اسِیں تِنّے ہۄٹل وِچ بَیٹھے چاہ پی رہے ساں٬ مَیں٬ پْریم تے نرِںدّر۔ نرِںدّر سرداراں دا مُںڈّا سی۔ ہُݨ کہاݨِییاں لِکھݨ لگ پِیا سی۔ اِہ تے کۄئی انۄکھی گلّ نہِیں سی۔ سرداراں دے مُںڈِّیاں تۄں کِہڑا کمّ بھُلِیا ہۄئِیا اے۔ آپݨِییاں پَیلِییاں دی وٹّاں تے پھیرے وی ماردے نیں تے وذِیرِییاں وی کردے نیں۔ ہوائی جہاذ وی چلاںدے نیں تے شِکار مگر کُتّے وی بھجاںدے نیں٬ نَۄکرِییاں وی کردے نیں تے جلُۄس کڈھّ کے کَید وی ہُںدّے نیں۔ مذے دی گلّ تے اِہ سی کِہ اُس دِییاں کہاݨِییاں مارکس دے شبداں وِچ ’لُٹّے ہۄئے لۄکاں‘, دا پکھّ پُۄردِییاں سن۔ سماجک نِیاں لئی رَۄلا پائُںدِییاں سن۔ اِس بارے ہی گلّاں ہۄ رہِییاں سن۔

پْریم تے مَیں اِس دے ہکّ وِچ نہِیں ساں کِہ کہاݨِییاں اِسے سوال دی بھیٹا کر دِتِّییاں جاݨ۔

‘‘ اِہ گرِیبی امِیری دا رَۄلا اَیویں مۄٹی بُدھّ دی نِشانی اے٬‘’ پْریم کہِ رِہا سی٬ ‘’جِنہاں لۄکاں دی سُۄجھ لِسّی اے اُہ سمجھدے نیں کِہ بہُتے پَیسے نال بہُتِییاں مَۄجاں نیں تے جے تھۄڑا ہۄوے تاں کۄئی سواد نہِیں۔ اُہ لۄک گرِیب دے دِل نُۄں اِک اَیسی تھاں گِݨدے نیں جِس ول کیول اِک پاسے دا رستا ہی کھُلہا اے۔ اُس رستے تے دُکھّ کلیش اُس ول بھجے جاںدے نیں٬ پر اُدھرۄں دُۄجے پاسِئۄں کۄئی کھیڑا٬ کۄئی لِشک اُس دے مُۄںہ ’تے نہِیں آ سکدی۔ رستا ہی بںدّ کر دِںدّے نیں٬ اِہ لۄک۔ مَیں اِہ نہِیں منّدا۔‘’ پْریم نیں ’ناںہ‘ وِچ سِر ہِلائِیا تے نرِںدّر ول اِس ترہا ویکھِیا جِویں اُس دے اُلٹ گلّ کردے سار ہی ہُۄرۄ-ہُۄری ہۄ پئیگا۔

پاسے والے کمرے دا بُۄہا کھُلہا٬ وِچۄں اِک کھُۄبسُۄرت اَۄرت٬ اِک آدمی تے اِک بچّا نِکلے۔ اسِیں اُنہاں ول ویکھݨ لگ پئے۔ اَۄرت اِنے آدمِییاں دِییاں تِکھِّییاں نذراں ہیٹھ گھبرائی ہۄئی سِدھّی درواذے ول ویکھدی باہر نِکل گئی۔ بچّا میذ ’تے ٹِکائے پھُلّاں نُۄں ہتھّ لا کے ویکھݨ لئی کھڑا ہۄ گِیا۔ آدمی باہرۄں واپس آ کے اُس نُۄں نال لَے گِیا۔ ساڈا دھِیان پھِر آپݨی چاہ تے آپݨِییاں گلّاں ول مُڑ آئِیا۔

مَینُۄں پْریم دی گلّ سِیاݨی لگی۔ ‘’اِہ تھِیئۄُری تے مَینُۄں وی گلت جاپدی اے۔‘’ مَیں آپݨا ہِسّا پائِیا۔ ‘’جے اسِیں اِس ہۄٹل وِچ بَیٹھ کے چۄکھے پَیسِیاں دی چاہ پی رہے ہاں تاں اِس دا اِہ متلب نہِیں کِہ ہۄٹل تۄں باہر کِسے نُۄں چاہ دا سُیاد ہی نہِیں آ رِہا۔ ہۄ سکدا ہَے کِہ کۄئی آپݨی وہُٹی جاں دھی ہتھّۄں چاہ پی کے کِتے سُیاد لَے رِہا ہۄوے۔‘’

پْریم نیں میری گلّ دی تاکِید وِچ دۄ وار سِر ہِلائِیا تے پھِر چاہ دا گھُٹ بھرِیا شائِد اِہ ویکھݨ لئی کِہ اِس مہِںگّے ہۄٹل دی چاہ کِنّی کُ سُیاد اے۔ پھِر اُس نیں میرے ول ویکھ کے کِہا٬ ‘’ہاں٬ اِہی تے مَیں کہِںدّا ہاں۔ مَیں پُچھّݨا واں کی راںجھا بہُت امِیر سی؟ پر اجّ کِہڑا اے جِہڑا اِہ آکھے کِہ اُس دی ذِںدّگی پھذُۄل تے گھٹِییا سی؟‘’

نرِںدّر بُلہاں وِچ مُسکرائِیا ۔ اکھّ دے پھۄر لئی اِس ترہاں لگا جِویں کُجھ کہِݨ لگّا اے٬ پر اُہ بۄلِیاں کُجھ ناں۔مَیدان ساڈے ہتھّ سی۔

پْریم نیں چاہ دے دۄ گھُٹّ ہۄر بھرے تے پھِر کُجھ جۄش وِچ آ کے کِہا :

‘’مَینُۄں اُہ لۄک بہُت بُرے لگدے نیں جِہڑے دیش دی وسّۄں دے وڈّے ہِسّے نُۄں کدی تے مدھۄلِیا ہۄئِیا کہِںدّے نیں تے کدی لِتاڑِیا ہۄئِیا۔ اُہ کِہڑی لہِر اے جِس وِچ اِہ آئے ہۄݨ تے اُہ سپھل ناں ہۄئی ہۄوے! اِہ اِکلّے ساڈے دیش دی گلّ نہِیں٬ ہر دیش وِچ اِسے ترہاں ہی ہۄئِیا اے۔ جِہڑے لۄکاں دی چھُہ لہِراں نُۄں بنّے لائُںدی اے اُنہاں نُۄں تُسِیں لِتاڑے ہۄئے کِویں کہِ سکدے اۄ؟‘’ پْریم نیں آپݨی دلِیل دے تیج نال آپ ہی گرم ہۄ رِہا سی۔ اُس اِہ اکھِیرلی گلّ ایڈی اُچی مُکائی کِہ اُتھے بَیٹھے کئی لۄک ساڈے ول ویکھݨ لگ پئے۔

آپݨے ولۄں اُنہاں دا دھِیان ہٹاݨ لئی کُجھ چِر اسِیں چُپّ کرکے چاہ پِیںدے رہے٬ پر ساڈے دِماگ وِچ بہِس کرکے تِکھّے ہۄئے ہۄئے سن تے چُپّ رہِݨا اَۄکھا سی۔ مَیں پھِر ہَۄلی جِہی گلّ چھیڑ دِتّی :

‘’مَیں دُنِییاں دے دۄ سُیاد سبھ تۄں اُتّم منّدا ہاں- اِجاݨا کھِڈاںدی ماں دا سُیاد تے مُکلاوے جاںدی وہُٹی دا سُیاد۔اِہ سُیاد ماݨدِییاں اِسترِییاں نُۄں مَیں کھلۄ کھلۄ کے٬ لُک لُک کے ویکھِیا اے۔ مَینُۄں تے اِتھے گرِیب امِیر وِچ کدی پھرک نہِیں لگا۔ دۄہاں دے مُۄںہ اِکۄ جِہے کھِڑے ہۄئے ہُںدّے نیں۔‘’

‘’اۄئ اسِیں دۄویں ای بۄلی جانے آں٬ تُۄں کِئۄں نہِیں بۄلدا؟‘’ پْریم نیں کھِجھ کے نرِںدّر نُۄں کِہا۔

‘’مَیں اِس ماملے ’تے بہِس نہِیں کرنا چاہُںدّا۔‘’ نرِںدّر سوَے-وِشواس دے چُبارے تۄں بۄلِیا۔

‘’کِئۄں؟‘’

‘’کِئُںکِہ اِس ’تے بہِس ہۄ ہی نہِیں سکدی۔‘’

‘’پر گلّاں تے ہۄ سکدِییاں نیں۔‘’

‘’ہاں۔‘’

‘’پھِر کۄئی گلّ ہی دسّ دے۔‘’

‘’کۄئی کائی نہِیں۔ بسّ اِکۄ ای گلّ اے۔ سارِییاں میرِییاں لِکھتاں ’تے ایس اِکۄ گلّ دی ہی پاݨ چڑھی ہۄئی اے۔‘’ ہُݨ نرِںدّر کُجھ ڈھِلّا ہۄ آئِیا سی۔

‘’ہچھّا! اینی بہُتی لِشک والی گلّ تے اسِیں اجّ سُݨ کے ہی اُٹھݨا اے‘’ پْریم نیں چاء نال آکھِیا۔ اُس دی گلّ وِچ ہُݨ ترلا وی سی۔

نرِںدّر دے من وِچ مِہر پئی تے اُہ گلّ سُݨان لگ پِیا ۔

‘’اِہ گلّ ہَے تے چِرۄکݨی٬ پر میرے واستے تے ہر ویلے سجّری اے۔‘’

‘‘ مَینُۄں اَیم.اے. پاس کِیتِیاں اجے تھۄڑا چِر ہی ہۄئِیا سی تے پِںڈّ ہی رہِںدّا ہُںدّا ساں۔ ساڈی ہویلی دے نال ہی ساڈے کھیتاں وِچ کمّ کرن والے اِک آدمی دا گھر سی۔ اُس دی اِک کُڑی ساڈے گھر کمّ کردی سی۔ کمّ اُہ کۄئی رسۄئی دا تے نہِیں سی کردی۔ رسۄئی دے تے اُس نُۄں کۄئی نیڑے نہِیں سی لگّݨ دِںدّا۔ بسّ سپھائی تے ہۄر اُتلا اُتلا کمّ کردی سی۔اِس گلّ دی مَینُۄں بہُت ہَیرانی ہُںدّی سی کِہ گھر وِچ بَیٹھی بھَۄںری تے کمّ کردی اُہ کِسے نُۄں رڑکدی ہی نہِیں سی۔ کۄئی اُس ول اکھّ بھر کے ویکھدا نہِیں سی۔ اُس دے ساہمݨے بگَیر اُس نُۄں وِچۄں دِتّے اسِیں کُجھ وی کھا سکدے ساں۔ اُس دے کۄل پھِردِیاں کۄئی وی گلّ کر سکدے ساں۔ اُس دِییاں وی اکھّاں سن٬ کنّ سن٬ دِماگ سی٬ دِل سی٬ اِہ ساڈے ٹبّر دے کِسے جِیء دے من وِچ آئُںدا ہی نہِیں سی۔ سارے ٹبّر دے اِس وتِیرے کرکے میری اُس وِچ دِلچسپی ہۄ گئی۔ اُہ ساڈے بارے کی سۄچدی سی؟ ساڈے وِچ آپݨی کی تھاں مِتھدی سی؟ باہرلی دُنِییاں وِچ آپݨی کی تھاں ویکھدی سی؟ اُس دِییاں کی اُمںگّاں سن؟

‘‘ مَیں ویکھِیا کِہ اُس دی شکل ماڑی نہِیں سی۔ کیول اُس نُۄں آپݨے آپ دا پتا نہِیں سی۔

‘’اِک دِن شام نُۄں میرے ماتا جی نیں اُس نُۄں ہٹِّیئۄں ریٹھے لِیائُݨ لئی اِک اٹھِیانی دِتّی۔ ہٹّی پِںڈّ دے دُۄجے سِرے سی۔ہٹّی والے نیں کِہا٬ ریٹھے مُکے ہۄئے نیں٬ پر میرا مُںڈّا شہِرۄں سَۄدا لَیݨ گِیا ہۄئِیا اے۔ گڈّی نُۄں ٹیشن تۄں لںگھِّیا ڈھیر چِر ہۄ گِیا اے٬ ہُݨے آئُںدا ہی ہۄویگا٬ ریٹھے وی لِیاویگا۔ تُۄں جھٹ اُڈِیک لَے۔

‘‘ کُڑی اُتھے بَیٹھ گئی۔ انہیرا ہۄ گِیا٬ پر ہٹّی والے دا مُںڈّا اپڑِیا ناں۔ بے اُمِید ہۄ کے کُڑی مُڑ آئی۔ انہیرا ہۄ جاݨ کرکے اسِیں بُۄہا بںدّ کِیتا ہۄئِیا سی۔ واپس آ کے اُس نیں کھڑکائِیا۔ مَیں کھۄلہِیاں تاں اُس نیں کِہا٬ ماتا جی نُۄں کہۄ کِہ ریٹھے نہِیں مِلے سویرے لَے آواںگی۔ ہُݨ پَیسے رکھ لَیݨ۔ ماتا جی نیں سُݨ کے دُۄرۄں ہی کِہا٬ تُۄں پَیسے آپݨے کۄل ہی رکھّ٬ سویرے جا کے لَے آوِیں۔ پر اُس نیں اِہ گلّ اݨسُݨی کر کے اٹھِیانی میرے ہتھّ وِچ پھڑا دِتّی۔

‘‘ پر تُۄں آپݨے کۄل ہی کِئۄں نہِیں رکھدی؟‘’ مَیں پُچھِّیا۔

‘’لئۄ٬ سردار جی! جے کِدھرے گواچ جاوے تاں اساں گرِیباں نیں کِتھۄں بھر کے دیݨی ایں؟‘’

‘’مَینُۄں اِس گلّ ’تے بڑی ہَیرانی ہۄئی کِہ کئیِیاں لۄکاں نُۄں اِک رات لئی اِک اٹھِیانی سامبھݨ تۄں وی ڈر آئُںدا اے۔

‘’اِک دِن اُہ باہر دھُپے ساڈے کپڑے دھۄ رہی سی۔ مَیں آپݨے کمرے وِچ بَیٹھا باری وِچۄں اُس نُۄں ویکھ رِہا ساں۔ باری اگّے جالی لگی ہۄئی سی۔ اُںج وی کمرے وِچ انہیرا جِہا سی۔ اِس لئی اُہ مَینُۄں ویکھ نہِیں سکدی سی۔ اُس نُۄں پتا ہی نہِیں سی کِہ مَیں اُتھے بَیٹھا ساں۔

‘’اُس دا آپݨا کمِیذ وی بہُت مَیلا ہۄئِیا ہۄئِیا سی۔ اُس کۄل شائِد ہۄر کمِیذ ہَے ہی نہِیں سی تے دھۄݨ دا اِہۄ ترِیکا سی کِہ اُہ کمِیذ لاہ کے اُنا چِر آپݨے دُیالے چادر ولیٹی رکھے۔ اُس نُۄں چُۄںکِہ کِسے بںدّے دے نیڑے ہۄݨ دا کھِیال نہِیں سی٬ اُس نیں بیکھبر کھڑے ہۄ کے کمِیذ لاہی تے پھِر آپݨے دُیالے چادر ول لئی۔ اِک چھِن لئی اِک سُںدّر سرِیر دی جھلک مَینُۄں دِسی۔ جی کردا سی کِہ اِہ چھِن لمّا ہۄ جائے۔ کدی جی وی رجِّیا اے؟ ‘’ہُݨ میری اُس دے نیڑے ہۄݨ دی اُتسُکتا ہۄر وی ودھ گئی۔

‘‘ اِک دِن اُہ میرا کمرا ساپھ کر رہی سی۔ مَیں اںدّر آ گِیا۔ کُجھ تھۄڑی جِہی ساںجھ دا مَینُۄں پہِلے ہی وِشواس سی۔ میرے لئی اِہ بڑی مہان گھڑی سی مَیں آپݨے جذبے اُہدے پَیراں وِچ کھلار کے اُہنُۄں اِک اُچّی دُنِییاں دی جھلک دیݨا چاہُںدّا ساں۔ اُس دے ہتھّ وِچۄں جھاڑُۄ لَے مَیں بھۄئیں تے رکھ دِتّا تے پھِر اُس نُۄں باہۄں پھڑ کے آپݨی مںجّی ’تے بہا لِیا۔مَیں آپ ڈھُک کے اُس دے نال بَیٹھ گِیا تے اِک ہتھّ اُس دے مۄڈھے ’تے رکھّ کے اُس نُۄں ہۄر آپݨے نال گھُٹ لِیا۔‘’

‘‘ اِہ گلّ چںگّی نہِیں سردار جی٬ تُہاڈے لئی‘’ اُس نیں نِمہاں جِہا اُلہاما دِتّا۔

‘’نہِیں چںگّی اے٬ بڑی چںگّی۔‘’ مَیں بھدّے جِہے ترِیکے نال اُس نُۄں ٹالِیا تے اُہ کُجھ مُسکرا پئی٬ شائِد میرے اِس سِدھّے جِہے جواب ’تے۔

بہُت چںگّا مُڈھّ بجھّ گِیا سمجھ کے مَیں اُس دا ہتھّ چھڈّ دِتّا تے اُہ اُٹھ کے کھلۄ گئی ۔

‘’اِہ سابݨ لَے لواں سردار جی؟‘’ اُس نیں اُٹھدِیاں سار ہی مںگّ کِیتی۔ جِتھے اسِیں بَیٹھے ساں اُس دے ساہمݨے اںگِّیٹھی ’تے میرے نہائُݨ والے سابݨ دی چِپّر پئی سی۔ اِس ساری کھیڈ وِچ اُس دا دھِیان شائِد اُس چِپّر وِچ ہی رِہا سی۔جے کۄئی مَینُۄں پُچھے تاں مَینُۄں تے اِس مذیدار سُپنے وِچۄں کِسے چِیذ دی ہۄش نہِیں سی۔

‘‘ ہاں٬ لَے لَے‘’ کہِ کے مَیں اُسے مںجّی ’تے پھِر بَیٹھ گِیا۔

‘’اُس دِن تۄں پِچھۄں ہر اِک لئی رجوِیں رۄٹی تۄں بِناں ہۄر کۄئی گلّ میرے من وِچ کھُبھݨی اسمبھّو ہۄئی ہۄئی اے۔ جدۄں کُجھ لۄکاں لئی تھُڑاں سرِیر دے ہۄر سارے رستے تے سُیاد بںدّ کر دیݨ تاں باکی دے لۄکاں نُۄں کُجھ چِر ہۄر گلّاں بںدّ کر دیݨِییاں چاہِیدِییاں نیں۔ بسّ٬ آپݨِییاں لِکھتاں دی سپھائی وِچ میرے کۄل ہۄر کۄئی دلِیل نہِیں۔‘’