمرݨ تے شکھسی دھیان انںتّ پِچھۄکڑ نُۄں ساہمݨے اُگا کرکے آدِ کِیتا اِس انںتّ دی پِچھۄکڑ نال شکھسی دھیان انںتّ نُۄں سمبھّال سکّدا ہَے پر بْراہمݨاں دے بْرہم آدِ دے پُراݨے پھلِسپھے نیں گُرُۄ ساہِبان دے باگ نُۄں اُگّݨ ہی ناں دِتّا٬ کُچھ دیس دے راجِیاں نیں سِکھّی نُۄں مارِیا تے اںدّرۄں بْراہمݨاں دے شاستْراں نیں ذہِر دِتّا۔ ہُݨ آشا ہَے جے گُرُۄ ساہِبان دے نام-لیوا جاپان (نویں جاپان دے نہِیں٬ اۄتھے وی ہُݨ اُہ گلّ پچھّمی مُلکگِیری تے ڈالر پُۄجا دے کھۄہریپن نیں شائد گُمّ کر دیݨی ہَے) تے اِٹلی دے پُراݨے جِیون تے آرٹ نُۄں انُبھو کرکے اُس تھاں مگر شائد گُرُۄ ساہِبان دا سجّرا تے نویں ذمانے دا کُدرت دا آرٹ تے مذہب سمجھ سکّݨ تے ہۄ سکّدا ہَے٬ کِہ اُنہاں گمبھِّیر جِیون دے راذاں نُۄں لبھّ کے گُرُۄ ساہِبان دے آدرش دُنِییاں نُۄں دسّ سکّݨ, پر بڑی ہی سمُۄہاں دِییاں کَۄماں دی تِیاری تے پِیار تے بھگتی دی لۄڑ ہَے٬ اکلّا دُکلّا جے سمجھِیا وی تد گُرُۄ ساہِبان دے آدرش اِک وِچّ نہِیں سمُۄہاں وِچّ کھِڑ سکّدے ہن ۔ شائد نِرۄل بُدھّ دے نِروان بْرِچھ واںگ گُرسِکھّی دا بْرِچھّ وی کِسے نویں سمُںدّْر تھِیں جمّے٬ مُلک وِچّ کۄئی ٹاہݨ پھُلّ لِیا کے مُڑ دُنِییاں نُۄں نِہال کر سکّے۔۔

ایشِییا دے آرٹ اتھوا رسِک کِرت دے وِکاش لئی ذرُۄری ہَے٬ کِہ دھیان دے سِدک وِچّ اِہ پکّا پْرتِیت ہۄوے کِہ دیوی دیوتِیاں دی دُنِییاں ہَے٬ بُدھّ دیو جی دا سورگ جِتھّے بُدھّ آدِ جُگادِ رہِںدّے ہن٬ اتھوا گُرُۄ ساہِبان دا پرلۄک جِتھّے-

سرم کھںڈّ کی باݨی رُۄپُ۔۔

تِتھَے گھاڑتِ گھڑِیئَے بہُتُ انُۄپُ۔۔

تاکِییا گلا کتھِییا ناں جاہِ ۔۔

جے کۄ کہَے پِچھَے پچھُتائ۔۔

تِتھَے گھڑِیئَے سُرتِ متِ منِ بُدھِ۔۔

تِتھَے گھڑِیئَے سُرا سِدھا کی سُدھ۔۔

کرم کھںڈّ کی باݨی جۄرُ ۔۔

تِتھَے ہۄرُ ن کۄئی ہۄرُ۔۔

تِتھَے جۄدھ مہا بل سُۄر ۔۔

تِن مہِ رامُ رہِیا بھرپُۄرُ۔۔

تِتھَے سِیتۄ سِیتا مہِما ماہِ۔۔

تا کے رُۄپ ن کتھنے جاہِ۔۔

مُڑ اُہ سۄہݨے دھیان سِدھّ ہۄ ساڈے دِلاں دے اکاش وِچ آݨ سانُۄں آپݨی سۄہݨِییاں سُۄرتاں نال ٹھںڈھّ پاݨ۔ "راگ رتن پروار پرِییا سبد گاوݨ آئیِیا" تے اُنہاں دے رُۄپ٬ راگ٬ رںگّ ساڈی سُرتِ نُۄں بھرݨ, ساڈی سُرتِ اُہ رُۄپ دے سمُںدّراں نُۄں آپݨے اںدّر سماوے٬ سدِییاں تک اِہ واکپھِیئت پُۄرݨ ہۄوے٬ تے پھُٹ پھُٹ کے پدم دے پھُلّاں واںگ پھِر اُہ کھُشی٬ رس تے دھیان مُۄرتاں ساڈے اںدّرۄں باہر آ کے ساڈے رہِݨ والے ستھاناں مُلکاں نُۄں انیک رُۄپاں دے سِںگّار نال سِںگّارݨ۔ اِنہاں درشناں٬ سمادھِییاں٬ رساں نال ساڈی ہڈّی ماس مجھّ دھیان وِچّ وسّے٬ رُۄپ نام رس گںدھّ٬ سپرش دے اۄڑک دِوء سُکھاں نال دِوء ہۄ وںجھّے٬ دِل دی وستی وسّے۔ پرِییاں٬ دیوی دیوتِیاں دی چہِل بہِل ہۄوے٬ اِئۄں اںدّر سمادھی دا جِیون٬ چُپّ رسِک کِرت دی کھیڈ سدِییاں تک سانُۄں لُکائیِیاں ڈۄڈِییاں واںگ جۄبن دا رںگّ دیکے اِک بسںتّ دے دِن سانُۄں کھِڑے کںوّلاں واںگ٬ گُلاباں واںگ باہر کڈھّے۔ اِہ پتا نہِیں کِہ اُہ باہر نِکلݨا ہَے کِہ ہۄر اںتّرِیو وِچّ جا کے ربّ نال اِک ہۄݨا ہَے۔ گُلاب دا کھِڑِیا پھُلّ تاں مںذّل مکسُۄد تے پہُںچّ گِیا٬ پر بݨاں نُۄں٬ باگاں نُۄں٬ پربتاں نُۄں٬ درِیاواں نُۄں٬ دھرتِ نُۄں٬ اکاش نُۄں٬ اِنہاں سمُۄہاں نُۄں تاں آدمِییاں دھیان ستھِت رسِکاں نیں پہُںچّاݨا ہَے تے تِیسری گلّ اِہ ہَے٬ کِہ شرِیر تے سرِیرک جِیون نُۄں سُچّا٬ سچّا٬ سُتھرا٬ سۄہݨا بناݨ لئی اںدّر اِک بیچَینی ہۄوے کِہ شہِر ساڈے ہری مںدّر ہۄݨ, بݨ ساڈے نںدّن باگ ہۄݨ, پربت ساڈے بھرا ہۄݨ تے راہ ساڈے پِیارے دے دیش اتھوا نِروان سُکھ نُۄں لَے جان وال ہۄݨ۔۔

"اِہ جگُ سچے کی ہَے کۄٹھڑی

سچے کا وِچِ واسُ"۔۔

"کُدرتِ دِسَے کُدرتِ سُݨِیئَے

کُدرتِ بھئۄ سُکھ سارُ۔۔

کُدرتِ پاتالی آکاسی

کُدرتِ سرب آکارُ۔۔

کُدرتِ وید پُراݨ کتیبا

کُدرتِ سرب وِیچارُ۔۔

کُدرت کھاݨا پِیݨا پَینݨُ

کُدرتِ سرب پِیارُ"۔۔

تے ساڈے اںدّر ناذک کھِیالی ہۄوے جِہڑی کِسی کِسم دی مَیل٬ مںدّپُݨا٬ کرُۄپتا٬ کۄجھ سہار ناں سکّے۔ اِمارت بھدّی جیہی٬ بھَیڑی جِہی بݨا ناں سکّے٬ گلی گںدّی ہۄ ناں سکّے٬ اںدّر گںدّ مںدّ ناں ہۄوے٬ باہر ناں ہۄوے٬ سرلتا اںدّر٬ سادگی باہر٬ نِری آپݨے سرِیر دی پۄچا پاچی ناں ہۄوے٬ شہِر دا سرِیر بھی سۄہݨا چمکے٬ لکِیر کۄئی واہی ناں جاوے٬ جِہڑی اُس پِیارے ول ناں جاوے۔ ساڈی جاتی دے تِیرتھ ویکھۄ تد اُہ گںدّے٬ شہِر گںدّے٬ گھر گںدّے٬ سُبھائۄ گںدّے٬ رہِݨ بہِݨ ہَیواناں والا تے اۄتھے آرٹ کِس تراں آ سکدا ہَے؟

آرٹ جِیون دا بیچَین بِہبل جِہا بھَیڑی چھۄ کۄئی سہ ن سکّݨ والا کرتاری اُپجائۄُ سُبھائۄ ہَے٬ پر جِتھے جِیون تھِیں ہی اپیکھیا سِکھائی جائے٬ شکتی مَۄت دا نام ہۄوے٬ سۄہݨا ہی کۄئی ناں ہۄوے٬ ربّ وی اِک شیش شُۄنء ہۄوے٬ اۄتھے جِیون دی اِہ کْرِیا اسل وِچّ آ نہِیں سکّدی۔ جے آوے تد کۄئی سُہݨپّ نُۄں نہِیں اُپجا سکّدی٬ ایشِییا دا آرٹ بُدھ دیو دے سائے ہیٹھ پلِیا٬ وڈّا ہۄیا تے جی رِہا ہَے۔ تِبّت تے چِین وِچّ آرٹ ہۄوے تھۄڑھا جِہا تِبّت دے آسرے کشمِیر وِچّ وی ہۄوے پر ہِںدُّستان وِچّ کۄئی رُۄپ ناں گھڑن ہۄݨ, تے جے متھرا دے مںدّراں وِچّ کْرِشن دی پُۄجا وی ہۄوے تاں کۄئی سۄہݨے بُتّ ناں تْراشے جاݨ, بھَیڑے جِہے کالے جِہے بھدّے جِہے , جرمنی دے بݨے چِتّْر تے پتھّر دِییاں مُۄرتِییاں ساڈی دیوی دیوتے ہۄݨ, اِہ سبھ کُچھ دسّدا ہَے کِہ ساڈی سُرتِ دھِیانی رس تھِیں کھالی ہَے٬ شکھسی پُۄجا تھِیںں واںجی ہۄئی ہَے٬ سانُۄں اُچّے آرٹ آدرش دِسّ ہی کِس تراں سکّدے ہن؟ تے بُدھّ مت جَیسے آرٹِسٹک پِیار ساڈی ورتݨ وِچّ کِس تراں آ سکّدے ہن ? تے جے کُچھ سی کدی تد اۄہ ہۄ چُکّی کۄئی شان سی:-

اُکاکرا (لیکھک-"Ideal of the East".) لِکھدا ہَے٬ اشۄک دی اُچّی شان تے , پادشاہی جۄ ایشِییا دے بادشاہاں دا اِک آدْرش نمُۄنا ہَے٬ جِہدے اہکام اَینٹِییاک تے اَیلگذںڈّْرا دے مہاراجِیاں تھِیں آپݨی اِین منائُںدے سن٬ اج تکرِیبن اسی بھارہُۄت تے بُدھّ گیا دے کِر کِر کردے پتھّراں وِچّ بھُل چُکّے ہاں۔ وِکْرمادِت دا جواہرات نال سجِیا دربار بس اِک گُمّ گِیا سُپھنا ہَے٬ اَیسا گُمِّیا ہَے کِہ کالِیداس دا واکء بھی چیتے نہِیں کرا سکّدا٬ …تے اسی اجںتّاں دِییاں مُسِییاں دِیواراں وِچّ اِک گُجر گئی شان نُۄں ٹۄلدے ہاں یا اِلۄرا دے دُکھِت بُتّاں وِچّ٬ یا پہاڑاں وِچّ اُکّرے اَۄڑِیسا دے چِتّْراں دِییاں چُپّ آہاں وِچّ٬ تے یا ہوس نال اسی پُراݨے آرٹ نُۄں ہِںدُّستان دے اِک سۄہݨے گھرۄگی جِیون وِچّ چمکدے برتناں دے رُۄپاں وِچّ جِنہاں وِچّ سُہپّݨ اُداسِین وَیراگی ہۄکے مذہب نال آلِںگّݨ کر رہی ہَے٬ ویکھدے ہاں ۔۔

کُچھ باکی نہِیں رِہا۔ بْراہمݨاں نیں اںدّرۄں دھِکّا دِتّا تے باہر وی آئے وںڈّالاں نیں سانُۄں باہرۄں مارِیا٬ اِس پچھۄکڑ نُۄں کائِم کردے ہۄئے ایشِییا دے آرٹ نُۄں اُکاکُرا سۄہݨے اکھّراں وِچّ اِئۄں دسّدا ہَے:-

"آرٹ اِئۄں مذہب دا اِک گھڑی دی گھڑی دا ساہ لَیݨا ہَے٬ یا اُہ کھِݨ ہَے جِس وِچّ پْرِیت ادھّی بیہۄش جِہی انںتّ دے بھال دی یاتْرا وِچّ جاںدی ٹھہِر جاںدی ہَے تے بڑی مامتا نال مُک چُکّے پِچھّے نُۄں ویکھدی ہَے تے دھُںدھّلے جِہے اگے نُۄں لۄچدی ہَے دِسّݨ والے دِسدے-کِسے اݨکھُلہے جِہے راذ دے اِشارے ماتْر دا سُپھنا اِس تھِیں ودھ کۄئی ٹھۄس چِیج ناںہ٬ پر رُۄہ دے ہۄݨ دا پُۄرا اِشارا٬ اِس اُچّے سچّ دی اُتّمتا تھِیں گھٹ ناںہ" ۔۔

پھِر آپ جۄش وِچّ آئے لِکھدے ہن:-

"کُدرت دے اُہ کاوء ٹُکڑے جِتھے اُہ آپݨا "آتم-سُہݨ5ّ راگ گاںدی ہَے٬ کالے بدّل وِچ سُتے بِجلی دے شرارے٬ دِئُداراں تے چِیلاں دے جںگّلاں دی بلوان چُپّ٬ تلوار دی اُہ ناکمپّائمان ستۄگُݨتا٬ کالے پئے پاݨِییاں وِچّ اُٹھّدے کںوّل پھُل دی اُہ پْرِبھ جۄت پوِتْرتا٬ اُہ پدم دے پھُلّاں دا تارِیاں والا سْواس٬ کںوّاری کنّیا دے کںوّاری پۄشاکاں اُپّر اُہ پُنّء پِچھّے جاݨ دیݨ والی بہادُری دے بیگُناہ کھُۄن دے داگ٬ وِیر ورِیام پُرش دے آپݨی بُڈھّی اُمر وِچّ کیرے ابّرُۄ٬ جںگّ دے مِلویں درد تے ڈر٬ کِسی وڈّی شان دی ڈھہݨ ویلے دی پھِکی پَیںدی رۄشنی-اِہ سبھ آرٹِسٹ دی سُرتِ دی چِنّہ تے اںدّاذ ہن٬ جِنہاں وِچ رسِک کرتار دی سُرتِ پہِلاں چُبھّی مار کے پھِر اُپّر آئُںدی ہَے تے آپݨے درشن کراݨ والے ہتھّاں نال اُس پردے نُۄں پرے کردی ہَے٬ جِس پردے وِچّ جگت دا رُۄہ چھُپِیا ہۄئِیا ہَے"۔۔