26 اگست نُۄں سری پبلِک لائِبْریری دی نِئۄُٹن بْراںچ وِچّ وِچّ اَۄنلائیِن مَیگذِین وتن ولّۄں پںجّابی وِکِیپِیڈِیا دی پہِلی ورکشاپ دا پْربںدھّ کِیتا گِیا۔ اُتّری امرِیکا وِچّ پںجّابی وِکِیپِیڈِییا بارے اِس ترہاں دی اِہ پہِلی ورکشاپ سی۔
ورکشاپ دے شُرُۄ وِچّ یُۄنِیورسِٹی آپھ بْرِٹِش کۄلمبِّییا وِچّ پںجّابی ادھِیاپک اتے پںجّابی وِکِیپِیڈِیا لئی سرگرمی نال یۄگدان پا رہے سُکھوںتّ ہُںدّل نیں وِکِیپِیڈِیا دی مہتّتا بارے وِستھار نال دسِّیا۔ اُنہاں کِہا ''وِکِیپِیڈِییا اِس سمیں گِیان ہاسل کرن٬ گِیان اِکتّر کرن٬ گِیان سمبھّالݨ وِچّ اِک اِنکلابی تبدِیلی لِیا رِ
پںجّابی دے سرگرم ناٹککاراں وِچ اُسدا ذِکر بہُت گھٹّ پڑھݨ نُۄں مِلدا ہَے۔ ناں ہی کدے اُسدی کارجشَیلی بارے کۄئی لیکھ جاں خبر نجرِیں پئی ہَے۔ ہۄر بہُت سارے لۄکاں واںگ مَینُۄں وی اُسدے ناں تۄں اُسدے گَیر-پںجّابی ہۄݨ دا بھُلیکھا سی۔
"لۄکِیں میرے ناں تۄں میرے اںگّْریذ ہۄݨ دا بھُلیکھا کھا جاںدے آ پر مَیں پںجّاب `چ ڈھِلّواں کلاں دے دلِتّ ویہڑے وِچ پَیدا ہۄئِیا-----۔" جد مَیں اُس نُۄں پہِلی وار سُݨِیا٬ اُہ اِہ دسّ رِہا سی۔ اُس دِییاں سِدھِّییاں تے سپشّٹ گلّاں مَیں بڑے دھِیان نال سُݨ رِہا سی۔ اُسدی پہِلی گلّ نیں ہی میرا دھِیان کھِچّ لِیا۔ اۄ
بَیںکُئٹ-ہال دے گیٹ 'چ پْراہُݨِیاں نُۄں جی-آئِیاں کہِݨ لئی کھڑۄتی منپْرِیت دی نِگہا نِینا 'تے پئی تاں اُس نُۄں لگّا جِویں ہُݨے سُۄرج آ کے نِینا دی باںہ 'چ باںہ پائیگا اتے اُہ ہال وِچّ آئُݨگے۔ پر نِینا دے نال لگّ کے لائیِن 'چ کھڑھے کِسے اۄپرے مُںڈّے نُۄں ویکھ منپْرِیت نُۄں پل دی پل پِیا بھُلیکھا دُۄر ہۄ گِیا۔ منپْرِیت نیں ہائُکا لَے کے سۄچِیا٬ 'سُۄرج نیں کِتھّۄں آئُݨَے؟"
"ہائے آںٹی٬ کی ہال اےَ؟" آکھ نِینا اُس دے گل لگّ کے مِلی اتے آپݨے پِچھّے کھڑھے دۄ مُںڈِّیاں اتے اِکّ کُڑی ولّ ہتھّ کرکے بۄلی٬ "میرے فْرَیںڈس۔" پھِر آپݨے دۄستاں ولّ ویکھد
جے جسوِںدّر دی گلّ منّ لَیںدی تاں اجیہی دُبِدھا ’چ ناں پھسدی۔ اُدۄں اِرادا وی تاں پکّا سی۔ پر مَینُۄں پاپا دی گلّ ٹھِیک لگّی سی۔ جسوِںدّر دا ہالے ہُݨے پھۄن آ کے ہٹِیا ہَے۔ ناں سُکھّ ناں ساںد۔ سِدھّا پُچھّدا ہَے , “ہالے بھُۄیا نُۄں پھۄن کِیتا ہَے کِہ نہِیں؟”
“نہِیں۔” سُݨ اُسدی آواذ کھرہوی ہۄ جاںدی ہَے٬ “لگّدا ہَے تیرا ہَیتھے ہی جِیء لگّ گِئَے۔”
“پاپا ہۄرِیں کہِںدّے آ کے مہِینا کُ ہۄر ٹھہِر جاواں۔”
“پر بھُۄیا نُۄں پھۄن کرکے ترِیک تاں پکّی کر لَے۔ اُس چھُٹّی بُکّ کرائُݨی اےَ۔ اُہ آپ آئۄُ۔ کھڑھے پَیر کہِںدّے ٹِکٹ وی مہِںگّی مِلدی
اںگّریذی کِتاب ’جِئۄُلذ آپھ دی کِلا‘ دا پںجّابی وِچّ انُواد کردِیاں پالدی پِںڈّ نال مَیں ڈُۄںگھی ساںجھ مہِسُۄس کرن لگّا سی۔ اِہ میرے سُپنِیاں وِچّ آئُݨ لگّا۔ پِںڈّ بھاویں نہِیں رِہا پر اِسدے بچے نِشاناں نُۄں دیکھݨ دی میری رِیجھ سی۔ ہۄر رُجھیوِیاں کارݨ کدے جا ناں سکِیا٬ بھاویں اِہ میرے ہی سُۄبے بْرِٹِش کۄلمبِّییا وِچّ ہَے۔
اِنہاں گرمِییاں وِچّ سُکِیرت ہۄرِیں کنیڈا آئے تاں اُنہاں نال پالدی جاݨ دا سببّ بݨ گِیا۔ سُکِیرت دے نال نال پںجّابی دے دۄ ہۄر وڈّے وِدواناں٬ ڈا. رگھبِیر سِںگھّ سِرجݨا اتے ڈا. سادھُۄ سِںگھّ دا وی ساتھ بݨ گِیا۔ کار دا ڈر
ہرپْرِیت سیکھا دی تھۄڑھا چِر پہِلۄں رِیلِیذ ہۄئی پُستک ’بی جی مُسکرا پئے‘ وِچّۄں اِہ خُبسُۄرت کہاݨی گلۄبل پںجّابی دے پاٹھکاں لئی پیش کِیتی جا رہی ہَے:
کھالی گھر ڈِمپّل نُۄں بھاںء-بھاںء کردا لگّا۔ بچِّیاں دے سکُۄل وِچّ چھُٹِّییاں ہۄݨ کرکے اُسدے ماسڑ جگجِیت نیں اُس دی ماسی منجِیت تۄں وی کمّ `تے دۄ دِناں دی چھُٹّی کروا کے کلّہ بچِّیاں دے نال آپݨے ماں-پِئۄ کۄل وِکٹۄرِییا بھیج دِتّا سی۔ ڈِمپّل نیں وِیکئَںڈ `تے آپݨے ماسڑ جی دے نال جا کے اُنہاں نُۄں لَے آئُݨا سی۔ اُنہاں دا وِچار سی کِہ اِس بہانے ڈِمپّل وی وِ
سبھنی تھائیِں اِکّۄ خبر دی ہی چرچا سی اتے اُسے کھبر نُۄں آپݨے اںدّر رِڑکدا ترسیم جد گھر پہُںچِّیا تاں آم دی ترہاں ٹی.وی.مُۄہرے بَیٹھی اُس دی اٹھّ-سالا دھی گُرنِیت اتے چار-سالا پُتّر سُمِیت نیں رلوِیں آواذ وِچّ کِہا٬ “ساسری `کال٬ ڈَیڈی۔” ’ساسری `کال‘ دا جواب دِتّے بِنہا گُرنِیت ولّ کْرۄدھ نال ویکھدے ہۄئے ترسیم نیں کِہا٬ “ٹی.وی.مُۄہرے بہِ جِیا کر سکُۄلۄں آئُݨ سار٬ نالے جُیاک نُۄں سِکھا اِہ پُٹھِّییاں آدتاں۔” اتے پھِر اُہ بچِّیاں نال سۄپھے `تے بَیٹھی آپݨی ماں اتے چاہ بنائُݨ لئی سٹۄو کۄل کھڑھی آپݨی پتنی مند
11 اکتُۄبر 2009 دی شام نُۄں سری دے بِل پرپھارمِںگّ آرٹس تھِیئیٹر وِچ پںجّابی ناٹک ’نِئۄں جڑھ‘ دا مںچّن ہۄئِیا۔ اِہ ناٹک پْرۄپھَیسر اجمیر اَۄلکھ دا لِکھِیا ہۄئِیا ہَے اتے اُنہاں دی ہی اگوائی وِچ اَیڈمِںٹّن دی پںجّابی ہَیرِیٹیج تھِیئیٹر اَیسۄسِیئیشن ولّۄں کھیڈِیا گِیا۔ بھرُۄݨ ہتِّیا رۄکݨ دا کھُلہ کے سُنیہا دِںدّے اِس ناٹک وِچ درشکاں دی دِلچشپی لئی منۄرںجّن وی سی تے اُسارُۄ گِیت وی سن۔ بھاوُک کرن والے دْرِش وی سن۔ پںجّاب تۄں اِس ناٹک وِچ ہِسّا لَیݨ آئے سْرِیمتی منجِیت کَۄر اَۄلکھ اتے ہَیرِیٹیج گرُپّ دے پرمجِیت سِںگھّ گِلّ ا