پںجّاب بہُ پکھّی اتے بہُۄ پرتی سںکّٹ وِچّۄں گُذر رِہا ہَے۔ نشے٬ کھُدکُشِییاں٬ بیرُذگاری٬ کِرسانی سںکّٹ٬ گَیںگسٹرواد٬ سرکاری ہسپتالاں دا نِگھار٬ گرِیبی٬ لکّ تۄڑوِیں مہِںگّائی٬ بھْرِشٹاچار٬ بھُکھّمری٬ بلاتکار٬ وِئُپارِک سںکّٹ٬ دِن-ب-دِن بۄجھل ہُںدّی کرذے دی پںڈّ٬ مِلاوٹکھۄری٬ پاݨی سںکّٹ اتے پھِرَۄتی لئی آ رہِییاں دھمکِییاں نیں لۄکاں اںدّر کھَۄپھ دِییاں دِواراں کھڑھِییاں کر دِتِّییاں ہن۔

شراب پںجّاب سرکار دا مانتا پْراپت نشا ہَے۔ 2025-26 وِچّ پںجّابِییاں نُۄں شراب پرۄسکے 11020 کرۄڑ دی راشی اِکٹھّی کرن دا ٹِیچا مِتھِیا گِیا سی۔ چالُۄ وِتّی ورہ

پںجّاب وِچّ 13 نومبّر نُۄں ہۄݨ جا رہِییاں چار وِدھان سبھا دِییاں جِمنی چۄݨاں وِچّ مُکابلا ہُݨ کاںگرس٬ آم آدمی پارٹی تے بِیجیپی وِچالے ہی رہِ گِیا ہَے کِئُںکِہ اکالی دل اِنہاں جِمنی چۄݨاں وِچّۄں باہر ہۄ گِیا ہَے۔ اکالی دل ولّۄں ورکِںگّ کمیٹی دی مِیٹِںگّ کرکے اِنہاں جِمنی چۄݨاں وِچّ کِنارا کر لَیݨ نال سُۄبے دی سِیاست نیں نواں مۄڑ لَے لِیا ہَے۔

اِہ چار وِدھان سبھا سِیٹاں وِچّۄں اِکّ گِدّڑباہا تۄں کاںگرس پْردھان راجا وڑِںگّ دے لُدھِیاݨا تۄں لۄک سبھا چۄݨ جِتّݨ اُپرںتّ کھالی ہۄئی سی۔ دُۄجی٬ برنالا وِدھان سبھا سِیٹ سابکا مںتّری مِیت ہیء

جدۄں تکّ اِس دھرتی ’تے ونّ-سُونّتا بݨی رہیگی٬ اُدۄں تکّ ساڈی ذِںدّگی وی بہُ-رںگّی بݨی رہیگی۔ کُدرتی ونّ-سُونّتا دے کھتم ہُںدِّیاں ہی ساڈی ذِںدّگی دے رںگّ وی پھِکّے پَیݨ لگّ پَیݨگے۔ شِیشے دے مرتباناں وِچّ تاڑ کے رکھِّییاں مچھِّییاں تۄں اسِیں درِیاواں٬ سمُںدّراں٬ ندِییاں دی وِشالتا دے درشن نہِیں کر سکدے۔ گڈِّییاں وِچّ ٹںگِّییاں بنائُٹی چِڑِییاں٬ تۄتے٬ گٹاراں ساڈے مناں نُۄں سںگِّیتک ہُلارے نہِیں دے سکدے۔

اسِیں کُدرتی بنسپتی اتے جںگّلاں نُۄں ساف کر کے دھرتی نُۄں جاں تاں پلاٹاں دا رُۄپ دے دِتّا جاں پھِر اُس تھاں اُتّے کںکّرِیٹ دے جںگّل اُسا

چِٹّے تے گَیںگسٹرواد واںگ چائیِنا ڈۄر دا کہِر دِن بدِن ودھدا جا رِہا ہَے٬ جِس نیں ہُݨ تک ہذاراں لۄکاں نُۄں ذکھمی کرن تۄں اِلاوا سَیںکڑے لۄکاں دِییاں جاناں وی لَے لئیِیاں ہن۔ پر اِسدے باوجُۄد ناں تاں ساڈِییاں سرکاراں نیں اتے ناں ہی لۄکاں نیں چائیِنا ڈۄر دی ورتۄں ناں کِیتے جاݨ نُۄں لَے کے گمبھِّیر ہن۔ جیکر چائیِنا ڈۄر دے اِس ودھ رہے کہِر نُۄں وکت رہِںدِّیاں لگام ناں لائی گئی تاں اُہ دِن دُۄر نہِیں جدۄں اِس اُتّے نکیل پائُݨی ساڈے وسّۄں باہر ہۄ جاویگی تے اسِیں ہتھّ ملدے رہِ جاواںگے۔ چائیِنا ڈۄر دی سمسِّیا اِس کدر ودھ چُکّی ہَے کِہ گھرۄں باہر نِکلدے ہی اِس

پرواس دا رُجھان سدِییاں تۄں چلدا آ رِہا ہَے۔ رۄذی رۄٹی لئی بںدّا پںچھِّییاں واںگ اِکّ جگہا تۄں دُۄجی جگہا جاںدا رہِںدّا ہَے٬ بیشک اُس نُۄں انیکاں دِکّتاں دا ساہمݨا وی کرنا پَیںدا ہَے۔ گَیر کانُۄنی ترِیکِیاں نال دُۄجے دیشاں نُۄں جاݨ سدکا انیکاں لۄکاں نُۄں آپݨی جان تۄں وی ہتھّ دھۄݨ پَے جاںدے ہن۔ پر اِسدے باوجُۄد پرواس دا اِہ سِلسلا لگاتار جاری ہَے۔ پِچھلے ڈیڈھ کُ دہاکے تۄں پرواس دا رُجھان بڑی تیذی نال ودھِیا ہَے۔ اِس رُجھان دَۄران بہُت سارے بںدّے گَیر کانُۄنی ڈھںگّاں نال وکھّ وکھّ دیشاں دی دھرتی اُتّے پَیر ٹِکائُݨݨ وِچّ سپھل ہۄئے ہن۔ امرِیکا وِ

پںجّاب اِس سمیں ناذُک ستھِتی وِچّۄں گُذر رِہا ہَے۔ جِہڑا سُۄبا کدے دیش دا مۄہری سی٬ اُہ نِواݨ ول جا رِہا ہَے۔ پںجّاب دِوس نُۄں نِرا سماگماں تک ہی سِیمت نہِیں رکھّݨا چاہِیدا ہَے سگۄں سُۄبے دے بھوِکھّ بارے گمبھِّیر چِںتّن دی لۄڑ ہَے۔ سارِییاں راجسی پارٹِییاں٬ وِدواناں اتے دھارمِک آگُۄیاں نُۄں اِکّ دُۄجے اُتّے چِکّڑ سُٹّݨ دی تھاں گمبھِّیر وِچار وٹاںدرے راہِیں کۄئی بھوِکھّی یۄجنا بݨائُݨ دی لۄڑ ہَے۔ بہِس وِچّۄں کُجھ پْراپت نہِیں ہُںدّا سگۄں اِکّ دُۄجے اُتّے چِکّڑ ہی سُٹِّیا جاںدا ہَے٬ جِس نال آپسی نفرتاں وِچّ ہۄر وادھا ہُںدّا ہَے۔ پِچھلے سمِیاں وِچّ کِہ

جیکر سماجِک ذِںدّگی نُۄں واچِیا جاوے تاں اِںج جاپدا ہَے کِہ لۄک آپݨی ذِںدّگی دی ہکِیکت تۄں لامبھے ہُںدّے جا رہے ہن۔ ٹَیلِیوِذن دے لڑِیوار ناٹکاں دے پاتراں دے چرِتّر مْرِگ تْرِشنا واںگ ہُںدّے ہن٬ جِنہاں دی ذِںدّگی ساڈی سماجِک اتے پرِوارک ذِںدّگی نال اُکّا ہی میل نہِیں کھاںدی ہُںدّی۔ اسِیں اِہ وی جاݨدے ہُںدّے ہاں کِہ اِہ لڑِیوار ناٹک کیول ساڈے منۄرںجّن لئی پیش کِیتے جاںدے ہن پر پھِر وی ٹَیلِیوِذن ’تے پیش کِیتے جا رہے ناٹکاں دے پاتراں دے جِیون وِچّ اسِیں اَینی بُری ترہاں کھُبھّ جاںدے ہاں کِہ اسِیں آپݨی نِجّی ذِںدّگی نُۄں بھُلّکے اُس ترہ

اِہ اِکّ کُدرتی ورتارا ہَے کِہ ہر وِئکتی دِییاں کھاݨ پِیݨ, رہِݨ سہِݨ, سَۄݨ پَیݨ, پہِنݨ, گلّبات کرن٬ بَیٹھݨ اُٹھّݨ اتے اِکّ دُۄجے نال وِچرݨ دِییاں آدتاں آپݨِییاں آپݨِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ ہر اِکّ دے وِچار وکھّرے وکھّرے ہُںدّے ہن۔ کِسے دا سُبھاء ہسمُکھّ٬ مذاکِییا اتے کھُلّہ دِلا ہُںدّا ہَے پر کۄئی تںگّ دِل اتے سںکّۄچی سُبھاء دا ہُںدّا ہَے۔ کِسے وِچّ کِسے ولّۄں کہی گئی گلّ نُۄں برداشت کرن جاں نذر اںدّاذ کرن دا مادا ہُںدّا ہَے٬ کۄئی اُس گلّ دا گُسّا کرکے رُسّ بَیٹھدا ہَے اتے تکرارباذی وِچّ پَے جاںدا ہَے۔ کئی اِکّ دُۄجے نُۄں سہِیۄگ دیکے کھُشی مہِسُۄس کردے ہ

اِتھّے مَینُۄں بابا ناذمی دِییاں اُہ ستراں یاد آئُںدِییاں ہن٬ اُہ لِکھدے ہن:

بے ہِمّت نیں جِہڑے بہِ کے شِکوا کرن مُکدّراں دا٬

اُگّݨ والے اُگّ پَیںدے نیں سِینا پاڑ کے پتھّراں دا۔

مںذّل دے متھّے دے اُتّے تختی لگدی اُنہاں دی٬

جِہڑے گھرۄں بݨا کے تُردے نکشا آپݨے سفراں دا۔

پںجّاب دے سْری چمکَۄر ساہِب وِدھان سبھا ہلکے تۄں اَیمّئَلّئے ڈا. چرنجِیت سِںگھّ چنّی نال میرا واہ واستا چِرۄکݨا چلِیا آ رِہا ہَے۔ بھاو اِکّ دہاکا پہِلاں دا٬ جدۄں اُنہاں نُۄں پںجّاب کاںگرس ڈاکٹر سَیلّ دا چیئرمَین نِیُکت کِیتا گِیا سی۔

اِس سںسّار وِچّ منُکھّ نُۄں سارے جِیواں تۄں سْریشٹ منِّیا جاںدا ہَے۔ اُس کۄل باݨی دی شکتی ہَے٬ اُس نُۄں ہسّݨا آئُںدا ہَے٬ وِکست دِماگ کرکے رِشتِیاں دی پہِچاݨ ہَے۔ پر اِہ ویکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کِہ اِنہاں گُݨاں دی ورتۄں کردِیاں منُکھّ آپۄ وِچّ پْریم نال رہِݨ دی تھاں اُس وِچّ ہئُمَیں٬ اِیرکھا٬ گُسّا اتے نفرت ودھیرے پْربل ہۄ جاںدے ہن۔ اِسے کرکے پرِوار٬ بھائیِچارِیاں اتے دیشاں وِچکار جھگڑے ہُںدّے ہن۔ سںسّار دے سارے دیش آپݨی آمدن دا بہُتا ہِسّا جںگّی تِیاری اتے فَۄجاں اُتّے کھرچ کردے ہن۔ اسِیں اِہ بھُلّ جاںدے ہاں کِہ جِیون تاں بہُت تھۄڑھا ہَے٬ کۄئی

جُۄن جلائی دے ڈیڑ مہِینے وِچ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ ہۄئے پںجّوِیں وار وادھے نیں اِک واری ناں کیول لۄکاں نُۄں ہَیران ہی کر دِتّا سگۄں مِہگائی دی چکّی وِچ پِسدے لۄکاں دا لکّ تۄڑ دِتّا ہَے۔ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ ہۄئے وادھے دِییاں خبراں دی اجے شِیائی وی نہِیں سُکّی ہُںدّی کِہ کِیمت اِک واری پھِر ودھ جاںدی ہَے۔ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں دے ودھݨ دے نال ناں کیول پٹرۄلِیئم وستاں دِییاں ہی کِیمتاں ودھدِییاں ہن سگۄں اُۄرجا دا اِک وڈّا سادھن ہۄݨ کرکے اِس نال سماج پْربںدھّ دِییاں چُۄلاں وی ہِلّ جاںدِییاں ہن۔ رۄجمرا دِییاں وستاں دے بھاء اسمانی چڑھ جاںدے ہن۔ آوا

پِچھلے ستّر کُ سالاں وِچّ جِئۄں-جِئۄں٬ وڈّے پدھّر تے پںجّاب دی دھرت دے جائے آپݨا دیش چھڈّ دُنِییا دے وکھّ وکھّ دھراتلاں تے کھِںڈّدے گئے تاں پںجّابی بۄلی٬ ساہِت تے سبھِیاچار نیں وی اِہناں پردیسی ہۄ رہے باشِںدِّیاں دِییاں گٹھڑِییاں دے نال نال سمُںدّراں تۄں پار دا سپھر تَیء کرنا شُرُۄ کِیتا۔

جے سۄچِیئے تاں پِچھلے پںجّاہ سال پںجّابی بھاشا لئی کُجھ وکھّرے تے خاس رہے ہن۔ اِس سمیں درمِیان پںجّابی بۄلی اِکّ کھِتّے دِییاں ہدّاں تکّ سِیمت ناں رہِ٬ دُنِییا بھر وِچّ پھَیل گئی۔ پںجّابی بھاشا دی اُتپتی تۄں لَیکے ہُݨ تکّ اِہ پہِلی وار ہَے کِہ دُنِییا دا شائ

مۄبائِل فۄن ساڈے جِیون دا انِکھّڑواں اںگّ بݨ گِیا ہَے۔ پںجّاب وِچّ کۄئی وی پرِوار اجِہا نہِیں ہَے جِس کۄل فۄن ناں ہۄوے۔ بہُتے پرِواراں وِچّ تاں ٹبّر دے سارے مَیمبراں کۄل آپۄ آپݨے مۄبائِل فۄن ہن۔ کۄرۄنا مہاماری کارن وِدِیارتھِییاں دِییاں کلاساں اَۄنلئیِن لگّݨ کرکے سارے ہی بچِّیاں کۄل سمارٹ فۄن ہن۔ بچّے سکُۄل تاں جاںدے نہِیں سن آپݨا وِہلا سماں بِتائُݨ لئی وی فۄن دی ہی ورتۄں کردے ہن۔ دۄستاں نال کھیڈݨا٬ پرِوار دے مَیمبراں نال گلّاں کرنِییاں اُہ بھُلّ گئے ہن۔ بچّے ہی نہِیں٬ وڈّے وی اِس آدت دا شِکار ہۄ رہے ہن۔ وِگِیانِییاں نیں تاں اِس آدت

کرِکٹ جگت تۄں پْرسِدھّی پا کے راجنِیتی دِییاں پَۄڑِییاں چڑِیا نوجۄت سِںگھّ سِدھُّۄ اِنہاں دِنہاں وِچ آپݨِییاں راجسی سٹںٹّ باجِییاں کرکے چرچا وِچ ہَے۔ ویسے تاں اُہ ہر وکت ہی کِسے ناں کِسے چَینل اُپر بَیٹھا ہلکے پھُلکے چُٹکلِیاں نال مدھ ورگی لۄکاں دا منۄرںجّن کردا ہی رہِںدّا ہَے پر ہُݨ اُس دِییاں بھاوُک راجسی ٹکۄراں نال راجنِیتی دے پاٹھک وی اُس بارے سۄچݨ, بۄلݨ تے لِکھݨ لئی مجبُۄر ہۄ گئے ہن۔ کِئُںکِہ اُس دا وِرۄدھ آپݨی ہی سرکار دے نال ہَے جِس سرکار دی مںتّری اُس دی آپݨی دھرم پتنی وی ہَے۔ پںجّابِییاں دا اِہ دستُۄر ہَے کِہ جدۄں کۄئی آپݨا ہی آپݨِیا دے کھِل

کِسے وی مُلک دے کانُۄن اُس مُلک دِییاں سرکاراں دی سِیاݨپ٬ سُۄجھ بُۄجھ a تے اُنہاں دی آپݨے دیش دے لۄکاں پْرتی پھِکمںدّی دی ہامی بھردے ہن۔ کانُۄنی شکتی ہی اُتھّۄں دے لۄکاں نُۄں اپرادھ کرن٬ بدئمنی پھَیلائُݨ تۄں رۄکدی ہَے اتے نِئماں وِچّ رہِکے ذِںدّگی جِئۄُݨ ولّ نُۄں تۄردی ہَے۔ سرکاراں دا کمّ کیول کانُۄن بݨائُݨا ہی نہِیں ہُںدّا٬ سگۄں آپݨے سِیاسی ہِتاں تۄں لامبھے ہۄ کے لۄک ہِتاں واستے اُنہاں نُۄں سکھتی نال لاگُۄ کرنا وی ہُںدّا ہَے۔ سکھتی اتے اِمانداری نال لاگُۄ کِیتے کانُۄن سرکاراں دے اکس نُۄں چںگّا بݨائُںدے ہن تے لۄکاں نُۄں امن چَین دی ذِ

میرا ناں ہَے وِگِیان جاں سائِںس۔ اجۄکے یُگّ دی ترکّی تے وِکاس دی جِمّیوار ہاں مَیں۔ ہر چھۄٹے تۄں چھۄٹا اتے وڈّے تۄں وڈّا پْراݨی٬ کِویں ناں کِویں٬ میرے اسُۄلاں تے سدا ہی چلدا ہَے۔ مَیں ہر اِکّ دی ہاں –بِناں کِسے رںگّ٬ جات٬ نسل٬ ستھان٬ بھاشا تے دھرم دے بھِنّ بھاو تۄں۔ میرے سِدھاںت اِںگلَیںڈ وِچّ وی اۄہی ہن تے بھارت وِچّ وی۔ مَیں بْراہمݨ لئی وی تے سُۄدراں لئی وی اِکّۄ جِہی کاڈھ دِتّی ہَے۔ کالِیاں تے گۄرِیاں٬ ہِںدُّۄیاں٬ مُسلماناں٬ سِکھّاں٬ اِیسائیِیاں٬ ہر امِیر تے گرِیب لئی مَیں کُجھّ کِیتا ہَے … …. ۔ مَینُۄں اِج ہںکّار بِلکُل نہِیں پر ’ماݨ’ جرُۄر

اِک تۄں باد اِک گھُٹالے دا پرداپھاس کرن تۄں باد ہُݨ اروِںدّ کیجورِیوال تے اُنہاں دی ٹِیم نیں ‘ آم آدمی پارٹی ’ بݨئُݨ دا اَیلان کِیتا سی۔ پارٹی بݨائُݨ نُۄں لَیکے ہی ٹِیم انّاں وِچ دۄپھاڑ ہۄئِیا سی پر ٹِیم کیجرِیوال نیں ٹِیم انّاں تۄں وکھّ ہۄکے آپݨی وکھّری ہۄںد دا پْرگٹاوا ہی نہِیں کِیتا سگۄں اِس گلّ دا اہِساس وی بھارت دے آم لۄکاں نُۄں کروا دِتّا ہَے بھارت دی ستا اُپر کابج دھِراں تے آپۄجِیشن دا رۄل ادا کر رہِییاں راجسی دھِراں دا ناپاک گٹھجۄڑ دیش لئی چِںتّا دا وِشا ہَے۔

اروِںدّ کیجرِیوال نیں پِچھّلے دِنہاں وِچ مِیڈِییا دے ساہمݨے سب

پںجّاب وِچّ کݨک-جھۄنے دے پھسل چکّر وِچّۄں کُجھ رکبا کڈھّݨ دے پِچھلے کئی سالاں تۄں یتن ہۄ رہے ہن پر اِس وِچّ کۄئی سفلتا پْراپت نہِیں ہۄ سکی۔ اِسدے دۄ مُکھّ کارن ہن۔ پہِلا کارن کِساناں لئی اِہ سبھ تۄں ودھّ آمدن دیݨ والا٬ گھٹ کھرچے والا اتے سرکر ولّۄں یکِینی کھرِید پھسل چکّر ہَے۔ دُۄجا کرن دیش دے وسنِیکاں دِییاں کھُراکی لۄڑاں نُۄں پُۄرِیاں کرنا ہَے۔ دیش دی وسۄں 140 کرۄڑ نُۄں پار کر گئی ہَے اتے بھارت سںسّار دا سبھ تۄں ودھّ آبادی والا دیش بݨ گِیا ہَے۔ بھاویں اسِیں آپݨے آپ نُۄں اناج وِچّ آتم نِربھر دیش منّدے ہاں پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ گھٹّۄ گھٹّ 20

وارتک ساہِت دا اِکّ اجِہا مہتّوپُۄرݨ رُۄپ ہَے جِس وِچّ لیکھک آپݨے منۄبھاواں نُۄں کلاتمک ڈھںگّ نال گُںدّ کے پاٹھکاں ساہمݨے پیش کردا ہَے۔ وارتک پڑھ کے پاٹھک دی بَۄدھِک سںتُّشٹی ہُںدّی ہَے۔ جِنّی کلاتمکتا نال وارتککار آپݨے وِچاراں نُۄں جۄڑدا ہَے٬ اُسدی وارتک اُنّی ہی پْربھاوسالی ہُںدّی ہَے۔ پںجّابی وِچّ وارتک بہُت گھٹّ لِکھی جا رہی ہَے٬ کُجھ گِݨے-چُݨے لیکھک ہی وارتاک لِکھ رہے ہن۔ سُکھدیو سِںگھّ جھںڈّ کَینیڈا دے اُہناں چںدّ کُ لیکھکاں وِچّۄں ہَے جِہڑے وارتک لِکھݨ ولّ رُچِت ہن۔ ’سرۄکار اتے شکھسِیئتاں‘ اُسدی وارتک دی نوِیں پُستک ہَے۔

ڈا

مَۄلاں٬ پلاذِیاں٬ پارکاں٬ گھراں وِچّ اتے جنتک تھاواں اُتّے اجّکل لۄکاں دے مُۄںہاں تۄں اِکّۄ گلّ سُݨن نُۄں مِل رہی ہَے کِہ ہُݨ کَینیڈا آئُݨ دا کۄئی پھائِدا نہِیں٬ ہُݨ اِہ کَینیڈا پہِلاں ورگا کَینیڈا نہِیں رِہا۔ ہُݨ اِتھّے بیرۄذگاری ودھ رہی ہَے۔ جُرم ودھ رہے ہن۔ چۄرِییاں٬ ڈکَیتِییاں٬ گُںڈّاگردی اتے پھِرَۄتِییاں وِچّ بہُت ذِیادا وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ کاراں شرییام چۄرِییاں ہۄ رہِییاں ہن۔ چارے پاسے گںدّگی ودھ رہی ہَے۔ کانُۄن ناں دی کۄئی چِیذ نہِیں ہَے۔ بیئیِمانی اتے رِشوتکھۄری ودھ رہی ہَے۔ ٹَیکس دی چۄری وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ پُلِس کۄئی کاروائی نہِیں کردی۔ نَۄ