پَیںتی سال پْرۄپھَیسری تے پْرِںسِّیپلی کرن پِچھّۄں مَیں 2000 وِچّ رِٹائِر ہۄئِیا۔ پتا ہی نہِیں لگّا اینا سماں کِویں لںگھّ گِیا؟ نَۄکری دَۄران مَینُۄں کدے کۄئی خاس سںکّٹ نہِیں آئِیا۔ ہسّدِیاں کھیڈدِیاں سماں بِیتِیا۔ ماڑی مۄٹی گلّ دا مَیں کدے جھۄرا نہِیں کِیتا۔ آکھِیا کِہڑا آخر آ چلّی اےَ؟ ناں ہی رِٹائِرمَیںٹ دے پِچھّۄں دا کۄئی پھِکر ستائِیا۔ پتا سی کِہ آپاں تاں ڈھۄلے دِییاں ای لائُݨِییاں نیں!
مَیں دۄ سال دِلّی دے کالجاں وِچّ لَیکچرار رِہا٬ اُݨتّی سال ڈھُڈِّیکے تے چار سال امردِیپ کالج مُکںدّپُر دی پْرِںسِّیپلی کِیتی۔ اِہدے وِچّ اِکّی سال دی نَۄکری سرکاری سی جِس دی مَینُۄں پَینشن لگّ گئی۔ سرکاری نَۄکری `چ رہِ کے رِٹائِر ہُںدّا تاں پَینشن بیشک ودھ جاںدی پر جۄ نامݨا مَیں پْرِںسِّیپل بݨ کے کھٹّ سکِیا اُہ سرکاری کالج دے سِینِیئر لَیکچرار وجۄں ناں کھٹّ سکدا۔ سرکاری نَۄکری کردِیاں مَیں اٹھوںجّا سال دی اُمر وِچّ رِٹائِر ہۄ جاݨا سی جد کِہ پْرائیِویٹ کالج دا پْرِںسِّیپل بݨ کے سٹھّ سال دی اُمر مگرۄں رِٹائِر ہۄئِیا۔ کالج دی پْربںدھّک کمیٹی مَینُۄں کُجھّ سماں ہۄر رکھّݨا چاہُںدّی سی پر یُۄنِیورسِٹی دے اَیکٹ انُسار اِس دی آگِیا نہِیں سی مِل سکدی۔ پھِر وی مَیں جُلائی دی تھاں اکتُۄبر 2000 وِچّ رِٹائِر ہۄئِیا۔
جے دھرمراج نیں میرا وہی کھاتا پھۄل لِیا تاں سرکاری نَۄکری دِییاں وِہلِییاں کھاݨ کرکے مَینُۄں نرکاں `چ جاݨا پویگا۔ پر پْرائیِویٹ نَۄکری دِییاں کمّ کرکے کھاݨ نال ہۄ سکدَے سُرگ نسِیب ہۄ جاوے۔ جے ہِساب کِتاب برابر رہِ گِیا تے دھرم راج نیں پُچھّ لِیا بئی کِدھر جاݨَے تاں کہاںگا٬ “مہاراج جے دِیال ہۄئے ای اۄ تاں جِتھے نرک تے سُرگ دا چَۄںک اےَ اۄتھے ای دس وِیہ کھیت دے دِئۄ۔ رل مِل کے کالج کھۄلہ لواںگے۔ تُسِیں چیئرمَین بݨ جِئۄ تے مَینُۄں پْرِںسِّیپل بݨا لِئۄ۔ مات لۄک دے جِہڑے پرمانَیںٹ پْرۄپھَیسر سرکاری کالجاں تے یُۄنِیورسِٹِییاں وِچّ پھرلۄ ماردے آئے ہۄݨگے اُنہاں نُۄں نرک `چ بھیجݨ دی تھاں آپݨے کالج وِچّ اَیڈہاک لَیکچرار رکھّاںگے۔ مجال کی پھرلۄ مار جاݨ! اَیڈہاک تۄں جِنّا مرذی کمّ لَے لئیِئے۔ اُہ نرکاں دے نِیاݨے وی پڑھائی جاݨگے تے سُرگاں دے وی۔ اِہدے نال اُہناں دا نرک وی کٹِّیا جائۄُ!”
اسل وِچّ مَینُۄں پَیںتی سال کالجاں `چ لا کے وی پُۄرا رجّ نہِیں آئِیا۔ جی کردَے اگلے جنم وِچّ پھِر پْرۄپھَیسر تے پْرِںسِّیپل بݨاں تے جِہڑِییاں کمِییاں پہِلے جنم `چ رہِ گئیِیاں اُہ اگلے جنم `چ پُۄرِییاں کراں۔ پْرِںسِّیپل وی اَیڈہاک سٹاپھ دا بݨاں کِئُںکِہ پرمانَیںٹ سٹاپھ نال پںگّا پَے سکدَے تے تِیجا جنم لَیݨا پَے سکدَے!
مُکںدّپُر جاݨ ویلے من `چ اِہۄ سی کِہ چار سال ڈٹ کے کمّ کراںگا۔ پھِر پِںڈّ پرت آواںگا تے رِٹائِرمَیںٹ دی اُمر آپݨے پِںڈّ کٹّاںگا۔ سویرے شام کھیتاں `چ گیڑا مار لِیا کراںگا تے ستھّ `چ املِییاں دِییاں دِلچسپ گلّاں نۄٹ کر لِیا کراںگا۔ جدۄں اُہ کھِڑے ہۄئے ہۄݨ تاں سِرے دِییاں گلّاں کردے ہن۔ اُدۄں اُنہاں نُۄں کںدھّاں وی بھرجائیِیاں دِسݨ لگّدِییاں ہن۔ اُنہاں دِییاں تُلناواں تے اُپماواں وارس شاہ نُۄں مات پائُںدِییاں ہن۔ سۄچدا ساں پِںڈّ وِہلا ہۄواںگا جِس کرکے ودھیرے پڑھ لِکھ سکاںگا۔ ہر سال اِکّ کِتاب چھپوا لِیا کراںگا۔ جِنّے سال جِیواںگا اُنِییاں کِتاباں لِکھ دیواںگا۔ سال `چ اِکّ ادھّ وار یاراں دۄستاں نُۄں پِںڈّ سدّ کے نوِیں چھپی کِتاب اُتے گۄشٹی کروا لِیا کراںگا تے آںڈھ گُیاںڈھ دے مُںڈّے پِیݨ کھاݨ دا جُگاڑ کر دِیا کرنگے۔
پِںڈّ وِچّ بھراواں دے نال مَیں نواں مکان بݨا لِیا سی۔ ساڈا وڈّا پُتّر جگوِںدّر جگرائۄں دے ڈی.اے.وی.کالج وِچّ پڑھا رِہا سی تے چھۄٹا پُتّر گُروِںدّر پںجّاب اَیںڈ سِںدھّ بَیںک دی ہاکی ٹِیم دا کھِڈاری سی۔ اُہدی پۄسٹِںگّ ساڈے پِںڈّ وِچّ ہی سی پر ہاکی کھیڈݨ دی پْرَیکٹِس جلںدھّر ہُںدّی سی۔ ٹِیم نال اُہ کدے دِلّی٬ کدے مُمبّئی٬ کدے چینئی تے کدے کِسے ہۄر شہِر تُرِیا رہِںدّا سی۔ ہرجِیت پِںڈّۄں پںجّ مِیل دُۄر رسُۄلپُر دے ہائی سکُۄل وِچّ مُکھّ ادھِیاپکا سی۔ جگوِںدّر دی پتنی پرمجِیت مۄگے دے گُرُۄ نانک کالج وِچّ پڑھائُںدی سی۔ چکر تۄں جگرائۄں وی نیڑے سی تے مۄگا وی دُۄر نہِیں سی۔ پر کُدرت نُۄں کُجھّ ہۄر منذُۄر سی۔ مَیں جِدھر نُۄں جاںدا ساں کاںٹا بدل جاںدا سی۔ میرِییاں مِتھِییاں مںذّلاں ہمیشاں ہی ہۄر دِییاں ہۄر ہۄ جاںدِییاں سن۔ رِٹائِرمَیںٹ پِچھّۄں میری پِںڈّ رہِݨ دی مںذّل وی بدل گئی۔
ہۄئِیا اِںج کِہ 1997 وِچّ امردِیپ کالج وِچّ پںجّابی دا لَیکچرار رکھّݨا سی۔ کالج دے بانی گُرچرن سِںگھّ شیرگِلّ نال پہِلی مُلاکات وِچّ ہی ساڈا رِشتا بھراواں والا بݨ گِیا۔ اُہ مَیتھۄں وِیہ دِن وڈّے نِکلے جِس کرکے مَیں اُنہاں نُۄں بھاء جی کہِݨا شُرُۄ کر دِتّا۔ اُنہاں دی سلاہ نال جگوِںدّر نُۄں جگرائۄں دا کالج چھُڈا کے امردِیپ کالج وِچّ لَیکچرار بھرتی کر لِیا۔ نال اُس دی پتنی وی آ گئی جۄ ہۄم سائِںس دی اَیمّ.اَیسّ سی؛ اَیمّ.اَیڈّ.سی۔ کالج وِچّ ہۄم سائِںس شُرُۄ کر لئی تے پرمجِیت وی کالج وِچّ پڑھائُݨ لگّ پئی۔ میری پتنی نیں وی رسُۄلپُر تۄں جگتپُر دی بدلی کروا لئی جِس نال پْرِںسِّیپل دی کۄٹھی وِچّ سارا پرِوار `کٹھّا ہۄ گِیا۔ جِتھے مَیں ہر ہفتے پِںڈّ جاںدا ساں اُتھے اسِیں مہِینا مہِینا پِںڈّ ناں جاںدے۔ سارے پرِوار دی اِکّ تھاں نَۄکری سانُۄں وی تے کالج نُۄں وی راس آ گئی سی۔ اسِیں اٹھّے پہِر کالج وِچّ ہاذر ساں۔ کالج وِچّ پتّا وی ہِلدا تاں مَینُۄں پتا لگّ جاںدا۔
پْرِںسِّیپل دا کالج وِچّ رہِݨا ذرُۄری ہُںدَّے پر پںجّاب دے کئی کالج ہن جِتھے پْرِںسِّیپل کئی کئی دِن کالج وِچّ نہِیں وڑدے۔ سرکاری کالج ڈھُڈِّیکے دا ہال مَیں اکھِّیں ویکھ چُکّا ساں۔ پْرِںسِّیپل جاں کِسے وی مہِکمے دے مُکھی دا آپݨی سِیٹ تۄں غَیر ہاذر ہۄݨ دا متلب باکی دے سٹاف لئی اِہۄ ہُںدَّے-ساڈا مِییاں گھر نہِیں٬ سانُۄں کِسے دا ڈر نہِیں۔ مُکھی دی غَیر ہاذری باکی دے سٹاف نُۄں وی غَیر ہاذر ہۄݨ لئی اُکسائُںدی ہَے۔
مَیتھۄں آپ اِکیراں غلتی ہۄ گئی سی۔ مَیں بِناں کِسے نُۄں دسّے چںڈِّیگڑھ چلا گِیا ساں۔ میرے مگرۄں آپھِیشِیئیٹ کرن والا پْرۄ.گُرجںٹّ سِںگھّ وی لُدھِیاݨے نُۄں بسّ چڑھ گِیا۔ اُدۄں اُہدی پتنی لُدھِیاݨے پڑھائُںدی سی۔ بائد دُپہِر جَۄہل ساہِب کالج وِچّ آ گئے۔ سانُۄں دۄہاں نُۄں غَیر ہاذر ویکھ کے اُنہاں نیں کلرّک تۄں پُچھِّیا پئی پْرِںسِّیپل ساہِب کِتھے نیں؟ کِسے نُۄں کُجھّ دسِّیا ہُںدّا تاں دسّدا۔ اُنہاں نیں پںجّابی وِچّ اِکّ چِٹّ لِکھ کے میرے میذ اُتے شِیشے ہیٹھ رکھّ دِتّی۔ مَیں آ کے پڑھی تاں لِکھِیا ہۄئِیا سی٬ “چںگّا ہۄوے جے تُہاڈے تے گُرجںٹّ سِںگھّ وِچۄں اِکّ جݨا دپھتر وِچّ ذرُۄر رہے۔” مَیں آپݨے آپ نُۄں لائہنت پائی کِہ اِکۄ وار بِناں دسّے گِیا ساں تے اُدۄں ہی سنّہ `چۄں پھڑِیا گِیا۔ اُس تۄں بائد جَۄہل ساہِب نُۄں ناں کدے چِٹّ لِکھݨی پئی تے ناں کدے ذُبانی کہِݨا پِیا۔
امردِیپ کالج وِچّ کمّ کرن والے ٹِیچِںگّ سٹاف لئی دۄ شرتاں لاذمی سن۔ پہِلی سی کِہ لَیکچرار نُۄں مُکںدّپُر ہی رہِݨا پویگا۔ اُہ چھُٹّی والے دِن ہی لامبھے جا سکیگا۔ شنِیوار جا کے سۄموار سوکھّتے مُڑیگا۔ دُۄجی شرت سی کِہ کِسے وی وِشے دا کۄئی لَیکچرار پْرائیِویٹ ٹِئۄُشن نہِیں کریگا۔ ڈا.جَۄہل نُۄں پتا سی کِہ اِنہاں شرتاں بِناں پیںڈُۄ کالج نیں نہِیں چلّݨا۔ اُہ اِںٹروِئۄُ لَیݨ ویلے ہی پُچھّ لَیںدے سن کِہ مُکںدّپُر رہِ سکدے اۄ تاں اِںٹروِئۄُ لَے لَینے آں ورنا نہِیں۔ جِہڑے اُمِیدوار اُپْرۄکت دۄہیں شرتاں منّدے سن اُنہاں نُۄں ہی امردِیپ کالج وِچّ رکھِّیا جاںدا سی۔ اُس کالج دے ودھݨ پھُلّݨ دا راذ وی اِہۄ سی کِہ سٹاپھ دِن رات ہر ویلے ہاذر سی۔ پْرائیِویٹ ٹِئۄُشن ناں پڑھائُݨ دیݨ دا متلب سی کِہ لَیکچرار کلاساں وِچّ ہی چجّ نال پڑھائُݨ ناں کِہ کلاساں وِچۄں ٹِئۄُشناں بھالدے پھِرن۔
پِںڈّاں دے سکُۄلاں کالجاں تے ڈِسپَیںسرِییاں آدِ دا بُرا ہال اِسے کرکے ہَے کِہ اُنہاں وِچّ کمّ کرن والا بہُتا سٹاپھ پِںڈّاں وِچّ نہِیں رہِںدّا۔ ودھیرے کرمچاری شہِراں وِچّ رہِ کے پِںڈّاں `چ نَۄکری کردے ہن۔ اُہ پِںڈّاں وِچّ کدے جاںدے ہن کدے نہِیں جاںدے جِس کرکے ادارِیاں دا بُرا ہال ہۄ جاںدَے۔ سرکار نُۄں چاہِیدَے کِہ پِںڈّاں دے سرکاری ادارِیاں وِچّ کمّ کرن والے ادھِکارِییاں تے کرمچارِییاں دا امردِیپ کالج مُکںدّپُر ورگا اِلاج کرے۔ ناں سٹیشن چھڈّݨ دیوے تے ناں سرکاری تنکھاہ لَیںدِیاں پْرائیِویٹ ٹِئۄُشن جاں پْرائیِویٹ پْرَیکٹِس کرن دیوے۔ نال اِہ وی کرے کِہ کرمچارِییاں دے پیںڈُۄ بھتّے ودھاوے تے اُنہاں دے گھٹاوے جِہڑے شہِراں دِییاں سہُۄلتاں ماݨ رہے نیں۔ پر ہُݨ اُلٹ گلّ کِیتی جا رہی ہَے۔ شہِراں `چ کمّ کرن والِیاں دے بھتّے ودھّ ہن تے پِںڈّاں `چ کمّ کرن والِیاں دے گھٹّ ہن۔
مَیں جدۄں ڈھُڈِّیکے دے سرکاری کالج وِچّ پڑھائُںدا ساں تاں ڈھُڈِّیکے دے لَیکچرار بدلی کروا کے لُدھِیاݨے چلے جاںدے سن۔ اُتھے رہائِشی الائۄُںس دُگّݨا تِگّݨا مِلدا سی۔ جِیہنُۄں لُدھِیاݨے تۄں پُٹّ کے ڈھُڈِّیکے بھیجدے اُہ پِٹّی جاںدا کِہ اِکّ تاں الائۄُںس گھٹ گِیا٬ دُۄجا لُدھِیاݨے تۄں ڈھُڈِّیکے آئُݨ جاݨ دا کِرائِیا لگّݨ لگّ پِیا تے تِیجی امِیر شہِری ماپِیاں دے بچِّیاں دی ٹِئۄُشن کھُسّ گئی۔ چَۄتھا بسّاں وِچّ ہی دِہاڑی بِیتݨ لگّ پئی۔ اُہ گھاٹے وادھے دا ہِساب کِتاب لا کے اۄنی کُ وڈھّی دے دِںدّا تے پھِر لُدھِیاݨے چلا جاںدا۔ پڑھنا پڑھائُݨا پھِر کِیہنے سی؟ ہۄرناں پیںڈُۄ سرکاری کالجاں دا وی اِہۄ ہال سی تے ہُݨ وی ہَے۔
اِہ گلّ اِتھے ہی چھڈّ کے پہِلاں آپݨی مُکا لواں۔ کالجاں دے پْرِںسِّیپلاں وِچۄں دۄ پْرِںسِّیپل دۄ سالاں لئی پںجّاب سکُۄل سِکھِّیا بۄرڈ دے مَیمبر نامذد کِیتے جاںدے ہن۔ پںجّاب دے سِکھِّیا مںتّری جتھیدار تۄتا سِںگھّ نیں مَینُۄں تے مستُۄیاݨے کالج دے پْرِںسِّیپل رام سِںگھّ کُلار نُۄں مَیمبر نامذد کر دِتّا۔ بۄرڈ دِییاں مِیٹِںگّاں وِچّ جاںدِیاں مَینُۄں سِیاستداناں تے بِئۄُرۄکریسی دے اپھسراں نُۄں مِلݨ دا مَۄکا مِلِیا۔ سِیاستداناں دِییاں سِپھارشاں وی آ جاںدِییاں کِہ پھلاݨا پھَیسلا اِںج ہۄوے تاں ٹھِیک ہَے۔ جدۄں مَینُۄں بۄرڈ دے اِمتِہان پاس کرن والے وِدِیارتھِییاں دِییاں جنم تارِیکھاں تے ناں درُست کرن والی کمیٹی دا مَیمبر بݨائِیا گِیا تاں کئی گُجھِّییاں گلّاں دا پتا لگّا۔ اِکّ دۄںہ دا ذِکر کرنا واجب ہۄویگا۔
کمیٹی مَیمبراں دے دھِیان وِچّ آئِیا کِہ کُجھّ کلرّک وڈھّی لَے کے وِدِیارتھِییاں دِییاں جنم تارِیکھاں تے ناں بدل دِںدّے ہن۔ بائد وِچّ پُۄری دی پُۄری پھائیِل کمیٹی تۄں پروان کروا لَیںدے ہن۔ پُچھّ پڑتال پِچھّۄں اسِیں اِس سِٹّے `تے پہُںچّے کِہ جِہڑا وِدِیارتھی اِمتِہان پاس کرن تۄں سال دۄ سال دے ارسے وِچّ آپݨی غلت درج ہۄئی جنم تارِیکھ جاں ناں ٹھِیک کروائُںدا ہَے اُہ واکِیا ہی غلت نُۄں درُست کروا رِہا ہُںدّا ہَے۔ پر جِہڑا پںجّ سال تۄں وی ودھّ سمیں بائد ٹھِیک کرن لئی ارذی دِںدّا ہَے اُہ اسل وِچّ ٹھِیک نُۄں غلت کروائُںدا ہَے۔ کمیٹی نیں پھَیسلا کِیتا کِہ پںجّ سال دا سماں لںگھّ جاݨ بائد جِہڑی ارذی آئُںدی ہَے اُہ سِدھّی کمیٹی کۄل آوے۔ لۄڑ پَیݨ `تے ارذی کرتا نُۄں بُلائِیا وی جا سکدَے۔
اِںج کرن نال وڈھّی نُۄں کاپھی ٹھلّہ پَے گئی۔ جِہڑے سمجھدے سی کِہ وڈھّی نال سارے کمّ ہۄ جاںدے ہن اُنہاں دا اِہ ’نِکّا جِہا‘ کمّ وی نہِیں سی ہۄ رِہا۔ غلت درج ہۄئیِیاں جنم تارِیکھاں تاں ٹھِیک ہۄ رہِییاں سن پر ٹھِیک لِکھِییاں غلت ہۄݨۄ ہٹ گئیِیاں۔ اِکّ بںدّا اہِم سِیاسی نیتا دی سِپھارش نال مُکںدّپُر آئِیا۔ ہۄویگا چالی کُ سالاں دا۔ اُہ بڑے ہمّے نال کہِݨ لگّا کِہ مَیں گرَیجُۄئیٹ آں۔ اِںگلَیںڈ `چ کئی سال لا کے آئِیاں۔ ایتھے آ کے پتا لگّا پئی تسِیلداری دا ریٹ تِیہ لکھّ اےَ۔ میری `تاںہ تک پہُںچّ اےَ جِس کرکے سَۄدا پچّی لکھّ `چ ہۄ گِئَے۔ ہُݨ پْرابلم اِہ اےَ کِہ میری اُمر دۄ سال ودھّ اےَ۔ اُہ دسوِیں دے سرٹِیپھِکیٹ `چ ٹھِیک کرنی اَیں۔ مَیں آپݨے سکُۄل دے رجِسٹر `چ ٹھِیک کروا دِتّی اےَ تے ذِلہے دے سِول سرجن دے دپھتر تۄں وی لِکھوا لِیائِیاں۔ بسّ تُسِیں اۄ گھُگّی مارنی اَیں۔ اگلے ہفتے تُہاڈی کمیٹی دی مِیٹِںگّ اےَ۔ جۄ سیوا کہۄ ہاذر آں۔
کمال دی ترذے بِیانی سی۔ بںدّا اِںگلَیںڈِییاں واںگ سپشّٹ سی پر پںجّاب دے کائِدے کانُۄن نُۄں ٹِچّ سمجھدا سی۔ سمجھدا سی کِہ پںجّاب دا کی اےَ٬ وڈھّی دے کے جۄ مرذی کر کروا لئۄ۔ مَیں اُہدے کاگذ پتّر ویکھے۔ اُس نیں پںدّراں سال تے کُجھّ مہِینِیاں دا ہۄ کے دسوِیں پاس کِیتی سی جِس کرکے اُس دی جنم تارِیکھ بِلکُل ٹھِیک لِکھی ہۄئی سی۔ ہُݨ اُہ تیراں سالاں دا بݨ کے دسوِیں پاس دا سرٹِیپھِکیٹ بݨوائُݨا چاہُںدّا سی جۄ بݨ نہِیں سی سکدا۔ مَیں اُس نُۄں ساپھ کہِ دِتّا کِہ اسِیں غلت جنم تارِیکھاں ٹھِیک کرن واستے لائے آں ناں کِہ ٹھِیک نُۄں غلت کرن واستے۔ اُہ ہَیران وی ہۄئِیا تے پریشان وی۔ کہِݨ لگّا٬ “پھِر اِلاج دسّۄ۔” مَیں آکھِیا٬ “جِیہنُۄں پچّی لکھّ دِتّے اےَ واپس لَے لئۄ تے جِیہدا تسِیلداری `تے ہکّ بݨدَے اُہنُۄں تسِیلدار بݨن دِئۄ۔” مَینُۄں نہِیں پتا کِہ اُہ تسِیلدار بݨ سکِیا جاں نہِیں پر مَیں ٹھِیک جنم تارِیکھ نُۄں غلت کرن دا بھاگی نہِیں بݨِیا۔
اِک وار اِکّ پُلِس اِںسپَیکٹر دی جنم تارِیکھ تے پِتا دے ناں دا کیس آ گِیا۔ اُہ آپ تاں دسوِیں وی پاس نہِیں سی پر آپݨے سِرناوِیئیں دے سرٹِیپھِکیٹاں اُتے بھرتی ہۄ کے ترکِّییاں کردا اِںسپَیکٹر بݨ گِیا سی۔ ہُݨ ڈی.اَیسّ.پی.بݨن نُۄں پھِردا سی پر جِیہدا ہکّ مارِیا جا رِہا سی اُہنے پۄل کھۄلہ دِتّا سی۔ اسی پُچھّ پڑتال کِیتی تاں پہِلاں اُس نیں ٹھاݨیداراں والے پھُںکّارے مارے پر پِچھّۄں اے.سی.کمرے وِچّ بَیٹھے نُۄں وی مُڑھکا آ گِیا۔ اسِیں سِرف اینا ہی کِہا سی کِہ پچّی سالاں دی تنکھاہ سݨے وِیاذ واپس کرنی پویگی تے جیلہ دا پتا نہِیں کِنّی ہۄوے؟
پْرِںسِّیپل بݨ کے تے پْرِںسِّیپل دے رُتبے نال ہۄر وی کئی کُجھّ بݨ کے مَینُۄں کاپھی کُجھّ ویکھݨ تے جاݨن دے مَۄکے مِلے۔ چار سال دی پْرِںسِّیپلی نال چالی سال تۄں وی ودھّ دا جِیون انُبھو ہۄ گِیا۔ میری رِٹائِرمَیںٹ اُتے اِکّ سماگم کِیتا گِیا جِس نُۄں ڈا.جَۄہل نیں وِدائِگی سماگم دی تھاں اَیپرِیسِیئیشن پھںکّشن کِہا۔ جسوںتّ سِںگھّ کںوّل جِس نیں مَینُۄں دِلّی تۄں ڈھُڈِّیکے لِیاںدا سی تے پِچھّۄں مُکںدّپُر بھیجِیا سی اُہ وی میری رِٹائِرمَیںٹ سمیں ہاذر سی۔ میری سِفت سلاہ اُس نُۄں آپݨی سِفت سلاہ لگّ رہی سی۔