61
ہرِیش رائے اتے اُس دی سںسّتھا دے سمّتی نال آ رلݨ نال سمّتی دا باہُۄبل کئی گُݨا ودھ گِیا۔
سمّتی جاݨدی سی کِہ سرکاراں نیں بݨدے-ٹُٹّدے رہِݨا ہَے۔ سارے مُکھّ مںتّری اِکۄ تھَیلی دے چٹّے-وٹّے ہن۔ لۄک بھلائی دی ٹیک کِسے اُپر نہِیں رکھّی جا سکدی۔
ہرِیش رائے دے سُجھاء ’تے سمّتی نیں آپݨے ہتھِّیں آپݨا آپے ہی کارج سںوّارݨا شُرُۄ کِیتا۔
پِںڈّاں وِچ پِںڈّ پدھّر ’تے اتے شہِراں وِچ وارڈ پدھّر تے سمجھَۄتا کمیٹِییاں بݨائیِیاں گئیِیاں۔ مسلے دے اُٹھّݨ دی گھُسر-مُسر سُݨدِیاں ہی اِہ اِکائیِیاں دۄہاں دھِراں نال سمپّرک کردِییاں۔ اُہناں نُۄں
51
ہلکی نِیلی وردی پا کے فَیکٹری وِچ مُشکّت کرن آئے ہاکم دا دھرمپال نیں گرمجۄشی نال سواگت کِیتا۔
ڈِپٹی دی کُرسی اگّے میذ سی۔ میذ دے دُۄجے پاسے ہاکم کھڑا سی۔ اُس دے بَیٹھݨ لئی ناں کُرسی سی٬ ناں سٹُۄل۔
دھرمپال نیں دراذ کھۄلہِیا۔ وِچۄں جیلہ مَینُۄئل کڈھّ کے میذ تے رکھّ لِیا۔ پھیر ہاکم نُۄں آکھݨ لگّا۔
“تُۄں جیلہ مَینُۄئل دا ہوالا دے کے آکھیںگا کِہ کَیدی تۄں اُس دی یۄگتا اتے سرِیرک سمرتھّا انُسار کمّ لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ مَیں بی-کلاس کَیدی ہاں۔ مَیتھۄں ہلکا-پھُلکا کمّ لئۄ۔ جیلہ پْرشاسن نیں پُۄرے ستّ سال اِہناں
41
اجّ گئۄُ-پُۄجا دا تِئُہار سی۔
چھڑِیاں دی بَیرک وِچ چہِل-پہِل دی تھاں ماتم چھائِیا ہۄئِیا سی۔ کَیدِییاں نُۄں اِس دِن دی اُڈِیک گِیاراں مہِینے اُنتّی دِن رہِںدّی سی۔
اِس بَیرک دا چِیف وارڈر ہری اۄم گئۄُ بھگت سی۔ ہر رۄذ سویرے اُٹھّ کے اُہ پہِلاں گئۄُشالا جاںدا سی۔ گئۄُیاں دے پَیرِیں ہتھّ لا کے اُہناں نُۄں پٹھّے پائُںدا سی۔ پھیر مںدّر جا کے پُۄجا کردا سی٬ پھیر کمّ ’تے آئُںدا سی۔
تِئُہار تۄں اِک ہفتا پہِلاں اُس نُۄں چاء چڑھ جاںدا سی۔ کۄل کھڑۄ کے اُہ ساری بَیرک دی سفائی کرائُںدا سی۔ نائی بُلا کے کَیدِییاں دی شیو اتے ہجامت کرا
31
سمّتی دا سارے اِلاکے وِچ پکّا جن-آدھار بݨ چُکّا سی۔ اِلاکے وِچ کمّ کردی ہر چھۄٹی-وڈّی سںسّتھا دی کِسے ناں کِسے سمیں سمّتی نیں سہائِتا کِیتی سی۔ وڈّے سںگھّرشاں سمیں کِسے وی سمیں اُہناں نُۄں ہاک ماری جا سکدی سی۔
چۄݨاں سِر ’تے آ چُکِّییاں سن۔ آپݨِییاں بھَیڑِییاں کارگُذارِییاں کارن سرکار پُۄری ترہاں بدنام ہۄ چکّی سی۔ ستّادھاری پارٹی دے نیتاواں نُۄں لۄکاں نُۄں مُۄںہ دِکھائُݨ وِچ دِکّت پیش آ رہی سی۔ آپݨے ہکّ وِچ وۄٹاں مںگّݨ دا اُہناں کۄل کۄئی مُدّا نہِیں سی۔
لۄہا گرم سی۔ سرکار ’تے دباء پا کے آپݨی گلّ منّو
21
پںچھِّییاں دی بَیرک ولّ جاںدے مِیتے نُۄں لگّ رِہا سی٬ جِویں اُہ نرکاں ’چۄں چھُٹّ کے آئِیا ہۄوے۔
اِک سال رہِ کے وی سِںگھّاں دی بَیرک اُس نُۄں آپݨی نہِیں سی لگّی۔
پہِلے کُجھ مہِینے اُس نیں لمبّے-چَۄڑے سُپنے لئے سن۔ سِںگھّ سجݨ دا بھُۄت اُس دے سِر ’تے سوار رِہا سی۔ جتھیبںدّی دے مُڈھّلے نِئماں دی پالݨا کردے ہۄئے اُس نیں داڑھی کیس ودھا لئے سن۔ نِتّنیم کرنا شُرُۄ کر دِتّا سی۔ پِچھلِیاں نالۄں ناتاتۄڑ لِیا سی۔ سمّتی والِیاں نال مجبُۄری وسّ گِݨتی دِییاں مُلاکاتاں کِیتِییاں سن۔ بھراواں ورگا پالا کِس کھُۄہ کھاتے وِچ رُل رِہا ہَے٬
11
سِںگھّاں دی بَیرک وِچ سںتّری دی داڑھی کھُلّہی سی۔ وردی دی تھاں اُس نیں ہلکے نِیلے رںگّ دا کُڑتا-پجاما پائِیا ہۄئِیا سی۔ پَیرِیں تِلّیدار جُتّی سی۔ اُہ خالی ہتھّ سی۔ بَیرک وِچ سںتّری دا اتے سںتّری کۄل بںدُّۄک دا ہۄݨا ذرُۄری سی۔ اِہ سںتّری سی جاں کۄئی سِںگھّ٬ مِیتا اِہ سمجھݨ دا یتن کرن لگّا۔
سںتّری نیں مِیتے نُۄں گیٹ کۄل کھڑھائِیا اتے آپ کاغذ-پتّر لَے کے مُنشی دے دفتر جا وڑِیا۔
وِہلا کھڑا مِیتا آپݨی نوِیں رِہائِش دا جائِذا لَیݨ لگّا۔
ہُݨ تک مِیتا کئی جیلہاں گاہ چُکّا سی۔ بہُتِییاں بَیرکاں دے وِہڑے وِران اتے
1
شہِر وِچلی جیلہ چھۄٹی سی۔ اُتھے کیول ہوالاتِییاں جاں چھۄٹی-مۄٹی سذا بھُگت رہے کَیدِییاں نُۄں رکھِّیا جاںدا سی۔ اُمر کَید دی سذا بھُگتݨ لئی خترناک اتّوادِییاں نُۄں کیںدری جیلہ بھیجِیا جاںدا سی۔
کیںدری جیلہ مائِیا نگر وِچ سی اتے مائِیا نگر اِتھۄں کرِیب سَۄ کِلّۄمِیٹر دُۄر سی۔
شائِد سُۄبے دا اِہ پہِلا مُکدّما سی جِس وِچ اتّوادِییاں نُۄں سذا ہۄئی سی۔ نہِیں تاں ہُݨ تک اِہ بری ہُںدّے رہے سن۔
سَۄ مِیل لمبّے رستے وِچ اتّوادِییاں ولّۄں پُلِس وَین ’تے ہملا کرن اتے آپݨے ساتھِییاں نُۄں چھُڈا لَیݨ دی پُۄری سمبھّاون