پںجّاب دی دھرتی اُنہاں مہان مہامپُرشاں دی دھرتی ہَے جِنہاں نیں آپݨی بَۄدھِکتا نال ساری دُنِییاں نُۄں پْربھاوِت کِیتا ہَے۔ گُرُۄ نانک دیو تۄں لَے کے گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ تک ساڈے دس گُرُۄ سہِبان اِس دھرتی ’تے وِچرے اتے آپݨی وِچاردھارا راہِیں سماج نُۄں وڈّی دیݨ دِتّی۔ بھائی گھنئیِیا اتے بھگت پُۄرن سِںگھّ ورگے منُکھّتا دی سیوا دے دُۄت تے گئۄُ غرِیب دی رکھِّیا کرن والے اتے ہکُۄمتاں دے جبر نال آڈھا لائُݨ والے دُلّے بھٹّی جِہے کِردار وی اِس دھرتی ’تے پَیدا ہۄئے۔ مانوتاوادی وِچاردھارا رکھّݨ والے اتے چھۄٹی اُمر وِچّ وڈّے کارنامے کرن والے بھگت سِںگھّ٬ کرتار سِںگھّ سرابھا اتے شہِید اُۄدھم سِںگھّ جِہے سُۄرمے وی اِسے دھرتی نیں جمّے۔
پںجّابِییاں دی اِہ تراسدی ہَے کِہ اسِیں آپݨے چیتِیاں وِچّۄں چںگّے کِرداراں نُۄں لگاتار وِسار رہے ہاں۔ جیکر اسِیں کدے مہان لۄکاں نُۄں یاد کردے وی ہاں تاں اِہ سماگم سِرف آپݨی ہئُمَے نُۄں پٹھّے پائُݨ تک ہی سِیمت ہۄ کے رہِ جاںدے ہن۔ پںجّابی بَۄدھِک پکھّۄں کںگّال ہۄ رہے ہن۔ اِسدے کئی کارن ہن٬ جِویں پںجّابِییاں وِچّ پڑھن دی رُچی دا گھٹّ ہۄݨا٬,ٹی.وی چَینلاں ’تے لچّرتا دا بھارُۄ ہۄݨا اتے مشِینی کلچر دا وِکاس آدِ۔ بہُت سارے پںجّابی پڑھے لِکھے ہۄݨ دے باوجُۄد اخبار تک نہِیں پڑھدے٬ کِتاباں پڑھنِییاں تاں دُۄر دی گلّ ہَے۔ دِکھاوا کرن٬ پھۄکِییاں رسماں٬ وِیاہاں شادِییاں ’تے بیتہاشا کرذا چُکّ کے پَیسا لائُݨ, اُچّے گھر اُسارن اتے مہِںگِّییاں گڈِّییاں کھرِیدݨ وِچّ پںجّابی اِکّ دُۄجے تۄں ودھ کے٬ اَۄکھے ہۄ کے وی پَیسا لائُݨ لئی تِیار رہِںدّے ہن پر بہُگِݨتی لۄکاں دا کِتاباں دا بجٹ ذِیرۄ ہُںدّا ہَے۔ اکھَۄتی بابِیاں٬ ڈیرِیاں٬ جۄتشِییاں٬ وستُۄ شاسترِییاں دا کارۄبار وی پںجّاب وِچّ بھارت دے دُۄجے سُۄبِیاں دے مُکابلے ذِیادا چمک رِہا ہَے۔ پںجّابی لۄک آپݨی لُٹّ کروا کے اِنہاں سارِیاں نُۄں مالامال کر رہے ہن۔
ہری کْراںتی آئُݨ نال کھیتی وِچّ مشِینی سبھِّیاچار وِکست ہۄئِیا ہَے جِس کارن منُکھّ دی منُکھّ ’تے نِربھرتا گھٹ گئی۔ مشِینی سبھِّیاچار نال کمّ دی رفتار تاں تیذ ہۄئی پر ساڈے اںدّرۄں سہِجتا ختم ہُںدّی گئی۔ اِکّ پِیڑھی ولّۄں دُۄجی پِیڑھی تک جاںدے گِیان جاں اُسارُۄ کدراں کِیمتاں دی لَیء لگپگ ٹُٹّ ہی گئی۔
اِسے سمیں دَۄران ٹَیلِیوِیذن ’تے چلدے دۄ تِنّ چَینلاں دی تھاں سَیںکڑے چَینل ساڈے گھراں وِچّ آ ہاذر ہۄئے اتے گِیت سںگِّیت سُݨن دی بجائ ویکھݨ دی کلا بݨ گئے۔ پںجّابی گائِکاں دا وِرسا٬ ستھّاں وِچّ پںجّابی لۄک گِیت٬ لۄک گتھاواں٬ کلِییاں گائُݨ دا رِہا ہَے۔ ٹی.وی. چَینلاں دی بھرمار نال اِہ سبھ کُجھ بدل گِیا۔ کدے ساڈے نَۄجوان٬ گائِکاں تۄں دُلّا بھٹّی٬ پُۄرن بھگت٬ جَیمل پھتّا٬ شہِید بھگت سِںگھّ دِییاں گاتھاواں سُݨدے سن۔ اِنہاں لۄک گاتھاواں دے پاتر ساڈے لۄک نائِک ہُںدّے سن پر ٹی.وی. چَینلاں ’تے شُرُۄ ہۄئی لچّر اتے اشلِیل گائِکی نیں نشیڑِییاں٬ وَیلِییاں٬ کاتلاں٬ وِہلڑاں٬ لڑائیِیاں کرن والِیاں٬ تھاݨِیاں وِچّ جا کے بھڑتھُۄ پائُݨ والِیاں٬ سۄچ وِچار اتے کدراں کِیمتاں تۄں رہِت نَۄجوان ماڈل مُںڈِّیاں نُۄں رۄل ماڈل بݨا کے ساڈی نَۄجوان پِیڑھی اگّے پرۄسِیا۔ اجّ ساڈی نَۄجوان پِیڑھی ساہمݨے رۄل ماڈل دا بڑا وڈّا سںکّٹ کھڑھا ہۄ گِیا ہَے۔ دُۄجِیاں دِییاں دھِییاں بھَیݨاں دِییاں اِذّتاں دی راکھی کرن والے پںجّابی اجّ کِس دِشا ولّ جا رہے ہن٬ اِہ گلّ وِچارنیۄگ ہَے۔
سںتّاں٬ بھگتاں٬ بابا فرِید اتے کرتار سِںگھّ سرابھا ورگِیاں دے جنم دِن منائُݨ لئی وی گںدّے گِیتاں دے اکھاڑے لگّݨے شُرُۄ ہۄ گئے ہن۔ اِہ اِکّ ترہاں نال اُنہاں مہان لۄکاں دا سنمان نہِیں٬ سگۄں اُنہاں دی سۄچ دے اُلٹ جا کے اُنہاں دا اپمان کرن دے تُل ہَے۔ اُہ گائِک٬ جِنہاں دے گِیت اسِیں پرِوار وِچّ بہِ کے سُݨ نہِیں سکدے٬ اُہ ہُݨ کالجاں وِچّ جا کے آپݨِییاں فِلماں٬ کَیسٹاں دا پْرچار کرن لگّ پئے ہن۔ کالجاں٬ سکُۄلاں دے نَۄجوان لڑکے/لڑکِییاں٬ جِنہاں نُۄں ذِںدّگی دِییاں اُسارُۄ کدراں کِیمتاں سِکھّݨ دی لۄڑ ہُںدّی ہَے٬ اجِہے اکھَۄتی گائِکاں تۄں کی سِکھِّیا لَیݨگے؟
اجّ لۄڑ نَۄجواناں نُۄں ساڈے اُنہاں لۄکنائِکاں بارے دسّݨ دی ہَے جِنہاں نیں آپݨی سرذمِیں لئی وڈِّییاں کُربانِییاں کِیتِییاں ہن۔ سِلیبس دِییاں کِتاباں دے پاٹھکْرم وِچّ تبدِیلی کرن دی لۄڑ ہَے۔ اجۄکی وِدِّیا منُکھّ نُۄں پُۄرن منُکھّ نہِیں بݨائُںدی۔ ساڈے سماج نُۄں اجّ سبھ تۄں ودھّ چںگّے اِنساناں دی لۄڑ ہَے۔ جاگدِییاں ذمِیراں والے لۄک آپݨے رُذگار٬ راجنِیتک اتے اُسارُۄ سبھِّیاچار دے پْربںدھّ نُۄں بِہتر بݨائُݨ دے ودھیرے سمرتھّ ہُںدّے ہن۔
گُرباݨی دا پاٹھ کرن تۄں بائد جدۄں اسِیں ارداس کردے ہاں تاں اُس وِچّ وِویک دان مںگّدے ہاں جِس دا بھاو ہَے ساڈی سۄچ وِچار کرن دی شکتی ودھے۔ اِس لئی اسِیں آپ بہُت گھٹّ ذہِمت کردے ہاں۔ چںگِّییاں اخباراں٬ کِتاباں اِس وِچّ ساڈِییاں سبھ تۄں ودھّ سہائی ہۄ سکدِییاں ہن۔ اِس تۄں اِلاوا چںگّی سۄچ رکھّݨ والے ساہِتکاراں٬ لیکھکاں٬ وِدواناں اتے چِںتّکاں دے سکُۄلاں-کالجاں وِچّ سَیمِینار کروائُݨے چاہِیدے ہن۔ سۄچ وِچار دا وِکاس اتے آپݨے اِتِہاس٬ وِرسے دے مہان لۄکاں دِییاں نِگّر کدراں کِیمتاں گْرہِݨ کرکے اسِیں بَۄدھِک پکھّ تۄں اگّے ودھ سکدے ہاں۔
*****