گلّ پُراتن اۄلمپِّک کھیڈاں تۄں شُرُۄ کردے ہاں۔ اِکّ دںدّ کتھا انُسار اَیلِس دے راجے اۄنۄمس نیں اِہ شرت رکھّی ہۄئی سی کِہ اُہ آپݨی خُۄبسُۄرت دھی ہِپۄڈیمِییا دا ڈۄلا اُسے راجکُمار نُۄں دیویگا جِہڑا راجے دے رتھ نُۄں ڈاہی ناں دیوے۔ ڈاہی لَیݨ دی سُۄرت وِچّ راجے ہتھّۄں بھلّے نال مارے جاݨ دی سذا لاگُۄ سی۔ راجکُماری نُۄں ورن لئی واری واری راجکُمار نِتردے۔ اُہ راجکُماری نُۄں آپݨے رتھ وِچّ بِٹھا کے دَۄڑن لگّدے تاں شاہی رتھ اُہناں دا پِچھّا کردا۔ شاہی رتھ دے گھۄڑے ودھیرے تیذترار ہُںدّے جۄ راجکُماراں دے رتھاں نُۄں جا مِلدے۔ اِںج اۄنۄمس نیں آپݨے تیراں سمبھّاوِت جُیائیِیاں نُۄں بھلّے نال مارِیا۔

پھِر جِیئس دیوتے دے پُتّر پَیلپۄس دی واری آئی۔ اُس نیں کِسے راہِیں شاہی رتھ دی دھُری ڈھِلّی کروا دِتّی۔ کئی کہِںدّے ہن کِہ اِس چترائی وِچّ پَیلپۄس نُۄں پائُݨ لئی ہِپۄڈیمِییا نیں خُد ہِسّا پائِیا۔ جدۄں پَیلپۄس راجکُماری نُۄں رتھ `چ بہا کے نسِّیا تاں اۄنۄمس نیں پِچھّا کِیتا۔ اۄنۄمس دے گھۄڑے پَیلپۄس دے رتھ تک پُجّݨ ہی والے سن کِہ شاہی رتھ دا پہِییا نِکل گِیا تے رتھ اُلٹ گِیا۔ اُس دے نال ہی اۄنۄمس دی مَۄت ہۄ گئی۔ اِںج پَیلپۄس نُۄں ناں سِرف راجکُماری دا ڈۄلا ہی مِلِیا سگۄں اَیلِس دا راج وی مِل گِیا۔ راج بھاگ مِلݨ دی خُشی وِچّ کہِںدّے ہن کِہ پَیلپۄس نیں اۄلمپِّک کھیڈاں کرائُݨ دا جشن منائِیا۔

مہاںکوی ہۄمر آپݨے مہاںکاوِ اِلِییاد وِچّ لِکھدا ہَے کِہ اۄلمپِّک کھیڈاں مہان جۄدھے پَیترۄکلسّ دے مرنے وجۄں منائیِیاں گئیِیاں۔ اُس نُۄں ٹرۄذن ہِیرۄ ہَیکٹر نیں کۄہ سُٹِّیا سی۔ اِکّ ہۄر دںدّ کتھا انُسار جِیئس دیوتے دے بلکاری پُتّر ہرکُلِیس نیں راجے اَۄگِیس نُۄں مار کے اُہدا مال ہِکّ لِیاںدا تے جِیئس دی بھیٹا کر کے اۄلمپِّک کھیڈاں شُرُۄ کِیتِییاں۔ وِچلی گلّ اِہ ہَے کِہ اۄلمپِّک کھیڈاں دے جنم `چ ہی مَۄت دا بِیج بِیجِیا گِیا سی۔

پُراتن اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّ اِکّ بہُت ہی خترناک کھیڈ ’پںکّراشن‘ ہُںدّی سی۔ اِہ کُشتی تے مُکّیباذی دا مِشرن سی۔ اِس وِچّ دںدّی وڈھّݨ, اُںگلاں تۄڑن تے اکھّاں کڈھّݨ دی ہی مناہی سی باکی سبھ کُجھّ جائِذ سی۔ کۄئی جِنّا مرذی کِسے نُۄں کُٹّ مار کر کے لہُۄلُہاݨ کر سکدا سی۔ اِس کھیڈ وِچّ مار کُٹّ کارن کئیِیاں دے مُہاںدرے اینے وِگڑ جاںدے کِہ اُنہاں نُۄں کئی وار گھر والے وی سِیاݨ ناں سکدے۔ مُکّیباذ یُۄلِیسِذ نُۄں اِکیراں گھر دے بںدّے وی سِیاݨ نہِیں سن سکے۔ اِہ تاں اُس دا پالتُۄ کُتّا ہی سی جِس نیں اُس نُۄں سُںگھّ کے پچھاݨِیا۔ مُکّیباج سٹْرَیٹۄپھۄن نُۄں تاں اُہدا کُتّا وی نہِیں سی سِیاݨ سکِیا۔

مار دھاڑ دی اِس کھیڈ وِچّ پہِلوان ارَیشن دی جِتّ ادُتّی سی۔ پںکّراشن وِچّ اُدۄں تک پہِلوان ہارِیا نہِیں سی منِّیا جاںدا جدۄں تک اُہ ہتھّ چُکّ کے ہار نہِیں سی منّدا۔ ارَیشن آپݨے وِرۄدھی نال اجِہا گُتھّمگُتھا ہۄئِیا کِہ دۄویں جݨے مرنہارے ہۄ گئے۔ اخِیر جان نِکلݨ لگّی تاں ارَیشن دے وِرۄدھی نیں ہتھّ اُٹھا دِتّا۔ جدۄں جیتُۄ ارَیشن نُۄں اُہدے ہمائِتِییاں نیں خُشی وِچّ مۄڈھِیاں `تے چُکّݨا چاہِیا تاں اُہ لاش بݨِیا ہۄئِیا سی۔ کِئُںکِہ ارَیشن نیں ہتھّ اُٹھا کے ہار نہِیں سی منّی اِس لئی ججّاں نیں ارَیشن نُۄں جیتُۄ کرار دِتّا تے مۄئے چَیمپِیئن دے سِر اُتے جَیتُۄن دِییاں لگراں دا مُکٹ سجائِیا گِیا۔

اۄلمپِّک کھیڈاں دا نائہرا ہَے-سِٹِیئس٬ اَیلٹِیئس٬ پھۄرٹِیئس۔ یُۄنانی بھاشا دے اِنہاں شبداں دا ارتھ ہۄر تیذ٬ ہۄر اُچّا تے ہۄر اگّے ہَے۔ اگّے تۄں اگّے ودھی جاݨ دا منُکھّ اںدّر امُکّ جذبا ہَے۔ اِہۄ کارن ہَے کِہ کُدرت دا اِہ جِیو دھرتی تے ساگر گاہُݨ پِچھّۄں پُلاڑ دی ہِکّ چِیر کے اگاںہ لںگھّ جاݨ دے آہر وِچّ لگِّیا ہۄئِئَے۔

کھیڈ مُکابلے بںدّے دے اگاںہ لںگھّ جاݨ دے جذبے نُۄں بھرپُۄر ہُںگھّارا دِںدّے ہن۔ منُکھّ اںدّر پھتِہ ہاسل کرن دا وی بڑا بلوان جذبا ہَے۔ اُہ اںدّر تے باہر سبھ کاسے نُۄں جِتّ لَیݨا لۄچدا ہَے۔ اِکّ پاسے اُہ جگّ جِتّݨ دی جدّۄجہِد وِچّ ہَے تے دُۄجے بنّے من جِتّݨ دی سادھنا کری جا رِہَے۔ اِہدے لئی اُہ جۄ نہِیں سۄ کرن نُۄں تِیار ہَے۔ ذاہِر ہَے کِہ کھیڈ مُکابلِیاں وِچّ جِتّاں ہاسل کرن لئی اُہ کئی وار سٹّاں پھیٹاں کھاݨ تے اِتھۄں تک کِہ مَۄت وِہاجݨۄں وی گُریذ نہِیں کردا۔

پِچھّے جِہے براذِیل دے کار چالک آئِرن سینا تے مُکّیباذ برَیڈلے سٹۄن آپۄ آپݨِییاں کھیڈاں دے مُکابلے کردے ہۄئے مرے تاں مِیڈِیئے وِچّ بہِس چھِڑ پئی کِہ خترناک کھیڈاں `تے پابںدّی لگّݨی چاہِیدی ہَے۔ پر پابںدّی لگّی نہِیں۔ لگّ وی جاںدی تاں ناں اُہ کھِڈارِییاں نُۄں پُگّݨی سی تے ناں درشکاں نُۄں پچݨی سی۔ کارن اِہ ہَے کِہ کھیڈ مُکابلِیاں `چۄں جامباذی یانی اَیڈوَیںچر نُۄں اسلۄں خارج نہِیں کِیتا جا سکدا۔ جامباذاں `چ جامباذی وِکھائُݨ تے درشکاں `چ جامباذی دے جلوے ویکھݨ دی وی امُکّ رِیجھ ہَے۔ جامباذی بِناں جِئۄُݨا تھۄتھا تے پھِکّا لگّدا ہَے۔

سپین `چ بںدّے دی سانہ نال لڑائی اُتھۄں دی کَۄمی کھیڈ ہَے۔ اِس کھیڈ وِچّ بتھیرے بںدّے مرے ہن۔ ناں اِہ کھیڈ بںدّ ہۄئی ہَے تے ناں ہی اِہدی کھِچّ گھٹی ہَے۔ پںجّاب وِچّ باذِیگر سُۄلی دی چھال لائُںدے رہے ہن۔ ہُݨ پیںڈُۄ کھیڈ میلِیاں وِچّ سرِیر اُپرۄں ٹْرَیکٹر ٹرالِییاں لںگھّائُݨا٬ چھاتی `تے پتھّر تُڑوائُݨے٬ اگّ دے دائِرے `چۄں کُدّݨا تے گھںڈّی دے ذۄر سرِیئے دُۄہرے کرن دے خترناک کرتب وِکھائے جاݨ لگّے ہن۔ میلِیاں وِچّ ’مَۄت دے کھُۄہ‘ دُیالے درشکاں دی گِݨتی گھٹّ نہِیں ہُںدّی۔

کِلا رائِپُر دِییاں کھیلہاں وِچّ بَیل گڈِّییاں دی دَۄڑ سمیں اِکّ بلد مر گِیا سی۔ کُجھّ پل میلا اُداسی `چ ڈُبّ گِیا۔ اُسے ویلے سٹیج تۄں کھیڈ بُلارے دی آواذ آئی٬ “لۄکۄ٬ اِہ بلد نی مرِیا٬ مَیدانے جںگّ `چ لڑدا سِپاہی شہِید ہۄئِئَے۔ ویکھِئۄ بَیل گڈِّییاں والِئۄ کِتے دِل ناں چھڈّ جِئۄ۔ اِکّ جہاذ دا کپتان سمُںدّری تُۄفان `چ مر گِیا سی۔ مگرۄں اُہدا پُتّ وی کپتان بݨِیا تے اُہدی مَۄت وی سمُںدّری تُۄفان `چ ہۄئی۔ پِچھّۄں اُہدا پۄتا جہاذ دا کپتان بݨِیا تاں اِکّ بںدّے نیں آکھِیا٬ تُۄں جہاذ ناں چلا٬ تیرا پِئۄ تے دادا جہاذ `چ مرے نیں۔ پۄتا پُچھّݨ لگّا٬ تیرا پِئۄ کِتھے مرِیا سی؟ جواب مِلِیا٬ گھر `چ۔ تے دادا؟ جواب پھِر اۄہی سی٬ اکھے گھر `چ۔ جہاذی کپتان آکھݨ لگّا٬ پھیر تُسِیں گھر کِئۄں نہِیں چھڈّ دِںدّے؟ بلد کھُرلی `تے کھڑھا وی مر سکدا سی پر اُہدِییاں گلّاں کِسے نیں نہِیں سی کرنِییاں تے ناں ہی اُہدے مالک دا کِسے نیں ناں لَیݨا سی۔ آئۄ آپاں اِس بلد دے مالک دا دُکھّ وںڈّائیِئے۔”

اُسے ویلے میلے `چۄں اینے پَیسے `کٹھّے ہۄ گئے جِنہاں نال اِکّ بلد چھڈّ دۄ کھرِیدے جا سکدے سن۔ اُس بلد دے مرن نال کِلا رائِپُر دِییاں کھیلہاں وِچّ بَیل گڈِّییاں دِییاں دَۄڑاں گھٹِییاں نہِیں سگۄں ہۄر ودھِییاں ہن۔ ’اکھاڑے دا شہِید‘ کِہا جاݨ والا جرنَیل سِںگھّ کراس کںٹّری لائُںدِیاں وِتۄں بہُتا ذۄر لائُݨ کارن پرلۄک سِدھار گِیا سی پر اُس تۄں بائد کراس کںٹّرِییاں لگّݨِییاں بںدّ نہِیں ہۄئیِیاں۔

اِس دھرتی دے جل تھل٬ برفاں تے ہوا مںڈّل وِچّ سَیںکڑے ہذاراں کھیڈاں کھیڈِییاں جا رہِییاں ہن۔ کئی کھیڈاں گھٹّ خترناک ہن تے کئی ودھّ خترناک۔ جِنہاں کھیڈاں وِچّ ودھیرے اَیکشن٬ کلاباذِییاں٬ جھکانِییاں اتھوا ذۄردار ٹکّراں ہن اُنہاں دی اۄنی ہی ودھّ کھِچّ ہَے تے اُہ اۄنِییاں ہی ودھّ خترناک وی ہن۔ اِہ ویکھِیا گِئَے کِہ جامباذ کھیڈاں دِییاں ٹِکٹاں مہِںگِّییاں ہُںدِّییاں ہن تے اِنام وی ودھیرے دِلکش ہُںدّے ہن۔

مُکّیباذی دی خترناک کھیڈ وِچّ کرۄڑاں ارباں دا وݨج ہۄ رِہَے۔ وِشوجیتُۄ مُکّیباذ دا اِکّ اِک گھسُنّ لکھّ لکھّ `چ پَیݨ لگّ پِئَے۔ پِچھّے جِہے مائیِک ٹائیِسن دا بھیڑ پںجّاہ کرۄڑ رُپئے دی پیشکش نال کرائِیا گِیا سی۔ مُکّیباذی اُتے پابںدّی لائُݨ دِییاں گلّاں کئی وار چلِّییاں ہن۔ اِس دی کَۄماںتری سںسّتھا دے ڈیڈھ سَۄ تۄں ودھّ مُلک مَیمبر ہن۔ اجے تک آئیِسلَیںڈ وِچّ ہی مُکّیباذی `تے مُکمّل پابںدّی لگّی ہَے جد کِہ سوِیڈن تے ناروے نیں اںشّک پابںدّی لائی ہَے۔ اںکّڑے دسّدے ہن کِہ سٹّ-پھیٹاں تے مَۄتاں دے لِہاذ نال برفانی ہاکی٬ امرِیکن سَۄکر٬ رگبی٬ گھۄڑسواری تے آٹۄ دَۄڑاں مُکّیباذی تۄں وی ودھیرے جانلیوا کھیڈاں ہن۔ پںجّاب دی دیسی کھیڈ کبڈّی وی سٹّ-پھیٹاں ولّۄں کاپھی رِسکی کھیڈ ہَے۔ انیکاں کھِڈارِییاں دِییاں لتّاں باہاں ٹُٹِّییاں ہن۔ کِسے دی رِیڑھ دی ہڈّی تے کِسے دا دھَۄݨ دا مݨکا ٹُٹّݨ دی خبر وی آ جاںدی ہَے۔ نشے والِییاں ورجِت ڈرگّاں دے سیون نال ہُںدّے سرِیرک نُکسان وکھّرے ہن۔

مَیراتھن دَۄڑ تاں شُرُۄ ہی اِکّ شہِید دَۄڑاک دی یاد وِچّ کِیتی گئی سی۔ ایتھنذ دا پھِڈِیپِیڈِیس پہاڑی پِںڈّ مَیراتھن تۄں آپݨی پھَۄج دی جِتّ دا سماچار آپݨے نگر نِواسِییاں نُۄں دیݨ لئی لگاتار دَۄڑدا آئِیا۔ پتھرِیلے راہاں اُتے دَۄڑدِیاں اُہدے پَیر چھِلّے گئے تے لہُۄ دے نِشان پتھّراں اُتے لگّدے گئے۔ پر اُہ لہُۄلُہاݨ ہۄئِیا وی دَۄڑدا رِہا۔ ایتھنذ دِییاں برُۄہاں `چ آ کے اُہ اینا ہی کہِ سکِیا٬ “خُشِییاں منائۄ! آپاں جِتّ گئے آں! !” اینا کہِںدِّیاں اُہ ڈِگّ پِیا تے پرلۄک سِدھار گِیا۔ 1896 دِییاں پہِلِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں سمیں پھِڈِیپِیڈِیس دی یاد وِچّ مَیراتھن دَۄڑ شُرُۄ کِیتی گئی۔

کھیڈ کھیتر دِییاں سٹّ-پھیٹاں تے مَۄتاں گِݨن لگِّیئے تاں سُۄچی بہُت لمّی ہۄ جاویگی۔ پھَۄجی٬ سِپاہی٬ اگّ بُجھائُݨ والے تے کماںڈۄ بتھیرے گھائِل ہُںدّے تے مردے وی ہن پر اُنہاں دِییاں بھرتِییاں کدے بںدّ نہِیں ہۄئیِیاں۔ اِنہاں اُتے پابںدّی لائُݨ بارے کدے کِسے نیں نہِیں سۄچِیا۔ آواجائی `چ کِنّے ہادسے ہُںدّے ہن پر آواجائی بںدّ نہِیں کِیتی جا سکدی۔ ہاں٬ ہادسے گھٹائُݨ دے اُپاء کِیتے جا سکدے ہن جۄ کِیتے وی جاںدے ہن۔ اِںج ہی کِسے کھیڈ اُتے پابںدّی لائُݨ دی تھاں اُس کھیڈ وِچّ لگّݨ والِییاں سٹّاں تے ہۄݨ والِییاں مَۄتاں نُۄں رۄکݨ دے اُپاء کِیتے جاݨے چاہِیدے ہن۔

جدۄں کِسے کھیڈ وِچّ کِسے دے سٹّ لگّدی ہَے جاں مْرِتُۄ ہۄ جاںدی ہَے تاں اُس کھیڈ اُتے پابںدّی لائُݨ دا رَۄلا پائُݨ دی تھاں سٹّ-پھیٹ تے مَۄت دے کارن لبھّے جاݨے چاہِیدے ہن۔ کھیڈ نُۄں گھٹّ خترناک بݨائِیا جاݨا چاہِیدَے۔ مسلن مُکّیباذی وِچّ سِر اُتے ہۄر سُرکھِّئت ٹۄپ پہِنائِیا جا سکدَے اتے گلوّذ ہۄر نرم کِیتے جا سکدے ہن۔ کْرِکٹ دے بلّیباذ تیذ گیںداں تۄں بچݨ لئی سُرکھِّئت پَیڈ ورتݨ لگّے ہن تے کھیڈ نِئماں راہِیں بائۄُںسر گھٹا دِتّے گئے ہن۔ ہاکی دے گۄلکِیپر نُۄں ڈھال ورگی پُشاک پہِنا کے تے پَینلٹی کارنر دی اُٹھوِیں ہِٹّ پھائۄُل کرار دے کے کھیڈ کاپھی سُرکھِّئت کر لئی گئی ہَے۔ اُچِّییاں چھالاں لائُݨ تے پۄل والٹ کرن والِیاں لئی پۄلے گدّے وِچھا دِتّے گئے ہن۔ مۄٹر سائیِکل٬ کار دَۄڑاں تے گھۄڑسواری نُۄں ہۄر وی ہِفاذتی بݨائِیا جاݨا چاہِیدا ہَے تاں جۄ گھٹّ تۄں گھٹّ ہادسے ہۄݨ تے سٹّاں تۄں بچاء رہے۔

کبڈّی دی کھیڈ نُۄں وی ودھیرے سُرکھِّئت رکھّݨ لئی نویں نِئم بݨائے جاݨے چاہِیدے ہن تے پھائۄُل کھیڈݨ والِیاں نُۄں ہرے٬ پِیلے تے لال کارڈ وِکھائے جاݨے تے جُرمانے کرنے چاہِیدے ہن۔ کھِڈارِییاں نُۄں کُچھ سیپھگارڈ پہِنݨ دی وی کھُلّہ دِتّی جاݨی چاہِیدی ہَے۔ کبڈّی دا سبھ تۄں ودھّ دُکھدائی پہِلُۄ اِہ ہَے کِہ بݨائے ہۄئے نِئماں `تے وی پُۄرا پہِرا نہِیں دِتّا جا رِہَے۔ اِتھۄں تک کِہ کبڈّی دے امپّائِر نُۄں ہۄرناں کھیڈاں واںگ سہی امپّائِر ہی نہِیں منِّیا جا رِہَے۔

اکھّاں ساہمݨے سٹّاں وجّدِییاں تے خُۄن وہِںدّا ویکھݨا سبھِّیا لۄکاں لئی لاہنت ہَے۔ بںدّا مر رِہا ہۄوے تے درشک تاڑِییاں ماردے ہۄݨ جہالت تے جںگّلِیپُݨا ہَے۔ اِس نُۄں رۄکِیا جاݨا چاہِیدا ہَے پر اِہ کِسے کھیڈ اُتے مُکمّل پابںدّی لا کے نہِیں رۄکِیا جا سکدَے۔ سِرف کھیڈ نِئماں وِچّ ہۄر سُدھار کر کے تے ہِفاذتی کھیڈ سامان ورت کے ہی رۄکِیا جا سکدَے۔ نالے جِیون دی اٹلّ سچّائی تۄں وی اکھّاں نہِیں مِیٹِییاں جا سکدِییاں۔ مَۄت نُۄں پِچھّے پائِیا جا سکدَے٬ مَۄت نُۄں جھکانی دِتّی جا سکدی اےَ پر مَۄت تۄں بچِیا نہِیں جا سکدا۔ اِس لئی سٹّاں٬ پھیٹاں تے مَۄت تۄں اینا وی ناں ڈرِیا جاوے کِہ کھیڈ وِچّ کۄئی جُجھارُۄپݨ ہی ناں رہے۔